কেৰালাৰ সংস্কৃতি

এটা মন্দিৰৰ সমদল]]

কেৰালাৰ সংস্কৃতি বহু হাজাৰ বছৰ ধৰি গঢ়ি উঠিছে। ইয়াৰ ওপৰত ভাৰতৰ অন্যান্য অংশ আৰু বিদেশৰ প্ৰভাৱ পৰিছে।^১২ এই সংস্কৃতি ইয়াৰ প্ৰাচীনতা আৰু মালয়ালী লোকসকলৰ ধাৰাবাহিকতাৰ বাবে জনাজাত।^৩ প্ৰাচীন কালত ভাৰতৰ বিভিন্ন প্ৰান্ত আৰু বিদেশৰপৰা অহা প্ৰব্ৰজনৰ বাবে আধুনিক কেৰালা সমাজখন গঢ়ি উঠিছিল।^২৪৫

কেৰালাৰ ঐতিহাসিক সংস্কৃতিৰ আৰম্ভণি অনুমাণিক খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰপৰা হৈছিল। সেই সময়ত এই অঞ্চলটো ‘তামিলাগম’ নামৰ এটা ঐতিহাসিক অঞ্চলৰ অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। এই অঞ্চলটো উমৈহতীয়া তামিল সংস্কৃতিৰদ্বাৰা পৰিচিত আছিল। ইয়াৰ ভিতৰত চেৰা, চোলা আৰু পাণ্ড্য ৰাজ্য অন্তৰ্ভুক্ত আছিল। সেই সময়ত কেৰালাৰ সংগীত, নৃত্য আৰু ভাষা সমগ্ৰ তামিbackgroundলগমৰ দৰেই আছিল। প্ৰথমতে ইয়াৰ ভাষা আছিল দ্ৰাবিড় ভাষা আৰু পিছলৈ তামিল হৈছিল।^৬ ইয়াৰ উপৰি ১৫০০ ৰপৰা ২০০০ বছৰ আগৰ সংগম সাহিত্যৰও ইয়াত প্ৰভাৱ আছিল। দ্ৰাবিড়ীয় নীতি-নিয়মৰ সংস্কৃতকৰণৰ জৰিয়তে কেৰালাৰ সংস্কৃতিৰ বিকাশ ঘটিছিল। ধৰ্মীয় আন্দোলনৰ পুনৰুত্থান আৰু জাতিভেদ প্ৰথাৰ বিৰুদ্ধে হোৱা সংস্কাৰ আন্দোলনেও ইয়াত সহায় কৰিছিল।^৭৮৯

দৃঢ় সামাজিক মূল্যবোধ, বুদ্ধিমত্তা আৰু সামাজিক প্ৰগতিশীলতাৰ আদৰক সাধাৰণতে মালয়ালী সংস্কৃতিৰ সৈতে জড়িত কৰা হয়।^{১০১১১২১৩১৪}

পৰিৱেশ্য কলা

কেৰালাৰ থলুৱা ধ্ৰুপদী পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত 'কুডিয়াট্টম' অন্যতম। ই একপ্ৰকাৰৰ সংস্কৃত ভাষা নাটক বা থিয়েটাৰ। ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাই মানৱ ঐতিহ্য কলা হিচাপে স্বীকৃতি দিছে। কথাকলি হৈছে এক ৫০০ বছৰ পুৰণি নৃত্য-নাটিকা। ই প্ৰাচীন মহাকাব্যসমূহৰ ব্যাখ্যা কৰে। ইয়াৰ নামটো 'কথা' (কাহিনী) আৰু 'কলি' (প্ৰদৰ্শন) শব্দৰপৰা আহিছে। 'কেৰালা নটনম' হৈছে কথাকলিৰপৰা বিকশিত হোৱা এক জনপ্ৰিয় ৰূপ। ইয়াক বিংশ শতিকাত নৃত্যশিল্পী গুৰু গোপীনাথে বিকাশ কৰিছিল। আনহাতে 'কোথু' হৈছে আধুনিক কমেডীৰ দৰে এক ধেমেলীয়া পৰিৱেশ্য কলা। এই প্ৰাচীন কলাবিধ প্ৰথমতে কেৱল মন্দিৰৰ ভিতৰতে আবদ্ধ আছিল। পিছলৈ ইয়াক মণি মাধৱ চাক্যাৰে জনপ্ৰিয় কৰি তোলে। কেৰালাৰ অন্যান্য পৰিৱেশ্য কলাসমূহৰ ভিতৰত 'মোহিনীঅট্টম' অন্যতম। ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে "মোহিনীৰ নৃত্য।" এইটো মহিলাসকলে পৰিৱেশন কৰা এক আকৰ্ষণীয় নৃত্য। ইয়াৰ সৈতে সংগীত সংগত কৰা হয়। 'থুল্লাল', 'থিৰায়াট্টম', 'পড়য়নি' আৰু 'থেয়্যাম' কেৰালাৰ অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ পৰিৱেশ্য কলা। 'থিৰায়াট্টম' কেৰালাৰ আটাইতকৈ বিশিষ্ট জনগোষ্ঠীয় কলাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। এইটো এক জীৱন্ত ধৰ্মীয় বাৰ্ষিক পৰিৱেশ্য কলা। ইয়াক পৱিত্ৰ উদ্যান ("কাভুকাল") আৰু গাঁৱৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়।^১৫

কেৰালাত কেইবাটাও জনজাতীয় আৰু লোককলাৰ ৰূপো আছে। উদাহৰণস্বৰূপে, দক্ষিণ মালাৱাৰৰ ৰঙীন মুখা-নৃত্য 'কুম্মাট্টিকলি' ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। 'কন্যাৰকালি' নৃত্যক 'দেসাথুকলি' বুলিও জনা যায়। এইসমূহ খৰতকীয়া আৰু যুদ্ধধৰ্মী নৃত্য। এই নৃত্যসমূহ তালবদ্ধ ভক্তিভৰা লোকগীত আৰু অসুৰবাদ্যৰ সৈতে সংগত কৰা হয়। অন্যান্য কিছুমান পৰিৱেশ্য কলাৰ খ্ৰীষ্টধৰ্ম বা ইছলাম ধৰ্মৰ সৈতে সংযোগ আছে। ইয়াৰ ভিতৰত 'ওপ্পানা' অন্যতম। ই কেৰালাৰ মুছলমানসকলৰ মাজত অতি জনপ্ৰিয় আৰু ই মালাৱাৰৰ থলুৱা কলা। 'ওপ্পানা' নৃত্যত হাত-চাপৰি আৰু গানৰ তালে তালে দলীয় নৃত্য পৰিৱেশন কৰা হয়। 'মাৰ্গামকালি নৃত্য' হৈছে কেৰালাৰ এটা বৃত্তাকাৰ দলীয় নৃত্য। ইয়াক চেইণ্ট থমাছ খ্ৰীষ্টানসকলে পৰিৱেশন কৰে।^১৬

অৱশ্যে এই থলুৱা কলাসমূহৰ বেছিভাগেই বৰ্তমান পৰ্যটক বা যুৱ মহোৎসৱৰ বাবেহে প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। সাধাৰণ কেৰালাবাসীৰ মাজত ই বিশেষ জনপ্ৰিয় নহয়। গতিকে আজিকালি কিছুমান সমসাময়িক কলাই অধিক জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছে। ইয়াৰ ভিতৰত তীব্ৰ ব্যংগাত্মক তথা ৰাজনৈতিকভাৱে অশুদ্ধ অনুকৰণ (mimicry) আৰু পেৰডী অন্তৰ্ভুক্ত। প্ৰকৃততে, সমসাময়িক শিল্পীসকলে প্ৰায়ে আৰ্থ-সামাজিক উচ্চ শ্ৰেণীক উপলুঙا কৰিবলৈ এই মাধ্যমসমূহ ব্যৱহাৰ কৰে। যোৱা কেইটামান দশকত 'মালয়ালম চিনেমা' কলাত্মক প্ৰকাশৰ এক অতি জনপ্ৰিয় মাধ্যম হৈ পৰিছে। ই বলিউড আৰু হলিউড উভয়ৰে এক বিকল্প হিচাপে থিয় দিছে।

সংগীত

কেৰালাৰ ধ্ৰুপদী সংগীতত ভক্তিমূলক কৰ্ণাটকী সংগীতৰ 'ৰাগ' আৰু 'তাল'ৰ প্ৰভাৱ বেছি। এই কৰ্ণাটকী সংগীত দক্ষিণ ভাৰতৰ এক থলুৱা কলা। উনবিংশ শতিকাৰ ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰজা স্বাতী তিৰুনাল ৰাম বৰ্মা এগৰাকী সংগীত ৰচক আৰু পৃষ্ঠপোষক আছিল। তেওঁ প্ৰাৰম্ভিক কালত কেৰালাত কৰ্ণাটকী সংগীত জনপ্ৰিয় কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল।^১৭১৮ ইয়াৰ উপৰি কেৰালাৰ নিজা থলুৱা সংগীত পদ্ধতি আছে যাক 'সোপানম' বোলা হয়। ই হৈছে ৰাগ-ভিত্তিক গীতৰ এক খোপে খোপে কৰা ধীৰ পৰিৱেশন। উদাহৰণস্বৰূপে, 'কথাকলি' নৃত্যত আৱহ সংগীত হিচাপে 'সোপানম' ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কেৰালাৰ পৰম্পৰাগত সংগীতৰ ভিতৰত 'মেলাম' (পাণ্ডী আৰু পাঞ্চাৰী প্ৰকাৰ) অন্যতম। এইটো মন্দিৰ কেন্দ্ৰিক উৎসৱসমূহত 'চেণ্ডা' নামৰ এক বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি বজোৱা একপ্ৰকাৰৰ তালবাদ্য সংগীত। এই সংগীত পৰিৱেশনত একেলগে প্ৰায় ১৫০ গৰাকী পৰ্যন্ত বাদ্যশিল্পী থাকিব পাৰে। প্ৰতিটো পৰিৱেশন প্ৰায় চাৰি ঘণ্টালৈকে চলিব পাৰে। 'পঞ্চবাদ্যম' হৈছে আন একপ্ৰকাৰৰ তালবাদ্য সংগীত। ইয়াত পাঁচপ্ৰকাৰৰ বাদ্যযন্ত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। কিছুমান ডাঙৰ উৎসৱত প্ৰায় এশ গৰাকী শিল্পীয়ে ইয়াক বজাব পাৰে। ইয়াৰ উপৰি এই তালবাদ্য সংগীত কেৰালাৰ বিভিন্ন অনন্য লোককলাৰ সৈতেও জড়িত। শেষত, ভাৰতৰ অন্যান্য প্ৰান্তৰ দৰেই কেৰালাৰো জনপ্ৰিয় সংগীত মূলতঃ ভাৰতীয় চিনেমাৰ চলচ্চিত্ৰীয় সংগীতৰদ্বাৰা প্ৰভাবিত। কেৰালাৰ সংগীত সংস্কৃতিৰ আটাইতকেই স্মৰণীয় নামটো হৈছে মহান ভাৰতীয় সংগীতজ্ঞ কে. জে. যেছুদাস।

সাহিত্য

লিখা 'মালয়াললিপি' শব্দ]]

তিৰুৰৰ তুঞ্চন পৰম্বুত অৱস্থিত]]

সংগম সাহিত্যক মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।^১৯ মালয়ালম সাহিত্য উৎপত্তিকালৰফালৰপৰা অতি প্ৰাচীন। ইয়াত চতুৰ্দশ শতিকাৰ নিৰনম কবিৰ (মাধৱ পনিকৰ, শংকৰ পনিকৰ আৰু ৰাম পনিকৰ) দৰে ব্যক্তিত্ব অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। তেওঁলোকৰ কৰ্মৰাজিয়ে আধুনিক মালয়ালম ভাষা আৰু কেৰালাৰ থলুৱা কবিতাৰ সূচনা কৰিছিল। কিছুমান ভাষাবিদে দাবী কৰে যে ৱায়নাডৰ এদাক্কাল গুহাত পোৱা খ্ৰীষ্টীয় তৃতীয় শতিকাৰ (প্ৰায় ১,৮০০ বছৰ পুৰণি) এটা শিলালিপি হৈছে মালয়ালম ভাষাৰ আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি। ইয়াত 'ঈ' (এই) আৰু 'পঝমা' (পুৰণি) নামৰ দুটা আধুনিক মালয়ালম শব্দ পোৱা গৈছে। এই শব্দ দুটা আটাইতকৈ পুৰণি তামিল ভাষাতো পোৱা নাযায়। সংগম সাহিত্যৰ ৰচনাসমূহক মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীন পূৰ্বসূৰী বুলি ধৰিব পাৰি।^১৯ মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ উৎপত্তি খ্ৰীষ্টাব্দ ৮২৫ চনৰপৰা আৰম্ভ হৈছিল।^{২০২১২২} সৰ্বসন্মতিক্ৰমে খ্ৰীষ্টাব্দ ৮৪৯/৮৫০ ৰ কুইলন চিৰিয়ান তাম্ৰফলিখনকেই পুৰণি মালয়ালম ভাষাত লিখা আটাইতকৈ পুৰণি উপলব্ধ শিলালিপি বুলি গ্ৰহণ কৰা হৈছে। মালয়ালম কেলেণ্ডাৰৰ প্ৰথম ৬০০ বছৰ ধৰি সাহিত্য বুলিলে মূলতঃ মৌখিক গীতিকা বা বেলাডক বুজাইছিল। ইয়াৰ ভিতৰত উত্তৰ মালাৱাৰৰ 'ভডক্কন পাত্তুকাল' (উত্তৰৰ গীতসমূহ) আৰু দক্ষিণ ট্ৰাংকুৰৰ 'থেক্কন পাত্তুকাল' (দক্ষিণৰ গীতসমূহ) প্ৰধান আছিল।^১৯ মালয়ালম ভাষাৰ প্ৰাচীনতম সাহিত্যিক ৰচনা হৈছে পুৰণি মালয়ালম ভাষাত ৰচিত 'ৰামচৰিতম' আৰু 'থিৰুনিজহালমালা' নামৰ দুখন মহাকাব্য। মালয়ালম সাহিত্যলৈ বৰ্তমানলৈকে ৬টা জ্ঞানপীঠ বঁটা আগবঢ়োৱা হৈছে। এইটো যিকোনো দ্ৰাবিড় ভাষাৰ বাবে দ্বিতীয় সৰ্বাধিক আৰু যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ বাবে তৃতীয় সৰ্বাধিক বঁটা।^২৩২৪

২০১৩ চনত এই ভাষাটোক "ভাৰতৰ ধ্ৰুপদী ভাষা" হিচাপে স্বীকৃতি দিয়া হয়।^২৫ পোন্ধৰ আৰু ষোড়শ শতিকাত কবি চেৰুচেৰী নাম্বুথিৰী (কান্নুৰৰ ওচৰত জন্ম),^২৬২৭ তুঞ্চথু এজুথাচান (তিৰুৰৰ ওচৰত জন্ম),^২৭ আৰু পুনথানম নাম্বুদিৰি (পেৰিনথালমান্নাৰ ওচৰত জন্ম)^২৭২৮ আদি কবিসকলৰ প্ৰভাৱত এই ভাষাই বৰ্তমানৰ ৰূপ লাভ কৰে।^২৭২৯ পালাক্কাদৰ এজন কবি কুঞ্চন নাম্বিয়াৰেও 'থুল্লাল' নামৰ এটা নতুন সাহিত্য শাখাৰ জৰিয়তে আদি অৱস্থাত আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত যথেষ্ট প্ৰভাৱ পেলাইছিল।^২৭ ওঠৰ শতিকাৰ দ্বিতীয় অৰ্ধৰপৰা গদ্য সাহিত্য, সমালোচনা আৰু মালয়ালম সাংবাদিকতাৰ আৰম্ভণি ঘটে। যিকোনো ভাৰতীয় ভাষাৰ প্ৰথম ভ্ৰমণবৃত্তান্ত হৈছে মালয়ালম ভাষাত লিখা 'ৱাৰ্থমানপ্পুস্তকমে'। ইয়াক ১৭৮৫ চনত পাৰেম্মাক্কল থমা কাথানাৰে লিখিছিল।^৩০৩১

ভাৰতপ্পুঝা নদী (যাৰ আন এটা নাম পোন্নানি নদী) আৰু ইয়াৰ উপনৈসমূহে আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ বিকাশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে।^২৭ খ্ৰীষ্টীয় ১৬-১৭ শতিকাৰ বহুতো আৰবী মালয়ালম ৰচনাত ব্যৱহৃত শব্দসমূহো আধুনিক মালয়ালম ভাষাৰ অতি ওচৰ চপা।^২৭৩২ ১৭-১৮ শতিকাৰ ত্ৰিছূৰৰ বাসিন্দা উন্নয়ী ৱাৰিয়াৰে 'আত্তাকথা' সাহিত্যৰ বিকাশত এক ডাঙৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।^২৭ আধুনিক মালয়ালম সাহিত্যৰ ত্ৰিমূৰ্তি কবিক ('কৱিত্ৰয়ম': কুমাৰন আছান, বল্লথল নাৰায়ণ মেনন আৰু উল্লুৰ এছ পৰমেশ্বৰ আয়াৰ) কেৰালাৰ কবিতাক পুৰণি জটিলতা আৰু আধ্যাত্মিকতাৰপৰা আঁতৰাই আনি এক অধিক সুৰীয়া বা গীতিকাব্যধৰ্মী ৰূপ দিয়াৰ বাবে জনাজাত। আধুনিক মালয়ালম ব্যাকৰণ উনবিংশ শতিকাৰ শেষৰফালে এ. আৰ. ৰাজা ৰাজা বৰ্মাই লিখা 'কেৰালা পাণিনীয়ম' নামৰ গ্ৰন্থখনৰ ওপৰত আধাৰিত।

লোকসংস্কৃতি

কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতি বা লোকবিদ্যাৰ ওপৰত সেই অঞ্চলৰ কৃষি পদ্ধতি আৰু শ্ৰমৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়। বীজ সিঁচা, কঠীয়া (nharu) ৰোপণ কৰা, বনবাত নিৰোৱা, শস্য চপোৱা আদি কৃষিৰ বিভিন্ন পৰ্যায়ৰ সৈতে সুকীয়া ৰীতি-নীতি জড়িত হৈ আছে। এই পৰ্যায়বোৰৰ সৈতে বহুতো গীত আৰু পৰিৱেশ্য কলা সংগত কৰা হয়। উদাহৰণস্বৰূপে, কঠীয়া ৰোপণৰ সময়ত 'জ্ঞাত্টুপাত্তু' গীতবোৰ গোৱা হয়। কান্নিয়াৰ কলি, পদয়ানি, মুদিয়েট্টু, থিৰায়াট্টম, মালভায়িয়াট্টম, থেয়্যাম, কোথাচুৰীয়াট্টম, নিৰা, পুথাৰী আদি কেৰালাৰ কিছুমান আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোকসংস্কৃতি। উৎসৱৰ তাৰিখসমূহকে ধৰি কেৰালাৰ লোকসংস্কৃতিৰ বেছিভাগ অংশই কোলাথুনাডুৰ ৰজা কোলাথিৰীসকলৰ শাসনকালত সংহিতাবদ্ধ কৰা হৈছিল।

কেৰালাৰ লোককলাসমূহক বহলভাৱে দুটা ভাগত ভগাব পাৰি:^৩৩ আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক (ধৰ্মীয়) আৰু অনুষ্ঠান-বহিৰ্ভূত (ধৰ্মনিৰপেক্ষ)। আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক লোককলাক পুনৰ দুটা ভাগত ভগাব পাৰি: ভক্তিমূলক আৰু যাদুকৰী বা অলৌকিক। কোনো এক বিশেষ ভগৱান বা দেৱীক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ থেয়্যাম, থিৰায়াট্টম, পুথামথিৰা, কান্নিয়াৰকলি আৰু কুম্মত্তিৰ দৰে ভক্তিমূলক লোককলা পৰিৱেশন কৰা হয়। পনাপাট্টু আৰু থোট্টামপাট্টুৰ দৰে কলাসমূহ গীতৰ ৰূপত ৰচনা কৰা হয়। কোলকালি, মাৰ্গমকালি, ডাফমুট্টু কলি আদিত আচাৰ-অনুষ্ঠানৰ প্ৰভাৱ বৰ বেছি প্ৰবল নহয়। আনহাতে, যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ উদ্দেশ্য হৈছে সমাজৰ সামগ্ৰিক সমৃদ্ধি অনা, কু-দৃষ্টি বা অপদেৱতাক খেদা অথবা সন্তান লাভ কৰা। এই কৃপা লাভ কৰিবলৈ গন্ধৰ্ব আৰু নাগসকলৰ পূজা কৰা হয়। এই যাদুকৰী লোককলাসমূহৰ ভিতৰত পাম্বিনথুল্লাল, পূপ্পাডাথুল্লাল, কোলামথুল্লাল, মালয়ানকেট্টু আদি অন্তৰ্ভুক্ত।

• থেয়্যাম হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ উত্তৰ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত আচাৰ-অনুষ্ঠানমূলক নৃত্যশৈলী। এই কলাবিধ প্ৰায় ১,৫০০ বছৰতকৈও অধিক সময়ৰ আগতে আৰম্ভ হোৱা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ই এক জীৱন্ত আৰু ৰঙীন কলা য’ত গধুৰ ৰূপসজ্জা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। ইয়াৰ লগত প্ৰায়ে সংগীত আৰু মন্ত্ৰোচ্চাৰণ সংগত কৰা হয়। এই নৃত্যটো কিছুমান বিশেষ সম্প্ৰদায়ৰ পুৰুষ সদস্যসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰ জৰিয়তে দেৱ-দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ আশীৰ্বাদ, সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। থেয়্যাম^৩৪ সাধাৰণতে অক্টোবৰৰপৰা মে' মাহৰ ভিতৰত শীতকালত পৰিৱেশন কৰা হয়।
• পাদয়ানি হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ দক্ষিণ প্ৰান্তৰ এক পৰম্পৰাগত লোককলা য’ত বিশাল শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এইটো সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত হোৱা ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই কলাবিধত মুখা, বিশেষ সাজ-পোছাক আৰু বিভিন্ন সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। পাদয়ানিত ব্যৱহৃত মুখাবোৰ সাধাৰণতে কাঠ, বাঁহ বা মাটিৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। এইবোৰ উজ্জ্বল ৰং আৰু জটিল নক্সাৰে সজোৱা হয়। ইয়াৰ প্ৰদৰ্শনসমূহ প্ৰায়ে পৌৰাণিক কাহিনী বা সামাজিক বিষয়ৰ ওপৰত আধাৰিত হয়। ইয়াৰ উদ্দেশ্য হৈছে দৰ্শকক মনোৰঞ্জন দিয়া আৰু শিক্ষিত কৰা।
• থিৰায়াট্টম হৈছে এক ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান যিটো প্ৰায়ে কালী, দুৰ্গা আৰু ভদ্ৰকালীৰ দৰে দেৱীৰ মন্দিৰৰ চোতালত পৰিৱেশন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনত আকৰ্ষণীয় সাজ-পোছাক আৰু ৰূপসজ্জা ব্যৱহাৰ কৰা হয়। শিল্পীসকলে চেন্দা আৰু থাকিলৰ দৰে পৰম্পৰাগত তালবাদ্যৰ তালে তালে নৃত্য কৰে। থিৰায়াট্টম কিছুমান নিৰ্দিষ্ট সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলে পৰিৱেশন কৰে। ইয়াৰদ্বাৰা দেৱীৰ শক্তিক আৱাহন কৰি সমাজলৈ সমৃদ্ধি আৰু সুৰক্ষা অনা বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই কলাবিধ সাধাৰণতে আগষ্ট বা ছেপ্টেম্বৰ মাহত ওণম উৎসৱৰ সময়ত পৰিৱেশন কৰা হয়।

ৰাজনীতি

কেৰালাৰ বেছিভাগ লোকেই দুটা প্ৰধান ৰাজনৈতিক মিত্ৰজোঁটৰ যিকোনো এটাৰ সৈতে জড়িত। এই মিত্ৰজোঁট দুটা হৈছে ইউনাইটেড ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (UDF) আৰু লেফ্ট ডেম’ক্ৰেটিক ফ্ৰণ্ট (LDF)। ইয়াৰ আঞ্চলিক দলসমূহৰ ভিতৰত ইণ্ডিয়ান ইউনিয়ন মুছলিম লীগ (IUML), কেৰালা কংগ্ৰেছৰ বিভিন্ন গোট, ৰিভলিউশ্যনেৰী ছ’চিয়েলিষ্ট পাৰ্টীৰ বিভিন্ন গোট আৰু বহুতো সৰু সৰু দল অন্তৰ্ভুক্ত হৈ আছে। কেৰালাৰ ৰাজনৈতিক আন্দোলনসমূহত ধৰ্মীয় নেতাসকলৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ দেখা যায়। বহুতো কেৰালাবাসীয়ে তেওঁলোকৰ ডেকা বয়সৰ দিনবোৰ স্মৰণ কৰে, যিবোৰ সময় তেওঁলোকে স্থানীয় চাহৰ দোকানত ("চায়া কাদা") ৰাজনীতিৰ আলোচনা কৰি অতিবাহিত কৰিছিল।

যুদ্ধকলা আৰু ক্ৰীড়া

কেৰালাৰ নিজা থলুৱা যুদ্ধকলা আছে। ইয়াক 'কালৰিপায়াট্টু' বুলি কোৱা হয়। এই শব্দটো 'কালৰি' (অৰ্থাৎ স্থান, মৰণা মৰা ঠাই বা যুদ্ধক্ষেত্ৰ) আৰু 'পায়াত্তু' (অৰ্থাৎ ব্যায়াম বা অভ্যাস) শব্দৰপৰা আহিছে। এই কলাবিধৰ ওপৰত কেৰালাৰ ব্ৰাহ্মণবাদী অতীত আৰু আয়ুৰ্বেদিক চিকিৎসাৰ প্ৰভাৱ আছে। মৌখিক পৰম্পৰা অনুসৰি কালৰিপায়াট্টুৰ সৃষ্টি পৰশুৰামে কৰিছিল। ব্ৰিটিছ ঔপনিৱেশিক কৰ্তৃপক্ষই ইয়াক প্ৰায় দুশ বছৰ ধৰি নিষিদ্ধ কৰি ৰাখিছিল। কিন্তু বৰ্তমান সময়ত কেৰালাবাসীৰ মাজত ই তীব্ৰভাৱে পুনৰ জনপ্ৰিয় হৈ উঠিছে। ইয়াৰ সৈতে ই বিশ্বজুৰি লাহে লাহে মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে। কেৰালাৰ একেবাৰে উত্তৰ প্ৰান্ত অৰ্থাৎ উত্তৰ মালাৱাৰত উৎপত্তি হোৱা আন দুবিধ জনপ্ৰিয় ধৰ্মীয় কলা হৈছে 'থেয়্যাম' আৰু 'পূৰক্কালি'। 'কোলকালি' হৈছে ভাৰতৰ কেৰালাৰ মালাৱাৰ অঞ্চলত পৰিৱেশন কৰা এক লোককলা। ইয়াত নৃত্যশিল্পীসকলে এটা বৃত্তত ঘূৰি ঘূৰি সৰু সৰু লাঠীৰে কোবাই আৰু বিশেষ খোজেৰে তাল ৰক্ষা কৰে।^৩৫

আধুনিক যুগত পৰম্পৰাগত ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু যুদ্ধকলাৰ ঠাই বেছিভাগেই জনপ্ৰিয় খেলসমূহে লৈছে। ইয়াৰ ভিতৰত ক্ৰিকেট, কাবাডী, ফুটবল), বেডমিণ্টন আদি প্ৰধান। ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ (IPL) খেলা কোচি টাস্কাৰ্ছ কেৰালা দলটো কেৰালাৰে আছিল। বৰ্তমান কেৰালাত কেৰালা ব্লাষ্টাৰ্ছ আৰু গোকুলম কেৰালা এফ চি নামৰ ফুটবল ক্লাব দুটা সক্ৰিয় হৈ আছে। অতীতত ভিভা কেৰালা আৰু এফ চি কোচিন এই ৰাজ্যখনৰ আন দুটা ডাঙৰ ফুটবল ক্লাব আছিল।

বৰ্ষপঞ্জী

মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জী কেৰালাৰ এক থলুৱা প্ৰাচীন সৌৰ বৰ্ষপঞ্জী। ইয়াক মূলতঃ কৃষি কাৰ্য আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

কেৰালাৰ সংস্কৃতিত প্ৰাণী

হাতী

হাতী এই ৰাজ্যৰ সংস্কৃতিৰ এক অবিচ্ছেদ্য অংগ হৈ আহিছে। কেৰালাৰ প্ৰায় সকলো স্থানীয় উৎসৱতে অন্ততঃ এটাকৈ সুন্দৰকৈ সজোৱা হাতী অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ভাৰতৰ ভিতৰতে কেৰালাতে আটাইতকৈ বেছি পোহনীয়া হাতী আছে। ইয়াত প্ৰায় ৭০০টা ভাৰতীয় হাতী আছে, যাৰ গৰাকী বিভিন্ন মন্দিৰ আৰু ব্যক্তিগত ব্যক্তি।^৩৬ এই হাতীবোৰক মূলতঃ সমগ্ৰ ৰাজ্যতে উদ্‌যাপন কৰা উৎসৱসমূহৰ শোভাযাত্ৰা আৰু প্ৰদৰ্শনীৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ৰাজ্যখনত বছৰি ১০,০০০ তকৈও অধিক উৎসৱ উদ্‌যাপন কৰা হয়। ইয়াৰ বাবে কিছুমান প্ৰাণী প্ৰেমীয়ে এই উৎসৱবোৰৰ সময়ত পোহনীয়া হাতীৰ অত্যধিক খাটনি বা পৰিশ্ৰমক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰিছে।^৩৭ মালয়ালম সাহিত্যত হাতীক "সহ্যৰ পুত্ৰ" বুলি অভিহিত কৰা হয়।^৩৮ হাতী হৈছে কেৰালাৰ ৰাজ্যিক প্ৰাণী আৰু ইয়াক কেৰালা চৰকাৰৰ ৰাজ্যিক প্ৰতীকত প্ৰদৰ্শিত কৰা হৈছে।^৩৯

সাপ

সৰ্প কাভু (যাৰ অৰ্থ 'সৰ্পৰ পৱিত্ৰ উদ্যান') হৈছে দক্ষিণ ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যত দেখা পোৱা একপ্ৰকাৰৰ সৰু পৰম্পৰাগত গছ-গছনিৰ উদ্যান বা বননি। এই প্ৰাকৃতিক বননিবোৰত সাধাৰণতে কেইবাজনো 'নাগ দেৱতা' (সৰ্প দেৱতা)ৰ প্ৰতীক থাকে। এই দেৱতাসকলক যৌথ পৰিয়াল বা 'থাৰাভাড'সমূহৰদ্বাৰা পূজা কৰা হৈছিল। এইটো 'নাগাৰাধনা' (সৰ্প পূজা)ৰ এটা অংশ আছিল, যিটো অতীতৰ শতিকাবোৰত কেৰালাবাসীৰ মাজত প্ৰচলিত আছিল। কেৰালাৰ নাম্বুদিৰি ব্ৰাহ্মণৰপৰা আৰম্ভ কৰি জনজাতীয় সম্প্ৰদায়লৈকে প্ৰায় প্ৰতিটো হিন্দু সম্প্ৰদায়ে এই প্ৰথা পালন কৰি আহিছিল।

উৎসৱসমূহ

ওনাম

মূল প্ৰবন্ধ: ওনাম

(মালয়ালম: ഓണം) ওনাম কেৰালাৰ লোকসকলে উদ্‌যাপন কৰা এটা শস্য চপোৱাৰ উৎসৱ। এইটো কেৰালাৰ ৰাজ্যিক উৎসৱ। ওনামৰ পূৰ্বসন্ধিয়া (উথ্ৰাদম)ৰপৰা চতুৰ্থ ওনাম দিনলৈকে ইয়াত একেৰাহে ৪ দিন চৰকাৰী বন্ধ থাকে। ওনাম উৎসৱ মালয়ালম বৰ্ষপঞ্জীৰ চিংগম মাহত (আগষ্ট – ছেপ্টেম্বৰ) পৰে। এই উৎসৱে বিষ্ণুৰ অৱতাৰ বামনৰ স্মৰণ কৰে। ইয়াৰ লগতে ই ৰজা মহাবলীৰ গৃহপ্ৰত্যাৱৰ্তনকো সূচায়। মালয়ালীসকলে মহাবলী জগতলৈ নিৰ্বাসিত হোৱা এজন ন্যায়পৰায়ণ আৰু ধাৰ্মিক ৰজা বুলি গণ্য কৰে। ওণমৰ কিছুমান সাংস্কৃতিক উপাদান হৈছে ৱাল্লাম কলি (নাও খেল), পুলিক্কালি, পুক্কালাম (ফুলৰ দলিচা), ওণাথাপ্পন, থুম্বী থুল্লাল, ওণাভিল্লু, কাজচাক্কুলা, ওণাপোত্তন আৰু আত্তা চাময়ম।

এই উৎসৱৰ সময়ত 'ওনাম সধ্যা' (ওনামৰ বিশেষ ভোজ)ৰ আয়োজন কৰা হয়। ইয়াত কল পাতত বিভিন্ন ব্যঞ্জন পৰিৱেশন কৰা হয়। উৎসৱ উদ্‌যাপনকাৰীসকলে এই বিশেষ অনুষ্ঠানৰ বাবে 'ওনাম কডি' (নতুন সাজ-পোছাক) পৰিধান কৰে।

মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহ

케ৰালাত বহুসংখ্যক মন্দিৰ আছে। এই মন্দিৰসমূহত অঞ্চলটোৰ বিশেষ আৰু কেতিয়াবা প্ৰতিটো মন্দিৰৰে নিজা অনন্য বাৰ্ষিক উৎসৱসমূহ উদ্‌যাপন কৰা হয়। প্ৰতিটো মন্দিৰৰে সৃষ্টিৰ আঁৰত একোটা আকৰ্ষণীয় ইতিহাস থাকে। মালাৱাৰ অঞ্চলত 'থেয়্যাম' নামৰ এক সুকীয়া কলাৰূপ প্ৰদৰ্শন কৰা হয়, যিয়ে পৰ্যটকসকলক আকৰ্ষণ কৰে। মন্দিৰৰ উৎসৱসমূহৰ সৈতে সৰু সৰু কাৰ্নিভাল বা মেলাৰো আয়োজন কৰা হয়। ত্ৰিছূৰ পুৰম হৈছে কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় মন্দিৰ উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম।

সমল

• Bhagyalekshmy, S. (2004). Contribution of Travancore to Karnatic Music. Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala).
• Bhagyalekshmy, S. (2004d). Contribution of Travancore to Karnatic Music. Information & Public Relations Department – Thiruvananthapuram (Government of Kerala). পৃ. 29–37

অধিক পঢ়ক

• Dr. K. Ayyappa Panicker. (2006). A Short History of Malayalam Literature. Department of Information and Public Relations, Kerala
• Menon, A. Sreedhara. (2007). A Survey of Kerala History. DC Books. ISBN 9788126415786
• (2018). Mathrubhumi Yearbook Plus – 2019. P. V. Chandran, Managing Editor, Mathrubhumi Printing & Publishing Company Limited, Kozhikode

বহিঃসংযোগ

• প্ৰিন্সটন বিশ্ববিদ্যালয়ৰ সংযোগ: কেৰেলাৰ পৰিৱেশ্য কলাৰ বিষয়ে অতিৰিক্ত তথ্য