সম্পাদকীয় আৰু মৌলিক প্ৰবন্ধ
অসমীয়া বিশ্বকোষৰ বাবে নতুনকৈ মৌলিক অসমীয়াত লিখা প্ৰবন্ধসমূহ — এই বিশ্বকোষৰ মূল ভেটি। · ৩৩১ প্ৰবন্ধ
-
গড়গাঁও
গড়গাঁও আহোম ৰাজ্যৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ঐতিহাসিক ৰাজধানী আৰু কৌশলগত দুৰ্গনগৰ আছিল। শিৱসাগৰ জিলাত অৱস্থিত এই স্থান বিশেষকৈ কাৰেংঘৰ আৰু বহুতলীয়া গড়-খাৱৈভিত্তিক নিৰাপত্তা ব্যৱস্থাৰ বাবে পৰিচিত।
-
চনু নিগম
চনু নিগম (জন্ম ৩০ জুলাই ১৯৭৩) এজন ভাৰতীয় কণ্ঠশিল্পী, যিয়ে বিশেষকৈ হিন্দী আৰু কন্নড় ভাষাৰ বোলছবিৰ গীতৰ জৰিয়তে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। বহু ভাষাত গীত গোৱাৰ সামৰ্থ্য, টেলিভিজনৰ আঁতধৰোঁতা হিচাপে উপস্থিতি, আৰু ইণ্ডিপপ এলবামৰ সফলতাই তেওঁক আধুনিক ভাৰতীয় গায়কীৰ এটা উল্লেখযোগ্য নাম কৰি তুলিছে।
-
ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ
ডিব্ৰুগড় বিমানবন্দৰ অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাৰ মোহনবাৰী অঞ্চলত অৱস্থিত এক অসামৰিক বিমানবন্দৰ, যি ডিব্ৰুগড় নগৰৰ বিমান যোগাযোগৰ মুখ্য দ্বাৰ। ই ভাৰতীয় বায়ু সেনাৰ কিছুমান একককো সহায় কৰা সংযুক্ত নাগৰিক–সামৰিক সুবিধা হিচাপে গুৰুত্বপূৰ্ণ।
-
দৈনিক জনমভূমি
দৈনিক জনমভূমি অসমৰ এটা উল্লেখযোগ্য অসমীয়া দৈনিক বাতৰিকাকত, যাৰ আৰম্ভণি ১৯৭২ চনত যোৰহাটৰ পৰা। বৰ্তমান ই যোৰহাট, গুৱাহাটী আৰু তিনিচুকীয়াৰ পৰা একেলগে প্ৰকাশ পায় আৰু ইণ্টাৰনেট সংস্কৰণৰ জৰিয়তে বিশ্বজুৰি পঢ়িব পৰা যায়।
-
নাহৰফুটুকী বাঘ
নাহৰফুটুকী বাঘ (Leopard) ফেলিডি গোত্ৰৰ পেন্থেৰা বৰ্গৰ এটা বৃহৎ মেকুৰীজাতীয় ভক্ষক, যি দ্ৰুত, চুপিচাপ চলা আৰু সুযোগসন্ধানী চিকাৰ কৌশলৰ বাবে পৰিচিত। আফ্ৰিকাত ইয়াৰ উপস্থিতি বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য যদিও বাসস্থান হ্ৰাস আৰু চোৰাংচিকাৰৰ চাপত বহু অঞ্চলত বিস্তৃতি কমি আহিছে, আৰু আইইউচিএন-ৰ ৰেড লিষ্টত ই…
-
লীলা গগৈ
ড॰ লীলা গগৈ (১৯৩০–১৯৯৪) অসমীয়া সাহিত্য-গৱেষণা, বুৰঞ্জীচর্চা আৰু শিক্ষাক্ষেত্ৰত সুপৰিচিত সাহিত্যিক-শিক্ষাবিদ। তেওঁ ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত অসমীয়া বিভাগৰ অধ্যাপক/প্ৰফেছাৰ হিচাপে কৰ্মৰ লগতে অসম সাহিত্য সভা আৰু অসম চৰকাৰৰ বুৰঞ্জী-সম্পৰ্কীয় দপ্তৰত নেতৃত্বস্থানীয় দায়িত্ব পালন কৰিছিল।
-
হাইলাকান্দি জিলা
হাইলাকান্দি জিলা অসমৰ বৰাক উপত্যকাৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত এখন প্ৰশাসনিক জিলা, যাৰ সদৰ হাইলাকান্দি নগৰ। ১৯৮৯ চনত এই জিলাখন গঠন কৰা হয়; ইয়াৰ আগতে ই কাছাৰ জিলাৰ অন্তৰ্গত এটা পুৰণি মহকুমা আছিল।
-
ৰমেন বৰুৱা
ৰমেন বৰুৱা অসমৰ চলচ্চিত্ৰ-সংগীত ক্ষেত্ৰৰ অন্যতম প্ৰভাৱশালী সঙ্গীত পৰিচালক আৰু কণ্ঠশিল্পী। ষষ্ঠ দশকৰ শেষৰ পৰা তেওঁ অসমীয়া ছবিৰ গীত-সুৰক জনপ্ৰিয়তাৰ শীৰ্ষলৈ তুলি ধৰা বহু কামৰ সৈতে জড়িত।
-
অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি
অসমীয়া লোক-সংস্কৃতি হৈছে অসমৰ বিভিন্ন ভাষা-ভাষী আৰু জাতি-জনজাতিৰ দৈনন্দিন জীৱনত গঢ় লৈ উঠা আচাৰ-অনুষ্ঠান, লোকবিশ্বাস, শিল্প-সাহিত্য, খাদ্যাভ্যাস আৰু সমাজ-আচৰণৰ সমষ্টিগত ঐতিহ্য। ই বিশেষকৈ কৃষি, উৎসৱ, আদৰ-সন্মানৰ প্ৰতীক, আৰু সমাজ-ধৰ্মীয় আচার-নীতিত প্ৰতিফলিত হৈ অসমৰ সাংস্কৃতিক পৰিচয় নিৰ্মাণ কৰে।
-
প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত
প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত (জন্ম ১৯৫২) অসমৰ এজন প্ৰভাৱশালী ৰাজনৈতিক নেতা আৰু দুবাৰকৈ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী আছিল। সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থাৰ সভাপতি হিচাপে অসম আন্দোলন-ত নেতৃত্ব দিয়া আৰু পাছলৈ অসম গণ পৰিষদ তথা অসম গণ পৰিষদ (প্ৰগতিশীল)ৰ নেতৃত্বত থকা তেওঁৰ ৰাজনৈতিক জীৱনৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য।
-
অসম উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা সংসদ
অসম উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষা সংসদ অসম চৰকাৰৰ অধীনৰ এক ৰাজ্যিক শিক্ষা পৰিষদ, যিয়ে অসমত ১০+২ পৰ্যায়ৰ উচ্চতৰ মাধ্যমিক শিক্ষাৰ নিয়ন্ত্ৰণ আৰু বিকাশৰ দায়িত্ব পালন কৰে। ই উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয় শিক্ষান্ত পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰি উত্তীৰ্ণ শিক্ষাৰ্থীক প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰদান কৰে।
-
ওজাপালি
ওজাপালি অসমৰ এক অৰ্ধ-নাটকীয় লোকপৰিবেশ্য কলা, য’ত গীত, নৃত্য, আবৃত্তি আৰু কাহিনী-কথন একেলগে সংগঠিত ৰূপত দেখা যায়। ই মহাকাব্য-আশ্ৰয়ী আৰু শাক্ত আখ্যান-আশ্ৰয়ী দুয়ো ধাৰাত বিকশিত হৈ, মন্দিৰ-পূজা আৰু সামাজিক অনুষ্ঠানৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত হৈ আছে।
-
চুচেংফা
চুচেংফা (প্ৰতাপ সিংহ) আহোম ৰাজ্যৰ সপ্তদশ ৰজা, যাৰ ৰাজত্বকালত পশ্চিম সীমান্ত বেছি সক্ৰিয় হয় আৰু আহোম-মোগল সংঘাতৰ সূচনা দেখা যায়। তেওঁৰ দিনতে প্ৰশাসনিক পুনৰ্গঠন, পাইক প্ৰথাৰ সংস্কাৰ, নতুন পদ-মৰ্যাদা সৃষ্টি আৰু কিছুমান ধৰ্ম-সাংস্কৃতিক অনুশীলনৰ প্ৰচলনে ৰাজ্যৰ গঠন দীঘলীয়া সময়লৈ প্ৰভাৱিত কৰে।
-
জোনাকী (আলোচনী)
জোনাকী অসমীয়া মাহেকীয়া আলোচনী, যিয়ে উনবিংশ শতিকাৰ শেষ ভাগত আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ দিশ-নিৰ্দেশনা স্থাপন কৰে। ১৮৮৯ চনত কলিকতাৰপৰা প্ৰকাশ আৰম্ভ হোৱা এই আলোচনীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা সৃষ্টিশীলতাৰ কালখণ্ডক “জোনাকী যুগ” বোলা হয়।
-
ধেমাজি
ধেমাজি উজনি অসমৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ আৰু ধেমাজি জিলাৰ সদৰ ঠাই। ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উত্তৰ পাৰত অৱস্থিত এই চহৰ বানপানী-প্ৰবণ ভূ-প্ৰকৃতি, ঐতিহাসিক পটভূমি আৰু সড়ক–ৰে’ল সংযোগৰ বাবে উল্লেখযোগ্য।
-
পিঠা
পিঠা মুখ্যতঃ চাউলগুড়িৰ পৰা প্ৰস্তুত কৰা অসমৰ পৰম্পৰাগত খাদ্য, যি জলপান, মিঠাই বা উৎসৱ-অনুষ্ঠানৰ আংগিক ব্যঞ্জন হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত। অসমত বিশেষকৈ ৰঙালী আৰু ভোগালী বিহুত পিঠা-পনা সামাজিক আতিথ্য আৰু লোক-সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ, আৰু ভাৰত-বাংলাদেশৰ বহু অঞ্চলতো ইয়াৰ সাদৃশ্যধৰ্মী ধাৰা দেখা যায়।
-
পুলক গগৈ
পুলক গগৈ (১৯৩৮–২০২২) অসমৰ এগৰাকী চিত্ৰশিল্পী, কাৰ্টুনিষ্ট, চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু প্ৰযোজক। চিত্ৰকলাৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষাৰ লগতে সংবাদ-আলোচনীত কৰ্মঅভিজ্ঞতা লভি তেওঁ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত মুঠ ৯খন ছবি পৰিচালনা কৰি চিনাক্তি লাভ কৰিছিল।
-
ফাগুন
ফাগুন অসমীয়া বৰ্ষপঞ্জীৰ একাদশ মাহ, যি সাধাৰণতে গ্ৰেগৰিয়ান বৰ্ষপঞ্জীৰ ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ সময়ছোৱাত পৰে। এই মাহত ফাকুৱা আৰু মহা শিৱৰাত্ৰি আদি উৎসৱৰ লগতে ঋতুগত পৰিৱৰ্তন, প্ৰাকৃতিক ফুল-ফলনি আৰু কৃষিকাৰ্যৰ কিছুমান বৈশিষ্ট্য স্পষ্টভাৱে দেখা যায়।
-
ব্যাকৰণ
ব্যাকৰণ হ’ল কোনো ভাষাৰ গঠন-পদ্ধতি সম্পৰ্কে বিজ্ঞানসন্মত আৰু শৃঙ্খলাবদ্ধ আলোচনা; ই ভাষাৰ ধ্বনি, বৰ্ণ, শব্দ, পদ আৰু বাক্যৰ গঠন নিয়ম ব্যাখ্যা কৰে। সাধাৰণতে ব্যাকৰণে ভাষাৰ গঠন বুজিবলৈ আৰু শুদ্ধ ৰূপে লিখা-পঢ়া তথা কথা ক’বলৈ সহায় কৰে।
-
মিচিং ভাষা
মিচিং ভাষা (মিচিং আগম) চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ টানি শাখাৰ পূৱ টানি গোটৰ এক ভাষা, যি মিচিং, পাদাম আৰু মিন্যং জনগোষ্ঠীয়ে ব্যৱহাৰ কৰে। এই ভাষা মূলতঃ অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশত প্ৰচলিত; ২০১১ চনৰ তথ্য অনুসৰি ভাষাভাষীৰ সংখ্যা প্ৰায় ৬,৩০,০০০।
-
মণিৰাম দেৱান
মণিৰাম দেৱান (১৮০৬–১৮৫৮) উনৈশ শতিকাৰ উজনি অসমৰ প্ৰশাসন, সাহিত্য আৰু অৰ্থনৈতিক জীৱনত সক্ৰিয় এক প্ৰভাৱশালী ব্যক্তিত্ব। তেওঁ অসমৰ প্ৰথম অসমীয়া চাহ খেতিয়ক বুলি পৰিচিত আৰু ১৮৫৭ চনৰ পৰৱৰ্তী পৰিস্থিতিত ব্ৰিটিছ-বিৰোধী সন্দেহত ধৰা পৰি যোৰহাটত ফাঁচী দিয়া হয়।
-
অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকল
অসমীয়া ভাষাত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰা সাহিত্যিকসকলৰ তালিকাই আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ স্বীকৃতি-ইতিহাস আৰু তাৰ ধাৰা-বৈচিত্র্য বুজাত সহায় কৰে। ২০২১ চনলৈ এই বঁটা অসমীয়াত মুঠ ৬০ গৰাকী সাহিত্যিকে লাভ কৰিছে, আৰু প্ৰথম অসমীয়া বিজয়ী আছিল কবি যতীন্দ্ৰ নাথ দুৱৰা।
-
অৰুণ নাথ
অৰুণ নাথ অসমৰ এগৰাকী জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, যিয়ে মঞ্চ, ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ আৰু পৰ্দা—তিনিও ক্ষেত্ৰত দীৰ্ঘদিন ধৰি অভিনয় কৰিছে। ১৯৮০ৰ দশকৰ পৰা আৰম্ভ কৰি নতুন সহস্ৰাব্দলৈকে তেওঁ বহু সংখ্যক অসমীয়া ছবিত অভিনয় কৰি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ বিকাশত উল্লেখযোগ্য অংশীদাৰিত্ব আগবঢ়াইছে।
-
আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন
আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন (১৮২৯–১৮৫৯) অৰুনোদই যুগৰ এগৰাকী গুৰুত্বপূৰ্ণ অসমীয়া লেখক আৰু ভাষা-অধিকাৰ আন্দোলনৰ আগৰণুৱা। বিদ্যালয়ত বঙালী ভাষাৰ ঠাইত পুনৰ অসমীয়া ভাষা প্ৰৱৰ্তনৰ যুক্তি-প্ৰমাণ দাঙি ধৰাৰ লগতে তেখেতে অসমীয়াত পাঠ্যপুথি আৰু ভূগোল-গ্ৰন্থ ৰচনা কৰি আধুনিক শিক্ষালেখাৰ ভেটি মজবুত কৰে।
-
তিৱা জনগোষ্ঠী
তিৱা অসমৰ এটি খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী, যাৰ ভাষিক উৎস চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত। বসতি-বিস্তাৰ, সামাজিক কূলব্যৱস্থা, ধৰ্মীয় আচাৰ আৰু সাংস্কৃতিক সাদৃশ্যৰ দিশে তিৱাসকল অসমীয়া সমাজ-জীৱনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ।
-
ধনিয়া
ধনিয়া (Coriandrum sativum) এবিধ সুগন্ধী একবৰ্ষজীৱী তৃণজাতীয় উদ্ভিদ, যাৰ পাত আৰু গুটি বিশ্বজুৰি খাদ্যত মছলা আৰু সজাবৰ উপাদান হিচাপে বহুল ব্যৱহৃত। ইয়াৰ খেতি দক্ষিণ-পশ্চিম এছিয়া, উত্তৰ আফ্ৰিকা আৰু দক্ষিণ ইউৰোপৰ স্থানীয় উদ্ভিদৰ পৰা প্ৰসাৰিত হৈ বৰ্তমান বহু দেশত কৰা হয়, আৰু ইতিহাসত ইয়াৰ…
-
বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদ
বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদ (বিটিচি) অসমৰ বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় অঞ্চল (বিটিআৰ) শাসনৰ বাবে গঠিত ষষ্ঠ অনুসূচীভুক্ত স্বায়ত্বশাসিত পৰিষদ। ২০০৩ চনৰ ১০ ফেব্ৰুৱাৰী স্থাপিত এই পৰিষদে কোকৰাঝাৰ, বাক্সা, ওদালগুৰি আৰু চিৰাং—এই চাৰিখন জিলাৰ অন্তৰ্গত অঞ্চলত প্ৰশাসনিক কাৰ্য সম্পাদন কৰে।
-
বিদ্যা ৰাও (অভিনেত্ৰী)
বিদ্যা ৰাও এগৰাকী অসমীয়া আৰু বঙালী ছবিৰ অভিনেত্ৰী, যাৰ মূল চলচ্চিত্ৰ-কৰ্ম অসমীয়া ভাষাত কেন্দ্ৰিত। শিশু শিল্পী হিচাপে আৰম্ভ কৰি ১৯৭০–৮০ দশকৰ জনপ্ৰিয় বাণিজ্যিক ছবিত মুখ্য আৰু শক্তিশালী চৰিত্ৰ ৰূপায়ণৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়া ছবিজগতত লক্ষণীয় অৱদান আগবঢ়ায়।
-
কমতা ৰাজ্য
কমতা ৰাজ্য ত্ৰয়োদশ শতিকাত পাল বংশৰ পতনৰ পাছত পুৰণি কামৰূপ ৰাজ্যৰ পশ্চিম ভাগক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লোৱা এক আঞ্চলিক ৰাজশক্তি। ইয়াৰ উত্থানক বহু ইতিহাসবিদে অসম বুৰঞ্জীৰ প্ৰাচীন যুগৰ অন্ত আৰু মধ্য যুগৰ আৰম্ভণি বুলি গণ্য কৰে।
-
চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া
চন্দ্ৰপ্ৰসাদ শইকীয়া (১৯২৭–২০০৬) অসমীয়া সাহিত্যৰ এজন উল্লেখযোগ্য গল্পকাৰ, ঔপন্যাসিক আৰু সম্পাদক-সাংবাদিক। সৃষ্টিশীল সাহিত্য, কাকত-আলোচনী সম্পাদনা আৰু সাহিত্য-প্ৰকাশনা সংগঠনৰ নেতৃত্বত তেখেতে আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যজগতত দীঘলীয়া প্ৰভাৱ পেলাই যায়।