পেহেলগামৰ সন্ত্ৰাসবাদী আক্ৰমণ, ২০২৫

২০২৫ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত ভাৰত প্ৰশাসিত জম্মু-কাশ্মীৰৰ অনন্তনাগ জিলাৰ পেহেলগামৰ সমীপৰ বৈসাৰণ ঘাঁহনিত সন্ত্ৰাসবাদীৰ আক্ৰমণত কমেও ২৮জন পৰ্যটকৰ মৃত্যু হোৱাৰ লগতে ২০জনতকৈ অধিক লোক আহত হয়। জম্মু-কাশ্মীৰৰ বিশেষ মৰ্যাদা বাতিলৰ পাছত সংঘটিত হোৱা সবাতোকৈ মাৰাত্মক আক্ৰমণ হিচাপে বিবেচিত এই ঘটনাৰ উদ্দেশ্য কাশ্মীৰ উপত্যকাৰ জনগাঁথনিগত পৰিৱৰ্তনক প্ৰতিহত কৰা বুলি জানিব পৰা গৈছে।

সন্ত্ৰাসবাদী সংগঠন লস্কৰ-ই-তৈয়বাৰ এটা শাখা দা ৰেজিষ্টেঞ্চ ফ্ৰণ্ট (টি আৰ এফ)-এ এই আক্ৰমণৰ দায়িত্ব স্বীকাৰ কৰে।^১

নেপথ্য

১৯৮৯ চনত জম্মু-কাশ্মীৰত সশস্ত্ৰ বিদ্ৰোহ আৰম্ভ হৈছিল। শেহতীয়া বছৰবোৰত হিংসাত্মক পৰিস্থিতি হ্ৰাস পাইছে। ২০১৯ চনত ভাৰতে জম্মু-কাশ্মীৰৰ বিশেষ মৰ্যাদা বাতিল কৰি ৰাজ্যখনক দুটা কেন্দ্ৰীয় শাসিত অঞ্চলত বিভক্ত কৰে। জম্মু-কাশ্মীৰ আৰু লাডাখ। এই পদক্ষেপে স্থানীয় কৰ্তৃপক্ষক পূৰ্বতে যোগ্যতা অৰ্জন নকৰা লোকসকলক ডমিচাইলৰ মৰ্যাদা প্ৰদান কৰাৰ ক্ষমতা প্ৰদান কৰিছিল, যাৰ ফলত তেওঁলোকে বিবাদিত ভূখণ্ডত মাটি ক্ৰয় আৰু চাকৰি লাভ কৰাৰ সুবিধা লাভ কৰিছিল। ১০ এপ্ৰিলত ৰাজহ মন্ত্ৰীয়ে প্ৰকাশ কৰে যে যোৱা দুবছৰত নতুন নিয়মৰ অধীনত ৮৩,০০০ লোকক ডমিচাইলৰ প্ৰমাণপত্ৰ প্ৰদান কৰা হৈছে।^২৩ ফৰ্ব্‌ছৰ মতে কাশ্মীৰ হৈছে বিশ্বৰ ভিতৰতে সৰ্বাধিক সামৰিককৃত অঞ্চল^৪ অঞ্চলটোৰ সীমিত স্বায়ত্তশাসন বাতিলৰ পাছত ভাৰতে অঞ্চলটোত ব্যাপক দমন অভিযান আৰম্ভ কৰে। ইয়াৰ ফলত চলি থকা কাশ্মীৰ বিবাদৰ মাজতে পাকিস্তানৰ সৈতে ভাৰতৰ সম্পৰ্কৰ অৱনতি ঘটে।^৫৬

আক্ৰমণ

২০২৫ চনৰ ২২ এপ্ৰিলৰ বিয়লি ২:৫০ বজাত কমেও চাৰিজন সন্ত্ৰাসবাদীয়ে পেহলগামৰ পৰা প্ৰায় ৭ কিলোমিটাৰ দূৰত্বত থকা বৈসাৰণ উপত্যকাৰ ঘাঁহনিত প্ৰৱেশ কৰে।^৭ এই অঞ্চলটোক চাৰিওফালৰ পৰা পাইনৰ ঘন বনাঞ্চলে আগুৰি আছে। ঠাইখন "মিনি ছুইজাৰলেণ্ড" নামেৰে জনাজাত আৰু ই বনভোজৰ বাবে জনপ্ৰিয় স্থান। সন্ত্ৰাসবাদীসকলে এম৪ কাৰবাইন আৰু একে-৪৭ লৈ গৈছিল আৰু সামৰিক শৈলীৰ ইউনিফৰ্ম পিন্ধি আছিল।^{৮৯১০১১১২}

আক্ৰমণকাৰীয়ে গুলী চলোৱাৰ পূৰ্বে ভুক্তভোগীসকলৰ নাম আৰু ধৰ্ম জানিব বিচাৰিছিল।^১৩ কিছুসংখ্যকৰ মতে তেওঁলোকক কলিমা পাঠ কৰিবলৈ কোৱা হৈছিল।^{১৪১৫১৬} খবৰ অনুসৰি এজন স্থানীয় কাশ্মীৰী মুছলমান চৈয়দ আদিল হুছেইন শ্বাহে পৰ্যটকসকলক সুৰক্ষা দিবলৈ আৰু আক্ৰমণকাৰী এজনৰ হাতৰ পৰা ৰাইফলটো আনি আক্ৰমণ বন্ধ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল যদিও এই প্ৰচেষ্টাত তেওঁ নিহত হয়।^১৭১৮প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ ভিডিঅ’ত দেখা গৈছিল আতংক আৰু আহত ভুক্তভোগীয়ে সহায়ৰ বাবে অনুৰোধ কৰা দৃশ্য। এগৰাকী মহিলাই স্বামীৰ বাবে সহায় বিচাৰি চিঞৰি থকা দেখা গৈছে, আনহাতে আন কিছুমানক ঘাঁহনিত নিশ্চল হৈ পৰি থকা দেখা গৈছে। জিলা সদৰত আক্ৰমণৰ খবৰ পোৱাৰ কিছু সময়ৰ পাছতেই ঘটনাস্থলীত জৰুৰীকালীন সেৱা উপস্থিত হয়। গুৰুতৰভাৱে আহত দুগৰাকীক প্ৰায় ৪:৩০ বজাত অনন্তনাগ জিলা চিকিৎসালয়লৈ লৈ যোৱা হয়, আনহাতে আন কিছুসংখ্যকক ওচৰৰ চিকিৎসা-কেন্দ্ৰলৈ লৈ যোৱা হয়। কিছুমানক হেলিকপ্টাৰেৰে উন্নত চিকিৎসাৰ বাবে শ্ৰীনগৰৰ সামৰিক চিকিৎসালয়লৈ লৈ যোৱা হয়।^১৯

কিছু স্থানীয় লোকেও উদ্ধাৰ কৰি ভুক্তভোগীক আশ্ৰয় প্ৰদান কৰে। স্থানীয় পনী-হেণ্ডলাৰ সংস্থাৰ সদস্যসকলে পনী আৰু ইম্প্ৰভাইজ্‌ড ষ্ট্ৰেচাৰত উঠাই প্ৰায় ১১জন আহত পৰ্যটকক উদ্ধাৰ কৰে।^২০ প্ৰত্যক্ষদৰ্শীয়ে কয় যে ভুক্তভোগীৰ অধিকাংশই পুৰুষ। এজন আক্ৰমণকাৰীয়ে এগৰাকী মহিলাক কোৱা বুলি অভিযোগ উঠিছে যে তেওঁক ৰক্ষা কৰা হৈছে এইকাৰণেই যাতে তেওঁ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীক “ভয়ানক কথাবোৰ ক’ব পাৰে”। কেইবাজনো ভুক্তভোগীক ওচৰৰ পৰা গুলীয়াই হত্যা কৰা হয় আৰু সেই দৃশ্যৰ ভিডিঅ' ফুটেজত দেখা গৈছে যে ৰক্তাক্ত ব্যক্তি মাটিত পৰি আছে আৰু আন কিছুৱে সহায়ৰ বাবে অনুৰোধ কৰি আছে।^২১

আক্ৰমণকাৰীয়ে শৰীৰত সংলগ্ন হৈ থকা কেমেৰা ব্যৱহাৰ কৰি আক্ৰমণৰ ৰেকৰ্ডিং কৰা বুলি অনুমান কৰা হৈছে, যিটো পদ্ধতি সাধাৰণতে লস্কৰ-ই-তৈয়বাৰ অপপ্ৰচাৰৰ সৈতে জড়িত। সেনা, অৰ্ধসামৰিক বাহিনী, আৰু জে এণ্ড কে আৰক্ষীয়ে যৌথ কৰ্ডন আৰু অনুসন্ধান অভিযান আৰম্ভ কৰে। পেহেলগামত অস্থায়ী লকডাউন জাৰি কৰাৰ লগতে পীৰ পাঞ্জাল ৰেঞ্জৰ ওপৰৰ অংশলৈ পলায়ন কৰা সন্ত্ৰাসবাদীসকলৰ সন্ধান বিচাৰি হেলিকপ্টাৰ নিয়োগ কৰা হয়। এই গোটটোৱে কাশ্মীৰত কেনেকৈ অনুপ্ৰৱেশ কৰিছিল তাৰ তদন্ত অব্যাহত ৰাখিছে।^২২১১

হতাহত

ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্তৰ ২৫জন ভাৰতীয় পৰ্যটক, জম্মু-কাশ্মীৰৰ দুজন স্থানীয় লোক আৰু নেপাল আৰু সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীৰ দুজন বিদেশী পৰ্যটককে ধৰি এই আক্ৰমণত কমেও ২৮জন সাধাৰণ নাগৰিক নিহত হয়।^{২৩২৪২৫}

আন কমেও ২০জন আহত হয়।^২৬২৭ নিহতসকলৰ ভিতৰত অৰুণাচল প্ৰদেশ, কৰ্ণাটক, কেৰেলা, মহাৰাষ্ট্ৰ, ওড়িশা, গুজৰাট, হাৰিয়ানা, পশ্চিম বংগ আৰু উত্তৰ প্ৰদেশৰ লগতে গুজৰাট, তামিলনাডু আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ পৰা আহত লোকো আছে।^{২৮২৯৩০৩১৩২} নিহতসকলৰ ভিতৰত ভাৰতীয় নৌসেনাৰ এজন ২৬-বছৰীয়া বিষয়া আৰু চোৰাংচোৱা ব্যুৰ’ৰ এজন বিষয়াও আছিল।^৩৩৩৪

দায়িত্ব

এই আক্ৰমণৰ দায়িত্ব পাকিস্তানস্থিত লস্কৰ-ই-তৈয়বাৰ সংযুক্ত প্ৰতিষ্ঠান দ্য ৰেজিষ্টেঞ্চ ফ্ৰণ্টে গ্ৰহণ কৰে।^৩৫৩৬ আক্ৰমণকাৰীসকলে কয় যে এই আক্ৰমণৰ কাৰণ কাশ্মীৰ উপত্যকাত অ-কাশ্মীৰীসকলৰ বসতি; যি জনগাঁথনিগত পৰিৱৰ্তন ঘটাব বুলি দাবী কৰে।^৩৭৩৮ পাছলৈ চোৰাংচোৱা সংস্থাসমূহে এই হত্যাকাণ্ডৰ মাষ্টাৰমাইণ্ড হিচাপে লস্কৰ-ই-তৈয়বাৰ শীৰ্ষ অধিনায়ক ছাইফুল্লাহ কাছুৰী (ওৰফে খালিদ)ক চিনাক্ত কৰে।^৩৯

স্থানীয় প্ৰতিক্ৰিয়া

চৰকাৰৰ সঁহাৰি

ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে চৌদি আৰৱ ভ্ৰমণৰ সময় কৰ্তন কৰি ভাৰতলৈ উভতি আহি এই বিষয়ত এখন বৈঠকৰ অধ্যক্ষতা কৰে।^৪০ কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহে পৰিস্থিতিৰ মূল্যায়ন আৰু নিৰাপত্তাৰ সঁহাৰিৰ সমন্বয়ৰ বাবে শ্ৰীনগৰলৈ যায় আৰু পাছলৈ আক্ৰমণৰ স্থানলৈ যায়।^৪১ ২৩ এপ্ৰিলত ভাৰতীয় সেনাই সন্ত্ৰাসবাদ বিৰোধী অভিযানৰ বাবে গ্ৰাউণ্ডেড এইচ এ এল ধ্ৰুৱৰ অভিযানৰ বাবে সীমিত অনুমতি দিয়ে।^৪২

২৩ এপ্ৰিলৰ নিশা ভাৰতৰ বৈদেশিক সচিব বিক্ৰম মিশ্ৰীয়ে নিৰাপত্তা-সম্পৰ্কীয় কেবিনেট কমিটীৰ সৈতে হোৱা বৈঠকৰ অন্তত এক বিশেষ সংবাদমেল অনুষ্ঠিত কৰে। তেওঁ ভাৰতৰ সিদ্ধান্ত ঘোষণা কৰে যে পাকিস্তানে সীমা অতিক্ৰম কৰি সন্ত্ৰাসবাদৰ প্ৰতি সমৰ্থন বন্ধ নকৰালৈকে তাৎক্ষণিকভাৱে কাৰ্যকৰী হোৱাকৈ পাকিস্তানৰ সৈতে সিন্ধু জল সন্ধি সাময়িকভাৱে স্থগিত ৰাখিব।^৪৩ তেওঁ লগতে ঘোষণা কৰে যে আটাৰী–ৱাগাহ সীমান্তৰ সংহত চেক প’ষ্ট বন্ধ কৰা, ছাৰ্ক ভিছা ৰেহাই আঁচনিৰ অধীনত সকলো পাকিস্তানী নাগৰিকৰ ভাৰতলৈ যাত্ৰা নিষেধ আৰু পূৰ্বতে প্ৰদান কৰা সকলো ভিছা বাতিল কৰা হ’ব। ইয়াৰ উপৰিও নতুন দিল্লীত পাকিস্তান উচ্চায়ুক্তৰ পাকিস্তানী সামৰিক উপদেষ্টাসকলক বহিষ্কাৰ কৰা হয়। আনহাতে ইছলামবাদত থকা তেওঁলোকৰ ভাৰতীয় সমকক্ষসকলক প্ৰত্যাহাৰ কৰা হয় আৰু ইছলামবাদত থকা ভাৰতীয় উচ্চায়ুক্তৰ কৰ্মচাৰীৰ শক্তি ৫৫ৰ পৰা নূন্যতম ৩০লৈ হ্ৰাস কৰা হয়। এনে সামৰিক উপদেষ্টাৰ পদ বিলুপ্ত কৰা বুলি গণ্য কৰা হয়।^৪৪৪৫

প্ৰতিক্ৰিয়া

এই আক্ৰমণৰ পাছত জম্মু-কাশ্মীৰৰ পৰা যোৱা দৰ্শনাৰ্থীৰ সংখ্যা বৃদ্ধি পোৱাৰ ফলত এয়াৰ ইণ্ডিয়াই এই অঞ্চললৈ অতিৰিক্ত বিমান চলাচল কৰিবলৈ বাধ্য হয়।^৪৬ ভাৰতৰ বহু ঠাইত এই আক্ৰমণক গৰিহণা দি প্ৰতিবাদ সাব্যস্ত কৰা হয়।^৪৭

এই আক্ৰমণে ৰাজনৈতিক নেতা আৰু নাগৰিক সমাজৰ তৎক্ষণাৎ ব্যাপক নিন্দা লাভ কৰে। ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি দ্ৰৌপদী মূৰ্মুৱে ইয়াক "নিষ্ঠুৰ আৰু অমানৱীয় কাৰ্য্য" বুলি অভিহিত কৰে।^৪৮ উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি জগদীপ ধনখড়ে এই কাৰ্য্যক "নিন্দনীয়" বুলি অভিহিত কৰি ইয়াক নিন্দা কৰে।^৪৮ প্ৰধানমন্ত্ৰী মোদীয়ে এই আক্ৰমণক “স্তব্ধতাপূৰ্ণ আৰু বেদনাদায়ক” বুলি অভিহিত কৰে আৰু ইয়াৰ বাবে দায়ীসকলক ন্যায়ৰ ওচৰলৈ অনা হ’ব বুলি কয়।^৪৯ জম্মু-কাশ্মীৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী ওমৰ আব্দুল্লাই এই কাণ্ডক "শেহতীয়া বছৰবোৰত সাধাৰণ নাগৰিকৰ প্ৰতি নিৰ্দেশিত যিকোনো ঘটনাতকৈ বহু ডাঙৰ" বুলি অভিহিত কৰিছে।^৫০ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী ৰাজনাথ সিঙে ইয়াক "কাপুৰুষৰ কাৰ্য্য" বুলি অভিহিত কৰে।^৪৮ লোকসভাৰ বিৰোধী দলৰ নেতা ৰাহুল গান্ধীয়ে এই আক্ৰমণক "ভয়ংকৰ" বুলি অভিহিত কৰে আৰু ভুক্তভোগীসকলৰ প্ৰতি সমৰ্থনত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। তেওঁ শাসকীয় ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীক সমালোচনাও কৰে।^৫১

অনুসন্ধান

ৰাষ্ট্ৰীয় তদন্ত সংস্থাই ২৩ এপ্ৰিলত এই স্থান পৰিদৰ্শন কৰাৰ পাছত এই আক্ৰমণৰ তদন্ত আৰম্ভ কৰে।^৫২৫৩ প্ৰত্যক্ষদৰ্শীৰ সাক্ষ্যৰ ভিত্তিত জম্মু-কাশ্মীৰ আৰক্ষীয়ে আক্ৰমণৰ সৈতে জড়িত বুলি ধৰা সন্ত্ৰাসবাদীৰ তিনিখন স্কেচ প্ৰকাশ কৰে।^৫৪৫৫ আৰক্ষীয়ে আৰু কয় যে তেওঁলোকৰ সকলোৱে লস্কৰ-ই-তৈয়বাৰ সৈতে জড়িত আৰু তেওঁলোকৰ কমেও দুজন বিদেশী।^৫৬ আছিফ ফৌজী, চুলেমান শ্বাহ আৰু আবু তালহা নামৰ লোককেইজনৰ ক’ড নাম ক্ৰমে মুছা, ইউনুছ আৰু আছিফ বুলি জানিব পৰা গৈছে। এই সকলোবোৰ পুঞ্চ অঞ্চলৰ পূৰ্বৰ সন্ত্ৰাসবাদী কাৰ্যকলাপৰ সৈতে জড়িত।^৫৭

আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰতিক্ৰিয়া

এই আক্ৰমণৰ ফলত ইৰান, ইজৰাইল, ইটালী, চৌদি আৰৱ, সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী, যুক্তৰাজ্য, আমেৰিকা, বাংলাদেশ, ভূটান, চীন আৰু শ্ৰীলংকাকে ধৰি ভাৰতৰ চুবুৰীয়া দেশসমূহকে ধৰি আন কেইবাখনো দেশে নিহতসকলৰ প্ৰতি শোক প্ৰকাশ কৰে।^{৫৮৫৯৬০} ৰাষ্ট্ৰসংঘ আৰু ইউৰোপীয় সংঘয়ো একেধৰণৰ বিবৃতি প্ৰকাশ কৰে।^৬১৬২

পাকিস্তানৰ প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী খোৱাজা আছিফে এই আক্ৰমণত নিজৰ দেশ জড়িত থকাৰ অভিযোগ খাৰিজ কৰি কয় যে—

This is all home-grown, there are revolutions in different so-called states against India, not one, not two, but dozens, from Nagaland to Kashmir, in the south, in Chattisgarh, in Manipur. In all these places, there are revolutions against the Indian government.^৬৩৬৪ ইয়াৰ আঁৰত ভিতৰুৱা তত্ত্ব জড়িত, ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে বিভিন্ন তথাকথিত ৰাজ্যত বিপ্লৱৰ সৃষ্টি হৈছে, এখন নহয়, দুখন নহয়, নাগালেণ্ডৰ পৰা কাশ্মীৰলৈ, দক্ষিণত, ছত্তীসগঢ়ত, মণিপুৰত, কেইবাডজন ৰাজ্যত। এই আটাইবোৰ ৰাজ্যত ভাৰত চৰকাৰৰ বিৰুদ্ধে বিপ্লৱৰ সৃষ্টি হৈছে।

এই ঘটনাৰ পাছত ভাৰত চৰকাৰে কৰা ঘোষণাসমূহৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে পাকিস্তানে ভাৰতৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিশোধ লোৱা হ'ব বুলি সকীয়াই দিয়ে।^৬৫