কালৰিপায়াট্টু (Kalaripayattu, ), যাক চমুকৈ কালৰি বুলিও জনা যায়, হৈছে এক ভাৰতীয় সমৰকলা। ই খ্ৰীষ্টীয় ১১-১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত আধুনিক কেৰালাত উৎপত্তি হৈছিল।১২
নামৰ উৎপত্তি
কালৰিপায়াট্টু হৈছে ১১-১২ শতিকাৰ ৰণক্ষেত্ৰৰ যুদ্ধ কৌশলৰপৰা বিকশিত এক সমৰকলা। ইয়াৰ অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু যুদ্ধৰ পদ্ধতিসমূহ কেৰালাৰ এক নিজা বৈশিষ্ট্য। কালৰিপায়াট্টু শব্দটো দুটা মালয়ালম শব্দৰ সংমিশ্ৰণত গঠিত হৈছে। ইয়াৰে কালৰি মানে হৈছে প্ৰশিক্ষণৰ স্থান বা ৰণক্ষেত্ৰ আৰু পায়াট্টু মানে হৈছে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ। গতিকে ইয়াৰ সাধাৰণ অৰ্থ হৈছে "ৰণক্ষেত্ৰৰ কলাৰ অনুশীলন।" কালৰি শব্দটো মালয়ালম বা সংস্কৃত শব্দ খলূৰিকাৰপৰাও আহিব পাৰে। এই খলূৰিকা হৈছে শাক্ত ধৰ্মৰ এগৰাকী দেৱীৰ নাম, যাক কালৰিপায়াট্টুত পূজা কৰা হয়।৩৪৫৬
খ্ৰীষ্টীয় ৫ম শতিকাৰ শৈৱ আগম পৰম্পৰাৰ এক দক্ষিণ ভাৰতীয় প্ৰাচীন গ্ৰন্থ 'কামিক আগম'ত সামৰিক অনুশীলনৰ স্থান হিচাপে খলূৰিকা নিৰ্মাণৰ বিষয়ে আলোচনা কৰা হৈছে।৭৮
ইতিহাস
ভাৰতীয় লোককথা আৰু কিংবদন্তিৰ সৈতে সম্পৰ্ক
কিংবদন্তি অনুসৰি, বিষ্ণুৰ ষষ্ঠ অৱতাৰ পৰশুৰামই এই কলা শিৱৰপৰা শিকিছিল। তেওঁ কেৰালাক সাগৰৰ তলিৰপৰা ওপৰলৈ অনাৰ পিছত তাৰে মূল নিবাসীসকলক এই কলা শিকাইছিল। মালয়ালম ভাষাৰ এটা গীতত পৰশুৰামে কেৰালা সৃষ্টি কৰাৰ কথা উল্লেখ আছে। এই গীতৰ মতে তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত প্ৰথম ১০৮টা কালৰি স্থাপন কৰিছিল। ইয়াৰ লগতে তেওঁ কেৰালাৰ প্ৰথম ২১ গৰাকী কালৰিপায়াট্টু গুৰুক শত্ৰু ধ্বংস কৰাৰ শিক্ষা দিছিল।৯
আন এক কিংবদন্তি অনুসৰি, কেৰালাৰ এজন যুদ্ধ দেৱতা অয়্যাপ্পাই মুহাম্মমাৰ চিৰাপ্পনচিৰা কালৰিত কালৰিপায়াট্টু শিকিছিল।১০
প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস
ফিলিপ জাৰিলিৰ মতে, সংগম যুগৰ (খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬০০ – খ্ৰীষ্টাব্দ ৩০০) দ্ৰাবিড় যুদ্ধ কৌশল আৰু সংস্কৃত ধনুৰ্বেদিক পৰম্পৰা আছিল কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন ৰূপ।১১ সংগম যুগৰ প্ৰতিজন যোদ্ধাই লক্ষ্যভেদ, ঘোঁৰা আৰু হাতী আৰোহণৰ নিয়মীয়া সামৰিক প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰিছিল।১২ তেওঁলোকে সেই সময়ৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত যাঠী (ভেল), তৰোৱাল (ভাল), ঢাল (কেডাহাম) আৰু ধনু-কাঁড় (ভিল আম্বু) চলোৱাত বিশেষ দক্ষতা অৰ্জন কৰিছিল।
প্ৰাক-মধ্যযুগ (অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১১০০ – অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০)
জাৰিলিৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু "অতিকমেও দ্বাদশ শতিকাৰ পৰা" প্ৰচলিত হৈ আহিছে।১৩ একাদশ শতিকাত দ্বিতীয় চেৰা সাম্ৰাজ্যই চোল সাম্ৰাজ্যৰ সৈতে এশ বছৰ জোৰা এক যুদ্ধত লিপ্ত হৈছিল। এই যুদ্ধৰ শেষত চেৰা সাম্ৰাজ্য ধ্বংস হৈ যায়। এই সময়ছোৱাত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ বাধ্যতামূলক কৰা হৈছিল। এলামকুলাম কুঞ্জন পিল্লাইৰ মতে, এই সময়ছোৱাতে কালৰিপায়াট্টুৱে এক নিৰ্দিষ্ট ৰূপ লৈছিল।১৪ বুৰঞ্জীবিদ এ শ্ৰীধৰণ মেননৰ মতে, কালৰিপায়াট্টু আছিল মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ সামন্ততান্ত্ৰিক সমাজৰ এক আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ অংগ। কাৰণ ই জাতি, সম্প্ৰদায় বা লিংগভেদ নোহোৱাকৈ কেৰালাৰ যুৱক-যুৱতীসকলৰ মাজত সামৰিক প্ৰশিক্ষণ আৰু স্পাৰ্টান সেনাৰ দৰে অনুশাসন গঢ়ি তুলিছিল।১৫
প্ৰাক-মধ্যযুগীয় কেৰালাৰ প্ৰতিখন গাঁৱৰে নিজা একোখন 'কালৰি' আছিল। এই কালৰিসমূহত ভাগৱতী বা 'পৰদেৱতা' নামৰ এগৰাকী অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী আছিল। কেৰালাৰ শিশুসকলে স্থানীয় বিদ্যালয়ৰ শিক্ষা শেষ কৰাৰ পাছত অধিক সামৰিক প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ নিজৰ অঞ্চলৰ কালৰিত যোগ দিছিল।১৬১৭১৮ কেৰালাৰ বিভিন্ন সম্প্ৰদায়ৰ যুদ্ধপ্ৰিয় গোটসমূহৰ মাজত এই নিয়মটো বেছিকৈ প্ৰচলিত আছিল, যেনে— নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকল।১৯২০২১ কেৰালাৰ স্থানীয় কিংবদন্তিমূলক কবিতাসমূহক 'ভডক্কন পাট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই কবিতাসমূহ মুখে মুখে চলি আহিছে আৰু ইয়াত যোদ্ধাসকলৰ বীৰত্বৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়, যিয়ে কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ কথা প্ৰমাণ কৰে। দ্বাদশ শতিকাৰ পুৰণি এই লোকগীতসমূহে এনে এক সামাজিক ব্যৱস্থা দেখুৱায় য’ত প্ৰতিজন যুৱকৰে সমৰকলাৰ প্ৰশিক্ষণ লোৱাটো প্ৰয়োজনীয় আছিল।২২৫
প্ৰাক-মধ্যযুগত স্থানীয় চৰকাৰী সভাৰদ্বাৰা সমাধান কৰিব নোৱাৰা বিবাদসমূহ নিষ্পত্তি কৰিবলৈ কালৰিপায়াট্টুক কেৰালাৰ এক পৰম্পৰা 'অংকম' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "যুদ্ধ") হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। অংকমৰে আন এটা ৰূপ 'পইত্তু'ৰ চৰ্চাও কৰা হৈছিল, যি আছিল দুজন ব্যক্তিৰ মাজত হোৱা এক মল্লযুদ্ধ। অংকম বা পইত্তুত অংশগ্ৰহণ কৰা যোদ্ধাসকলে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰিছিল। এই যুদ্ধৰ বাবে সাজু হ’বলৈ আৰু প্ৰশিক্ষণ ল’বলৈ যোদ্ধাসকলক ১২ বছৰলৈকে সময় দিয়া হৈছিল, যাতে তেওঁলোকে কালৰিপায়াট্টুৰ পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ ব্যৱহাৰত সৰ্বোচ্চ দক্ষতা লাভ কৰিব পাৰে।২৩ কিছুমান ক্ষেত্ৰত, আনৰ হৈ অংকম যুদ্ধত ভাগ ল’বলৈ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষণ প্ৰাপ্ত পেছাদাৰী ভাৰতীয়া সৈন্যক ধন দি নিয়োগ কৰা হৈছিল।২৪
প্ৰাক-আধুনিক আৰু ঔপনিৱেশিক কাল (অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৫০০ – অনুমাণিক খ্ৰীষ্টাব্দ ১৯০০)
ইউৰোপীয়সকলৰ বৰ্ণনা
ৰ প্ৰথম যাত্ৰাৰ (১৪৯৭–১৪৯৯) পথ]]
১৪৯৮ চনত ভাস্কো দা গামাৰ নেতৃত্বত এটা পৰ্তুগীজ জাহাজী দলে ইউৰোপৰপৰা ভাৰতলৈ এটা নতুন সাগৰীয় পথ আৱিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত ভাৰত আৰু ইউৰোপৰ মাজত পোনপটীয়া বাণিজ্যৰ পথ মুকলি হয়।২৫ ইয়াৰ পিছত ওলন্দাজসকল (ডাচ) আহি উপস্থিত হয়। তেওঁলোকৰ মূল ঘাটি আছিল চিলনত। তেওঁলোকে ডাচ মালাবাৰত বন্দৰ স্থাপন কৰিছিল।২৬ ওলন্দাজসকলৰ পিছত ব্ৰিটিছসকল আহে। ব্ৰিটিছসকলে ১৬১৯ চনত চুৰাট বন্দৰ স্থাপন কৰে।
১৬ শতিকাত কেৰালা ভ্ৰমণ কৰা পৰ্তুগীজ অভিযাত্ৰী দুৱাৰ্টে বাৰবোছাই লক্ষ্য কৰিছিল যে নায়ৰ আৰু থিয়্যাৰসকলৰ শাৰীৰিক চৰ্চা কেন্দ্ৰসমূহে মালাবাৰত এক যুদ্ধ সংস্কৃতিৰ নেটৱৰ্ক গঢ়ি তুলিছিল।২৭২৮ তেওঁ কালৰিপায়াট্টুত নায়ৰসকলৰ সামৰিক প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:২৯৩০
অধিকাংশ নায়ৰ ল’ৰাক সাত বছৰ বয়স হ’লেই বিদ্যালয়লৈ পঠোৱা হয়। তাত তেওঁলোকক ক্ষিপ্ৰতা আৰু চতুৰালিৰ বহুতো কৌশল শিকোৱা হয়। তেওঁলোকক নৃত্য কৰা, ঘূৰা, মাটিত বাগৰা আৰু ওখ জাঁপ মৰা আদি শিকোৱা হয়। ল’ৰালি কালত তেওঁলোকে দিনে দুবাৰকৈ এই শিক্ষা লয়। ইয়াৰদ্বাৰা তেওঁলোকৰ শৰীৰৰ জোৰাবোৰ অতি নমনীয় হৈ পৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁলোকক প্ৰিয় অস্ত্ৰ চালনাৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়া হয়। কিছুমানে ধনু-কাঁড় আৰু কিছুমানে যাঠী চলোৱা শিকে। কিন্তু বেছিভাগেই তৰোৱাল চলোৱা শিকে আৰু সদায় অভ্যাস কৰে। নায়ৰসকলৰ বয়স যিয়েই নহওক কিয়, তেওঁলোকে মৃত্যুৰ সময়লৈকে বৰ্ষাকালত এই যুদ্ধ শিক্ষা ল’বলৈ যোৱাটো বাধ্যতামূলক।৩১
১৬৬৯ আৰু ১৬৭৬ চনৰ ভিতৰত ডাচ মালাবাৰৰ গৱৰ্ণৰ হৈ থকা হেন্দ্ৰিক ভান ৰীডে 'হৰ্টছ মালাবাৰিকাচ' নামৰ গ্ৰন্থত চেকাভাৰসকলৰ কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ বিষয়ে লিখিছিল:
চেকাভাসকল (থিয়্যাৰ যোদ্ধা) যুদ্ধ আৰু অস্ত্ৰ চালনাৰ সৈতে বান্ধ খাই থাকে। তেওঁলোকে সাধাৰণতে কালৰি স্কুলত নায়ৰসকলক যুদ্ধ কৌশল শিকোৱাৰ কাম কৰে।৩২
পতন
১৭ শতিকাত বন্দুক আৰু বৰটোপৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি পোৱাৰ লগে লগে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চা হ্ৰাস পাবলৈ ধৰে। এই সময়ছোৱাতে কেৰালাত ইউৰোপীয়সকলৰ আগ্ৰাসনো আৰম্ভ হৈছিল। ইয়াৰ পিছত আগ্নেয়ান্ত্ৰই তৰোৱাল আৰু যাঠীৰ দৰে পৰম্পৰাগত অস্ত্ৰৰ স্থান ল’বলৈ ধৰে।৩৩৩৪
কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰাক-মধ্যযুগৰ "সোণালী যুগ"ৰ কথা 'ভডক্কন পাত্তুকল' লোকগীতসমূহত (১৭-১৮ শতিকা৩৫) সংৰক্ষিত হৈ আছে। এইসমূহ হৈছে কেৰালাৰ পুৰণি কালৰ বীৰ-বীৰাংগনা যেনে— আৰোমাল চেকাভাৰ, চান্দু চেকাভাৰ, উন্নিয়াৰ্চা৩৬ আৰু থাচোলী ওথেনানৰ বীৰত্ব আৰু আদৰ্শৰ ওপৰত আধাৰিত গীত।৩৭ এই চৰিত্ৰসমূহ মূলতঃ দুটা প্ৰধান পৰিয়ালৰ আছিল, যাৰ এটা থিয়্যা আৰু আনটো নায়ৰ সম্প্ৰদায়ৰ আছিল।৩৮ এই লোকগীতসমূহত উল্লেখ আছে যে কালৰিপায়াট্টুৰ মূল নীতি আছিল এই কলাক কেৱল সৎ কামৰ বাবেহে ব্যৱহাৰ কৰা, নিজৰ স্বাৰ্থ পূৰণৰ বাবে নহয়।

১৮০৪ চনত ব্ৰিটিছে কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰে। কেৰালাৰ ৰজা পাজহাছী ৰাজাৰ নেতৃত্বত ব্ৰিটিছ শাসনৰ বিৰুদ্ধে হোৱা 'কোট্টায়াথু যুদ্ধ'ৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে এই নিষেধাজ্ঞা জাৰি কৰা হৈছিল। ১৮০৫ চনৰ ৩০ নৱেম্বৰত পাজহাছী ৰাজাৰ মৃত্যুৰ পাছতে এই নিষেধাজ্ঞা কাৰ্যকৰী হয়। ইয়াৰ ফলত কেৰালাৰ বেছিভাগ প্ৰধান কালৰি প্ৰশিক্ষণ কেন্দ্ৰ বন্ধ হৈ পৰে। এই নিষেধাজ্ঞা সত্ত্বেও কেৰালাৰ বহুতো কালৰিপায়াট্টু গুৰুৱে গোপনে নিজৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কলা শিকাই গৈছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল, কেলু কুৰুপ গুৰুক্কল আৰু মাৰোলী ৰামুন্নী গুৰুক্কলৰ দৰে গুৰুসকলে এই সমৰকলাক ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে সংৰক্ষিত কৰি ৰাখিছিল। তেওঁলোকেই বিংশ শতিকাৰ আৰম্ভণিলৈকে কালৰিপায়াট্টুক জীয়াই ৰাখিছিল আৰু ১৯২০-ৰ দশকত কেৰালাত ইয়াৰ পুনৰুত্থান ঘটাইছিল।১৩৯
আধুনিক যুগত পুনৰুত্থান (বিংশ-একবিংশ শতিকা)
১৯২০-ৰ দশকত থালাছেৰীত কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতি ৰাইজৰ আগ্ৰহ পুনৰ বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰে। সমগ্ৰ দক্ষিণ ভাৰতত পৰম্পৰাগত কলাসমূহৰ পুনৰ আৱিষ্কাৰৰ এক ঢৌ চলিছিল।৪০ ইয়াৰ পিছত ১৯৭০-ৰ দশকত বিশ্বজুৰি সমৰকলাৰ প্ৰতি সৃষ্টি হোৱা ব্যাপক আগ্ৰহৰ বাবে এই ধাৰা অব্যাহত থাকে।
কেৰালাৰ এই থলুৱা সমৰকলাৰ পুনৰুত্থানৰ সময়ছোৱাত কেইবাজনো গুৰুৱে আগভাগ লৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল আৰু চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ অন্যতম আছিল। নাৰায়ণন নায়ৰ আছিল কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলৰ এজন ছাত্ৰ। তেওঁৰ স্মৰণতে বৰ্তমানৰ 'চিভিএন কালৰি' সমূহৰ নামকৰণ কৰা হৈছে। তেওঁ কেইবাখনো 'কালৰি' স্থাপন কৰিছিল। তেওঁ সমগ্ৰ কেৰালাত কালৰিপায়াট্টু বিয়পাই দি এই কলাক এক নতুন জীৱন প্ৰদান কৰিছিল।৩৯
চিৰাক্কল টি শ্ৰীধৰণ নায়ৰকো কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান আৰু সংৰক্ষণৰ বাবে ব্যাপকভাৱে কৃতিত্ব দিয়া হয়।৩৯ তেওঁ এই সমৰকলাৰ ওপৰত প্ৰথমখন গ্ৰন্থ আৰু প্ৰামাণ্য পুথি লিখিছিল। শ্ৰীধৰণ নায়ৰে ১৯৩৭ চনত 'কালৰিপায়াট্টু' নামৰ প্ৰথমখন কিতাপ লিখি উলিয়ায়। এই কিতাপখন মালয়ালম ভাষাত লিখা হৈছিল। ইয়াত 'মেইপায়াট্টু' (শৰীৰ-চৰ্চাৰ কৌশল) সম্পৰ্কীয় সকলো ব্যায়ামৰ 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ লিপিবদ্ধ কৰা হৈছিল।১ ইয়াৰ উপৰি তেওঁ 'কালৰিপায়াট্টু – এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েণ্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' নামৰ প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি লিখিছিল। এই পুথিখন আৰু শ্ৰীধৰণ নায়ৰৰ শিক্ষাসংক্ৰান্তীয় টোকাখিনি তেওঁৰ পুত্ৰ এছ আৰ এ দাস আৰু এছ আৰ ডি প্ৰসাদে ইংৰাজীলৈ অনুবাদ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত ইয়াক 'ৱেষ্টলেণ্ড বুকছ' প্ৰকাশনে প্ৰকাশ কৰে। এই কিতাপখনত ১,৭০০-তকৈও অধিক ছবি আৰু সকলো ব্যায়ামৰ ব্যাখ্যা আছে। এই কিতাপখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।১
আধুনিক যুগত কেৰালাৰ নৃত্য শৈলী যেনে— কথাকলি আৰু মোহিনীঅট্টমৰ শিল্পীসকলেও তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষণৰ অংগ হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে।৩৬ শেহতীয়াকৈ কেৰালাৰ বাহিৰৰ অন্যান্য নৃত্যৰূপৰ শিল্পীসকলেও নিজৰ প্ৰশিক্ষণত কালৰিপায়াট্টুক অন্তৰ্ভুক্ত কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ইয়াৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ হৈছে বিখ্যাত ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী।৪১
২০১৭ চনত ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩বছৰীয়া মহিলা গুৰু মীনাক্ষী আম্মাক ভাৰত চৰকাৰৰ তৰফৰপৰা পদ্মশ্ৰী বঁটা প্ৰদান কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে তেওঁক এই সন্মানেৰে ভূষিত কৰা হয়।৪২৪৩
২০২১ চনৰ জানুৱাৰী মাহত কেৰালা চৰকাৰৰ পৰ্যটন বিভাগৰ অধীনত কেৰালাৰ ৰাজধানী তিৰুৱনন্তপুৰমত এখন কালৰিপায়াট্টু একাডেমী খোলাৰ কথা ঘোষণা কৰা হয়।৪৪৪৫৪৬ এই কালৰিপায়াট্টু একাডেমীখন ৩,৫০০ বৰ্গফুট এলেকা জুৰি নিৰ্মাণ কৰা হ’ব আৰু ই ক্ৰাফ্টছ ভিলেজৰ এক অংশ হ’ব। পদ্মশ্ৰী প্ৰাপক গুৰু শ্ৰী মীনাক্ষী আম্মাৰ নেতৃত্বত কেৰালাৰ এটা গুৰু দলে ইয়াত শিক্ষা প্ৰদান কৰিব। এই একাডেমীখনত প্ৰথম অৱস্থাত পুৱা আৰু গধূলিৰ শ্ৰেণীত মুঠ ১০০ গৰাকী প্ৰাপ্তবয়স্ক আৰু শিশুক প্ৰশিক্ষণ দিয়া হ’ব। মুখ্যমন্ত্ৰী পিনাৰায়ী বিজয়ন এ ২০২১ চনতে এই একাডেমীৰ পাঠ্যক্ৰম ঘোষণা কৰাৰ কথা আছিল।৪৪৪৫৪৬
চৰ্চা


গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা
কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা ভাৰতীয় গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰা অনুসৰি প্ৰদান কৰা হয়।৪৭ ব্যাৱহাৰিক আৰু কাৰ্যকৰী কৌশলসমূহ নিৰীক্ষণ কৰি সেইবোৰৰ নিৰন্তৰ সংশোধন আৰু চৰ্চাৰ মাধ্যমেৰে কালৰিপায়াট্টুত পাকৈত হ’ব পাৰি। পৰম্পৰাক ৰক্ষা কৰাৰ লগতে কালৰিপায়াট্টুৰ গুৰুসকলে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু যুক্তিৰ আধাৰত এই কলাৰ বিকাশত অৱদান আগবঢ়াই আহিছে।৪৮
অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ আৰু বৰ্ম
কালৰিপায়াট্টুত প্ৰহাৰ, গোৰ, মল্লযুদ্ধ, নিৰ্দিষ্ট ভংগিমা, অস্ত্ৰ চালনা আৰু চিকিৎসা পদ্ধতি অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকে।৪৯ কালৰিপায়াট্টুত প্ৰশিক্ষিত যোদ্ধাসকলে অতি পাতল আৰু সৰল শৰীৰৰ বৰ্ম ব্যৱহাৰ কৰিছিল। কাৰণ গধুৰ বৰ্ম পিন্ধিলে শৰীৰৰ নমনীয়তা আৰু ক্ষিপ্ৰতা ৰক্ষা কৰা কঠিন আছিল। বিশ্বৰ আন বহুতো সমৰকলাৰ তুলনাত কালৰিপায়াট্টুৰ এটা পাৰ্থক্য আছে। ইয়াত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ কৌশলসমূহ প্ৰথমে শিকোৱা হয় আৰু খালী হাতৰ কৌশলসমূহ একেবাৰে শেষত শিকোৱা হয়।৪৭৫০ ইয়াত ব্যৱহৃত অস্ত্ৰসমূহৰ ভিতৰত গদা, যাঠী, কটাৰী আৰু উৰুমী অন্যতম।৫১
প্ৰশিক্ষণ ভূমি

কালৰিপায়াট্টু শিক্ষা এক বিশেষ প্ৰশিক্ষণ ভূমিতে প্ৰদান কৰা হয়, যাক কালৰি বুলি কোৱা হয়। প্ৰতিখন 'কালৰি'ৰ স্থান আৰু নিৰ্মাণ কাৰ্য হিন্দু স্থাপত্যৰ গ্ৰন্থ যেনে— বাস্তু শাস্ত্ৰ৫২ আৰু কেৰালাৰ স্থানীয় বিভিন্ন ধৰ্মীয় পৰম্পৰা অনুসৰি কৰা হয়। কালৰিৰ দীঘ-প্ৰস্থ, ইয়াৰ মাটি কিমান দ হ’ব লাগিব আৰু ইয়াৰ মজিয়াখন কিহেৰে নিৰ্মাণ কৰা হ’ব, সেই বিষয়ে নিৰ্দিষ্ট নিয়ম আছে।
প্ৰতিখন কালৰিৰ মজিয়াত ৰঙা বালি ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই বালিৰ সৈতে কিছুমান বিশেষ বনৌষধি মিহলাই দিয়া হয়, যিয়ে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত পোৱা সৰু-সুৰা আঘাতৰ নিৰাময়ত সহায় কৰে। কালৰি নিৰ্মাণৰ ক্ষেত্ৰত দিশৰ ওপৰতো গুৰুত্ব দিয়া হয়। যেনে— কালৰিৰ প্ৰৱেশদ্বাৰ পূব দিশলৈ থাকিব লাগে আৰু ধৰ্মীয় গাঁথনি যেনে— পুথৰা, গণপতিথৰা আৰু গুৰুথৰা পশ্চিম দিশৰ মুখী হ’ব লাগে। কালৰিৰ 'পুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত ইয়াৰ অৰ্থ "ফুলৰ মজিয়া") হৈছে সাতটা খোপ থকা এটা ওখ ভেটি। ইয়াৰ একেবাৰে ওপৰত পদুম ফুলৰ আকৃতিৰ এটা 'কুম্ভ' থাকে। এই কলাত প্ৰাচীন ভাৰতীয় চিকিৎসা গ্ৰন্থ আয়ুৰ্বেদৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।৫৩ আয়ুৰ্বেদিক পৰম্পৰা অনুসৰি এই সাতটা খোপে মানৱ শৰীৰৰ সাতটা ধাতু আৰু কোষক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে। পুথৰাৰ ওপৰত থকা কুম্ভটোৱে ভাগৱতী বা ব্যক্তিজনৰ হৃদয়ক বুজায় বুলি কোৱা হয়। 'গণপতিথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গণপতিৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত বিঘ্ননাশক দেৱতা গণপতিক পূজা কৰা হয়। 'গুৰুথৰা' (মালয়ালম ভাষাত "গুৰুৰ স্থান") হৈছে কালৰিৰ সেইটো অংশ য’ত কালৰিৰ গুৰুক উপাসনা কৰা হয়। এওঁ কেৰালাৰ সেই গুৰু পৰম্পৰাক প্ৰতিনিধিত্ব কৰে যিয়ে কালৰিপায়াট্টুক সুৰক্ষিত কৰি পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মক শিক্ষা দিছিল। গণপতিথৰাত হাতীৰ দাঁতৰ আকৃতিৰ এটুকুৰা কাঠ (ওট্টা) স্থাপন কৰি প্ৰকৃতিগতভাৱে গণপতিক আৱাহন কৰা হয়। গুৰুথৰাত গুৰুৰ জীৱনক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিবলৈ 'পাদুকা' বা খৰম ৰখা হয়।৫২ কালৰিপায়াট্টুৰ অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱী হৈছে ভদ্ৰকালী বা ভাগৱতী।৫৪৫৫
কালৰিত প্ৰতিটো প্ৰশিক্ষণৰ পূৰ্বে অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱ-দেৱীক সেৱা কৰা হয় আৰু কালৰি মন্দিৰৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে কালৰিৰ মজিয়াৰ মাটিৰে নিজৰ কপালত আৰু অধিষ্ঠাত্ৰী দেৱীৰ মূৰ্তিত তিলক লগায়।৪৭
প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক
কালৰিপায়াট্টুত ব্যৱহৃত পৰম্পৰাগত প্ৰশিক্ষণৰ পোছাক হৈছে 'কাচাকেট্টাল'। এইখন হৈছে ৰঙা-বগা বা ৰঙা-কলা ৰঙৰ এখন লেংটি বা কঁকালত বন্ধা কাপোৰ।৫৬ পৰম্পৰাগত পোছাকৰ লগতে প্ৰশিক্ষণৰ সময়ত গুৰুৱে 'বৈথাৰী' বা মৌখিক নিৰ্দেশসমূহ দিয়ে। এই নিৰ্দেশসমূহ সংস্কৃত বা মালয়ালম ভাষাত প্ৰদান কৰা হয়।৩৬
চুভাদু আৰু ভদিভু
দক্ষিণ এছিয়াৰ কেইবাটাও যুদ্ধ শৈলী এতিয়াও যোগ (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা), নৃত্য আৰু পৰিৱেশ্য কলাৰ সৈতে ওচৰা-উচৰিকৈ জড়িত হৈ আছে। কালৰিপায়াট্টুৰ কিছুমান পৰিকল্পিত যুদ্ধ কৌশল নৃত্যতো প্ৰয়োগ কৰিব পাৰি।৫৭ যিসকল কথাকলি নৃত্যশিল্পীয়ে কালৰিপায়াট্টু জানিছিল, তেওঁলোক আন পৰিৱেশকসকলতকৈ বহুখিনি ভাল আছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল। কিছুমান পৰম্পৰাগত ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যৰ বিদ্যালয়ে আজিও তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক চৰ্চাৰ অংশ হিচাপে সমৰকলাক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।৫৮
কালৰিপায়াট্টুৰ কৌশলসমূহ মূলতঃ খোজ (চুভাদু) আৰু ভংগিমা (ভদিভু)ৰ এক সংমিশ্ৰণ।৫৯ চুভাদুৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'খোজ', যি হৈছে এই সমৰকলাৰ মৌলিক খোজসমূহ। ভদিভুৰ আক্ষৰিক অৰ্থ হৈছে 'ভংগিমা' বা স্থিতি, যি কালৰিপায়াট্টু প্ৰশিক্ষণৰ আধাৰস্বৰূপ। এই ভংগিমাসমূহৰ নাম বিভিন্ন পশু-পক্ষীৰ নামেৰে ৰখা হৈছে আৰু ইয়াক সাধাৰণতে আঠটা ৰূপত উপস্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ শৈলীসমূহ এটা পৰম্পৰাৰপৰা আনটোলৈ যথেষ্ট পৃথক হয়। কেৱল এই ভংগিমাসমূহৰ নামেই সুকীয়া নহয়, বৰঞ্চ ইয়াৰ প্ৰয়োগ আৰু ব্যাখ্যাও সংশ্লিষ্ট গুৰুক্কল আৰু কালৰিৰ পৰম্পৰাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি সলনি হয়। প্ৰতিটো ভংগিমাৰে নিজা শৈলী, সংমিশ্ৰণ আৰু কাৰ্যক্ষমতা থাকে। এই কৌশলসমূহ এটা শৈলীৰপৰা আনটো শৈলীলৈ ভিন্ন হয়।৬০
অভিযোজন
এগৰাকী কালৰি অনুশীলনকাৰীয়ে যুদ্ধক্ষেত্ৰত শত্ৰুপক্ষৰপৰা নতুন যুদ্ধ কৌশলৰ মুখা-মুখি হ’বলগীয়া হ’ব পাৰে। তেনে পৰিস্থিতিত অনুশীলনকাৰীগৰাকীয়ে সেই নতুন কৌশলসমূহৰ পূৰ্বানুমান কৰা, তাৰ সৈতে খাপ খুৱাই লোৱা আৰু সেইবোৰক প্ৰতিহত কৰাৰ উপায় শিকাটো প্ৰয়োজনীয় হৈ পৰে। এই বৈশিষ্ট্যটো বিশেষকৈ কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীত দেখা পোৱা যায়। বিশ্বাস কৰা হয় যে তামিল সাম্ৰাজ্যসমূহৰ সৈতে হোৱা যুদ্ধৰ সময়ত চিলাম্বমৰ দৰে সমৰকলাৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ এই শৈলীটোক সালসলনি কৰি উপযোগী কৰি তোলা হৈছিল। চিলাম্বম আছিল সেই সময়ৰ তামিল সৈনিকসকলে চৰ্চা কৰা অন্যতম প্ৰধান সমৰকলা।
মালিচ
মানৱ শৰীৰৰ বিষয়ে জ্ঞান অৰ্জন কৰাৰ ফলস্বৰূপে, ভাৰতীয় সমৰকলাবিদসকল পৰম্পৰাগত চিকিৎসা আৰু মালিচৰ ক্ষেত্ৰতো পাৰ্গত হৈ পৰিছিল। কালৰিপায়াট্টুৰ শিক্ষকসকলে প্ৰায়ে তেওঁলোকৰ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলৰ শৰীৰৰ নমনীয়তা বৃদ্ধি কৰিবলৈ বা মাংসপেশীৰ আঘাতৰ চিকিৎসাৰ বাবে ঔষধি তেলেৰে মালিচ (উঝিচিল) কৰি দিয়ে। এনে ধৰণৰ মালিচক সাধাৰণতে থিৰুমল বুলি কোৱা হয় আৰু নমনীয়তা বৃদ্ধিৰ বাবে কৰা বিশেষ মালিচটোক কাচা থিৰুমল বুলি জনা যায়।৫
শৈলীসমূহ
কালৰিপায়াট্টুৰ প্ৰতিটো শৈলী বা ৱাঝিৰ উদ্দেশ্য ভিন্ন হয়। এই শৈলীসমূহ হৈছে বিভিন্ন গুৰুৱে সমৰকলাৰ প্ৰতি থকা নিজৰ বুজা-বুজি অনুসৰি গ্ৰহণ আৰু সংশোধন কৰা ৰূপান্তৰ।
পৰম্পৰাগত কালৰিপায়াট্টুত সাধাৰণতে দুটা প্ৰধান শৈলীক স্বীকৃতি দিয়া হয়। যি অঞ্চলত এইসমূহ চৰ্চা কৰা হয়, তাৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি এই ভাগ দুটা কৰা হৈছে — উত্তৰ শৈলী বা ভডক্কন কালৰি আৰু দক্ষিণ শৈলী বা থেক্কন কালৰি।৬১৬২৬৩ এই দুয়োটা পদ্ধতিৰ নিজা নিজা শৈলী বা ৱাঝি (মালয়ালম অৰ্থ "পথ" বা "পদ্ধতি") যেনে— হনুমান ৱাঝি, ভীমন ৱাঝি আৰু বালি ৱাঝি আদিৰ মাজত লক্ষণীয় মিল দেখা পোৱা যায়।৬৪ কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলী বা ভডক্কন কালৰি মূলতঃ কেৰালাৰ মালাবাৰ অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়। ই আকৰ্ষণীয় তথা নমনীয় অংগ সঞ্চালন, গা বচাই দিয়া কৌশল, জাঁপ মৰা আৰু অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণৰ ওপৰত আধাৰিত। আনহাতে, কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলী বা থেক্কন কালৰি মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তত চৰ্চা কৰা হয়। ই খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ আৰু শৰীৰৰ মৰ্মস্থানত (প্ৰেছাৰ পইণ্ট) আঘাত কৰাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দি কঠোৰ তথা প্ৰভাৱশালী কৌশল প্ৰদৰ্শনত পাৰ্গত।৬৫ দুয়োটা পদ্ধতিতেই অভ্যন্তৰীণ আৰু বাহ্যিক ধাৰণাসমূহ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
তৃতীয় এটা শৈলীও চৰ্চা কৰা হয়, যাক মধ্য শৈলী বা মধ্য কালৰি বুলি জনা যায়। কিন্তু উত্তৰ আৰু দক্ষিণ শৈলীৰ তুলনাত ইয়াৰ চৰ্চা কমকৈ হয়।৬৬৬৭৬৮ 'তুলুনাদন কালৰি' নামৰ কালৰিপায়াট্টুৰ এটা সৰু আঞ্চলিক শৈলীৰ উল্লেখ ভডক্কন পাট্টুকল আদি গ্ৰন্থত পোৱা যায়। কিন্তু ই প্ৰধানকৈ উত্তৰ কেৰালা আৰু দক্ষিণ কৰ্ণাটকৰ তুলু নাডু অঞ্চলতে সীমাবদ্ধ। কেৰালাৰ কিছুমান অকলশৰীয়া অঞ্চলত আন কিছুমান সৰু আঞ্চলিক শৈলীও থকা বুলি কোৱা হয়, কিন্তু এই শৈলীসমূহ ক্ৰমান্বয়ে দুৰ্লভ হৈ পৰিছে। ইয়াৰ উদাহৰণ হৈছে 'দ্ৰোণাম্বল্লী', 'ওডিমুৰাছেৰী', 'তুলু নাদান শৈৱ মুৰা' আৰু 'কায়্যাঙ্গালী'।৬৯৭০
উত্তৰ শৈলী
উত্তৰ শৈলীক ভডক্কন কালৰি বুলিও জনা যায় আৰু ইয়াক সাধাৰণতে কালৰিপায়াট্টুৰ "মূল" ৰূপ বুলি গণ্য কৰা হয়। এই পদ্ধতিত শাৰীৰিক নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।৭১ ইয়াৰ মূল-মন্ত্ৰ হৈছে 'মেই চকু হ’ব লাগে', অৰ্থাৎ "শৰীৰটোক চকুলৈ ৰূপান্তৰিত কৰা।" এই চৰ্চাসমূহ এককভাৱে আৰু একেলগে সংমিশ্ৰণ কৰি কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত মেইপায়াট্টু (কাৰাটেৰ কাটাৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা এটা ধাৰণা) শিকোৱা হয়। এইসমূহ হৈছে আক্ৰমণাত্মক আৰু প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশলৰ সৈতে নমনীয়তাৰ ব্যায়ামৰ এক সংমিশ্ৰণ। অৱশ্যে প্ৰকৃত কৌশলসমূহ বহু পিছতহে শিকোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে, গুৰুৰ শিক্ষাদানৰ পদ্ধতি অনুসৰি মেইপায়াট্টুৰ সংখ্যা ভিন্ন হ’ব পাৰে। প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে চাৰিটা পৰ্যায়ত কৰা হয়— প্ৰথম পৰ্যায় হৈছে মেইপায়াট্টু (প্ৰশিক্ষণৰ ভংগিমা), ইয়াৰ পিছত ক্ৰমে 'কোলথাৰী' (কাঠৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা), 'অংগথাৰী' (ধাতুৰ অস্ত্ৰৰে কৰা চৰ্চা) আৰু শেষত 'ভেৰুম কাই' (খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ)।৭২ সাধাৰণতে, বেছিভাগ কালৰিতে ৩ ৰপৰা ৬ মাহৰ ভিতৰত অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ কৰা হয়। কিছুমান কালৰিত বছৰত কেৱল এটা অস্ত্ৰ শিকাৰহে অনুমতি দিয়া হয়। দীঘল লাঠী আৰু চুটি লাঠীৰ যুদ্ধৰ পিছত লোহাৰ অস্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ আৰম্ভ হয়। অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ কটাৰী আৰু তৰোৱালেৰে আৰম্ভ হয়, আৰু ইয়াৰ পিছত যাঠী চালনা শিকোৱা হয়। সকলো আধুনিক বিদ্যালয়তে বিশেষ অস্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা নহয়। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাত ধনু-কাঁড়ৰ ব্যৱহাৰ সচৰাচৰ আছিল আৰু ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক এই কৌশলসমূহ শিকোৱা হৈছিল, কিন্তু বৰ্তমান ইয়াৰ শিক্ষা খুবেই কমকৈ দিয়া হয়।৭৩
দক্ষিণ শৈলী
দক্ষিণ শৈলীক থেক্কন কালৰি বুলিও জনা যায়। পৰম্পৰাগতভাৱে বিশ্বাস কৰা হয় যে এইটো কালৰিপায়াট্টুৰ এনে এটা শৈলী যাক অগস্ত্য মুনিয়ে পৰিৱৰ্তন আৰু প্ৰভাবিত কৰিছিল। ই মূলত কালৰিপায়াট্টুৰ উত্তৰ শৈলীৰে এক ৰূপ, যাৰ ওপৰত চুবুৰীয়া অঞ্চলৰ সমৰকলা যেনে— ৱৰ্ম অতি বা আদিমুৰাইৰ প্ৰভাৱ পৰিছে। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপটোৰ সৈতে ৱৰ্ম অতিৰ লক্ষণীয় মিল থকাৰ পিছতো, উত্তৰ কালৰিপায়াট্টুৰ সৈতে থকা সাদৃশ্যৰ বাবে ইয়াক ৱৰ্ম অতিৰপৰা এক সুকীয়া আৰু পৃথক সমৰকলা হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ ৰূপ আৰু ৱৰ্ম অতিৰ মাজৰ এই সাদৃশ্য সম্ভৱতঃ ভৌগোলিক সান্নিধ্যৰ বাবে হৈছে। সেয়েহে কালৰিপায়াট্টুৰ দক্ষিণ শৈলীক কালৰিপায়াট্টু আৰু ৱৰ্ম অতিৰ এক সংমিশ্ৰণ বুলি ধৰা হয়। ৭৪ উত্তৰ শৈলীৰ তুলনাত কেৰালাত দক্ষিণ শৈলীৰ চৰ্চা কমকৈ কৰা হয়। তথাপি ইয়াক পৰশুৰাম আৰু অগস্ত্য মুনি দুয়োগৰাকীৰে শিক্ষাৰ সংমিশ্ৰণ হিচাপে শ্ৰদ্ধা কৰা হয়। এই শৈলীটো মূলতঃ কেৰালাৰ দক্ষিণ অংশৰ কিছুমান অঞ্চলত চৰ্চা কৰা হয়, বিশেষকৈ কন্যাকুমাৰীৰ ওচৰৰ ঠাইবোৰত। দক্ষিণ শৈলীৰ বহুতো চৰ্চা উত্তৰ শৈলীৰ সৈতে একে। কিন্তু ই প্ৰকৃতিগতভাৱে অধিক আক্ৰমণাত্মক আৰু যুদ্ধমুখী। উত্তৰ শৈলীৰ দৰে শৰীৰৰ নমনীয়তাৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়াৰ পৰিৱৰ্তে ইয়াত খালী হাতেৰে কৰা যুদ্ধ, জোৰদাৰ প্ৰহাৰৰ কৌশল আৰু ভৰিৰ সঞ্চালনৰ ওপৰত অধিক গুৰুত্ব দিয়া হয়।৭৫ ইয়াৰ প্ৰশিক্ষণ 'চুভাদু'ৰপৰা আৰম্ভ হয়। চুভাদু হৈছে মুৱায় থাই আৰু জুডোৰ দৰে বিভিন্ন যুদ্ধ কৌশলৰ এক সংমিশ্ৰণ।৩ ইয়াৰ ঠিক পিছতে প্ৰশিক্ষণৰ অংশ হিচাপে সংগীৰ সৈতে মুখা-মুখি যুঁজ (স্পাৰিং) আৰম্ভ কৰা হয়। এই পূৰ্ব-নিৰ্ধাৰিত কৌশলসমূহ বাৰে বাৰে অভ্যাস কৰা হয়। খালী হাতৰ যুদ্ধত মৌলিক পাৰদৰ্শিতা লাভ কৰাৰ পাছত সৰু লাঠীৰে অস্ত্ৰৰ প্ৰশিক্ষণ আৰম্ভ হয়। সৰু লাঠীৰ প্ৰশিক্ষণ সাধাৰণতে দুজন যোদ্ধা লগ লাগি লাঠী বা কটাৰীৰে কৰে। এইসমূহ মূলতঃ প্ৰতিৰক্ষামূলক কৌশল। দুয়োগৰাকী যোদ্ধাৰ ওচৰত একে অস্ত্ৰ থকা যুদ্ধ কৌশলসমূহৰ ভিতৰত দীঘল লাঠী, তৰোৱাল আদিৰ স্পাৰিং অন্তৰ্ভুক্ত থাকে। এই প্ৰশিক্ষণৰ সময়ছোৱাত খালী হাতৰ যুদ্ধৰ কৌশলসমূহো উন্নত কৰা হয়। ছাত্ৰজনে অভিজ্ঞতা লাভ কৰাৰ পাছত তেওঁক 'মৰ্ম' স্থান (শৰীৰৰ মৰ্মস্থান বা প্ৰেছাৰ পইণ্ট) সম্পৰ্কীয় অলপ জ্ঞান দিয়া হয়, যদিহে গুৰুক্কল বা শিক্ষকে তাক উপযুক্ত বুলি বিবেচনা কৰে।৭৬
মৰ্মশাস্ত্ৰম – মৰ্মস্থানত আঘাত
দাবী কৰা হয় যে অভিজ্ঞ কালৰি যোদ্ধাসকলে শত্ৰুৰ শৰীৰৰ সঠিক 'মৰ্মম' (মৰ্মস্থান বা গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দু)ত কেৱল আঘাত কৰিয়েই তেওঁলোকক নিষ্ক্ৰিয় বা হত্যা কৰিব পাৰিছিল। এই কৌশলটো কেৱল আটাইতকৈ ভদ্ৰ আৰু বিশ্বাসী ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলকহে শিকোৱা হয়, যাতে ইয়াৰ অপব্যৱহাৰ নহয়। 'মৰ্মশাস্ত্ৰম'ত মৰ্মস্থানৰ জ্ঞানৰ ওপৰত গুৰুত্ব দিয়া হয় আৰু ইয়াক মৰ্ম চিকিৎসাৰ (মৰ্মচিকিৎসা) বাবেও ব্যৱহাৰ কৰা হয়।৭৭ মৰ্ম চিকিৎসাৰ এই পদ্ধতিটো আয়ুৰ্বেদৰ লগতে সিদ্ধ চিকিৎসা পদ্ধতিৰপৰা আহিছে। অৱশ্যে কালৰিপায়াট্টুৰ সমালোচকসকলে আঙুলিয়াই দিছে যে কোনো নিৰপেক্ষ লোকৰ ওপৰত এই মৰ্ম কৌশলসমূহ প্ৰয়োগ কৰিলে সদায় প্ৰমাণযোগ্য ফলাফল পোৱা নাযায়।
মৰ্মৰ আটাইতকৈ প্ৰাচীন উল্লেখ ঋকবেদত পোৱা যায়। তাত কোৱা হৈছে যে ইন্দ্ৰই বৃত্ৰৰ 'মৰ্মম' স্থানত বজ্ৰৰে আঘাত কৰি তেওঁক পৰাস্ত কৰিছিল। মৰ্মৰ উল্লেখ অথৰ্ববেদতো পোৱা যায়।৭৮ বৈদিক আৰু মহাকাব্যসমূহৰ উৎসত শৰীৰৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ বিন্দুবোৰৰ এনে বহুতো উল্লেখ থকাটোৱে এই কথা নিশ্চিত কৰে যে ভাৰতৰ প্ৰাচীন সমৰকলাবিদসকলে মৰ্মস্থানত আক্ৰমণ বা প্ৰতিৰক্ষা কৰাৰ বিষয়ে জানিছিল আৰু ইয়াৰ অভ্যাসো কৰিছিল।৭৯ সুশ্ৰুতে(অনুমাণিক খ্ৰীষ্টপূৰ্ব ৬ষ্ঠ শতিকা) তেওঁৰ 'সুশ্ৰুত সংহিতা'ত মানৱ শৰীৰৰ ১০৭টা মৰ্মস্থান চিনাক্ত আৰু সংজ্ঞায়িত কৰিছিল।৮০ এই ১০৭টা বিন্দুৰ মধ্যে ৬৪টা বিন্দুক এনেদৰে শ্ৰেণীভুক্ত কৰা হৈছিল যে তাত ঘোছা বা লাঠীৰে সঠিকভাৱে আঘাত কৰিলে মানুহৰ মৃত্যু হ’ব পাৰে।৮১ সুশ্ৰুতৰ কৰ্মৰাজিয়েই চিকিৎসাবিদ্যাৰ শাখা আয়ুৰ্বেদৰ ভিত্তি গঠন কৰিছিল। ইয়াক ভাৰতৰ বিভিন্ন সমৰকলাৰ (যেনে— ৱৰ্ম কলাই আৰু মৰ্ম আদি) সৈতে একেলগে শিকোৱা হৈছিল য’ত শৰীৰৰ মৰ্মস্থানসমূহৰ ওপৰত বিশেষ গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।
প্ৰশাসন
ভাৰতত তিৰুৱনন্তপুৰমত অৱস্থিত ইণ্ডিয়ান কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন (IKF) কালৰিপায়াট্টুৰ অন্যতম প্ৰধান পৰিচালনা সমিতি। এই সমিতিক ভাৰত চৰকাৰৰ যুৱ পৰিক্ৰমা আৰু ক্ৰীড়া মন্ত্ৰ্যালয়ে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে। ই ২০১৫ চনত এটা আঞ্চলিক ক্ৰীড়া ফেডাৰেচন হিচাপে সংযোগ লাভ কৰিছিল।৮২
কলিকটত মুখ্য কাৰ্যালয় থকা কালৰিপায়াট্টু ফেডাৰেচন অৱ ইণ্ডিয়া (KFI) হৈছে কালৰিপায়াট্টুৰ আন এখন পৰিচালনা সমিতি, যাক ভাৰতীয় অলিম্পিক সংস্থাই স্বীকৃতি দিছে।৮৩
তিৰুৱনন্তপুৰমৰ কেৰালা কালৰিপায়াট্টু এছ’চিয়েচন (KKA) হৈছে এই সমৰকলাৰ আন এক পৰিচালনা গোট, যাক কেৰালা ৰাজ্যিক ক্ৰীড়া পৰিষদে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে।৮৪
উল্লেখযোগ্য অনুশীলনকাৰীসকল
কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কল (১৮৫০–১৯৩৫), যাক কালৰিপায়াট্টুৰ "দ্ৰোণাচাৰ্য" বুলিও জনা যায়, চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰৰ এজন গুৰু আছিল। কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলক এনে এগৰাকী গুৰু হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয় যিয়ে ৰাজ্যখনৰ মালাবাৰ উপকূল অঞ্চলৰ কেইবাজনো গুৰুৰপৰা কালৰিপায়াট্টু শিকি ইয়াক কেৰালাত সংৰক্ষিত কৰিছিল আৰু বিংশ শতিকালৈকে জীয়াই ৰাখিছিল। ব্ৰিটিছ চৰকাৰে কালৰিপায়াট্টু নিষিদ্ধ কৰাৰ সময়ত তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ চৰ্চাৰ বাবে ধনৰ যোগান ধৰিবলৈ নিজৰ মাটি আৰু সম্পত্তি বিক্ৰী কৰি দিছিল বুলি কোৱা হয়।৩৯১
চাম্বাদন বিতিল নাৰায়ণন নায়ৰ (১৯০৫–১৯৪৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু কোট্টাক্কল কানৰন গুৰুক্কলৰ ছাত্ৰ। তেওঁক জনপ্ৰিয়ভাৱে "CVN" বুলি জনা গৈছিল। তেওঁৰ স্মৃতিতে সমগ্ৰ কেৰালাত চিভিএন কালৰি (CVN Kalaris) সমূহ গঢ়ি উঠিছিল, যাৰ ফলত নিজ ৰাজ্যখনত কালৰিপায়াট্টুৰ পুনৰুত্থান সম্ভৱ হৈছিল।৩৯
চিৰাক্কল টি. শ্ৰীধৰণ নায়ৰ (১৯০৯–১৯৮৪) আছিল এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰু আৰু শ্ৰী ভাৰত কালৰি (পূৰ্বতে ৰাজকুমাৰ কালৰি নামেৰে জনাজাত)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন কিতাপ লিখাৰ বাবে জনাজাত। ১৯৩৭ চনত প্ৰকাশিত মালয়ালম ভাষাত লিখিত তেওঁৰ প্ৰথমখন গ্ৰন্থ 'কালৰিপায়াট্টু' আছিল এই সমৰকলাৰ ওপৰত লিখা প্ৰথমখন কিতাপ।১ ইয়াৰ উপৰি তেওঁ কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত প্ৰথমখন প্ৰামাণ্য পাঠ্যপুথি 'কালৰিপায়াট্টু — এ কমপ্লিট গাইড টু কেৰালাছ এনচিয়েণ্ট মাৰ্চিয়েল আৰ্ট' ৰচনা কৰিছিল। এই পুথিখন আজিও কালৰিপায়াট্টুৰ আটাইতকৈ নিৰ্ভৰযোগ্য সমল হিচাপে গণ্য কৰা হয়।১
কালৰিপায়াট্টু সংৰক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে ভডাকৰাৰ এগৰাকী ৭৩বছৰীয়া মহিলা গুৰু মীনাক্ষী আম্মা৪২৪৩ আৰু চাভাঘাটৰ এজন গুৰু শংকৰ নাৰায়ণ মেনন চুন্দায়িলক৮৫ ভাৰত চৰকাৰৰ তৰফৰপৰা পদ্মশ্ৰী বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছে।
জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিত

ভাৰতীয় গ্ৰাফিক নভেল 'ওডায়ন' আৰু 'ওডায়ন II – যুদ্ধম'ৰ নামভূমিকাত থকা চৰিত্ৰটো এজন কালৰিপায়াট্টু বিদ্যাত পাকৈত প্ৰতিশোধকামী যোদ্ধা। এই কাহিনীভাগ ১৬ শতিকাৰ সামন্ততান্ত্ৰিক কেৰালাৰ পটভূমিত ৰচিত।৮৬
টুনজ এনিমেচন ইণ্ডিয়াই কাৰ্টুন নেটৱৰ্কৰ বাবে নিৰ্মাণ কৰা 'লিটল কালৰি ৱাৰিয়ৰ্ছ' নামৰ কাৰ্টুন ধাৰাবাহিকখনৰ মূল চৰিত্ৰসমূহ হৈছে কালৰিপায়াট্টু অনুশীলনকাৰী। ২০১২ চনৰ ভাৰতীয় এনিমেটেড চলচ্চিত্ৰ 'অৰ্জুন: দ্য ৱাৰিয়ৰ প্ৰিন্স'তো কালৰিপায়াট্টু দেখুওৱা হৈছে। ভাৰতীয় পৌৰাণিক কাহিনীৰ ওপৰত আধাৰিত ভাৰতীয় ৰোল-প্লেয়িং গেম 'অশ্বত্থামা – দ্য ইমৰ্টেল'ৰ যুদ্ধৰ দৃশ্যসমূহ কালৰিপায়াট্টুৰ সহায়ত সজোৱা হৈছিল। ইয়াত প্ৰকৃত কালৰিপায়াট্টু গুৰুসকলৰ অংগ সঞ্চালনসমূহ মোচন কেপচাৰ প্ৰযুক্তিৰ জৰিয়তে গেমটোত ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।
আমেৰিকান এনিমেটেড টেলিভিছন ধাৰাবাহিক 'ষ্টিভেন ইউনিভাৰ্ছ' (Steven Universe) ৰ 'কনি মহেশ্বৰন' চৰিত্ৰটোৰ যুঁজৰ শৈলী হিচাপে কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰা হৈছে। ভাৰতীয় ভিডিঅ' গেমৰ উপৰি আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় গেমসমূহৰ চৰিত্ৰয়ো কালৰিপায়াট্টু ব্যৱহাৰ কৰে, যেনে— 'চৌলকেলিবাৰ' (Soulcalibur) শৃংখলাৰ 'ভল্ডো', 'ডেথ বেটেল'ৰ 'অসুৰ' আদি। জাপানী মাংগা টিভি ধাৰাবাহিক 'কেনইচি: দ্য মাইটিয়েষ্ট ডিচাইপল'ত চাইৰিল ৰহমান, ইথান ষ্টেনলি আৰু শ্বো কানূৰ চৰিত্ৰই এই শৈলী ব্যৱহাৰ কৰিছে।৮৭ ২০১৯ চনত জাপানী মাংগা 'আগাৰি' (Agari) ত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এজন ভাৰতীয় মূলৰ চৰিত্ৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াত ৰবি নামৰ এজন কালৰিপায়াট্টু গুৰুক মূল চৰিত্ৰ হিচাপে দেখুওৱা হৈছে।৮৮
কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত কেইবাখনো তথ্যচিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছে। এই বিষয়ত আটাইতকৈ পুৰণি আৰু জনাজাত তথ্যচিত্ৰসমূহৰ ভিতৰত এখন হৈছে বিবিচিৰ 'দ্য ৱে অৱ দ্য ৱাৰিয়ৰ' (The Way of the Warrior)।৮৯ 'ফাইট কুৱেষ্ট' (Fight Quest) ৰ দ্বিতীয় সংস্কৰণতো কালৰিপায়াট্টুৰ ওপৰত তথ্যচিত্ৰ প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল।৯০
চলচ্চিত্ৰত
ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিভিন্ন চলচ্চিত্ৰত কালৰিপায়াট্টু প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে। তাৰে কেইখনমান হ’ল:
- থাচোলী ওথেনান (১৯৬৪)
- আৰোমালুন্নী (১৯৭২)
- অন্দানোন্দু কালাদাল্লী (কন্নড়) (১৯৭৮)
- চিলাম্বু (১৯৮৬)
- অৰু ভডক্কন বীৰগাথা (১৯৮৯)
- কাল্লন কাপ্পালিল তেন্নে (১৯৯১)
- থাচোলী ভাৰ্গীছ চেকাভাৰ (১৯৯৫)
- অশোকা (২০০১) (হিন্দী)
- দ্য মিথ (২০০৫) (ইংৰাজী)
- দ্য লাষ্ট লেজিয়ন (২০০৭) (ইংৰাজী)
- কেৰালা বৰ্মা পাজহাছী ৰাজা (২০০৯)
- মানসাৰা (২০১০) (তেলেগু)
- উৰুমী (২০১১)
- কমাণ্ডো (২০১৩) (হিন্দী)
- বাজীৰাও মস্তানী (২০১৫) (হিন্দী)
- বাঘী (২০১৬) (হিন্দী)
- বীৰম (২০১৬)
- পদ্মাৱত (২০১৮) (হিন্দী)
- কায়ামকুলাম কোচুন্নী (২০১৮)
- জংলী (২০১৯) (হিন্দী)
- অথীৰন (২০Valid)
- সনক (২০২১) (হিন্দী)
- স্পাইডাৰ-মেন: এক্ৰছ দ্য স্পাইডাৰ-ভাৰ্ছ (২০২৩) (ইংৰাজী)
- অজয়ন্তে ৰন্দম মোষনম (২০২৪)
- পৰম সুন্দৰী (চলচ্চিত্ৰ) (২০২৫)
উৎসসমূহ
- Arafath, P. K. Yasser. (9 April 2016). The Nadapuram Enigma a History of Violence and Communalism in North Malabar (1957–2015). Economic and Political Weekly
- Green, Thomas A. (2001). Martial Arts of the World: A–Q. ABC-CLIO. ISBN 9781576071502
- Menon, A. Sreedhara. (4 March 2011). Kerala History and its Makers. D. C. Books. ISBN 978-81-264-3782-5
- Shaji, John K. (2011). Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala. Published by the author
- Wollok, Jenniffer G. (2011). Rethinking Chivalry and Courtly Love. ABC Publishing. পৃ. 250. ISBN 9780275984885
- Zarrilli, Phillip B. (1979). Kalarippayatt, Martial Art of Kerala. The Drama Review. পৃ. 113–124
- Zarrilli, Phillip B. (1992). To Heal and/or To Harm: The Vital Spots (Marmmam/Varmam) in Two South Indian Martial Traditions Part I: Focus on Kerala's Kalarippayattu. Journal of Asian Martial Arts
- Zarrilli, Phillip B. (1994). A South Indian Martial art and the Yoga and Ayurvedic Paradigms. Journal of Asian Martial Arts
- Zarrilli, Phillip B. (1998). When the Body Becomes All Eyes: Paradigms, Discourses, and Practices of Power in Kalarippayattu, a South Indian Martial Art. Oxford University Press. ISBN 9780195639407
অধিক পঢ়ক
- Balakrsnan, Pi (1995) Kalarippayattu: The ancient martial art of Kerala, C. V. Govindankutty Nair Gurukka 1995,
- Denaud, Patrick (1996) Kalaripayat, Budostore,
- Elgood, Robert (2005), Hindu Arms and Ritual: Arms and Armour from India 1400-1865, Eburon,
- Zarrilli, Phillip B. (1992) "To Heal and/or To Harm: The Vital Spots in Two South Indian Martial Traditions "
- Zarrilli, Phillip B. (1993), "Actualizing Power and Crafting a Self in Kalarippayattu", Journal of Asian Martial Arts
বহিঃসংযোগ
- Kalarippayattu - one of the oldest martial arts, কেৰালা চৰকাৰৰ ৱেবছাইট (Wayback Machineৰ কপি)
- Fundamentals of Kalaripayattu Video Series
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ Gopalakrishnan, K. K. (2011-02-10). King of Kalarippayattu. The Hindu
- ↑ P. C., Anaswara. (16 June 2018). Meet Gangadharan, First Indian With A PhD On Kalaripayattu Who Later Became A Practitioner Too. Outlook India
- ↑ S, Sreenath. (2017). Effect of Kalaripayattu on physical fitness variables among college students. International Journal of Physical Education, Sports and Health. পৃ. 1–7
- ↑ T. Sreedharan Nair, Chirakkal. (2015). Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art. ISBN 9789384030513
- ↑ John, Shaji K. (2011). Kalarippayattu: The Martial and healing art of Kerala
- ↑ Devi, Thanooja. (November 2020). THE KALARI, GYMNASIUM OF KERALA
- ↑ (1946). An encyclopaedia of Hindu architecture
- ↑ Kamika Agama – Purva Pada (Shaivite Hindu Text)
- ↑ Shaji 2011, পৃ. 4
- ↑ (24 January 2015). In Memory of a Warrior Deity
- ↑ Zarrilli 1994
- ↑ Subramanian, N. (1966). Sangam polity. Bombay: Asian Publishing House – via Internet Archive
- ↑ Zarrilli 1994
- ↑ Zarrilli 1994
- ↑ Menon 2011, পৃ. 82
- ↑ Menon 2011, পৃ. 82
- ↑ Wollok 2011, পৃ. 250
- ↑ Arafath 2016
- ↑ Menon 2011, পৃ. 82
- ↑ Wollok 2011, পৃ. 250
- ↑ Arafath 2016
- ↑ T. Sreedharan Nair, Chirakkal. (2015). Kalarippayattu: The Complete Guide to Kerala's Ancient Martial Art. ISBN 9789384030513
- ↑ Menon 2011, পৃ. 83-84
- ↑ Menon 2011, পৃ. 83
- ↑ Ames, Glenn. (2012). Portugal and its Empire, 1250–1800 (Collected Essays in Memory of Glenn J. Ames). Portuguese Studies Review. Trent University Press. পৃ. 12–15 with footnotes, context: 11–32
- ↑ Koshy, M. O. (1989). The Dutch Power in Kerala, 1729–1758. Mittal. পৃ. 61. ISBN 978-81-7099-136-6
- ↑ Wollok 2011, পৃ. 250
- ↑ Arafath 2016
- ↑ Menon 2011, পৃ. 82
- ↑ Zarrilli 1979
- ↑ Menon 2011, পৃ. 82
- ↑ Heniger, J. (2017). Hendrik Adriaan van Reed Tot Drakestein 1636–1691 and Hortus, Malabaricus. Routledge. ISBN 9781351441070
- ↑ Doctor, Fali E. (July 1973). Kalari Payat – Ancient Art of India. Black Belt. পৃ. 23–25
- ↑ Menon, A. Sreedhara. (2010-07-12). Legacy of Kerala. D. C. Books. পৃ. 38. ISBN 978-81-264-3798-6
- ↑ Menon 2011, পৃ. 81
- ↑ Soman, Deepa. (31 March 2019). Kalaripayattu is alive and kicking. Times of India
- ↑ Menon 2011, পৃ. 82–83
- ↑ Menon 2011, পৃ. 81
- ↑ Gopalakrishnan, K. K. (2018-10-04). Meet the Malabar warrior, S.R.D. Prasad Gurukkal. The Hindu
- ↑ Zarrilli 1998
- ↑ Sobers, S. N. Venkatnag. (31 October 2019). World Is A Stage For Vasundhara. Star of Mysore
- ↑ The sword-fighting granny. BBC News
- ↑ Sathyendran, Nita. (25 October 2018). Meet Meenakshi Amma, the grand old dame of Kalaripayattu. The Hindu
- ↑ Radhakrishnan, S. Anil. (2021-01-10). Kalaripayattu academy braces for action. দ্য হিন্দু
- ↑ (10 January 2021). Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form. Yahoo! News
- ↑ (10 January 2021). Kerala govt to set up Kalaripayattu Academy to boost traditional martial art form. Asian News International
- ↑ Khullar, Gagan. (25 June 2019). The ancient martial art of Kalaripayattu in Delhi. দ্য হিন্দু
- ↑ John, Shaji K. (2011). Kalaripayattu: The Martial and Healing Art of Kerala. Academia.edu. পৃ. 19
- ↑ Zarrilli 1998
- ↑ Francis, Jibin; Christadoss, B. Beneson Thilager. (April 2020). An Appraisal of Kalarippayattu and Its Association with the Culture of Kerala. Bodhi International Journal of Research in Humanities, Arts and Science. পৃ. 1–2
- ↑ Zarrilli 1979
- ↑ John, Shaji K. (2011). Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala. Academia.edu. পৃ. 21
- ↑ Zarrilli 1994
- ↑ Sebastian, Shevlin. (9 March 2014). Warrior On The Stage. The New Indian Express
- ↑ (8 June 2019). Kalarivathukkal Thirumudi Utsavam & Pooram Mahotsavam. Kerala Culture
- ↑ Manoj, E. M. (3 October 2015). When Kalaripayattu dons new attire. দ্য হিন্দু
- ↑ Zarrilli 1998
- ↑ Luijendijk, D. H. (2008). Kalarippayat: The Essence and Structure of an Indian Martial Art, Oprat
- ↑ Kalaripayattu. Topend Sports
- ↑ Zarrilli 1998
- ↑ About Kalaripayattu. Kalaripayattu Class
- ↑ Vinodan, A.; Meera, S. (2018). Exploring the Relevance of Cultural Resource Management: A Case Study of Kalaripayattu. Journal of Heritage Management. পৃ. 71–86
- ↑ (9 April 2012). Kalaripayattu to have a mixed syllabus soon
- ↑ John, Shaji K. (2011). Kalaripayattu: The Martial and Healing Arts of Kerala. Academia.edu. পৃ. 19–20
- ↑ Youseph, Ramon. (2018-05-30). Martial Art of the Month: Kalaripayattu. Kung-fu Kingdom
- ↑ Green 2001
- ↑ Cruz, Edmund. (2018). Health, Longevity and the Martial Arts. Authorhouse. ISBN 9781546239796
- ↑ Luijendijk, Dick. (July 2005). Kalarippayat. Lulu.com. ISBN 9781409226260
- ↑ (26 March 2019). Manoeuvre tryst with Kalaripayattu Veteran Sri SRD Prasad Gurukkal of Bharat Kalari
- ↑ Onathallu, Kayyankali, Martial art, Entertainment, Kerala, India, Video
- ↑ Akundi, Sweta. (30 July 2018). The 'kalari' burner. দ্য হিন্দু
- ↑ Anima, P. (30 May 2014). I am.. Radhika M, Kalaripayattu Instructor. দ্য হিন্দু
- ↑ Kalaripayattu · Art & Culture of Kerala. Kerala Tourist Information
- ↑ DeMarco, Michael; Zarrilli; Nongmaithem. (2020). Martial and Healing Traditions of India. Independently Published. পৃ. 6. ISBN 9798694263177
- ↑ (21 December 2020). Kalari makes its first move Down Under. The Indian Sun
- ↑ Agasthya Kalari – for Siddha Treatments, Kalari Marma Treatments and offers training in Kalari strictly based on ancient scripts – located in Cochin, Kerala, India. Agasthya Bharatha Kalari
- ↑ Marma Therapy. National Health Portal of India
- ↑ Subhash Ranade (1993). Natural Healing Through Ayurveda (p. 161). Passage Press. Utah USA
- ↑ Zarrilli 1994
- ↑ G. D. Singhal, L. V. Guru (1973). Anatomical and Obstetrical Considerations in Ancient Indian Surgery Based on Sarira-Sthana of Susruta Samhita
- ↑ J. R. Svinth (2002). "A Chronological History of the Martial Arts and Combative Sports". Electronic Journals of Martial Arts and Sciences
- ↑ (23 May 2016). Kalaripayattu eyes Olympics berth. দ্য হিন্দু
- ↑ Express Features. (15 July 2013). Kacha Grading System to be introduced for Kalaripayattu. The New Indian Express
- ↑ Express News Service. (30 June 2014). Kalari Training by Fake Bodies Alleged. The New Indian Express
- ↑ (2022-01-26). An ambassador for Kalaripayattu worldwide. The Hindu
- ↑ Chhibber, Mini Anthikad. (24 August 2014). An equal music. দ্য হিন্দু
- ↑ Nair, Shreejaya. (12 September 2015). Comics go the Kalari way. Deccan Chronicle
- ↑ TNN. (25 May 2019). Kalaripayattu warrior Ravi to be the first Indian character in Manga comic. দ্য টাইম্ছ অৱ ইণ্ডিয়া
- ↑ Archived at Ghostarchive and the (17 September 2011). The Way of the Warrior: Kalari, The Indian Way. ইউটিউব: (17 September 2011). The Way of the Warrior: Kalari, The Indian Way. ইউটিউব
- ↑ (26 September 2008). Fight Quest India (Kalarippayattu). IMDb
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “কালৰিপায়াট্টু” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩০৯৭২ (২৬ আগষ্ট ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।