সম্পাদকীয় আৰু মৌলিক প্ৰবন্ধ
অসমীয়া বিশ্বকোষৰ বাবে নতুনকৈ মৌলিক অসমীয়াত লিখা প্ৰবন্ধসমূহ — এই বিশ্বকোষৰ মূল ভেটি। · ৩৩১ প্ৰবন্ধ
-
আদিল হুছেইন
আদিল হুছেইন অসমৰ গোৱালপাৰা জিলাত জন্মগ্ৰহণ কৰা এগৰাকী মঞ্চ, দূৰদৰ্শন আৰু চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা। ভাৰতীয় ভাষাৰ চলচ্চিত্ৰৰ লগতে হলিউডৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য ছবিত অভিনয় কৰি তেখেতে আন্তর্জাতিক পৰিসৰত পৰিচিতি লাভ কৰিছে।
-
কলিয়াবৰ মহকুমা
কলিয়াবৰ মহকুমা অসম ৰাজ্যৰ নগাঁও জিলাৰ পূব ভাগত অৱস্থিত এক প্ৰশাসনিক মহকুমা, যাৰ অৱস্থান উজনি অসম আৰু নামনি অসমৰ সংযোগ অঞ্চলত। ইয়াৰ ভূ-প্ৰাকৃতিক সীমা-চিহ্ন, ঐতিহাসিক নাম-উৎপত্তি, ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক কেন্দ্ৰ আৰু শিক্ষা-সাহিত্যৰ পৰম্পৰা এই মহকুমাৰ পৰিচয় গঢ়ে।
-
বিশ্বনাথ জিলা
বিশ্বনাথ জিলা অসমৰ উত্তৰ পাৰৰ এক প্ৰশাসনিক জিলা, যাৰ সদৰ বিশ্বনাথ চাৰিআলি। ২০১৫ চনত শোণিতপুৰ জিলাৰ অংশ আৰু গহপুৰৰ কিছু এলেকা মিলাই এই জিলাখন গঠন কৰা হয়।
-
বৃক্ষ
বৃক্ষ হৈছে মূল, কাণ্ড, ঠাল-ঠেঙুলি আৰু পাত বিশিষ্ট বহুবৰ্ষজীৱী উদ্ভিদৰ এক সাধাৰণ ৰূপ, যি সাধাৰণতে কাঠযুক্ত কাণ্ডৰ জৰিয়তে ওখকৈ বৃদ্ধি পায়। ই কোনো একক জীৱবৈজ্ঞানিক শ্ৰেণীবিভাজন নহয়; ভিন্ন ভিন্ন উদ্ভিদ-গোটত স্বতন্ত্ৰভাৱে বিকশিত হোৱা এক ধৰণৰ বৃদ্ধি-আকৃতি।
-
মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান অসমৰ উত্তৰ সীমান্তৱৰ্তী অঞ্চলত অৱস্থিত এক প্ৰধান সংৰক্ষিত অৰণ্যক্ষেত্ৰ, যি ইউনেস্কোৰ প্ৰাকৃতিক বিশ্ব ঐতিহ্যবাহী স্থান হিচাপে স্বীকৃত। একে ঠাইতে ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প সংৰক্ষিত বনাঞ্চল, হস্তী সংৰক্ষিত বনাঞ্চল আৰু বায়’ছফিয়েৰ ৰিজাৰ্ভৰ মৰ্যাদা পোৱাৰ বাবে মানসৰ সংৰক্ষণ-মূল্য বিশেষ।
-
শ্ৰীভূমি জিলা
শ্ৰীভূমি জিলা (পূৰ্বনাম কৰিমগঞ্জ জিলা) অসমৰ দক্ষিণ বৰাক উপত্যকাৰ এখন সীমান্তৱৰ্তী প্ৰশাসনিক জিলা। ঐতিহাসিকভাৱে ই কামৰূপ-চমতা-চন্দ্ৰ বংশ, বংগ চুলতান, মোগল সাম্ৰাজ্য আৰু ব্ৰিটিছ শাসনৰ সৈতে সংযুক্ত থাকি ১৯৮৩ চনৰ পৰা আধুনিক জিলাৰ ৰূপ পায়।
-
সাতসৰী (আলোচনী)
সাতসৰী গুৱাহাটীৰ পৰা প্ৰকাশিত মাহেকীয়া অসমীয়া সাহিত্য-সংস্কৃতি বিষয়ক আলোচনী। ২০০৫ চনত আৰম্ভ হোৱা এই আলোচনীখন সাদিন-প্ৰতিদিন গোষ্ঠীৰ উদ্যোগত গঢ় লৈ উঠে আৰু শোধ-আলোচনা, সৃষ্টিশীল লেখা আৰু নতুন লেখক-লেখিকাক আগবঢ়োৱা সুযোগৰ বাবে পৰিচিত।
-
হোজাই জিলা
হোজাই জিলা অসম ৰাজ্যৰ এটা নৱগঠিত প্ৰশাসনিক জিলা, যি ১৫ আগষ্ট ২০১৫ চনত গঠন কৰা হয়। নগাঁও জিলাৰ হোজাই, ডবকা আৰু লংকা—এই তিনিখন তহচিল একত্ৰিত কৰি গঠিত এই জিলাৰ সদৰ হোজাই চহৰ।
-
অসমীয়া লিপি
অসমীয়া লিপি (কামৰূপী লিপি) হৈছে অসমীয়া ভাষা লিখাৰ ঐতিহাসিক লিখন-পদ্ধতি, যাৰ বিকাশ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত পঞ্চম শতিকাৰ পৰা বিংশ শতিকাৰ মাজভাগলৈ এক স্বতন্ত্ৰ পৰম্পৰা হিচাপে চলি আছিল।
-
চিলাৰায়
চিলাৰায় (শুক্লধ্বজ; ১৫১০–১৫৭১) ষোলশ শতিকাৰ কোচ ৰাজ্যত নৰনাৰায়ণৰ সুদক্ষ সেনাপতি আৰু ৰাজকাৰ্য্যৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ নায়ক আছিল। সৈন্য-বীৰত্ব, শাসন-ব্যৱস্থাপনাৰ সজাগতা, দেৱালয় সংস্কাৰ আৰু বিদ্যা-সংস্কৃতি তথা বৈষ্ণৱ ধৰ্মপ্ৰচাৰৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ ভূমিকা অসম আৰু উত্তৰ-পূৰ্ব ভাৰতৰ ইতিহাসত বিশেষ উল্লেখযোগ্য।
-
জয়ন্ত হাজৰিকা
জয়ন্ত হাজৰিকা (১৯৪৩–১৯৭৭) অসমীয়া আধুনিক গীতৰ এক প্ৰভাৱশালী কণ্ঠশিল্পী-সুৰকাৰ, যিয়ে পশ্চিমীয়া সংগীত-ভাষাৰ সৈতে লোক আৰু শাস্ত্ৰীয় ধাৰাৰ নতুন সংমিশ্ৰণ ঘটাইছিল। কম বয়সতে মৃত্যু হ’লেও তেখেতৰ গীত, চলচ্চিত্ৰ-সংগীত আৰু সামাজিক সংগীত-আন্দোলন অসমীয়া জনসংস্কৃতিৰ স্থায়ী সম্পদ হিচাপে গণ্য।
-
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ
মোৱামৰীয়া বিদ্ৰোহ (১৭৬৯–১৮০৫) আছিল মায়ামৰা সত্ৰ-কেন্দ্ৰিক ভক্তসমাজ—বিশেষকৈ মৰাণ—আৰু আহোম ৰাজ্যৰ ৰজাঘৰীয়াৰ মাজত দীঘলীয়া আৰু ৰক্তক্ষয়ী সংঘাত। এই বিদ্ৰোহে আহোম শাসনৰ ভিত্তি দুৰ্বল কৰি ৰাজধানী দুবাৰ অধিকাৰহীন কৰা, ব্যাপক জনক্ষয়-অৰ্থনৈতিক ভাঙন ঘটোৱা আৰু পাছৰ বহিৰাক্ৰমণ-ঔপনিবেশিক অগ্ৰসৰতাৰ পথ…
-
ৰজনীকান্ত বৰদলৈ
ৰজনীকান্ত বৰদলৈ (১৮৬৭–১৯৪০) জোনাকী যুগৰ অসমীয়া সাহিত্যত উপন্যাসক দৃঢ় ভিত্তিত প্ৰতিষ্ঠা কৰা অগ্ৰগণ্য কথাশিল্পী। অতীত অসমৰ গৌৰৱ, সংঘাত আৰু বেদনাবহ সামাজিক-ঐতিহাসিক অভিজ্ঞতাক উপন্যাস-আখ্যানৰ ৰূপ দি তেওঁ “অসমীয়া উপন্যাসৰ পিতা” আৰু “উপন্যাস-সম্ৰাট” আদি অভিধাৰে খ্যাতি লাভ কৰে।
-
অসমৰ গামোচা
অসমৰ গামোচা অসমীয়াসকলৰ দৈনন্দিন ব্যৱহাৰ, ধৰ্মীয় আচাৰ আৰু সামাজিক সন্মান—এই তিনিও ক্ষেত্ৰতে বহুলভাৱে জড়িত এক পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰ। বগা কাপোৰত ৰঙা (কেতিয়াবা সেউজীয়া) পাৰি আৰু বোৱা নক্সাৰ সংমিশ্ৰণে ইয়াক অসমীয়াৰ পৰিচয়-চিহ্ন হিচাপে স্বীকৃতি দিছে; ১৩ ডিচেম্বৰ ২০২২ তাৰিখে ই ভৌগোলিক স্বীকৃতি (GI)…
-
গৰীয়সী
গৰীয়সী অসমীয়া ভাষাৰ এটা মাহেকীয়া সাহিত্য আলোচনী, যিখনে গৱেষণামূলক লেখা আৰু সৃষ্টিশীল সাহিত্য একেলগে প্ৰকাশ কৰি আহিছে। ট্ৰিবিউন গোষ্ঠীৰ সৈতে সংযুক্ত প্ৰকাশনা-বিন্যাস আৰু বহুবিধ সাহিত্য-সংস্কৃতি কাৰ্যকলাপৰ বাবে ই অসমীয়া আলোচনী জগতত উল্লেখযোগ্য।
-
ডিফু
ডিফু অসমৰ পাহাৰীয়া চহৰ আৰু কাৰ্বি আংলং জিলাৰ সদৰ ঠাই। জনজাতীয় সমাজ-সংস্কৃতিৰ বহুমাত্ৰিক সান্নিধ্য, প্ৰশাসনিক গুৰুত্ব আৰু পৰ্যটনীয় আকৰ্ষণৰ বাবে ই ৰাজ্যখনৰ এটা উল্লেখযোগ্য নগৰকেন্দ্ৰ।
-
প্ৰাঞ্জল শইকীয়া
প্ৰাঞ্জল শইকীয়া এজন অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু মঞ্চ অভিনেতা; তেখেতে প্ৰযোজক আৰু চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক হিচাপেও সক্ৰিয়। প্ৰায় ৩০খন অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু বহুকেইখন নাটকত অভিনয় কৰা এই শিল্পীগৰাকীয়ে সংগীত নাটক একাডেমী বঁটা আৰু নটসূৰ্য ফণী শৰ্মা বঁটা লাভ কৰিছে।
-
বিহুগীত
বিহুগীত (বা বিহুনাম) অসমৰ বাপতিসাহোন উৎসৱ বিহুৰ সময়ত গোৱা পৰম্পৰাগত লোকগীতসমষ্টি। এই গীতসমূহে বিহু-অনুষ্ঠানৰ আখৰা, নৃত্য, বাদ্য আৰু সামূহিক অংশগ্ৰহণৰ সৈতে একেলগে অসমীয়া জনজীৱনৰ বহু অনুষঙ্গক প্ৰকাশ কৰে।
-
মান্না দে
মান্না দে (প্ৰবোধ চন্দ্ৰ দে) ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ-সংগীতৰ অন্যতম প্ৰখ্যাত নেপথ্য কণ্ঠশিল্পী, যিয়ে হিন্দী আৰু বাংলা কেন্দ্ৰ কৰি বহুভাষিক গীত-জগত সমৃদ্ধ কৰিছিল।
-
সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসম
সংযুক্ত মুক্তি বাহিনী, অসম (আলফা) অসমৰ সাৰ্বভৌমত্বৰ দাবী উত্থাপন কৰা, ভাৰত চৰকাৰৰ দ্বাৰা নিষিদ্ধ ঘোষিত এটা সংগঠন। ১৯৭৯ চনত গঠন হোৱা এই সংগঠনটোৱে উগ্ৰপন্থী কাৰ্য্যকলাপ, দমনমূলক সামৰিক অভিযান, আৰু আলোচনাৰ প্ৰচেষ্টাৰ মাজেৰে অসমৰ সমকালীন ৰাজনীতি-নিৰাপত্তা পৰিস্থিতিত উল্লেখযোগ্য প্ৰভাৱ পেলাই আহিছে।
-
হলৌ বান্দৰ
হলৌ বান্দৰ গিবন পৰিয়ালৰ অন্তৰ্গত এক লুপ্তপ্ৰায় বৃক্ষবাসী বনমানুহ, আৰু ভাৰতৰ বনাঞ্চলত পোৱা একমাত্ৰ বনমানুহ বুলিও পৰিচিত। উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ পৰা ম্যানমাৰলৈ বিস্তৃত ইয়াৰ আবাসভূমি, একগামী যোৰ-জীৱন, সুতীব্ৰ চিঞৰ আৰু বিশেষ খাদ্যাভ্যাস ইয়াৰ উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য।
-
চুৰেম্ফা
চুৰেম্ফা (স্বৰ্গদেউ ৰাজেশ্বৰ সিংহ) আহোম সাম্ৰাজ্যৰ তুংখুঙীয়া ফৈদৰ এজন ৰজা, যাৰ শাসনকাল ১৭৫১–১৭৬৯। তেওঁৰ দিনত ৰংপুৰক ৰাজধানী ৰূপে গ্ৰহণ, কিছুমান স্থাপত্য নিৰ্মাণ, সীমান্ত-অভিযান আৰু বুৰঞ্জী সংগ্ৰহ-ধ্বংসৰ দৰে বিতৰ্কিত ঘটনা বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য।
-
অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী
অম্বিকাগিৰী ৰায়চৌধুৰী (১৮৮৫–১৯৬৭) কুৰি শতিকাৰ অসমৰ এগৰাকী বহুমুখী সাহিত্যসাধক আৰু স্বাধীনতা সংগ্ৰামী, যাৰ কবিতা-গীত-গদ্যত অসমীয়া জাতীয় চেতনাৰ দৃঢ় প্ৰকাশ দেখা যায়।
-
কছাৰী ৰাজ্য
কছাৰী ৰাজ্য মধ্যযুগীয় অসমৰ এক উল্লেখযোগ্য জনজাতীয় ৰাজতন্ত্ৰ, যাৰ শাসক ডিমাছা জনগোষ্ঠীৰ লোক আছিল। ডিমাপুৰ, মাইবং আৰু খাচপুৰক কেন্দ্ৰ কৰি এই ৰাজ্যই দীৰ্ঘকাল ধৰি বহু জাতি-গোষ্ঠী, ধৰ্মীয় ৰূপান্তৰ আৰু আঞ্চলিক ক্ষমতাৰ টানাপোড়েনৰ মাজেৰে বিকাশ লাভ কৰে।
-
কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ
কৃষ্ণকান্ত সন্দিকৈ (১৮৯৮–১৯৮২) অসমৰ বিশিষ্ট সংস্কৃত-সাহিত্য পণ্ডিত, বহুভাষাবিদ আৰু শিক্ষাবিদ, যি অনুবাদ-গৱেষণা আৰু উচ্চশিক্ষা-প্ৰশাসনত একেধাৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান ৰাখে।
-
আদা
আদা এবিধ শিপাজাতীয় উদ্ভিদ; ইয়াৰ শিপা (ৰাইজ’ম) মছলা আৰু বনৌষধি হিচাপে সৰ্বাধিক ব্যৱহৃত। দক্ষিণ-পূব এছিয়াৰ থলুৱা এই উদ্ভিদ বৰ্তমান বিশ্বজুৰি খেতি কৰা হয় আৰু ভাৰত তথা অসমত ইয়াৰ উৎপাদন বিশেষ গুৰুত্বপূর্ণ।
-
কাৰ্বি জনগোষ্ঠী
কাৰ্বি জনগোষ্ঠী (পূৰ্বতে “মিকিৰ” নামে পৰিচিত) অসমৰ এক প্ৰাচীন চীনা-তিব্বতীয় জনগোষ্ঠী, যাৰ মূল জনবসতি কাৰ্বি আংলং জিলাত কেন্দ্ৰিত। কাৰ্বিসকলৰ ভাষা কাৰ্বি ভাষা আৰু পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক ধাৰা হেমফু-মুক্ৰঙ কেন্দ্ৰিক লোকবিশ্বাস, উৎসৱ, লোকসাহিত্য আৰু বস্ত্ৰশিল্পত সমৃদ্ধ।
-
কোচ ৰাজবংশী
কোচ ৰাজবংশী হৈছে পূৰ্ব ভাৰত আৰু তৎসংলগ্ন অঞ্চলত বিস্তৃত এক জনগোষ্ঠী, যাৰ পৰিচয় “কোচ” আৰু “ৰাজবংশী” নাম দুটাৰ মাজত ইতিহাসগত মিশ্ৰণ আৰু বিতৰ্ক দেখা যায়। ভাষা, লোকাচাৰ, কৃষিভিত্তিক জীৱনধাৰা আৰু আঞ্চলিক সমাজ-ধাৰ্মিক অনুশীলনৰ দিশত এই জনগোষ্ঠীৰ স্বকীয় বৈশিষ্ট্য স্পষ্ট।
-
ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ
ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ ভাৰতবৰ্ষৰ পঞ্চমজন ৰাষ্ট্ৰপতি (১৯৭৪–১৯৭৭) আৰু ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ নেতা আছিল। অধিবক্তা পেশাৰ পৰা ৰাজনীতিলৈ আহি তেওঁ কেন্দ্ৰীয় আৰু সংসদীয় জীৱনত দীৰ্ঘদিন সক্ৰিয় থাকি ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৭ তাৰিখে কাৰ্যকালতে মৃত্যু বৰণ কৰে।
-
মৃদুলা বৰুৱা
মৃদুলা বৰুৱা অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এগৰাকী দীৰ্ঘদিনীয়া অভিনেত্ৰী, যিয়ে চলচ্চিত্ৰৰ উপৰি ভিচিডি ছবি, টেলিভিছনৰ ধাৰাবাহিক আৰু টেলিফিল্মত উল্লেখযোগ্য কাম কৰিছে। অভিনয়ৰ লগতে তেওঁ প্ৰযোজক হিচাপে আৰু তথ্যচিত্ৰ প্ৰযোজক ৰূপেও সক্ৰিয় হৈ অসমীয়া দৰ্শক-সংস্কৃতিত বহুমুখী অৱদান আগবঢ়াইছে।