বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী

বসুন্ধৰা দোৰাস্বামী (ইংৰাজী: Vasundhara Doraswamy) হৈছে ভৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী, নৃত্য পৰিচালক, নৃত্য গুৰু। তেওঁ মহীশূৰৰ “বসুন্ধৰা পাৰফৰ্মিং আৰ্টছ চেণ্টাৰ”ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক আৰু পৰিচালক। ইয়াৰ উপৰিও তেওঁ অষ্টাংগ বিন্যাস যোগৰ শাখাত প্ৰয়াত শ্ৰী পট্টাভি জয়ছৰ অন্যতম শিষ্য^১ আৰু বসুন্ধৰা শৈলীত নিজাকৈ উপডমেইন গঢ়ি তুলিছে।^২

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন

দক্ষিণ কৰ্ণাটকৰ মুডবিদ্ৰীত বসুন্ধৰা দোৰাস্বামীৰ জন্ম হৈছিল। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম পণ্ডিত নাগৰাজ আৰু মাতৃৰ নাম আছিল বৰডা দেৱী। মুৰুলীধৰ ৰাওৰ তত্বাৱধানত বসুন্ধৰাই ৪ বছৰ বয়সৰ পৰাই ভাৰতনাট্যম শিকিছিল^৩ আৰু ৫ বছৰ বয়সত ৰাজ্যিক পৰ্যায়ৰ প্ৰতিযোগিতাত সোণৰ পদক লাভ কৰিছিল। এই সাফল্যই তেওঁৰ সম্ভাৱনা উজ্জ্বল কৰি তুলিছিল আৰু তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে পাণ্ডনালুৰ মীনাক্ষী সুন্দৰম পিল্লাইৰ ছাত্ৰ প্ৰয়াত শ্ৰীৰাজৰত্নম পিল্লাইৰ তত্বাৱধান নৃত্য শিক্ষা অব্যাহত ৰাখিছিল। বসুন্ধৰাই নিজৰ নিষ্ঠাবান প্ৰশিক্ষণৰ জৰিয়তে কৰ্ণাটক মাধ্যমিক শিক্ষা ব'ৰ্ডৰ দ্বাৰা পৰিচালিত বিদ্যাৰ্থ পৰীক্ষাত ১ম স্থান দখল কৰে আৰু একেৰাহে তিনিটা স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰে।^৪ তেওঁৰ বিবাহ হৈছিল প্ৰয়াত শ্ৰী এইচ. ডোৰাস্বামীৰ সৈতে^১ আৰু তেওঁলোকৰ এজন পুত্ৰ আছে যিয়ে অষ্ট্ৰেলিয়াত থাকে আৰু তেওঁৰ বোৱাৰী মেঘলা ভাট হীৰাছেৱে “আৰ্ট অৱ বিন্যাছা স্কুল অৱ ডান্স” পৰিচালনা কৰি তেওঁৰ পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছে। মেঘলা মেলবৰ্ণৰ FIMDV (Federation of Indian Music & Dance Victoria)ৰো সম্পাদিকা।

কেৰিয়াৰ

১৯৮৮ চনত বসুন্ধৰাই যোগ আৰু ভাৰতনাট্যমৰ মাজৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত তেওঁৰ অধ্যয়নৰ^৫ বাবে পি.এইচ.ডি. লাভ কৰে।^৬ তেওঁ লোককথাত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী আৰু ‘টাং-টা’ আৰু ‘কালৰিপ্পায়াট্টু’^৭ যুদ্ধ কলাৰ এক নিখুঁত প্ৰতিষ্ঠাপক যিয়ে তেওঁৰ নৃত্যৰ বহুবিষয়ক দৃষ্টিভংগীৰ সন্ধানৰ নিশ্চয়তা প্ৰদান কৰে।^৬ বসুন্ধৰাই যোগ আৰু নৃত্যৰ সম্পৰ্কৰ ওপৰত "নাট্য যোগ দৰ্শন" নামৰ এখন গ্ৰন্থ প্ৰকাশ কৰিছে।^৮

কৰ্ণাটক ৰাজ্যৰ লোকসংগীতৰ যক্ষগন সংগীতৰ সৈতে ভাৰতনাট্যমৰ একক অভিযোজন কৰি সৃষ্টি কৰা ‘পাঞ্চালী’ তেওঁৰ অন্যতম নৃত্য পৰিচালনা।^৬ গংগা লাহৰী, আম্বে, দক্ষায়নী,পাঞ্চালী,^৯ শকুন্তকুঞ্জনা আদি হৈছে তেওঁৰ শক্তিশালী নাৰীমুখী বিষয়বস্তুৰে কৰা একক প্ৰযোজনা।^১০

বসুন্ধৰাক কৰ্ণাটক ৰাজ্য চৰকাৰৰ নৃত্যৰ বাবে সৰ্বোচ্চ ৰাজ্যিক বঁটা "শান্তলা নাট্য শ্ৰী বঁটা"^১১ আৰু ৰাজ্যোৎসৱ বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়। তেওঁ আজিলৈকে কৰ্ণাটক সংগীত নৃত্য একাডেমীৰ পৰা সন্মানীয় "কৰ্ণাটক কলা তিলক"^১ বঁটা লাভ কৰা আটাইতকৈ কম বয়সীয়া আৰু লগতে উডুপিৰ শ্ৰী কৃষ্ণ মটৰ পৰা “আস্থানা নৃত্য ৰত্ন” বঁটা প্ৰাপক একমাত্ৰ নৃত্যশিল্পী। দূৰদৰ্শন ইণ্ডিয়াৰ “চন্দনা বঁটা”, পদ্ম ভূষণ সৰোজা বৈদ্যনাথনৰ “শ্ৰেষ্ঠ কলা প্ৰচাৰক”,^১২ পদ্ম বিভূষণ শ্ৰী বালামুৰালি কৃষ্ণৰ “কলা বিপাঞ্চি”, “নাট্য জ্যোতি” আৰু “আৰ্টিষ্ট অৱ দ্য মিলেনিয়াম বঁটা” আদি লাভ কৰিছে।^১৩

তেওঁ হৈছে দূৰদৰ্শনৰ এগৰাকী এ গ্ৰেডপ্ৰাপ্ত শিল্পী।^১

তেওঁ হৈছে ইউনেস্কোৰ তত্বাৱধানত পেৰিছত অনুষ্ঠিত হোৱা ‘বিশ্ব শান্তি’ সন্মিলনত ১৩৭খন দেশক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা ২৫০০ জনীয়া দৰ্শকৰ সন্মুখত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰিবলৈ ভাৰতৰ পৰা আমন্ত্ৰিত হোৱা একমাত্ৰ ভাৰতনাট্যম নৃত্যশিল্পী।^১৪

বসুন্ধৰাক ২০১৯ বৰ্ষৰ কেন্দ্ৰীয় সংগীত নাটক একাডেমীৰ বঁটাৰে সন্মানিত কৰা হয়।

বসুন্ধৰাই নিয়মিতভাৱে বিশ্বব্যাপী ভাৰতনাট্যম আৰু যোগৰ কৰ্মশালা পৰিবেশন আৰু পৰিচালনা কৰে।^১৫ তেওঁ ব্ৰিটেইনৰ ভাৰতীয় বিদ্যা ভৱনৰ বাবে গ্ৰীষ্মকালীন শিবিৰ পৰিচালনা কৰে। আইচিচিআৰ [ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক পৰিষদ]ক প্ৰতিনিধিত্ব কৰি তেওঁ চেক গণৰাজ্য, পোলেণ্ড, ফ্ৰান্স,^১৬ জাৰ্মানী, যুক্তৰাজ্য আৰু অষ্ট্ৰিয়া ভ্ৰমণ কৰিছে।^১৭ শেহতীয়াকৈ তেওঁ আমেৰিকা, ছিংগাপুৰ, পেৰিছ আৰু অষ্ট্ৰেলিয়া ভ্ৰমণ কৰিছে।^১৮১৯ বসুন্ধৰা হৈছে আমেৰিকাৰ আলাবামা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ^২০ অতিথি অধ্যাপক।^১৫ যোৱা ১৫ বছৰতকৈও অধিক কাল তেওঁ প্ৰতি গ্ৰীষ্মকালত লুইছভিললৈ যায় আৰু ২০১২ চনত লুইছভিলৰ কলাক্ষেত্ৰলৈ তেওঁৰ অৱদানক স্বীকৃতি দি আমেৰিকাৰ লুইছভিলৰ মেয়ৰে "লুইছভিলৰ সন্মানীয় নাগৰিক" আৰু "জীৱনজোৰা কৃতিত্ব বঁটা" প্ৰদান কৰিছে।^২১