সম্পাদকীয় আৰু মৌলিক প্ৰবন্ধ
অসমীয়া বিশ্বকোষৰ বাবে নতুনকৈ মৌলিক অসমীয়াত লিখা প্ৰবন্ধসমূহ — এই বিশ্বকোষৰ মূল ভেটি। · ৩৩১ প্ৰবন্ধ
-
হীৰেন গোহাঁই
হীৰেন গোহাঁই (জন্ম ১৯৩৯) অসমীয়া সাহিত্য-সমালোচনা আৰু বৌদ্ধিক চৰ্চাৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য ব্যক্তিত্ব। শিক্ষকতা, সাংবাদিকতা আৰু সাহিত্যসৃষ্টি—এই কেইটামান ক্ষেত্ৰত একেলগে সক্ৰিয় হৈ তেওঁ অসমীয়া জাতীয়-সাংস্কৃতিক আলোচনালৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছে।
-
চৰাইদেউ জিলা
চৰাইদেউ জিলা অসমে ২০১৫ চনত গঠন কৰা এখন তুলনামূলক নতুন প্ৰশাসনিক জিলা, যাৰ ঐতিহাসিক কেন্দ্ৰবিন্দু প্ৰাচীন আহোম ৰাজধানী চৰাইদেউ। আহোম যুগৰ স্মৃতিচিহ্ন, বিশেষকৈ মৈদাম-সংস্কৃতি আৰু ৰাজপথসমূহৰ বাবে জিলাখন অসমৰ ইতিহাস-ঐতিহ্য অধ্যয়নত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
-
ডিমা হাছাও জিলা
ডিমা হাছাও জিলা অসমৰ দক্ষিণ ভাগত অৱস্থিত ষষ্ঠ অনুচ্ছেদৰ অন্তৰ্গত এখন পাহাৰীয়া জিলা, যাৰ সদৰ হ’ল হাফলং। ইতিহাস, জনজাতীয় সমাজ-গঠন, আৰু পৰ্বতমালাৰ প্ৰাকৃতিক বৈচিত্ৰ্যৰ বাবে এই জিলা অসমত বিশেষ গুৰুত্বসম্পন্ন।
-
ব'হাগ বিহু
ব'হাগ বিহু (ৰঙালী বিহু) অসমৰ মুখ্য বিহু উৎসৱ, যি বসন্তৰ আগমণ আৰু কৃষিকাৰ্যৰ নতুন চক্ৰ আৰম্ভ হোৱাৰ লগে লগে পালন কৰা হয়। ই নাচ-গীত, হুঁচৰি, লোকাচাৰ আৰু লোকবিশ্বাসেৰে ভৰা এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক উৎসৱ; বহুতে ইয়াক যৌৱনৰ উৎসৱ বুলিও গণ্য কৰে।
-
বঙাইগাঁও জিলা
বঙাইগাঁও জিলা উত্তৰ-পূৱ ভাৰতৰ অসম ৰাজ্যৰ এখন প্ৰশাসনিক জিলা, যাৰ সদৰ বঙাইগাঁও। ১৯৮৯ চনত গঠিত এই জিলাখন ঐতিহাসিক বিজনী আৰু চিডলী ৰাজ্যৰ পৰিপ্ৰেক্ষিত, সীমান্তীয় অৱস্থান আৰু জনসংখ্যাগত বৈচিত্র্যৰ বাবে উল্লেখযোগ্য।
-
ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ
ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ অসমৰ এক বিশেষ ধৰণৰ পেশাদাৰী নাট্যানুষ্ঠান, য’ত নাট্যদলসমূহে নিজস্ব অস্থায়ী মঞ্চ-প্ৰেক্ষাগৃহসহ ৰাজ্যজুৰি ভ্ৰমণ কৰি চুক্তিভিত্তিক নাটক প্ৰদৰ্শন কৰে। ১৯৬০ৰ দশকৰ আৰম্ভণিত আধুনিক ৰূপ লাভ কৰা এই ধাৰাই অসমৰ লোক-ৰুচি, নাট্য-প্ৰযুক্তি আৰু বাণিজ্যিক নাট্য-ব্যৱস্থাপনা একেলগে আগুৱাই নিছে।
-
ওদালগুৰি জিলা
ওদালগুৰি জিলা অসমৰ এখন গুৰুত্বপূর্ণ সীমান্তৱৰ্তী জিলা, যি ভূটান-সংলগ্ন উত্তৰাঞ্চল আৰু পললময় নদী-উপত্যকাৰ বাবে পৰিচিত। ই বড়োলেণ্ড স্বায়ত্ত্বশাসিত পৰিষদৰ প্রশাসনিক পৰিসৰৰ ভিতৰত পৰে, আৰু ২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি ইয়াত ৮,৩২,৭৬৯ জন লোক বসবাস কৰে।
-
চুখ্ৰংফা
চুখ্ৰংফা (ৰুদ্ৰসিংহ) ১৬৯৬-১৭১৪ খ্ৰীষ্টাব্দলৈ শাসন কৰা আহোম ৰাজ্যৰ ৩০তম স্বৰ্গদেউ। তেওঁৰ দিনত ৰাজ্য বিস্তাৰ, প্ৰশাসনিক বিন্যাস, শিক্ষা-পৃষ্ঠপোষকতা আৰু শিল্প-সংস্কৃতিৰ পৃষ্ঠপোষকতাই আহোম ৰাজশক্তিক বিশেষ উজ্জ্বলতা দিছিল।
-
অসমীয়া বৰ্ণমালা
অসমীয়া বৰ্ণমালা হৈছে অসমীয়া ভাষা লিখাৰ বাবে ব্যৱহৃত আখৰ-ব্যৱস্থা, যাক সাধাৰণতে স্বৰবৰ্ণ আৰু ব্যঞ্জনবৰ্ণ—এই দুটা শ্ৰেণীত ব্যাখ্যা কৰা হয়। এই বৰ্ণমালাৰ আখৰ-গঠন আৰু ধ্বনি-ব্যৱস্থা ব্ৰাহ্মীধাৰাৰ ঐতিহাসিক বিকাশ, স্থানীয় উচ্চাৰণ-ৰীতি, আৰু লিপি-শৈলীৰ পৰিবৰ্তনৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত।
-
নৱকান্ত বৰুৱা
নৱকান্ত বৰুৱা (১৯২৬–২০০২) আধুনিক অসমীয়া কবিতাৰ এক মুখ্য কণ্ঠস্বৰ, যিয়ে কবিতাৰ লগতে শিশু সাহিত্য আৰু উপন্যাস-ৰচনাতো গুৰুত্বপূৰ্ণ অৱদান আগবঢ়াইছে। ‘এখুদ ককাইদেউ’ ছদ্মনামে তেওঁ জনমানসত বিশেষ স্থান দখল কৰে, আৰু ‘ককাদেউতাৰ হাড়’ আদি কৃতিয়ে তেওঁক কথাসাহিত্যতো স্থায়ী মৰ্যাদা দিয়ে।
-
সৰ্বানন্দ সোণোৱাল
সৰ্বানন্দ সোণোৱাল অসমৰ এগৰাকী উল্লেখযোগ্য ৰাজনীতিবিদ, যিয়ে ২০১৬–২০২১ চনত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰিছিল। ছাত্ৰ আন্দোলনৰ নেতৃত্বৰ পৰা আৰম্ভ কৰি লোকসভা আৰু বিধানসভাৰ সংসদীয় ৰাজনীতিলৈকে তেখেতৰ ৰাজনৈতিক জীৱন বিস্তৃত আৰু বহুমাত্ৰিক।
-
শদিয়া
শদিয়া অসমৰ তিনিচুকীয়া জিলাৰ লোহিত নদীৰ পাৰত অৱস্থিত এখন সৰু নগৰ তথা মহকুমা-কেন্দ্ৰ। ঐতিহাসিকভাবে চুতীয়া ৰাজ্যৰ ৰাজধানী, সীমান্ত-বাণিজ্যৰ হাট-বজাৰ, আৰু ধৰ্মীয়-ঐতিহ্যিক স্থাপত্য-ভগ্নাৱশেষৰ বাবে শদিয়া বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ।
-
মুনিন বৰুৱা
মুনিন বৰুৱা (১৯৪৬–২০১৮) আছিল জনপ্ৰিয় অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ, যাৰ সুস্থ বিনোদনধৰ্মী কথাছবিসমূহে বিস্তৰ দৰ্শক আকর্ষণ কৰিছিল। বিশেষকৈ ‘হিয়া দিয়া নিয়া’ আদি ছবিৰ সফলতাৰ জৰিয়তে অসমৰ কথাছবি জগত পুনৰুজ্জীৱিত হোৱাৰ প্ৰচেষ্টাত তেখেতৰ ভূমিকা বিশেষভাবে স্মৰণীয়।
-
অসম আন্দোলন
অসম আন্দোলন আছিল ১৯৭৯–১৯৮৫ সময়ছোৱাত অসমত অবৈধ অনুপ্ৰবেশকাৰীৰ পৰিচয় নিৰ্ণয় আৰু ভোটাৰ তালিকাৰ শুদ্ধীকৰণক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি উঠা এক বিস্তৃত জন-আন্দোলন। সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা আৰু সদৌ অসম গণ সংগ্ৰাম পৰিষদৰ নেতৃত্বত চলা এই আন্দোলনৰ অন্ত ১৫ আগষ্ট ১৯৮৫ তাৰিখে অসম চুক্তি সাক্ষৰিত হোৱাত ঘটে।
-
যতীন বৰা
যতীন বৰা অসমৰ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ আৰু মঞ্চ অভিনেতা তথা চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক-প্ৰযোজক। ১৯৮৯ চনৰ পৰা তেওঁ অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ আৰু ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ—দুয়োখন ক্ষেত্ৰতে সক্ৰিয়ভাৱে কাম কৰি একাধিক সন্মান লাভ কৰিছে।
-
অসম প্ৰকাশন পৰিষদ
অসম প্ৰকাশন পৰিষদ অসম চৰকাৰৰ অধীনত চলা এখন চৰকাৰী প্ৰকাশনা-প্ৰতিষ্ঠান, যাৰ মুখ্য উদ্দেশ্য অসমীয়া ভাষা-সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ উন্নয়নৰ বাবে গ্ৰন্থ প্ৰকাশ।
-
ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা
ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকা অসমৰ মুখ্য সমভূমি অঞ্চল, যি ব্ৰহ্মপুত্ৰ নদ আৰু ইয়াৰ বহু উপনৈৰ পলস সঞ্চয়ৰ ফলত গঠিত। সাৰুৱা মাটি, মৌচুমী জলবায়ু, জলপথ আৰু নগৰ-বাণিজ্যিক কেন্দ্ৰসমূহৰ বিকাশৰ বাবে ই অসমৰ সমাজ-অৰ্থনীতি আৰু সংস্কৃতিৰ মূল আধাৰ।
-
মামণি ৰয়ছম গোস্বামী
মামণি ৰয়ছম গোস্বামী (প্ৰকৃত নাম ইন্দিৰা গোস্বামী) অসমৰ এগৰাকী প্ৰভাৱশালী ঔপন্যাসিকা, গৱেষক আৰু অধ্যাপিকা; তেখেতে অসমীয়া সাহিত্যক ৰাষ্ট্ৰীয়-আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসৰত চিনাকি কৰাই দিছিল।
-
আকাশবাণী গুৱাহাটী
আকাশবাণী গুৱাহাটী প্ৰচাৰ ভাৰতীৰ অধীনস্থ আকাশবাণীৰ এটা ক্ষেত্ৰীয় অনাতাঁৰ সম্প্ৰচাৰ কেন্দ্ৰ, যিয়ে অসম আৰু উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ কৰে।
-
মৰিগাঁও জিলা
মৰিগাঁও জিলা অসম ৰাজ্যৰ এখন প্ৰশাসনিক জিলা, যাৰ সদৰ মৰিগাঁও নগৰত অৱস্থিত। জোনবিল মেলা, পবিতৰা অভয়াৰণ্য আৰু কপিলি–কলং উপত্যকাৰ নদী-ভূপ্ৰকৃতিৰ বাবে জিলাখন বিশেষভাবে পৰিচিত।
-
সত্ৰ
সত্ৰ হৈছে শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ আৰু শ্ৰীশ্ৰী মাধৱদেৱে অসমত নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰ-প্ৰসাৰৰ উদ্দেশ্যে স্থাপন কৰা ধৰ্মীয়-সামাজিক প্রতিষ্ঠান। সময়ৰ সৈতে সত্ৰসমূহ মহাপুৰুষীয়া সংস্কৃতিৰ অনুশীলন, পুথি-পাজি সংৰক্ষণ আৰু সাহিত্য-সংগীত-নৃত্য-নাট আদিৰ চৰ্চাৰ কেন্দ্ৰ ৰূপে পৰিগণিত হয়।
-
উত্তৰ লখিমপুৰ
উত্তৰ লখিমপুৰ অসমৰ লখিমপুৰ জিলাৰ সদৰ নগৰ আৰু জিলা-প্ৰশাসনৰ মুখ্য কেন্দ্ৰ। গুৱাহাটী-পূব দিশৰ এই নগৰখনক পৰিবহণ-সংযোগ আৰু শিক্ষানুষ্ঠানৰ উপস্থিতিৰ বাবে অঞ্চলটোৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ নগৰীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে ধৰা হয়।
-
কোকৰাঝাৰ
কোকৰাঝাৰ অসমৰ পশ্চিমাংশত অৱস্থিত কোকৰাঝাৰ জিলাৰ মুখ্য নগৰ আৰু এক গুৰুত্বপূৰ্ণ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ। বড়োলেণ্ড ক্ষেত্ৰীয় পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যালয় ইয়াত থাকিলেও নগৰখন যোগাযোগ, শিক্ষা আৰু বহু-ভাষিক সামাজিক বিন্যাসৰ বাবেও পৰিচিত।
-
সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা
সত্যেন্দ্ৰনাথ শৰ্মা (১৯১৭–১৯৯৯) অসমৰ আধুনিক সাহিত্যসমালোচনা, গৱেষণা আৰু মধ্যযুগীয় বুৰঞ্জীচৰ্চাত সুদীৰ্ঘকাল সক্ৰিয় থকা এক বিশিষ্ট শিক্ষাবিদ-সাহিত্যিক। অসমীয়া নাট, কাব্য আৰু উপন্যাসৰ মূল্যাঙ্কন, সত্ৰ-প্ৰতিষ্ঠান সম্পৰ্কীয় গৱেষণা আৰু অসম সাহিত্য সভা-সহ কেইবাটাও সাংস্কৃতিক প্ৰতিষ্ঠানত নেতৃত্বদান…
-
কামাখ্যা মন্দিৰ
কামাখ্যা মন্দিৰ অসমৰ গুৱাহাটী নগৰৰ নিকট নীলাচল পাহাৰত অৱস্থিত হিন্দু শক্তি উপাসনাৰ এক অতি প্ৰসিদ্ধ তীৰ্থস্থান। ই ভাৰতত প্ৰচলিত ৫১খন দেৱীপীঠৰ মাজত অন্যতম গুৰুত্বপূৰ্ণ পীঠ হিচাপে পৰিগণিত।
-
নামনি অসম
নামনি অসম ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ পশ্চিমাংশৰ বিস্তৃত সমতলভূমি অঞ্চল, যাক পশ্চিম অসম বুলিও কোৱা হয়। অতীজৰ কামৰূপ ৰাজ্যৰ কেন্দ্ৰ আৰু আধুনিক অসমৰ প্ৰশাসনিক-নগৰীয়া কেন্দ্ৰ গুৱাহাটী–দিছপুৰ এই অঞ্চলতেই অৱস্থিত।
-
আমাৰ অসম
আমাৰ অসম হৈছে এখন অসমীয়া ভাষাৰ দৈনিক বাতৰিকাকত, যি ১৯৯৭ চনৰ পৰা একে সময়তে কেইবাটাও স্থানৰ পৰা প্ৰকাশ পাই আহিছে। অসমক কেন্দ্ৰ কৰি উত্তৰ পূব ভাৰতৰ ঘটনাপ্ৰবাহৰ লগতে সীমিত পৰিসৰত আন্তৰ্জাতিক বাতৰি-আলোকচিত্ৰ আদিও ইয়াত প্ৰকাশ পায়।
-
১৯৭২ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন
১৯৭২ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন স্বাধীনোত্তৰ অসমৰ পঞ্চম বিধানসভা নিৰ্বাচন আছিল। মিজো হিলচ্ আৰু মেঘালয়ৰ ৰাজ্য-গঠনৰ ফলত অসমৰ সীমা সঙ্কুচিত হোৱাত এই নিৰ্বাচনত সমষ্টিৰ সংখ্যা ১১৪লৈ কমি যায়।
-
অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা
অসম উপত্যকা সাহিত্য বঁটা অসমীয়া সৃজনীমূলক সাহিত্যৰ অন্যতম সর্বোচ্চ আৰু প্ৰতিষ্ঠিত সন্মান। ৱিলিয়ামচন মেগৰ শৈক্ষিক ন্যাসে প্ৰদান কৰা এই বঁটা ১৯৯০ চনত আৰম্ভ হয় আৰু প্ৰথম বঁটা লাভ কৰে ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়াই।
-
নামঘৰ
নামঘৰ হৈছে অসমীয়াসকলৰ নাম-কীৰ্তনভিত্তিক উপাসনা-গৃহ, য’ত সমবেতভাৱে হৰি-উপাসনা আৰু ধৰ্মচৰ্চা কৰা হয়। শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে নৱ-বৈষ্ণৱ ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে নামঘৰৰ ধাৰণা প্ৰতিষ্ঠা কৰি ইয়াক সমাজ-জীৱনৰ এক কেন্দ্ৰীয় অনুষ্ঠান ৰূপে গঢ়ি তোলে।