সম্পাদকীয় আৰু মৌলিক প্ৰবন্ধ
অসমীয়া বিশ্বকোষৰ বাবে নতুনকৈ মৌলিক অসমীয়াত লিখা প্ৰবন্ধসমূহ — এই বিশ্বকোষৰ মূল ভেটি। · ৩৩১ প্ৰবন্ধ
-
পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা
পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা (১৮৭১–১৯৪৬) আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ বিকাশত মুখ্য ভূমিকা লোৱা বহুমুখী সাহিত্যসাধক। কবিতা, উপন্যাস, নাটক আৰু সাংবাদিকতাৰ মাজেৰে তেওঁ সাহিত্য-সংস্কৃতি সংগঠনৰ দিশতো স্থায়ী প্ৰভাৱ পেলায়, বিশেষকৈ অসম সাহিত্য সভাৰ প্ৰথম সভাপতিত্বৰ জৰিয়তে।
-
শান্তনু কৌশিক বৰুৱা
শান্তনু কৌশিক বৰুৱা অসমৰ লেখক-সাংবাদিক, যাৰ মূল কৰ্মক্ষেত্ৰ সংবাদ সম্পাদনা আৰু তথ্যনির্ভৰ গ্ৰন্থ-প্ৰণয়ন। বিশ্বকোষ, অভিধান, বছৰ-পুথি আৰু কুইজধৰ্মী জ্ঞান-সাহিত্যৰ জৰিয়তে তেওঁ অসমীয়াত প্ৰামাণ্য তথ্য-সংগ্ৰহৰ ধাৰাটোক শক্তি দিছে।
-
টাই-আহোম ভাষা
টাই-আহোম ভাষা অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশত টাই-আহোম জনগোষ্ঠীৰ পৰম্পৰাগত ক্ৰা-দাই (টাই) ভাষা, যাৰ নিজা টাই-আহোম লিপি আছে। মধ্যযুগীয় আহোম ৰাজ্যত ই ৰাজভাষা আছিল আৰু আজিও সীমিত সংখ্যক ভাষাভাষীৰ মাজত তথা শিক্ষানুষ্ঠানীয় পাঠ্যক্ৰমৰ জৰিয়তে পুনৰুজ্জীৱনৰ প্ৰচেষ্টা চলি আছে।
-
সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা
সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা অসমৰ এক প্ৰধান ছাত্ৰ সংগঠন, যি ছাত্ৰসমাজৰ সাংগঠনিক প্ৰতিনিধিত্ব আৰু বিভিন্ন সামাজিক-ৰাজনৈতিক প্ৰসঙ্গত সক্ৰিয় ভূমিকাৰ বাবে পৰিচিত। সংগঠনটোৱে বিশেষকৈ অসম আন্দোলন আৰু তাৰ পাছত হোৱা অসম চুক্তি-সম্পৰ্কীয় ঘটনাপ্ৰবাহ, লগতে নাগৰিকত্ব (সংশোধনী) আইন, ২০১৯-কেন্দ্ৰিক প্ৰতিবাদী আন্দোলনত…
-
আব্দুল মজিদ
আব্দুল মজিদ অসমৰ চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এজন পৰিচালক, প্ৰযোজক, নাট্যকাৰ আৰু অভিনেতা। অভিনয়ৰ জৰিয়তে চলচ্চিত্ৰত প্ৰৱেশ কৰি পৰৱৰ্তী কালত তেওঁ একাধিক অসমীয়া ছবি পৰিচালনা কৰে আৰু ‘চামেলি মেমচা’ব’ৰ যোগেদি ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতি লাভ কৰে।
-
জলকীয়া
জলকীয়া গুল্মজাতীয় গছত ধৰা জ্বলাগুণ থকা এক প্ৰকাৰৰ পাচলি, যি বিশ্বজুৰি খাদ্যত মছলা আৰু কিছুমান পৰম্পৰাগত ঔষধি ব্যৱহাৰত প্ৰচলিত। কলম্বিয়ান এক্সচেঞ্জৰ পাছত ইয়াৰ বহু জাত বিভিন্ন ভূখণ্ডলৈ বিস্তাৰ লাভ কৰে, আৰু ভাৰতত ১৬শ শতিকাৰ পৰা ইয়াৰ প্ৰচলন দেখা যায়।
-
বঙাইগাঁও
বঙাইগাঁও নামনি অসমৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ নগৰ আৰু বঙাইগাঁও জিলাৰ সদৰ। যোগাযোগ, উদ্যোগ আৰু বাণিজ্যৰ সুবিধাজনক অৱস্থানৰ বাবে ই অঞ্চলটোৰ অন্যতম গতিশীল নগৰ-কেন্দ্ৰ হিচাপে পৰিচিত।
-
ভাওনা
ভাওনা হৈছে শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ নাট্য-সৃষ্টি অংকীয়া নাটৰ মঞ্চ-অভিনয় ৰূপ। ই মূলত ধৰ্মীয় শিক্ষা আৰু লোকশিক্ষাৰ এক ফলপ্ৰদ মাধ্যম হিচাপে সত্ৰ বা নামঘৰত পবিত্ৰ অনুষ্ঠানৰূপে অনুষ্ঠিত হয়।
-
সত্ৰীয়া নৃত্য
সত্ৰীয়া নৃত্য অসমত বিকশিত ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যধাৰা, যাৰ শিকড় মহাপুৰুষ শংকৰদেৱে প্ৰতিষ্ঠা কৰা সত্ৰসমূহৰ ভক্তি-সংস্কৃতিত নিহিত। সংগীত নাটক একাডেমীয়ে একে ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্যসমূহৰ ভিতৰত স্বীকৃতি দিছে আৰু সত্ৰসমূহে এই নৃত্যক সংৰক্ষণ, শৃংখলাবদ্ধ আৰু পৰিশীলিত কৰি আহিছে।
-
কেশৱ মহন্ত
কেশৱ মহন্ত (১৯২৬–২০০৬) অসমীয়াৰ এজন কবি, গীতিকাৰ আৰু শিক্ষাবিদ; প্ৰকৃতি আৰু মানৱতাক কেন্দ্ৰ কৰি তেখেতে শতাধিক গীত ৰচনা কৰিছিল। শিক্ষকতা, সম্পাদনা আৰু বিশ্ববিদ্যালয়-প্ৰকাশন ক্ষেত্ৰত দীঘলীয়া কৰ্মজীৱনৰ লগতে তেখেতে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰি আধুনিক অসমীয়া গীত-সাহিত্যত স্বকীয় অৱদান ৰাখে।
-
বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া
বিষ্ণু খাৰঘৰীয়া (জন্ম ১৯৪৬) অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ-জগতৰ এজন সুদীৰ্ঘকাল সক্ৰিয় অভিনেতা, যাৰ অভিনয়-জীৱন নাটকৰ পৰা আৰম্ভ হৈ ১৯৭১ চনত চিনেমালৈ বিস্তাৰ পায়। পাঁচ দশকৰো অধিক কালত তেখেতে ত্ৰিশতকৈও অধিক ছবিত অভিনয় কৰাৰ লগতে ৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ বঁটা সহ একাধিক সন্মান লাভ কৰিছে।
-
চ্যু-কা-ফা
চ্যু-কা-ফা আছিল আহোম ৰাজ্যৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু মধ্যযুগীয় টাই-আঞ্চলিক ৰাজনীতিৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ নেতা। ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত তেওঁ ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাত নতুন ৰাষ্ট্ৰ গঢ় দি ১২৫৩ চনত চে-ৰাই-দ’য় (চৰাইদেউ)ত প্ৰথম স্থায়ী ৰাজধানী পাতি আহোম শাসনৰ দীঘলীয়া ধাৰাটোক সূচনা কৰে।
-
মঙলদৈ
মঙলদৈ অসমৰ দৰং জিলাৰ সদৰ নগৰ আৰু এক গুৰুত্বপূর্ণ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰ। ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ আৰ্দ্ৰভূমি-ঘেঁষা এই নগৰখন ইতিহাস, নাম-উৎপত্তি আৰু ঔপনিৱেশিক শাসনব্যৱস্থাৰ বিকাশ-ধাৰাৰ সৈতে জড়িত।
-
বিজু ফুকন
বিজু ফুকন অসমৰ জনপ্ৰিয় চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু কেতিয়াবা পৰিচালকো আছিল। ১৯৭০–৯০ দশকৰ অসমীয়া বাণিজ্যিক চলচ্চিত্ৰত নায়ক-চৰিত্ৰেৰে তেখেতে প্ৰশস্ত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰে।
-
বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য
বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ ভট্টাচাৰ্য (১৯২৪–১৯৯৭) অসমীয়া সাহিত্যৰ ৰামধেনু যুগৰ অন্যতম মুখ্য কথাসাহিত্যিক, যাৰ উপন্যাস আৰু গল্পত সমাজ-বাস্তৱতা, ৰাজনৈতিক চেতনা আৰু মানৱতাবোধ স্পষ্ট ৰূপে প্ৰকাশ পাইছে।
-
গোপীনাথ বৰদলৈ
গোপীনাথ বৰদলৈ (১৮৯০–১৯৫০) আছিল অসমৰ স্বাধীনতা-উত্তৰ যুগৰ প্ৰথম মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ এগৰাকী গুৰুত্বপূৰ্ণ কংগ্ৰেছী নেতৃ। ধৰ্মভিত্তিক বিভাজনৰ টানাপোৰেণত অসমক প্ৰস্তাৱিত পূব পাকিস্তানৰ অন্তৰ্ভুক্তিৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাত তেওঁৰ ৰাজনৈতিক ভূমিকা বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য।
-
ইয়াণ্ডাবু সন্ধি
ইয়াণ্ডাবু সন্ধি (১৮২৬) প্ৰথম এংলো-বাৰ্মা যুদ্ধৰ অন্ত পেলোৱা শান্তি-চুক্তি। এই চুক্তিৰ ফলত ব্ৰহ্মদেশে বিস্তীৰ্ণ ভূখণ্ড হেৰুওৱাৰ লগতে ক্ষতিপূৰণ আৰু কূটনৈতিক ব্যৱস্থা মানি ল’বলগীয়া হয়, যিয়ে অঞ্চলটোৰ ৰাজনৈতিক সমীকৰণ সলনি কৰে।
-
লাচিত বৰফুকন
লাচিত বৰফুকন আহোম ৰাজ্যৰ নৱমজন বৰফুকন আৰু ১৬৭১ চনৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত আহোম সেনাৰ নেতৃত্ব দিয়া প্ৰধান সেনাপতি। মোগল সাম্ৰাজ্যৰ বৃহৎ সৈন্যবাহিনী পৰাজিত কৰি অসমৰ ৰাজনৈতিক স্বাধীনতা ৰক্ষাত তেখেতে স্থায়ী স্থান লাভ কৰিছে।
-
তপন দাস
তপন দাস অসমৰ এগৰাকী মঞ্চ আৰু চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, নাট পৰিচালক, আবৃত্তিকাৰ আৰু গল্প লিখক। গুৱাহাটীৰ মঞ্চেৰে খ্যাতি লাভ কৰা এই শিল্পীয়ে পৰৱৰ্তীকালত ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ আৰু কমেও ২০খন অসমীয়া বোলছবিত অভিনয় কৰি পৰিচিতি বিস্তাৰ কৰে।
-
ৰঙিয়া
ৰঙিয়া অসমৰ কামৰূপ জিলাৰ এখন পৌৰচহৰ আৰু ৰঙিয়া মহকুমাৰ সদৰ, যাৰ বিকাশত ৰে’ল সংযোগ আৰু সীমান্তমুখী পথব্যৱস্থাৰ বিশেষ ভূমিকা আছে। ভাৰত-ভূটান সীমান্তলৈ যাতায়াতৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দুৱাৰ হোৱাৰ লগতে ই উত্তৰ-পূব সীমান্ত ৰে’লৱে’ৰ এক মাণ্ডলিক মুখ্য কাৰ্যালয় আৰু উল্লেখযোগ্য ৰে’ল জংচন।
-
বড়ো-কছাৰী
বড়ো-কছাৰী হৈছে অসম আৰু পাৰ্শ্বৱৰ্তী অঞ্চলত বসবাস কৰা কেইবাটাও খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠীক সামগ্ৰিকভাৱে বুজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা এক শ্ৰেণীবাচক নাম, যিসকলে চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ বড়ো-গাৰো শাখাৰ ভাষাসমূহৰ সৈতে ঐতিহাসিকভাৱে সম্পৰ্কিত।
-
অৰ্কিড
অৰ্কিড (অৰ্কিডেচি) সপুষ্পক উদ্ভিদৰ এটা অতি ডাঙৰ আৰু বহুল বিস্তৃত পৰিয়াল, যাৰ ফুল সাধাৰণতে ৰঙীণ আৰু সুগন্ধিযুক্ত। বিশ্বজুৰি বিপুল প্ৰজাতিগত বৈচিত্ৰ্য আৰু ফুলৰ বিশেষ গঠনগত লক্ষণৰ বাবে এই পৰিয়াল উদ্ভিদবিজ্ঞান, উদ্যানশিল্প আৰু কৃষিৰ দৃষ্টিত গুৰুত্বপূৰ্ণ।
-
কীৰ্তন-ঘোষা
কীৰ্তন-ঘোষা মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱে এক শৰণ নাম ধৰ্ম প্ৰচাৰৰ উদ্দেশ্যে ৰচনা কৰা এখন বৈষ্ণৱ ধৰ্মগ্ৰন্থ তথা কাব্য-সংকলন। শংকৰদেৱৰ প্ৰয়াণৰ পাছত শিষ্য-ধাৰাৰ উদ্যোগত ইয়াৰ খণ্ডসমূহ সংগ্ৰহ-সম্পাদনা হৈ একেলগে গ্ৰন্থৰূপে প্ৰতিষ্ঠা পায়।
-
নগেন শইকীয়া
নগেন শইকীয়া (জন্ম ১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৩৯) আধুনিক অসমীয়া সাহিত্যৰ এগৰাকী বহুমুখী স্ৰষ্টা—গল্প-উপন্যাস, সমালোচনা-গৱেষণা, সম্পাদনা আৰু শিক্ষাদান—এই সকলো ক্ষেত্ৰতে তেখেতৰ সক্ৰিয় উপস্থিতি দেখা যায়।
-
ফুল
ফুল হৈছে সপুষ্পক উদ্ভিদৰ (এনজিঅ’স্পাৰ্ম) বিশেষ প্ৰজনন অংগ, য’ত পৰাগসঞ্চাৰ আৰু নিষেচনৰ জৰিয়তে বীজ আৰু ফল গঠনৰ পথ মুকলি হয়। জৈৱিক ভূমিকা লগতে ফুলে প্ৰাকৃতিক সৌন্দৰ্য, সংস্কৃতি, ধৰ্ম, ঔষধ আৰু খাদ্য-ব্যৱহাৰত গভীৰ প্ৰভাৱ পেলায়।
-
বৰাক উপত্যকা
বৰাক উপত্যকা অসমৰ দক্ষিণাঞ্চলত অৱস্থিত এক গুৰুত্বপূর্ণ ভূ-প্ৰাকৃতিক আৰু জনবসতিপূৰ্ণ অঞ্চল, যাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু শিলচৰ নগৰ। বৰাক নদীক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠা এই উপত্যকাখন কাছাৰ, কৰিমগঞ্জ আৰু হাইলাকান্দি—এই তিনিখন জিলাৰ সমষ্টি।
-
সুগৰী পহু
সুগৰী পহু (Muntiacus muntjak) দক্ষিণ আৰু দক্ষিণ-পূব এছিয়াত বিস্তৃত এটা সৰু আকাৰৰ হৰিণজাতীয় স্তন্যপায়ী। একাকী স্বভাৱ, বহুপ্ৰজনন, আৰু ৬–৭ মাহীয়া গৰ্ভধাৰণ-সময় আদি বৈশিষ্ট্যৰ বাবে ই অন্য বহু হৰিণৰ পৰা পৃথকভাৱে চিহ্নিত।
-
হীৰেন ভট্টাচাৰ্য
হীৰেন ভট্টাচাৰ্য (১৯৩২–২০১২) অসমীয়া আধুনিক কবিতাৰ এক অন্যতম জনপ্ৰিয় কণ্ঠ, যাৰ কবিতাত প্ৰেম, সমাজ-চেতনা আৰু অন্তৰ্দুখ একেলগে ধ্বনিত হয়। ‘হীৰুদা’ নামে পৰিচিত এই কবিয়ে ১৩খন কবিতাপুথি, শিশুসাহিত্য আৰু সম্পাদনা-কর্মৰে অসমীয়া সাহিত্যত স্থায়ী দাগ এৰি গৈছে।
-
হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী
হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী (১৮৭২–১৯২৮) আধুনিক অসমীয়া কাব্যত ছনেট ৰূপ প্ৰৱৰ্তন কৰা কবি আৰু জোনাকী-যুগৰ অন্যতম গুৰি ধৰোঁতা সম্পাদক-সংগঠক। কবিতাৰ উপৰিও পুৰণি পুথি-সংগ্ৰহ, গ্ৰন্থসম্পাদনা আৰু সাহিত্য-প্ৰতিষ্ঠান গঠনত তেখেতৰ অৱদান অসমীয়া সাহিত্যৰ ইতিহাসত দীৰ্ঘস্থায়ী।
-
কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মা
কুমাৰ ভাস্কৰ বৰ্মা বৰ্মণ ৰাজবংশৰ অন্তৰ্গত কামৰূপ ৰাজ্যৰ এক প্ৰসিদ্ধ ৰজা। ৰজা হৰ্ষবৰ্দ্ধনৰ যুগত তেওঁৰ কূটনৈতিক মৰ্যাদা বৃদ্ধি পাইছিল, আৰু উত্তৰাধিকাৰী নথকাৰ বাবে তেওঁৰ মৃত্যুৰ পিছত কামৰূপত নতুন ৰাজবংশৰ উত্থান ঘটে।
