লাচিত বৰফুকন

লাচিত বৰফুকন (জন্মনাম লা-চিত; জন্ম ২৪ নৱেম্বৰ ১৬২২—মৃত্যু ২৫ এপ্ৰিল ১৬৭২) আহোম ৰাজ্যৰ এগৰাকী শীৰ্ষ সামৰিক-প্ৰশাসনিক কৰ্মকৰ্তা আৰু নৱমজন বৰফুকন আছিল। অসমৰ ইতিহাসত তেখেত বিশেষ গুৰুত্বপূর্ণ, কাৰণ ১৬৭১ চনৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত তেখেতৰ নেতৃত্ব, সংগঠনক্ষমতা আৰু ব্যক্তিগত সাহসে আহোম সেনাক ঐতিহাসিক বিজয়লৈ আগুৱাই নিয়ে আৰু মোগল সৈন্যবাহিনী অসম এৰি আঁতৰাই যাবলৈ বাধ্য হয়। লাচিতৰ স্মৃতি অসমৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক পৰিসৰত বীৰত্ব, কৰ্তব্যনিষ্ঠা আৰু স্বদেশৰক্ষাৰ প্রতীকৰূপে জীয়াই আছে।

জন্ম, বংশ আৰু পৰিয়াল

লাচিত বৰফুকনৰ জন্ম গড়গাঁৱৰ ওচৰত দিখৌ নৈৰ পাৰত হৈছিল। তেখেত টাই আহোম জনগোষ্ঠীৰ আৰু আহোমসকলৰ ভিতৰত ‘‘লান ফিমা’’ ফৈদ/বংশৰ লোক বুলি বুৰঞ্জীমতে ধৰা হয়। বুৰঞ্জীত তেখেতক ফু-কন লুং লা-চিত বুলিও উল্লেখ কৰা দেখা যায়।

তেখেতৰ পিতৃ মোমাই তামুলী বৰবৰুৱা আৰু মাতৃ নাঙ লা চেঙ আইদেউ। সাঁচিপাতৰ ৰাজবুৰঞ্জীত মোমাই তামুলী বৰবৰুৱাৰ নাম লান ফিমা বৰবৰুৱা বুলিও উল্লেখ আছে; সেইসূত্ৰে পৰিয়ালটোক ‘‘লান ফিমা’’ নামেৰে চিনাক্ত কৰা হয়। এক মতে, এই বংশৰ আদি-পুৰুষ লুক ফিমা ১২২৮ খ্ৰীষ্টাব্দত চাওলুঙ চৌকাফাৰ সহযাত্ৰী হিচাপে পাটকাই পাৰ হৈ অসমলৈ আহিছিল।

পৰিয়ালিক সম্পৰ্ক আৰু আত্মীয়তাৰ ফালে লাচিতৰ নাম আহোম ৰাজদৰবাৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। লাচিতৰ ভগ্নী পাখৰী গাভৰু স্বৰ্গদেউ জয়ধ্বজ সিংহৰ তামুলী কুঁৱৰী আছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত স্বৰ্গদেউ চক্ৰধ্বজ সিংহৰ কুঁৱৰীও হৈছিল। এই সম্পৰ্কসূত্ৰে লাচিত বৰফুকন আৰু তেখেতৰ ভাতৃ লালুকসোলা বৰফুকন স্বৰ্গদেউৰ খুলশালীয়েক (শাহুৰ/শালীয়েক-পক্ষীয় আত্মীয়) আছিল বুলি বুৰঞ্জীত উল্লেখ পোৱা যায়।

শিক্ষা আৰু ব্যক্তিত্ব

ৰাজকীয় পৰিৱেশত জন্মগ্ৰহণ কৰাৰ ফলত লাচিতে সামৰিক আৰু অসামৰিক—উভয়ধৰণৰ শিক্ষাই গ্ৰহণ কৰিব লগা হৈছিল। বুৰঞ্জী-ধাৰণাই তেখেতৰ ব্যক্তিত্বত কৰ্তব্যপৰায়ণতা, কৰ্মনিষ্ঠা আৰু সততাৰ গুণ পৰিয়াল-প্ৰশিক্ষণৰ ভিতৰতে গঢ় লৈ উঠিছিল বুলি আঙুলিয়াই দিয়ে। লাচিতক প্ৰায়ে নিঃসংকোচ সাহস, কটাক্ষহীন দৃঢ়তা আৰু সেনানায়কৰ দায়িত্ববোধৰ আদৰ্শ ৰূপে চোৱা হয়—বিশেষকৈ ৰণকৌশলৰ প্ৰয়োগ আৰু সৈনিকৰ মনোবল দৃঢ় কৰাৰ ক্ষেত্ৰত।

পদোন্নতি আৰু বৰফুকন পদ লাভ

লাচিতে একেদিনাই বৰফুকন পদ লাভ কৰা নাছিল। বুৰঞ্জীমতে তেখেত বিভিন্ন পদৰ মাজেৰে ক্ৰমে উৰ্দ্ধগতি লাভ কৰিছিল। তেখেত প্রথমে ঘোঁৰা বৰুৱাৰ পদত আছিল বুলি উল্লেখ আছে আৰু সেই পদত থাকোঁতেই অতি দুৰ্দান্ত ঘোঁৰাক বশ কৰাৰ কাহিনী লাচিতৰ দক্ষতা আৰু আত্মবিশ্বাসৰ দিশত দৃষ্টি আকৰ্ষণ কৰে। তাৰ পিছত তেখেতে দুলীয়া বৰবৰুৱা, শিমুলগুৰীয়া ফুকন আৰু দোলাকাষৰীয়া বৰুৱা (দোলা কঢ়িওৱা আৰু পালি-পহৰীয়া লোকসকলক চলোৱা দায়িত্ব) আদি পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে বুলি জনা যায়।

দোলাকাষৰীয়া বৰুৱা পদত থাকোঁতে লাচিতৰ সংগঠনক্ষমতা স্বৰ্গদেউৰ চকুত পৰে। বুৰঞ্জীত থকা এটা কাহিনীত স্বৰ্গদেৱে ‘‘বঙাল শত্ৰু’’ক ধৰা-বান্ধা কৰাৰ উপায় সুধাত লাচিতে ৰাজ্যৰ লোকবল আৰু সক্ষমতাৰ ওপৰত আস্থা প্ৰকাশ কৰি দৃঢ় উত্তৰ দিয়া বুলি উল্লেখ আছে। এই ধৰণৰ মনোভাব—শত্ৰুক অমানৱিকভাৱে ফুলাব নধৰি নিজৰ শক্তিক মূল্যায়ন কৰা—তেখেতৰ নেতৃত্বধাৰাৰ এক বৈশিষ্ট্য বুলি ধৰা হয়।

বৰফুকন পদ দিয়াৰ আগতে লাচিতক সাহস-নিৰীক্ষাৰ এক পৰিস্থিতিত পেলোৱাৰ কথাও বুৰঞ্জীত পোৱা যায়: স্বৰ্গদেউৰ সমুখত আঁঠু ল’ব ধৰোঁতেই লগুৱা এজনৰ দ্বাৰা লাচিতৰ মূৰৰ বস্ত্ৰ লৈ যোৱাৰ ঘটনাত তেখেত তৎক্ষণাৎ প্ৰতিক্ৰিয়া দেখুৱাই তৰোৱাল উলিয়াই খেদি যোৱা বুলি উল্লেখ আছে। স্বৰ্গদেউৰ হস্তক্ষেপত লগুৱা বাচিছিল। এই ঘটনাক লাচিতৰ নিৰ্ভীক স্বভাৱ আৰু আত্মসম্মানবোধৰ নিদৰ্শন হিচাপে ব্যাখ্যা কৰা হয়।

শৰাইঘাটৰ ৰণৰ পূৰ্বে স্বৰ্গদেউ চক্ৰধ্বজ সিংহই লাচিতক বৰফুকন পদবী দিয়াৰ আগতে বংশ-বিচাৰ কৰি তেওঁলোকৰ পৰিয়ালটোক ‘‘লুক খা খুন খেল’’ৰ পৰা পুনৰ পূৰ্বৰ মৰ্যাদালৈ তুলি নিছিল বুলি বুৰঞ্জীত উল্লেখ আছে। এই সিদ্ধান্তে লাচিতৰ দায়িত্বগ্ৰহণৰ সামাজিক-ৰাজনৈতিক ভিত্তিও সুদৃঢ় কৰে।

সামৰিক নেতৃত্ব: আলাবৈ আৰু শৰাইঘাট

লাচিত বৰফুকনৰ নাম বিশেষকৈ আহোম-মোগল সংঘৰ্ষৰ প্ৰেক্ষাপটত উজ্জ্বল। তেখেতৰ সক্ৰিয় কাল ১৬৬৭-১৬৭২ চন বুলি দিয়া হয়, আৰু তেখেত আহোম সেনাৰ এগৰাকী মুখ্য নেতৃত্বস্থানীয় ব্যক্তি আছিল। উৎস-টোকাত তেখেতে আলাবৈৰ ৰণ আৰু শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ—এই দুয়োটাত জড়িত আছিল বুলি উল্লেখ আছে। এই সংঘাতসমূহ আহোম ৰাজ্যৰ সীমান্ত-সুৰক্ষা, নৌ-ৰণকৌশল আৰু কূটনৈতিক টানাপোড়েনৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বৃহৎ ৰাজনৈতিক অধ্যায়ৰ অংশ।

১৬৭১: শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ

১৬৭১ চনত লাচিত বৰফুকনে আহোম সেনাৰ ফালৰ পৰা বৃহৎ মোগল সৈন্যবাহিনী পৰাজিত কৰি তেওঁলোকক অসমৰ পৰা আঁতৰাই পঠিয়াইছিল বুলি বুৰঞ্জী-আধাৰিত বিবৰণে দেখুৱায়। এই যুদ্ধৰ সৈতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ জলপথ, নৌযুদ্ধ আৰু গুৱাহাটী অঞ্চলৰ কৌশলগত গুৰুত্ব জড়িত বুলি জনপ্ৰিয় বোধগম্যতা আছে; উৎস-টোকাতো লাচিতৰ ‘‘শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত’’ দায়িত্ব আৰু বিজয় স্পষ্টকৈ উল্লেখ কৰা হৈছে।

যুদ্ধৰ শেষৰ ফালে আহোম সেনাৰ একাংশে মোগলৰ বিশাল বাহিনীৰ মুখামুখি হৈ পিছু হটিবলৈ ধৰা বুলি বুৰঞ্জীত কোৱা হৈছে। ঠিক সেই সময়তে লাচিত তীব্ৰ জ্বৰত আক্ৰান্ত আছিল। তথাপি তেখেতে নৰিয়া গাৰে এখন নৌকাত উঠি যুদ্ধক্ষেত্ৰলৈ আগবাঢ়ি যায় আৰু সৈনিকসকলক উৎসাহিত কৰি কোৱা বুলি উল্লেখ আছে যে তেখেতে যুঁজিহে মৰিব; নতুবা শত্ৰুৱে ধৰিলে ধৰি লৈ যাওক, বাকী সকল ঘৰলৈ গ’লেই হয়। এই আহ্বানে সৈনিকসকলৰ মনোবল পুনৰ উচলাই তোলে আৰু পৰিণামত মোগল বাহিনী পৰাস্ত হয় বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে।

মৃত্যু আৰু সমাধি

বিজয়ৰ কিছুদিনৰ ভিতৰত লাচিত বৰফুকনৰ মৃত্যু হয় বুলি উৎস-টোকাত কোৱা হৈছে। মৃত্যুৰ স্থান কলিয়াবৰ বুলি তথ্যপেটীত দিয়া আছে। যুদ্ধকালত তেখেত তীৰকঁপে জ্বৰত ভুগিছিল আৰু সেই জ্বৰীয়া দেহেৰে যুদ্ধ চলাই গৈছিল বুলি বুৰঞ্জী-বৰ্ণনাত উল্লেখ আছে—ই তেখেতৰ ব্যক্তিগত ত্যাগ আৰু কর্তব্যবোধৰ দিশটো উন্মোচন কৰে।

স্বৰ্গদেউ উদয়াদিত্য সিংহই ১৬৭২ চনত যোৰহাটৰ পৰা প্ৰায় ১৬ কিলোমিটাৰ আঁতৰত হোলোঙাপাৰত ‘‘লাচিত মৈদাম’’ নিৰ্মাণ কৰাইছিল বুলি উল্লেখ আছে। এই মৈদাম তেখেতৰ স্মৃতিৰ এক স্থাপত্য-চিহ্ন আৰু অসমৰ ইতিহাসচেতনাত এক গুৰুত্বপূর্ণ স্থান।

স্মৃতি, দিৱস আৰু জনমানস

লাচিত বৰফুকনৰ স্মৃতিত অসমত প্ৰতি বছৰে ২৪ নৱেম্বৰ তাৰিখে লাচিত দিৱস পালন কৰা হয়। এই দিনটো লাচিতৰ বীৰত্ব আৰু ১৬৭১ চনৰ শৰাইঘাটৰ যুদ্ধত আহোম সেনাৰ বিজয়ৰ স্মৃতিচিহ্ন ৰূপে ৰাজ্যজুৰি স্মৰণীয় অনুষ্ঠান, আলোচনা আৰু প্ৰেৰণামূলক কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে উদযাপিত হয় বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে। তেখেতৰ নাম অসমৰ জাতীয়-ঐতিহাসিক কথনৰ ভিতৰত স্বদেশৰক্ষা, আত্মমৰ্যাদা আৰু দায়িত্বশীল নেতৃত্বৰ প্ৰতীক হিচাপে স্থায়ী ৰূপ লাভ কৰিছে।

উত্তৰাধিকাৰ

লাচিত বৰফুকনৰ ঐতিহাসিক উত্তৰাধিকাৰ মূলতঃ তিনিটা স্তম্ভত দাঁড়িয়াই আছে: মোগল আক্রমণৰ মুখত আহোম ৰাজ্যৰ সামৰিক সংগঠন দৃঢ় কৰাৰ দৃষ্টান্ত, সংকটক্ষণত অসুস্থ দেহ নিয়েও নেতৃত্ব বহন কৰাৰ ব্যক্তিগত ত্যাগ, আৰু জনমানসত বীৰত্বক নৈতিক আদৰ্শলৈ ৰূপান্তৰিত কৰাৰ ক্ষমতা। শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ তেখেতৰ নামৰ সৈতে অবিচ্ছেদ্যভাৱে জড়িত হৈ থকাৰ ফলত লাচিত কেবল এজন সেনাপতি নহয়, অসমৰ আত্মপৰিচয়-বোধৰ এক প্ৰভাৱশালী ঐতিহাসিক প্ৰতীকো।

আৰু চাওক

• আহোম ৰাজ্য
• আহোম সৈন্যবাহিনী
• অসম
• শৰাইঘাটৰ যুদ্ধ
• ২৪ নৱেম্বৰ
• লাচিত দিৱস