ব্ৰজেন বৰুৱা

ব্ৰজেন বৰুৱা (২৭ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯২৫–২৮ জুন ১৯৭২) অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এগৰাকী অগ্ৰণী শিল্পী-কৰ্মী। তেওঁ একেধাৰে চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক, পৰিচালক, সংগীত পৰিচালক, কণ্ঠশিল্পী, অভিনেতা আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ হিচাপে কাম কৰিছিল। ৰেডিঅ’ আৰু মঞ্চৰ সংগীতচৰ্চাৰ পৰা আৰম্ভ কৰি চলচিত্ৰলৈ তেওঁৰ যাত্ৰাই অসমীয়া বিনোদন-সংস্কৃতিক এক নতুন ভাষা, সংগীতধাৰা আৰু প্ৰস্তুতি-ভাবনা দিলে; বিশেষকৈ ‘ডক্তৰ বেজবৰুৱা’ নামৰ ছবিখনে আঞ্চলিক ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰাটো অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ ইতিহাসত মাইলৰ খুঁটি হিচাপে গণ্য।

জন্ম, পৰিয়াল আৰু শৈশৱ

ব্ৰজেন বৰুৱাৰ জন্ম গুৱাহাটীত, ১৯২৫ চনৰ ২৭ ফেব্ৰুৱাৰীত। তেখেতৰ পিতৃ চন্দ্ৰনাথ বৰুৱা গড়কাপ্তানি বিভাগৰ চাব ডিভিজনেল অফিচাৰ আছিল আৰু মাতৃ জোনপ্ৰভা বৰুৱা কামৰূপ জিলাৰ কৰৰা গাঁৱৰ আছিল। চাকৰিৰ স্বভাৱগত কাৰণে পৰিয়ালটোৱে নানা ঠাইত বাস কৰাৰ পিছত গুৱাহাটীৰ লতাশিল অঞ্চলত নিজাকৈ ঘৰ নিৰ্মাণ কৰি স্থায়ীভাৱে থাকিবলৈ লয়; সেই ঠাইতেই ব্ৰজেন বৰুৱাৰ জন্ম।

তেওঁ নজন পুত্ৰ আৰু চাৰিজনী কন্যাসন্তান থকা বৃহৎ পৰিয়ালৰ সন্তান। ভাই-ভনীয়াসকলৰ একাংশ পিছলৈ কম-বেছি পৰিমাণে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ সৈতে জড়িত হয়। পুত্ৰসন্তানৰ ভিতৰত নিপ বৰুৱা, দ্বিবন বৰুৱা, ৰমেন বৰুৱা আৰু দ্বীপেন বৰুৱা আদি নাম বিশেষ উল্লেখযোগ্য বুলি উৎস-তথ্যত দেখা যায়। ব্ৰজেন বৰুৱাৰ নিজৰ সন্তান দুজন—মনজ্যোতি বৰুৱা (পুত্ৰ) আৰু মনানী বেজবৰুৱা (কন্যা)।

শিক্ষা আৰু কৰ্মজীৱনৰ আৰম্ভণি

বৰুৱাই গুৱাহাটীত স্কুলীয়া শিক্ষা সমাপ্ত কৰি কলিকতাৰ চিটি কলেজত ভৰ্তি হৈছিল। ১৯৪৬ চনৰ সাম্প্ৰদায়িক সংঘৰ্ষৰ সময়ত তেওঁ অসমলৈ ঘূৰি আহে আৰু কটন কলেজত বি.এচ.চি. পৰ্যন্ত পঢ়ে; তথাপি উপাধি সম্পূৰ্ণ কৰিব নোৱাৰাৰ কথাও উল্লেখ আছে। শিক্ষাৰ মাজেৰে যোৱাৰ সময়ছোৱাতেই সংগীতৰ প্ৰতি তেওঁৰ আকর্ষণ স্পষ্ট হৈ উঠে।

চাকৰিৰ ক্ষেত্ৰতো তেওঁ কিছুকাল জড়িত আছিল। জনস্বাস্থ্য বিভাগৰ চাকৰিয়াল হিচাপে শ্বিলঙত আৰু পিছলৈ চৰকাৰৰ ধান সংগ্ৰহকাৰী বিষয়া হিচাপে জামুগুৰিহাটত তেওঁ কিছুকাল কৰ্মৰত আছিল। কিন্তু অচিৰে চাকৰি ত্যাগ কৰি সংগীত-চৰ্চা আৰু সাংস্কৃতিক কৰ্মৰ পথত সম্পূৰ্ণভাবে মনোনিবেশ কৰে—এই সিদ্ধান্তই তেওঁৰ পৰৱৰ্তী সৃজনীশক্তিৰ মূল ভিতি স্থাপন কৰে।

সংগীত সাধনা: মঞ্চ, অৰ্কেষ্ট্ৰা আৰু অনাতাঁৰ

ব্ৰজেন বৰুৱাই অতি কম বয়সৰ পৰাই গীতত সুৰাৰোপ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। ছাত্ৰাৱস্থাতেই তেওঁ অজিৎ বৰুৱা আৰু কেশৱ মহন্ত আদিৰ গীতত সুৰ দিয়াৰ উল্লেখ পোৱা যায়। ১৯৪৪ চনত কলিকতাত অনুষ্ঠিত নিখিল ভাৰত ছাত্ৰ ফেডাৰেচনত তেওঁ সংগীত পৰিচালকৰূপে অংশ লয়—যিটো তেওঁৰ আৰম্ভণিৰ সাৰ্বজনীন সাংস্কৃতিক সম্পৃক্ততাৰ এটা চিহ্ন।

গুৱাহাটীৰ বিভিন্ন মঞ্চত সংগীত পৰিবেশনৰ সৈতে তেওঁ অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালনাতো সক্ৰিয় হয়। উৎস-তথ্যমতে, অসমত অৰ্কেষ্ট্ৰা-চৰ্চাৰ অন্যতম প্ৰৱৰ্তকৰূপে তেওঁক গণ্য কৰা হয়, আৰু ‘ছয় ঋতু’, ‘যুদ্ধ আৰু শান্তি’, ‘এটি শিশুৰ জন্ম’ আদি এই ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ উল্লেখযোগ্য সৃষ্টি। এইবোৰে মঞ্চ-সংগীতক নাট্যধৰ্মী আৱেশ, ছন্দ-সৌষ্ঠৱ আৰু অনুষ্ঠানিক পৰিকল্পনাৰ সংগে জড়ি দিয়াৰ দিশে সূচক ভূমিকা লয়।

১৯৪৮ চনত গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰ মুকলি হোৱাৰ সময়ত ষ্টুডিঅ’ৰ অৱস্থান লতাশিল অঞ্চলত আছিল, যিটো বৰুৱা পৰিয়ালৰ বাসগৃহৰ ওচৰতে। এই নৈকট্য আৰু সময়-সম্বন্ধে ব্ৰজেন বৰুৱাই গুৱাহাটী অনাতাঁৰ কেন্দ্ৰত সুৰকাৰ আৰু কণ্ঠশিল্পীৰূপে কাম আৰম্ভ কৰে। পঞ্চাছৰ দশকৰ আৰম্ভণিৰ পৰা তেওঁ ৰেডিঅ’ৰ পৰিসৰৰ বাহিৰলৈ ওলাই বিশেষকৈ চলচ্চিত্ৰ-সংগীত ৰচনা আৰু পৰিচালনালৈ অধিক মনোযোগী হয়।

চলচ্চিত্ৰত বহুমুখী ভূমিকা

ব্ৰজেন বৰুৱাৰ চলচ্চিত্ৰজীৱনৰ সৰ্বাধিক উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হ’ল বহুমুখিতা। উৎস-তথ্য অনুসৰি, তেওঁ মুঠ ৫খন চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনা কৰিছিল আৰু ৮খন চলচ্চিত্ৰত সংগীত পৰিচালক আছিল। ইমানবোৰ ক্ষেত্ৰত একে ব্যক্তিৰ নিয়মিত সৃজনশীল উপস্থিতি প্ৰাৰম্ভিক অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ-উদ্যোগত কমেই দেখা যায়।

তেওঁ প্ৰযোজনা, পৰিচালনা, অভিনয়, চিত্ৰনাট্য আৰু সংগীত—এই পঞ্চমুখী সংযোগ ঘটাই ছবিক কেৱল দৃশ্য-নাট্য নহয়, সমগ্ৰ ৰূপে এটা সাংস্কৃতিক সামগ্ৰীত পৰিণত কৰাৰ দিশে আগবঢ়ায়। মঞ্চ আৰু অনাতাঁৰৰ অভিজ্ঞতাই তেওঁৰ পৰিচালনা-ৰুচিত সংগীতৰ নাট্য-ব্যৱহাৰ আৰু শ্রোতা-দৰ্শকৰ স্বাদ বুজাৰ ক্ষমতা বৃদ্ধি কৰিছিল বুলি ক’ব পাৰি; যদিও এই মূল্যায়ন উৎস-তথ্যৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি সাধাৰণ ব্যাখ্যাৰূপে ধৰা উচিত।

‘ডক্তৰ বেজবৰুৱা’ আৰু স্বীকৃতি

ব্ৰজেন বৰুৱাৰ কৰ্মজীৱনৰ আটাইতকৈ বহুল উদ্ধৃত কৃতিত্ব হৈছে ‘ডক্তৰ বেজবৰুৱা’ ছবিৰ সাফল্য। উৎস-তথ্য অনুসৰি, এই ছবি আঞ্চলিক ভাষাৰ শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বঁটা লাভ কৰিছিল। অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ প্ৰেক্ষাপটত এই স্বীকৃতি কেবল ব্যক্তিগত সন্মান নহয়; ই অসমীয়া ছবিৰ সামৰ্থ্য আৰু গ্ৰহণযোগ্যতাক ৰাষ্ট্ৰীয় স্তৰত প্ৰতিষ্ঠা কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি ধৰা হয়। সেয়েহে ‘ডক্তৰ বেজবৰুৱা’ক অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ এক মাইলৰ খুঁটি বুলি বহুতে গণ্য কৰে।

মৃত্যু

ব্ৰজেন বৰুৱাৰ মৃত্যু ১৯৭২ চনৰ ২৮ জুনত হয়। মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ-সংস্কৃতিৰ এক পৰিচিত নাম; তেওঁৰ সক্ৰিয় জীৱনকালত মঞ্চ, ৰেডিঅ’ আৰু চলচ্চিত্ৰ—তিনিটা মাধ্যমতেই তেওঁৰ কৰ্মধাৰা বিস্তৃত হৈছিল।

উত্তৰাধিকাৰ

ব্ৰজেন বৰুৱাৰ উত্তৰাধিকাৰ মূলত তিনিটা দিশত বুজা যায়—(ক) বহুমুখী শিল্পী হিচাপে একে সংগে সুৰকাৰ-গায়ক-অভিনেতা-পৰিচালকৰ ভূমিকা পালন, (খ) অসমৰ মঞ্চসংগীত আৰু অৰ্কেষ্ট্ৰা পৰিচালনাৰ প্ৰচলনত আগৰণুৱা উপস্থিতি, আৰু (গ) ‘ডক্তৰ বেজবৰুৱা’ৰ জৰিয়তে অসমীয়া ছবিক ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতিৰ দিশে আগবঢ়োৱা। তেওঁৰ পৰিয়ালৰ একাধিক সদস্যো চলচ্চিত্ৰ-সংগীতৰ সৈতে জড়িত হোৱা তথ্যই দেখুৱায় যে তেখেতৰ সৃজনশীল পৰিৱেশ আৰু সাংস্কৃতিক আগ্ৰহ ব্যক্তিগত পৰিসৰৰ সীমা পাৰ হৈ সমগ্ৰ শিল্পক্ষেত্ৰত এক প্ৰকাৰ ধাৰাবাহিকতা সৃষ্টি কৰিছিল।

আৰু চাওক

• চলচ্চিত্ৰ
• গুৱাহাটী
• কামৰূপ জিলা
• নিপ বৰুৱা
• দ্বিবন বৰুৱা
• ৰমেন বৰুৱা
• দ্বীপেন বৰুৱা