ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহ আই.ইউ.চি. এনৰ দ্বিতীয় শ্ৰেণী (category II)ৰ সংৰক্ষিত বনাঞ্চল (protected area)। ভাৰতত পোণপ্ৰথমে স্থাপিত হোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানখন হ'ল ১৯৩৬ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হেইলি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান (Hailey National Park), যাক বৰ্তমান কৰবেট ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান বুলি জনা যায়। ১৯৭০ চনলৈকে ভাৰতত কেৱল পাঁচখনহে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান আছিল। ২০১২ চনৰ এপ্ৰিলমাহলৈ ইয়াৰ সংখ্যা ১০২খন হয়গৈ। সকলো ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান মিলি প্ৰায় ৩৯৯১৯ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটিকালি আৱৰি আছে। ই ভাৰতৰ মুঠ মাটিকালিৰ প্ৰায় ১.২১%।
বৰ্তমান ভাৰতত মুঠ ১৬৬খন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছে। এই উদ্যানসমূহৰ নাম তথা ৰাজ্য, মাটিকালিৰে সৈতে প্ৰতিষ্ঠা কৰাৰ তাৰিখসহ তলত উল্লেখ কৰা হ'ল-
ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ তালিকা
| ক্ৰমিক নং | নাম | ৰাজ্য | প্ৰাতিষ্ঠা | মাটিকালি (বৰ্গকিলোমিটাৰত) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | আঞ্চি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | কৰ্ণাটক | 1987 | ২৫০ |
| 2 | বালপাখৰাম (Balphakram)ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | মেঘালয় | 1986 | ২২০ |
| 3 | বান্ধৱগড় ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | মধ্য প্ৰদেশ | 1982 | ৪৪৮.৮৫ |
| 4 | বন্দীপুৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | কৰ্ণাটক | 1974 | ৮৭৪.২০ |
| 5 | বেন্নাৰঘট্টা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | কৰ্ণাটক | 1974 | ১০৬.২৭ |
| 6 | ৱাঞ্চডা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | গুজৰাট | 1979 | ২৩.৯৯ |
| 7 | বেটলা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | ঝাৰখণ্ড | 1986 | ২৩১.৬৭ |
| 8 | ভিতৰকণিকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | ওড়িশা | 1988 | ১৪৫ |
| 9 | ব্লেকবাক ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | গুজৰাট | 1976 | ৩৪.০৮ |
| 10 | বাক্সা ব্যাঘ্ৰ প্ৰকল্প | পশ্চিমবংগ | 1992 | ১১৭.১০ |
| 11 | কেম্পবেল বে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপূঞ্জ | 1992 | ৪২৬.২৩ |
| 12 | Chandoli ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | মহাৰাষ্ট্ৰ | 2004 | 317.67 |
| 13 | জিম কৰবেট (Jim Corbett) ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | উত্তৰাখণ্ড | 1936 | 1318.5 |
| 14 | Dachigam ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | জম্মু আৰু কাশ্মীৰ | 1981 | 141 |
| 15 | Darrah ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | ৰাজস্থান | 2004 | 250 |
| 16 | Desertৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | ৰাজস্থান | 1980 | 3162 |
| 17 | ডিব্ৰু-ছৈখোৱা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | অসম | 1999 | 340 |
| 18 | Dudhwa ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | উত্তৰ প্ৰদেশ | 1977 | 490.29 |
| 19 | Eravikulam ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | কেৰালা | 1978 | 97 |
| 20 | Mandla Plant Fossils ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | মধ্য প্ৰদেশ | 1983 | 0.27 |
| 21 | Galathea National Park | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ | 1992 | 110 |
| 22 | Gangotri National Park | উত্তৰাখণ্ড | 1989 | 1552.73 |
| 23 | Gir Forest National Park | গুজৰাট | 1965 | 258.71 |
| 24 | Gorumara National Park | পশ্চিমবংগ | 1994 | 79.45 |
| 25 | Govind Pashu Vihar Wildlife Sanctuary | উত্তৰাখণ্ড | 1990 | 472.08 |
| 26 | গ্ৰেট হিমালয়ান ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | হিমাচল প্ৰদেশ | 1984 | 754.40 |
| 27 | Gugamal National Park | মহাৰাষ্ট্ৰ | 1987 | 361.28 |
| 28 | Guindy National Park | তামিলনাডু | 1976 | 2.82 |
| 29 | Marine National Park, Gulf of Kutch | গুজৰাট | 1980 | 162.89 |
| 30 | Gulf of Mannar Marine National Park | তামিলনাডু | 1980 | 6.23 |
| 31 | Hemis National Park | জম্মু আৰু কাশ্মীৰ | 1981 | 4400 |
| 32 | Harike Wetland | Punjab | 1987 | 86 |
| 33 | Hazaribagh National Park | ঝাৰখণ্ড | 1954 | 183.89 |
| 34 | Indira Gandhi Wildlife Sanctuary and National Park | তামিলনাডু | 1989 | 117.10 |
| 35 | Indravati National Park | ছত্তীসগঢ় | 1981 | 1258.37 |
| 36 | জলদাপাৰা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | পশ্চিমবংগ | 2012 | 216 |
| 37 | Ntangki National Park | নাগালেণ্ড | 1993 | 202.02 |
| 38 | Kalesar National Park | হাৰিয়ানা | 2003 | 100.88 |
| 39 | Kanha National Park | মধ্য প্ৰদেশ | 1955 | 940 |
| 40 | Kanger Ghati National Park | ছত্তীসগঢ় | 1982 | 200 |
| 41 | Kasu Brahmananda Reddy National Park | অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | 1994 | 1.42 |
| 42 | কাজিৰঙা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | অসম | 1905 | 471.71 |
| 43 | Keibul Lamjao National Park | মণিপুৰ | 1977 | 40 |
| 44 | কেওলাদেও ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | ৰাজস্থান | 1981 | 28.73 |
| 45 | কাঞ্চনজংঘা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | ছিক্কিম | 1977 | 1784 |
| 46 | Kishtwar National Park | জম্মু আৰু কাশ্মীৰ | 1981 | 400 |
| 47 | Kudremukh National Park | কৰ্ণাটক | 1987 | 600.32 |
| 48 | Madhav National Park | মধ্য প্ৰদেশ | 1959 | 375.22 |
| 49 | Mahatma Gandhi Marine National Park | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ | 1983 | 281.50 |
| 50 | Mahavir Harina Vanasthali National Park | অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | 1994 | 14.59 |
| 51 | মানস ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | অসম | 1990 | 500 |
| 52 | Mathikettan Shola National Park | কেৰালা | 2003 | 12.82 |
| 53 | Middle Button Island National Park | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ | 1987 | 0.64 |
| 54 | Mollem National Park | গোৱা | 1978 | 107 |
| 55 | Mouling National Park | অৰুণাচল প্ৰদেশ | 1986 | 483 |
| 56 | Mount Abu Wildlife Sanctuary | ৰাজস্থান | 1960 | 288.84 |
| 57 | Mount Harriet National Park | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ | 46.62 | |
| 58 | Mrugavani National Park | অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | 3.5 | |
| 59 | Mudumalai National Park | তামিলনাডু | 1940 | 321.55 |
| 60 | Mukurthi National Park | তামিলনাডু | 2001 | 78.46 |
| 61 | Murlen National Park | মিজোৰাম | 200 | |
| 62 | Namdapha National Park | অৰুণাচল প্ৰদেশ | 1974 | 1985.24 |
| 63 | নামেৰি ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | অসম | 1978 | 137.07 |
| 64 | Nanda Devi National Park | উত্তৰাখণ্ড | 1982 | 630.33 |
| 65 | Nandankanan National Park (not verified) | ওড়িশা | ||
| 66 | Navegaon National Park | মহাৰাষ্ট্ৰ | 133.88 | |
| 67 | নেওৰা উপত্যকা ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | পশ্চিমবংগ | 1986 | 88 |
| 68 | Nokrek National Park | মেঘালয় | 47.48 | |
| 69 | North Button Island National Park | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ | 1979 | 144 |
| 70 | ওৰাং ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | অসম | 1999 | 78.81 |
| 71 | Palani Hills National Park | তামিলনাডু | 736.87 | |
| 72 | Panna National Park | মধ্য প্ৰদেশ | 1981 | 542.67 |
| 73 | Pench National Park | মধ্য প্ৰদেশ | 1977 | 758 |
| 74 | Periyar National Park | কেৰালা | 1982 | 305 |
| 75 | Phawngpui Blue Mountain National Park | মিজোৰাম | 1992 | 50 |
| 76 | Pin Valley National Park | হিমাচল প্ৰদেশ | 1987 | 807.36 |
| 77 | Rajaji National Park | উত্তৰাখণ্ড | 1983 | 820 |
| 78 | নাগৰহ'লে ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | কৰ্ণাটক | 1988 | 643.39 |
| 79 | Rani Jhansi Marine National Park | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ | 1996 | 256.14 |
| 80 | Ranthambore National Park | ৰাজস্থান | 1981 | 392 |
| 81 | Saddle Peak National Park | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ | 32.55 | |
| 82 | Salim Ali National Park | জম্মু আৰু কাশ্মীৰ | 9.07 | |
| 83 | Sanjay National Park² | মধ্য প্ৰদেশ | 1981 | 466.7 |
| 84 | Sanjay Gandhi National Park | মহাৰাষ্ট্ৰ | 1969 | 104 |
| 85 | Sariska Tiger Reserve | ৰাজস্থান | 1955 | 866 |
| 86 | Satpura National Park | মধ্য প্ৰদেশ | 1981 | 524 |
| 87 | চাইলেণ্ট ভেলী ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | কেৰালা | 1980 | 237 |
| 88 | Sirohi National Park | মণিপুৰ | 1982 | 41.30 |
| 89 | Simlipal National Park | ওড়িশা | 1980 | 845.70 |
| 90 | Singalila National Park | পশ্চিমবংগ | 1986 | 78.60 |
| 91 | South Button Island National Park | আন্দামান আৰু নিকোবৰ দ্বীপপুঞ্জ | 5 | |
| 92 | Sri Venkateswara National Park | অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | 1989 | 353 |
| 93 | Sultanpur National Park | হাৰিয়ানা | 1989 | 1.43 |
| 94 | সুন্দৰবন ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | পশ্চিমবংগ | 1984 | 1330.12 |
| 95 | Tadoba National Park | মহাৰাষ্ট্ৰ | 1955 | 625 |
| 96 | ভেলী অৱ ফ্লাৱাৰ্ছ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান | উত্তৰাখণ্ড | 1982 | 87.50 |
| 97 | Valmiki National Park | বিহাৰ | 461.6 | |
| 98 | Van Vihar National Park | মধ্য প্ৰদেশ | 1983 | 4.45 |
| 99 | Papikonda National Park | অন্ধ্ৰপ্ৰদেশ | 2008 | 1012.85 |
প্ৰস্তাৱিত ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যান
- Qazinag National Park
- Dharmendra National Park
- Nagari Nath National Park
Footnotes
1The মহাৰাষ্ট্ৰ and মধ্য প্ৰদেশ parts of the Pench National Park are administered separately.
2The ছত্তীসগঢ় and মধ্য প্ৰদেশ parts of the Sanjay National Park are administered separately.
তথ্যসূত্ৰ
- Directory of Wildlife Protected Areas in India
- ENVIS Centre, WII, Dehradun
- List of Proposed National Parks
বাহ্যিক সংযোগ
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় উদ্যানসমূহৰ তালিকা” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৪২২৫৫২ (৮ জুন ২০২৪)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।