অসমীয়া লোকসাহিত্য

যি সাহিত্য মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত হৈ আহি জাতীয় সাহিত্যত বৰঙণি যোগায় তাকে মৌখিক সাহিত্য বোলে। সমাজ জীৱনৰ বিভিন্ন লোক-সাংস্কৃতিক সমল আৰু সভ্যতাৰ উত্থান-পতন ইয়াৰ মাজত সোমাই থাকে। লোককথা বা লোকসাহিত্য হৈছে কোনো বিশেষ জনসমষ্টি বা লোকসমষ্টিৰ সংস্কৃতি বা উপসংস্কৃতিৰ দ্বাৰা ভাগ কৰা প্ৰকাশভংগী সংস্কৃতিৰ শৰীৰ।^১ ইয়াৰ ভিতৰত মৌখিক পৰম্পৰা যেনে কাহিনী, মিথ, কিংবদন্তি, প্ৰবাদ, কবিতা, কৌতুক আৰু অন্যান্য মৌখিক পৰম্পৰাও অন্তৰ্ভুক্ত।^২৩ ইয়াৰ ভিতৰত বস্তুগত সংস্কৃতিও অন্তৰ্ভুক্ত, যেনে গোটটোৰ বাবে সাধাৰণ পৰম্পৰাগত নিৰ্মাণ শৈলী। লোককথাত প্ৰথাগত জ্ঞান, লোকবিশ্বাসৰ বাবে পদক্ষেপ লোৱা আৰু শুভদিনৰ বাৰ্তা, বিয়া, লোকনৃত্য, খাদ্যাভ্যাস আৰু দীক্ষাৰ আচাৰ আদি উদযাপনৰ ৰূপ আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠানসমূহোত পৰিৱেশিত গীত-মাত আদিও সামৰি লোৱা হৈছে।^৪

ইয়াৰে প্ৰতিটোকে এককভাৱে বা সংযুক্তভাৱে লোককথাৰ শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰাগত সাংস্কৃতিক প্ৰকাশ বুলি গণ্য কৰা হয়। ৰূপটোৰ দৰেই অপৰিহাৰ্য লোককথাই এই শিল্পকৰ্মবোৰৰ এটা অঞ্চলৰ পৰা আন এটা অঞ্চললৈ বা এটা প্ৰজন্মৰ পৰা আন এটা প্ৰজন্মলৈ সংক্ৰমণকো সামৰি লৈছে। লোককথা সাধাৰণতে আনুষ্ঠানিক বিদ্যালয়ৰ পাঠ্যক্ৰমৰ পৰা বা সূক্ষ্ম কলাৰ অধ্যয়নৰ পৰা লাভ কৰিব পৰা বস্তু নহয়। বৰঞ্চ এই পৰম্পৰাসমূহ মৌখিক নিৰ্দেশনা বা প্ৰদৰ্শনৰ জৰিয়তে এজন ব্যক্তিৰ পৰা আন এজন ব্যক্তিলৈ অনানুষ্ঠানিকভাৱে প্ৰেৰণ কৰা হয়।

লোককথাৰ শৈক্ষিক অধ্যয়নক লোককথা অধ্যয়ন বা লোককথা বিজ্ঞান বোলা হয়, আৰু ইয়াক স্নাতক, স্নাতক, আৰু পি.এইচ.ডি. স্তৰসমূহ। লিখিত সাহিত্যৰ বহু শতিকাৰ আগতেই মানুহে জীৱন-ধাৰণৰ লগত জড়িত বহুতো ব্যৱস্থাক ইয়াৰ জৰিয়তে প্ৰকাশ কৰিছিল। অসমীয়া সাহিত্যত ইয়াক তলত দিয়াৰ দৰে ভাগ কৰিব পাৰি:^৫

লোকগীত

মূল প্ৰবন্ধ: অসমৰ লোকগীত'লোকগীত' হ'ল মৌখিক সাহিত্য। অসমীয়া লোকগীতসমূহৰ ভিতৰত আছে বিয়া নাম, আইনাম, গোঁসাই নাম, ভেকুলী বিয়া, ধাই নাম আদি। অন্যান্য লোকগীতৰ ভিতৰত ফুলকোঁৱৰ-মণিকোঁৱৰৰ গীত, নাহৰৰ গীত, বদন বৰফুকনৰ গীত, জিকিৰ, দেহ বিচাৰ গীত, টোকাৰী গীত, ঐনিতম, মহো-হো গীত, জনা গাভৰুৰ গীত, শান্তি বাৰমাহীৰ গীত, বনঘোষা, মণিৰাম দেৱানৰ গীত, জয়মতী কুঁৱৰীৰ গীত আদি উল্লেখযোগ্য।^৬

ফকৰা যোজনা

মূল প্ৰবন্ধ: ফকৰা যোজনা'ফকৰা-যোজনা' (ইংৰাজী ভাষা: Assamese Proverb) হৈছে অসমীয়া ভাষাত প্ৰবাদৰূপে ব্যৱহৃত চিৰন্তন সাধাৰণ জ্ঞানৰ শিক্ষা, যাক সাধাৰণতে সাধাৰণ অসমীয়া গঞা ৰাইজে বুজি পাবৰ কাৰণে সৰল ভাষা, প্ৰতীক আৰু ছন্দ ব্যৱহাৰ কৰি আকৰ্ষণীয় ৰূপত প্ৰকাশ কৰা হয়।^৭ ফকৰা- যোজনাবোৰ দৈনন্দিন কথা-বতৰাত প্ৰায়ে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ইয়াক ইংৰাজী ভাষাৰ Proverb-অৰ লগত তুলনা কৰিব পাৰি।

জতুৱা ঠাঁচ

জতুৱা ঠাঁচ (Idiom) হৈছে কোনো শব্দ সমষ্টি যাৰ অৰ্থ শব্দসমূহ সামুহিকভাবে ললেহে ওলাই, গাইগুটীয়াকৈ নহয়।^৮ জতুৱা ঠাঁচৰ ব্যৱহাৰে এটা ভাষাক অধিক শক্তিশালী আৰু সৌন্দৰ্য্যশালী কৰি তোলে।

ডাকৰ বচন

অসমৰ প্ৰচলিত ডাকৰ বচন অসমীয়া জনজীৱনৰ লগত সংলগ্ন মৌখিক সাহিত্যৰ এলানি উল্লেখযোগ্য প্ৰৱচন বা নীতিবাক্য। সাধাৰণ মানুহেও বুজিপোৱাকৈ বৰ্ণোৱা এই যোজনাবোৰে অসমীয়া জনজীৱনৰ লগত খাপ খোৱাকৈ বিভিন্ন বিষয়ত গভীৰ উপদেশ প্ৰদান কৰে।

সাধুকথা

মূল প্ৰবন্ধ: অসমৰ সাধুকথা'সাধুকথা' অসমীয়া সাহিত্যৰ এটা বিশিষ্ট বিভাগ। সাধুকথাবোৰ সাধাৰণতে এক অনিৰ্দিষ্ট ৰূপৰ এক লোক-কথা।

সাঁথৰ

মূল প্ৰবন্ধ: সাঁথৰ'সাঁথৰ' (Riddle) হৈছে দ্বৈত অৰ্থ বা অস্পষ্ট অৰ্থ থকা এক বাক্য, প্ৰশ্ন বা খণ্ড-বাক্য, যাক প্ৰহেলিকাৰ ৰূপত সমাধান কৰিবৰ বাবে আগবঢ়োৱা হয়। সাঁথৰত বক্তব্য লুপ্ত থাকে অৰ্থাৎ ই গুপ্ত বা গোপনীয় অৰ্থযুক্ত কথাহে।^৯ কোনো এটা প্ৰশ্নৰ উত্তৰ পোনপটীয়াভাৱে নিবিচাৰি ইয়াত আওপকীয়াকৈ উত্তৰ বিচৰা মানুহজনক প্ৰশ্ন কৰা হয়।

জিকিৰ

মূল প্ৰবন্ধ: জিকিৰ'জিকিৰ' (Zikir) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ ইছলাম ধৰ্মীয় স্তুতি গীত যাৰ দ্বাৰা অসমৰ থলুৱা ইছলাম ধৰ্মী লোক সকলে আল্লাহৰ স্তুতি কৰে। জিকিৰ শব্দটো আৰবী শব্দ ‘জিকিঅৰ’ শব্দৰ পৰা উদ্ভব হৈছে, যাৰ অৰ্থ হ’ল আল্লাৰ নাম স্মৰণ কৰা^১০ বা ঘনে ঘনে উচ্চাৰণ কৰা। এয়া ইছলামৰ পবিত্ৰ কাম বুলি গণ্য কৰা হয়। আজান ফকীৰে অসমীয়া ভাষাত জিকিৰ ৰচনা কৰিছিল।

বিহুনাম

অসমীয়া লোকসকলৰ বাপতিসাহোন উৎসৱ বিহুৰ সময়ত গোৱা পৰম্পৰাগতভাৱে চলি অহা গীতসমূহকে বিহুনাম বুলি কোৱা হয় যদিও অজ্ঞতাবশতঃ বহুতে বিহুগীতো বোলে। সেয়ে, বৰ্তমান সময়ত বিহুগীত আৰু বিহুনাম দুয়োটাকে সমাৰ্থক শব্দ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

বনঘোষা

মূল প্ৰবন্ধ: বনঘোষা'বনঘোষা' উন্মাদ যৌৱনৰ গীতিব্যঞ্জক অভিব্যক্তি।^১১ বনঘোষা পুৰণি কালৰে পৰা অসমত চলি অহা গীত। বিহুগীত আৰু বনঘোষা এই গীত দুটিৰ মাজত পাৰ্থক্য আছে। য’ত বনৰীয়া প্ৰকৃতিৰ প্ৰেমৰ সোৱাদ আছে; যত আছে হাবিয়লীয়া গাঁৱলীয়া ডেকাৰ গাভৰুৰ প্ৰতি ভালপোৱাৰ সংবেদন আৰু মিলনৰ আকাংক্ষা। বনঘোষা মাত্ৰেই অনুসন্ধিৎসুমুলক; যৌৱনে যৌৱনক বিচাৰি ফুৰাৰ আশা আকাংক্ষাৰ ভাবব্যঞ্জক।

বিয়ানাম

মূল প্ৰবন্ধ: বিয়া নাম'বিয়ানাম' অসমীয়া বিবাহ অনুষ্ঠানত বিভিন্ন সময়ত আয়তী সকলে গোৱা মাংগলিক গীত। এই বিয়া নামবোৰ অসমীয়া লোক সাহিত্যৰ এক অমূল্য সম্পদ।

ধাইনাম

মূল প্ৰবন্ধ: ধাইনাম'ধাইনাম' হৈছে অসমৰ লোকগীতসমূহৰ ভিতৰত এটা ভাগ। শিশুৰ সংগীতপ্ৰিয়তা আৰু সংগীতৰ স্বাভাৱিক মাধুৰ্যকে ধাইনামৰ প্ৰাণ বুলি কোৱা হয়। শিশুৰ আমনি ভাঙি টোপনিৰ বাণ মাৰিবলৈ প্ৰয়াস কৰোঁতেই ধাইনামৰ জন্ম। ধাইনাম বা মাকে শিশুক নিচুকাবলৈ এই গীত ব্যৱহাৰ কৰাৰ বাবে এই গীতসমূহক ধাইনাম বা নিচুকনি গীত বোলে।

আইনাম

মূল প্ৰবন্ধ: আইনাম'আইনাম' হৈছে অসমৰ লোক-সংগীতসমূহৰ ভিতৰত এটা প্ৰধান ভাগ। অসমৰ নাৰী সমাজত বিশেষকৈ গ্ৰাম্য পৰ্যায়ত এই গীতবোৰ প্ৰচলিত। বসন্ত ৰোগ মানুহৰ গাত ওলালে এই নাম গোৱা হয়। বসন্ত ৰোগ 'সাত গৰাকী আই বা দেৱীৰ' কোপদৃষ্টিৰ বাবে হয় বুলি অসমৰ জনসমাজত যি বিশ্বাস আছে, সেই বিশ্বাসেই আইনামৰ জন্ম দিছে।

লখিমী সবাহৰ গীত

মূল প্ৰবন্ধ: লখিমী সবাহ'লখিমী সবাহ অসমীয়া লোকসকলে পালন কৰা এক উল্লেখযোগ্য কৃষিভিত্তিক লোক-অনুষ্ঠান। লখিমীক আদৰাৰ উদ্দেশ্যেৰে মহিলাসকলে বিভিন্ন স্তুতি গীত আৰু নাম গায়, যাক লখিমী সবাহৰ গীত' বুলি কোৱা হয়। উদাহৰণ:

গছে সৰু সৰুপাতে ভিৰে খালে

মাণিকীমধুৰী লাগে;

লোকৰে দেশলৈনেযাবা লক্ষ্মী আই

ভঁৰালটি ভৰিব লাগে।

অপেশ্বৰী সবাহৰ নাম

মূল প্ৰবন্ধ: অপেচৰা সবাহৰ নাম'অপেশ্বৰী সবাহ বা অপেচৰা সবাহ হৈছে অসমীয়া সমাজত লোকবিশ্বাস অনুসৰি পতা এক অনুষ্ঠান। চকুৰ অসুখ, পিঠাখোৱা ৰোগ, ছোৱালী যথাযথ সময়ত পুষ্পিতা বা ঋতু নোহোৱা আদি ৰোগ বা অৱস্থাক অপেচৰা ঘাটি লাগিলে বুলি বিশ্বাস কৰে। এনে দোষ খণ্ডনৰ বাবে কল, পিঠাগুৰি, গাখীৰ আদি দি সবাহ পাতে আৰু অপেচৰা সবাহৰ নাম' গায়। এনে নামৰ পৰিমাণ বৰ বেছি নহয়; কিন্তু যি কেইফাকি আছে ইয়াৰ কাব্যিক মূল্য আৰু চিত্ৰ-কল্প অতি উচ্চ খাপৰ।

দেহবিচাৰৰ গীত

মূল প্ৰবন্ধ: দেহ বিচাৰ গীত'দেহ বিচাৰ গীত বা দেহবিচাৰৰ গীত' অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত আধ্যাত্মিক ভাবযুক্ত তত্ত্বগধুৰ লোকগীতৰ শ্ৰেণী। সাধাৰণতে বৃদ্ধ, ভকত, বৈৰাগী, সন্ন্যাসী, মগনীয়া আদিয়ে দেহ বিচাৰ গীত গায়। সংসাৰৰ মায়া-মোহ, জ্বালা-যন্ত্ৰণা, বেদনা আদিৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ অথবা মুক্তি পাবলৈ সাধকসকলে মনৰ বৈৰাগ্য ভাব শ্ৰেণী গীতত প্ৰকাশ পায়।^১২

টোকাৰী গীত

মূল প্ৰবন্ধ: টোকাৰী গীত'টোকাৰী গীত' হ'ল এবিধ অসমীয়া লোক-সংগীত। টোকাৰী বাদ্য সংগত কৰি এই গীত গোৱা হয় বাবে ইয়াক টোকাৰী গীত বোলা হয়।^১৩

বাৰমাহী গীত

মূল প্ৰবন্ধ: বাৰমাহী গীত'বাৰমাহী গীত' হৈছে এবিধ মালিতা। ই বৰ্ণনামূলক গীত। মালিতাৰ অন্য নাম বেলাড।^১৪ 'ফুলমতী কন্যাৰ শান্তি বাৰমাহী গীত', 'শান্তি বাৰমাহী', 'মধুমতী গীত' আদি হৈছে কিছুমান বাৰমাহী গীতৰ উদাহৰণ।

নাও খেলৰ গীত

মূল প্ৰবন্ধ: নাও খেলৰ গীত'নাও খেলৰ গীত' হৈছে বিবিধ বিষয়ক লোকগীতৰ অন্তৰ্গত। একেৰাহে নাও বাই গৈ থকা নাৱৰীয়াৰ মনটো আমনিয়ে হেঁচি ধৰিলে সেই আমনি পাহৰিবলৈ নাও খেলৰ গীত গায়।

জনা গাভৰুৰ গীত

মূল প্ৰবন্ধ: জনা গাভৰুৰ গীত'জনা গাভৰুৰ গীত' এটি প্ৰাচীন মালিতা। গীতটিৰ কাহিনীটো যিমান প্ৰাচীন লক্ষণাক্ৰান্ত,তাৰ ৰচনা-ৰীতি সিমান অৰ্বাচীন। গীতত ব্যৱহাৰ হোৱা গোটাচেৰেক শব্দলৈ চাই মান আৰু চিংফৌ ৰণৰ পিছত ৰচিত বুলি ধাৰণা হয়।

সাধুকথাৰ গীত বা বেলাড্

মূল প্ৰবন্ধ: মালিতামূল প্ৰবন্ধ: অসমীয়া সাহিত্যত মালিতা'মালিতা (ইংৰাজী: Ballad) পদ্যৰ এটা প্ৰকাৰ, প্ৰায়ে সাংগীতিক লয়যুক্ত একোটা আখ্যান। মালিতা বা কাহিনী-গীতসমূহ সমাজ জীৱন আৰু সাহিত্যৰ এটা অঙ্গ। সমগ্ৰ বিশ্বতে বিভিন্ন ভাষাৰ কাহিনী-গীত প্ৰচলিত আছে। এনেবোৰ গীতক বেলাড' (Ballad) বোলা হয়।

হাইদাং গীত

মূল প্ৰবন্ধ: হাইদাং গীত

সোণোৱাল কছাৰীসকলৰ মাজত প্ৰচলিত নানা গীত-মাতৰ মাজত হাইদাং গীত এবিধ বিশেষ মূল্যবান সম্পত্তি। ইয়াৰ ভাষা মিহলি আৰু অনিয়মিত অসমীয়া বুলি ক'ব পাৰি। এই গীতবিলাক ধৰ্মমূলক।

মন্ত্ৰ

মূল প্ৰবন্ধ: অসমৰ মন্ত্ৰ-সাহিত্য'মন্ত্ৰ সাহিত্য' হৈছে অসমীয়া লোক সাহিত্যৰ এক বিভাগ। মন্ত্ৰ সাহিত্যৰ ভিতৰত কৰতি মন্ত্ৰ, সাপৰ ধৰণী ধৰা মন্ত্ৰ, মোহিনী মন্ত্ৰ, বীৰাজৰা মন্ত্ৰ, সৰ্ব্বঢাক মন্ত্ৰ আদি উল্লেখযোগ্য। মন্ত্ৰবোৰ সাধাৰণতে বিভিন্ন দেৱ-দেৱীৰ নামত শপত দি গোৱা হয়। এই মন্ত্ৰবোৰৰ দ্বাৰা পূৰ্বতে লোক সমাজত চিকিৎসা আদি কৰা হৈছিল। তদুপৰি বিভিন্ন ক্ষেত্ৰত মন্ত্ৰৰ ব্যৱহাৰ বৈদিক যুগৰ পৰাই চলি আহিছে।

প্ৰবচন

মূল প্ৰবন্ধ: প্ৰবাদ'প্ৰবাদ বা পটন্তৰ বা প্ৰবচন' হৈছে কোনো জ্ঞানগৰ্ভ সাধাৰণ সত্য বুজাবলৈ পৰম্পৰাগত ভাৱে চলি থকা চুটি, ৰসাল উক্তি।^১৫ অসমীয়া ভাষাত প্ৰচলিত বিভিন্ন প্ৰবাদসমূহ হৈছে, ডাকৰ বচন, ফকৰা যোজনা আদি।

ধাৰ্মিক কাহিনী

ধাৰ্মিক কাহিনী হৈছে কোনো ধৰ্মীয় বিশ্বাস বা মতবাদৰ সৈতে জড়িত কাহিনী, যাৰ মূল বিষয় হৈছে ধৰ্মীয় শিক্ষা, নীতি-নিয়ম বা আধ্যাত্মিক অভিজ্ঞতা। এইবোৰ কাহিনীয়ে সাধাৰণত ভাল কাম, নৈতিকতা, ত্যাগ, বিশ্বাস বা অন্য কোনো ধৰ্মীয় মূল্যবোধৰ ওপৰত আলোকপাত কৰে।

লোকবিশ্বাস

মূল প্ৰবন্ধ: লোকবিশ্বাস'লোকবিশ্বাস'সমূহ লোকসংস্কৃতিৰ এটা প্ৰধান অংগ। লোকবিশ্বাস হৈছে পৰম্পৰাগতভাৱে প্ৰচলিত কিছুমান আচাৰ-আচৰণ আৰু ধ্যান-ধাৰণা। সমাজত মানুহৰ বিভিন্ন কৰ্মৰ সৈতে জড়িত শুভ-অশুভ ধাৰণাবোৰেই লোকবিশ্বাস।^১৬

আধ্যাত্মিক গীত

মূল প্ৰবন্ধ: দেহ বিচাৰ গীত'দেহ বিচাৰ গীত বা দেহবিচাৰৰ গীত' অসমীয়া সমাজত প্ৰচলিত আধ্যাত্মিক ভাবযুক্ত তত্ত্বগধুৰ লোকগীতৰ শ্ৰেণী। সাধাৰণতে বৃদ্ধ, ভকত, বৈৰাগী, সন্ন্যাসী, মগনীয়া আদিয়ে দেহ বিচাৰ গীত গায়। সংসাৰৰ মায়া-মোহ, জ্বালা-যন্ত্ৰণা, বেদনা আদিৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ অথবা মুক্তি পাবলৈ সাধকসকলে মনৰ বৈৰাগ্য ভাব শ্ৰেণী গীতত প্ৰকাশ পায়।^১২

ভক্তি গীত

ভক্তি গীত হৈছে ঈশ্বৰৰ প্ৰশংসা, স্তবনা বা ভক্তিৰে পৰিপূৰ্ণ হোৱা গীত, যাক সাধাৰণতে ভক্তিমূলক সংগীত বুলি কোৱা হয়। এই গীতসমূহ হিন্দু ধৰ্ম, শিখ ধৰ্ম, বৌদ্ধ ধৰ্ম আৰু অন্যান্য ধৰ্মীয় পৰম্পৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থান দখল কৰি আছে। ভক্তিৰ গীত সাধক বা ভক্তজনে ঈশ্বৰৰ প্ৰতি নিজৰ অনুভৱ, আৰাধনা আৰু আত্মসমৰ্পণ প্ৰকাশ কৰিবলৈ গায়। এই গীতসমূহ সাধাৰণতে স্থানীয় ভাষাত ৰচনা কৰা হয় আৰু ইয়াত সুৰ, তাল, আৰু সংগীতৰ সৈতে আধ্যাত্মিক অভিব্যক্তি প্ৰকাশ পায়। ভক্তিৰ গীতসমূহে মন্দিৰ, নামঘৰ, আশ্ৰম বা ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানসমূহত বিশেষভাৱে গোৱা হয়। হিন্দু ভক্তিসঁপ্ৰদায়সমূহ যেনে বৈষ্ণৱ, শৈৱ, শাক্ত আদিয়ে ভক্তিৰ গীতৰ জৰিয়তে ঈশ্বৰ-বন্দনাৰে জনগণক আধ্যাত্মিক অনুশীলনৰ পথত আগবঢ়ায়।^{১৭১৮১৯}

নাট গীত

নাট গীত হ'ল মূলতঃ অংকীয়া নাটত ব্যৱহৃত গীত। অংকীয়া নাটৰ প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হৈছে গীতিধৰ্মিতা। এনে নাটকত গীতে বলিষ্ঠ ভূমিকা পালন কৰা পৰিলক্ষিত হয়। নাটত ব্যৱহাৰ হোৱা গীতৰ ভিতৰত আৰম্ভ আৰু শেষৰ গীতৰ বাবে ৰাগ আৰু তাল বন্ধা থাকে।^২০

পৌৰাণিক কাহিনী

পৌৰাণিক কাহিনী বা পৌৰাণিক আখ্যান হৈছে ধৰ্মীয়, আধ্যাত্মিক বা সাংস্কৃতিক বিশ্বাসৰ আধাৰত গঢ় লোৱা প্ৰাচীন কাহিনীৰ এক সংহতি, যিয়ে সাধাৰণতে ঈশ্বৰ, দেৱতা, অসুৰ, অতিপ্ৰাকৃতিক ঘটনা আৰু সৃষ্টি-বিনাশ আদিৰ ব্যাখ্যা দিয়ে। এই আখ্যানসমূহ মৌখিক পৰম্পৰাৰে আৰম্ভ হৈ লিখিত ৰূপত বিভিন্ন ধৰ্মগ্ৰন্থ, পুৰাণ, কাব্য বা নাট্যৰূপে সংৰক্ষিত হৈছে। ভাৰতীয় পৰিপ্ৰেক্ষিতত, পৌৰাণিক কাহিনী প্ৰধানকৈ বেদ, উপনিষদ, মহাভাৰত, ৰামায়ণ আৰু আঠৰখন পুৰাণৰ মাজেৰে প্ৰকাশ পাইছে। এই কাহিনীবোৰ কেৱল ধৰ্মীয় শিক্ষা নহয়, সাহিত্য, চিত্ৰকলা, সংগীত আৰু নাট্যকলাতো গভীৰ প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছে।^{২১২২২৩}

লোককথা

মূল প্ৰবন্ধ: লোককথা'লোককথা' (Folklore) হৈছে এক বিশেষ গোটৰ মানুহৰ সাংস্কৃতিক অংগ; ই সেই সংস্কৃতি, উপসংস্কৃতি বা গোটৰ বাবে সাধাৰণ পৰম্পৰাসমূহক সামৰি লয়। ইয়াৰ ভিতৰত আছে কাহিনী, কিংবদন্তি,^২৪ প্ৰবাদ, সাঁথৰ আৰু কৌতুক আদি মৌখিক পৰম্পৰা বা লোক সাহিত্য তথা বস্তুগত সংস্কৃতি, পৰম্পৰাগত নিৰ্মাণ শৈলীৰ পৰা আৰম্ভ কৰি গোটটোৰ বাবে সাধাৰণ হাতেৰে বনোৱা খেলনালৈকে। লোকবিশ্বাসত প্ৰথাগত জ্ঞান, লোকবিশ্বাসৰ বাবে ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা, ধৰ্মীয় উৎসৱ আৰু বিয়া আদি উদযাপনৰ ৰূপ আৰু ৰীতি-নীতি, লোকনৃত্য, দীক্ষাগ্ৰহণৰ ৰীতি-নীতি আদিও লোককথাত অন্তৰ্ভুক্ত হৈছে। ইয়াৰে প্ৰতিটোকে একক বা সংমিশ্ৰণত লোককথাৰ শিল্পকৰ্ম বা পৰম্পৰাগত সাংস্কৃতিক প্ৰকাশ বুলি গণ্য কৰা হয়।

পাৰম্পৰিক কাহিনী

পাৰম্পৰিক কাহিনী হৈছে বিভিন্ন সংস্কৃতি বা জনগোষ্ঠীৰ বাবে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। এইবোৰ কাহিনীৰ জৰিয়তে লোকসকলে নিজৰ সংস্কৃতি, ইতিহাস, বিশ্বাস আৰু মূল্যবোধৰ বিষয়ে জনা পাৰে। অসমত বিভিন্ন জনগোষ্ঠীৰ লোক আছে, যিসকলৰ নিজৰ পাৰম্পৰিক কাহিনী আছে। এই কাহিনীবোৰে তেওঁলোকৰ জীৱনৰ বিভিন্ন দিশ, যেনে বিবাহ, খাদ্য, শিল্পকলা, নৃত্য, সঙ্গীত, পূজা-পাৰ্বণ আদিৰ বিষয়ে আলোকপাত কৰে।

আনুষ্ঠানিক গীত

আনুষ্ঠানিক গীত বুলিলে সাধাৰণতে কোনো অনুষ্ঠান বা উৎসৱত পৰিবেশন কৰা গীতক বুজায়। যেনে: ৰাষ্ট্ৰীয় সংগীত, জাতীয় সংগীত আদি।