মৈদাম

মৈদাম (ফ্ৰাং-মৈ-দাম; সংক্ষিপ্ত: মৈ-দাম) আহোম জনগোষ্ঠীৰ মৃতদেহ সংস্কাৰ-ব্যৱস্থা আৰু সমাধি নিৰ্মাণ-পদ্ধতি। অসমত আহোম ঐতিহাসিক-সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ এটি বিশেষ নিৰ্দেশক ৰূপে মৈদামক গুৰুত্বপূৰ্ণ ধাৰণা কৰা হয়। মৈদামক বহু ক্ষেত্ৰত “Pyramid of Assam” নামেও উল্লেখ কৰা হয় আৰু গঠন-ধাৰণাৰ দিশত ইয়াৰ তুলনা ইজিপ্তৰ ফাৰাওসকলৰ পিৰামিড তথা প্ৰাচীন চীনা ৰাজপৰিয়ালৰ সমাধিৰ সৈতে কৰা হয়।

পৰিচয় আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰেক্ষাপট

টাই জাতিৰ পৰম্পৰাত মৃতদেহ দাহ নকৰি পুতি থোৱা হয়; মৈদাম সেই ধাৰাৰ ভিতৰত আহোম সমাজত গঢ় লৈ উঠা সমাধি-ধৰণ। বৰ্তমান টাই-আহোমৰ চাৰিটা ফৈদ—ম’-হুং, ম’-চাম, চাওদাং, ম’-প্ল’ঙ—মৈদাম পৰম্পৰা অনুসৰণ কৰে বুলি উল্লেখ আছে।

মৈদাম নিৰ্মাণ-অধিকাৰৰ ক্ষেত্ৰত এক বিশেষ সামাজিক-ৰাজনৈতিক বিধি আছিল। চাওফা আৰু উচ্চ পদবীৰ বিষয়া-লোকৰ মৈদাম দিয়াৰ অধিকাৰ কেৱল লুক-খা-খুন বংশৰ লোকৰ আছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।

ভৌগোলিক বিস্তাৰ আৰু চৰাইদেউ

অসমত বিভিন্ন ঠাইত মৈদাম দেখা যায়। অৱশ্যে চৰাইদেউত মৈদামৰ ঘনত্ব আটাইতকৈ বেছি বুলি উল্লেখ আছে। চৰাইদেউৰ মৈদামসমূহ আহোম ৰজা-ৰাণীৰ সমাধি-ঢিবি হিচাপে জনাজাত।

চৰাইদেউৰ মৈদামসমূহ ২০২৪ চনৰ জুলাই মাহত ইউনেস্কোৰ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হয়। এই অন্তৰ্ভুক্তি উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ প্ৰথম সাংস্কৃতিক বিশ্ব ঐতিহ্য স্থান হিচাপে উল্লেখিত।

স্থাপত্য-গঠন আৰু অংগসমূহ

মৈদামৰ গঠন তিনিটা মূল ভাগত বৰ্ণনা কৰা হয়—

• ৰুংডাং কাৰেং
• ৰুংডাং
• চাও-চালি

মৈদাম ক্ষেত্ৰত “চাও-চালি” নামৰ বিশেষ ভাস্কৰ্য/অংগৰ উল্লেখ আছে। ৰুংডাং কাৰেংৰ ওপৰত কম উচ্চতাৰ মাটিৰ মূধ্ছ সজা হয়; তাকো চাও-চালি বোলা হয় বুলি কোৱা হৈছে। চাও-চালি গুহাযুক্ত কোঠা হিচাপে বৰ্ণিত, আৰু সাধাৰণতে দুমহলীয়া বুলি কোৱা হৈছে। চাও-চালিত খোলাযুক্ত পথৰ মাজেৰে প্ৰৱেশ কৰা হয় বুলি উল্লেখ আছে।

স্থাপত্যগত বৈশিষ্ট্যৰ ভিতৰত—

• আঠকুণীয়া আকৃতিৰ ইটাৰ বেৰা থাকে
• মৈদামলৈ প্ৰৱেশ-দুৱাৰ পশ্চিমফালে থাকে

সমাধি-ৰীতি, অৰ্ঘ্য আৰু সমাহিত সামগ্ৰী

মৈদামত মৃতকৰ জীৱনকালত ব্যৱহৃত বস্তু পুতি থোৱাৰ ৰীতি আছে। উদাহৰণস্বৰূপে—

• ঙি ঙাও খাম
• চীনা মাটি (চীনামাটি)
• কাঠ/হাতীদাঁত/লোহাৰে তৈয়াৰী বস্তু
• হেংদান
• শৰাই
• সোণৰ গহনা
• কটাৰী
• চূণৰ টেমী
• চালপীৰা
• পালি-পহৰীয়া

ইটাৰ বেৰা বাহিৰে বছৰি “দাম-ফী” প্ৰথাৰে মৃতকলৈ শ্ৰদ্ধা জনোৱা হয় বুলি উল্লেখ আছে। আনহাতে, পিছলৈ চাওফা চ্যু-খ্ৰং-ফাইয়ে জীৱিত পালি-পহৰীয়া দিয়া নিষিদ্ধ কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়; ইয়াৰ ফলত সমাধি-ৰীতিৰ এটা অংশত পৰিবৰ্তন ঘটা বুলি বুজা যায়।

খনন, উদ্ধাৰ সামগ্ৰী আৰু তথ্য-সীমাবদ্ধতা

ক্লেইটন আৰু তেওঁৰ দলে কিছুমান সামগ্ৰী খনন কৰি উদ্ধাৰ কৰিছিল বুলি উল্লেখ আছে। উদ্ধাৰ সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত—

• সোণৰ কেৰু
• ৰূপৰ খৰিকা
• বানবাতি
• বানকাহি
• চূণ থোৱা সৰু বান
• হাতীৰ দাঁতৰ ঙি ঙাও খাম
• মৰাচৰাই
• ফুলৰ আকৃতিৰ বস্তু
• তামৰ টুকুৰা
• ঘূৰণীয়া আকৃতিৰ হাতীদাঁতৰ বুটাম
• কৰী
• সোণৰ লকেট
• বৰটোপৰ গুলী (কেইটামান)

এই উদ্ধাৰ বস্তুসমূহ বেডফৰ্ড নামৰ এজন লোকে কিনি লোৱাৰ কথা উল্লেখিত। লগতে (বিতৰ্কিত) কোনো কোনো মৈদামৰ ক্ষেত্ৰত মৃতক কোন আছিল আৰু নিৰ্মাণ-তাৰিখ কি—এই বিষয়ে তথ্যৰ অভাৱে সঠিক নিৰ্ণয় কঠিন বুলি কোৱা হৈছে।

তাৎপৰ্য

মৈদাম আহোম সমাজৰ মৃতদেহ সংস্কাৰ, সামাজিক স্তৰবিন্যাস, আৰু স্থাপত্য-চিন্তাৰ এক সংহত নিদৰ্শন। “Assamৰ পিৰামিড” হিচাপে উল্লেখ আৰু ইজিপ্তৰ ফাৰাওসকলৰ পিৰামিড তথা প্ৰাচীন চীনা ৰাজসমাধিৰ সৈতে তুলনা—এইবোৰে মৈদামৰ ৰূপ-গঠন আৰু সাংস্কৃতিক তাৎপৰ্যক বিশ্বজনীন পৰিসৰত আলোচনাযোগ্য কৰি তোলে। ২০২৪ চনত চৰাইদেউৰ মৈদামসমূহ বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত হোৱাটো অসমৰ সাংস্কৃতিক ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু অধ্যয়নৰ বাবে বিশেষ গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনা।

আৰু চাওক

• বিশ্ব ঐতিহ্য ক্ষেত্ৰ
• ইজিপ্ত
• ফাৰাও
• চাওদাং
• শিৱসাগৰ