লোকবিশ্বাস
৩৯ প্ৰবন্ধ
-
তাবিজ
তাবিজ(amulet), হৈছে এক সৌভাগ্য আকৰ্ষক সামগ্ৰী। এই তাবিজে ইয়াৰ অধিকাৰীক সুৰক্ষা প্ৰদান কৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। তাবিজৰ বাবে সাধাৰণতে যিকোনো ব্যৱহৃত সামগ্ৰীবোৰৰ ভিতৰত আছে ৰত্ন, মূৰ্তি, মুদ্ৰা, চিত্ৰ, উদ্ভিদৰ অংশ, জন্তুৰ অংশ, আৰু লিখিত শব্দ আদি।
-
বুঢ়া ডাঙৰীয়া
অসমত প্ৰচলিত লোকবিশ্বাসমতে বুঢ়া ডাঙৰীয়া (Burha dangoria) ভয় ভক্তি আৰু সন্মানবোধ জড়িত থকা এক প্ৰকাৰৰ ডাঙৰীয়া ৷ পৃথিৱীৰ প্ৰায় সকলো দেশতে বিভিন্ন ৰূপত কিছুমান অলৌকিক শক্তি আছে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়৷ অসম আদিৰে পৰা তন্ত্ৰ মন্ত্ৰৰ দেশ বুলি জনাজাত৷ তন্ত্ৰ মন্ত্ৰৰ লগতে অসমতো কিছুমান অলৌকিক শক্তি থকাৰ…
-
অসমীয়া লোকসাহিত্য
যি সাহিত্য মানুহৰ মুখে মুখে প্ৰচলিত হৈ আহি জাতীয় সাহিত্যত বৰঙণি যোগায় তাকে মৌখিক সাহিত্য বোলে। সমাজ জীৱনৰ বিভিন্ন লোক-সাংস্কৃতিক সমল আৰু সভ্যতাৰ উত্থান-পতন ইয়াৰ মাজত সোমাই থাকে।
-
ডাঙৰীয়া (লোকবিশ্বাস)
ডাঙৰীয়া (Dangoriya) হৈছে অসমীয়া লোকবিশ্বাসত প্ৰচলিত সন্মানীয় বয়সস্থ ব্যক্তিৰ অলৌকিক শক্তি৷ ভিন্ন প্ৰকাৰৰ ডাঙৰীয়া অসমীয়া জনজীৱনত প্ৰচলিত যেনে বুঢ়া ডাঙৰীয়া, গন্তিয়াল ডাঙৰীয়া, হাবি ডাঙৰীয়া, লগতে চামোন, গাঁও ৰজা আদি গছত বাস কৰা অলৌকিক শক্তি।ডাঙৰীয়াসকলক উপাসনা কৰোতে ৰঙা কুকুৰা আগবঢ়ায়।
-
বীৰা
লোকবিশ্বাস অনুসৰি বীৰা (Poltergeist) হৈছে এক প্ৰকাৰৰ ভূত বা আত্মা। বীৰা এক শ্ৰেণীৰ খেতৰ জাতিৰ অপদেৱতা। বহু ডাঙৰ বেজেহে বীৰাক মন্ত্ৰ মাতি খেদিব পাৰে বুলি জনবিশ্বাস প্ৰচলিত।।
-
শ্বেমান
শ্বেমান বা শ্বেমানীজম এনে এক আধ্যাত্মিক অনুশীলন, য’ত এজন অনুশীলনকাৰী (শ্বেমান) আধ্যাত্মিক জগতৰ সৈতে পৰিৱৰ্তিত চেতনাৰ অৱস্থা যেনে সমাধিৰ দ্বাৰা যোগাযোগ কৰে। ইয়াৰ লক্ষ্য সাধাৰণতে আত্মা বা আধ্যাত্মিক শক্তিক ভৌতিক জগতলৈ নিৰাময় কৰা, ভৱিষ্যদ্বাণী কৰা বা মানুহক আন কোনো ধৰণে সহায় কৰা।
-
কুৱাৰুপ অনুষ্ঠান
কুৱাৰুপ বা কোৱাৰুপ হৈছে জিংগুৰ খিলঞ্জীয়া লোকসকলৰ প্ৰধান অন্ত্যেষ্টিক্ৰিয়া। ই হৈছে ওচৰ-চুবুৰীয়া সকলো জনগোষ্ঠীৰ একত্ৰিত হৈ জীৱন, মৃত্যু আৰু পুনৰ্জন্ম উদযাপন কৰা।
-
খুৱালুং
খুৱালুং ( खुवालुङ) নেপালৰ সপ্তকোশী নদীত থকা আৰু কিৰাটি জনসাধাৰণৰ বাবে এটা পৱিত্ৰ শিল। উদয়পুৰ জিলাৰ বেলাকা পৌৰসভাৰ সমীপত দুধ কোশী, অৰুণ, তামোৰ নদীৰ সংগমস্থলত এই শিলটো আছে। ইয়াক কিৰাটি জনগোষ্ঠীৰ অন্যতম পৱিত্ৰ স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়।
-
খেতৰ
অসমৰ লোকবিশ্বাস অনুসৰি খেতৰ (Khetor) একধৰণৰ ভূত বা আত্মা বা অপশক্তি। অতীজত অসম হাবি-জংগলেৰে ভৰা ঠাই আছিল৷ স্বাভাৱিকতে হাবি-জংগলেৰে ভৰা জয়াল ঠাইত নানা অলৌকিক অপশক্তিৰ কথাই পুৰণি কালত মানুহৰ মনত প্ৰভাৱ বিস্তাৰ কৰিছিল৷ বৈজ্ঞানিক চিন্তা-চৰ্চাৰ অভাৱত বেমাৰ-আজাৰকে ধৰি নানা অপায়-অমংগলৰ কাৰণৰূপে…
-
জ্বৰাসুৰ
জ্বৰা বা জ্বৰাসুৰ হিন্দু লোক-পৰম্পৰাত জ্বৰৰ অধিপতি। তেওঁ বসন্ত-দেৱী শীতলাৰ দাস আৰু কেতিয়াবা পৰিচাৰক।
-
পনমাগ্যি
পনমাগ্যি বা পনমাগ্যি শ্বিনমা নামেৰেও জনাজাত এক বাৰ্মিজ ধান আৰু উৰ্বৰতাৰ নাট (আত্মা) যিটো পৰম্পৰাগতভাৱে উজনি ম্যানমাৰৰ কৃষকসকলে পূজা কৰে।
-
বাংলা সংস্কৃতিত ভূত
ভূত হৈছে বৰ্তমানৰ বাংলাদেশ আৰু ভাৰতৰ পশ্চিম বংগ আৰু ত্ৰিপুৰা ৰাজ্যৰে গঠিত বংগৰ ভৌগোলিক আৰু নৃতাত্ত্বিক-ভাষিক অঞ্চলৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক লোককথাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু অবিচ্ছেদ্য অংগ। বাংলা ভাষাৰ পুৰণি আৰু নতুন প্ৰায়বিলাক সাধুকথাত ভূতৰ ধাৰণা ব্যৱহাৰ কৰা হয়।
-
লাখেই নৃত্য
লাখেই বা লা-খে অথবা লাখেয় ঈশ্বৰৰ শোভাযাত্ৰাত কৰা অসুৰৰ এক নৃত্য। ই নেপালৰ পৰিচিত লোকনৃত্য৷ কোনো প্ৰাচীন ৰাজপ্ৰসাদৰ সম্মুখত থকা আৰু হিন্দু মন্দিৰেৰে সুসজ্জিত নেপালৰ কাঠমাণ্ডুৰ ঐতিহাসিক প্লাজা দৰবাৰ চৌহদত হিন্দু স্বৰ্গৰ ৰজা ইন্দ্ৰক পূজা কৰা ইন্দ্ৰ যাত্ৰাৰ অন্তিম দিনটোত এই ঠাই সদায় শ্ৰদ্ধালু লোকেৰে…
-
স্বন্তি (উৎসৱ)
স্বন্তি নেপালৰ নেৱাৰ সম্প্ৰদায়ৰ মাজত প্ৰচলিত পাঁচ দিনীয়া এক উৎসৱ, যিটো নেৱাৰ জনগোষ্ঠীৰ বাবে বছৰৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ উদযাপন। ই নেৱাৰসকলে কৰা তিহাৰ বা দীপাৱলীৰ নৱ সংস্কৰণ।
-
অশুভ দৃষ্টি
অশুভ দৃষ্টি (नज़र; evil eye) হৈছে এক অতিপ্ৰাকৃতবিশ্বাস। অশুভ দৃষ্টিৰ দ্বাৰা কোনো ব্যক্তিৰ জীৱনলৈ অমংগল কঢ়িয়াই অনা হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। সাধাৰণতে এজন ব্যক্তিৰ অজ্ঞাতে এই দৃষ্টি নিক্ষেপ কৰা হয়। প্ৰাচীন গ্ৰীক ধ্ৰুপদী কালৰ পৰা এই ধাৰণাটোৰ আৰম্ভ হৈছে বুলি জনা যায়।
-
ইয়াছয়
ইয়াছয় পেৰুৰ আমাজন অৱবাহিকাৰ শ্বেমান আৰু যাদুকৰসকলে সৃষ্টি কৰা এটা বিশেষ ধৰণৰ কফ, যিটোত তেওঁলোকৰ শক্তিৰ সাৰমৰ্ম ভাইৰ'ট, চেনছাক, ডাৰ্ট, কাঁড় বা হাড়ৰ টুকুৰাৰ ৰূপত থাকে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এইবোৰ মুখৰ পৰা থুঁৱাই দিব পাৰে, আৰু ভাইৰ’টে স্পৰ্শ কৰিলে বিভিন্ন অৱস্থাৰ সৃষ্টি হয় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।
-
ইয়ামুৰিকুমা
ইয়ামুৰিকুমা হৈছে থলুৱা ৱাউজা জনগোষ্ঠীৰ পূৰ্বপুৰুষৰ নাৰীক প্ৰতিনিধিত্ব কৰা এগৰাকী নাৰী আত্মা।দক্ষিণ আমেৰিকাৰ ব্ৰাজিলৰ উজনি ছিংগু নদীত অৱস্থিত ৱাউজা জনগোষ্ঠী। ৱাউজা মানুহে যুগ যুগ ধৰি আচাৰ-অনুষ্ঠান, অনুষ্ঠান আৰু পৰম্পৰাৰে ইয়ামুৰিকুমা উদ্যাপন কৰি আহিছে।
-
ইয়েকিউৱা
ইয়েকিউৱা বা "মাতৃ প্ৰাণী" মানে ইয়াকুট আত্মাৰ এটা শ্ৰেণী, যি বসন্ত কালত বৰফ গলি যোৱালৈকে লুকাই থাকে। ইয়াকুটসকল তুৰ্কীসকলৰ এটা জনগোষ্ঠী। প্ৰতিটো ইয়েকিউৱা এটা বিশেষ প্ৰাণীৰ সৈতে জড়িত। ইয়াকুট শ্বেমানক ৰক্ষা কৰিবলৈ তেওঁলোকে চিনাকি আত্মা হিচাপে কাম কৰে।
-
ওবাম্বো
ওবাম্বো, ওবাম্বু বা ওবাম্বাও, মধ্য আফ্ৰিকাৰ জনগোষ্ঠীৰ অন্তৰ্গত এক অতি-প্ৰাকৃতিক সত্ত্বা। ইয়াক বেয়া বুলি চিত্ৰিত কৰা হৈছে, বেয়া কাম কৰাৰ ক্ষমতা আছে আৰু ইচ্ছা কৰিলে ভাল কাম কৰাৰো ক্ষমতা আছে, ইয়াৰ অধিকাৰী হোৱাৰ আৰু ৰোগ সৃষ্টি কৰাৰ ক্ষমতা আছে, বা তেওঁলোকৰ বাবে ঘৰ নিৰ্মাণ কৰাটো বিচৰাৰ ক্ষমতা আছে।
-
খোবা-খুবী
খোবা-খুবী ( Khoba-Khubi) নামৰ এবিধ অপশক্তি অসমীয়া জনসমাজত বিবাহৰ লগত জড়িত এক লোকবিশ্বাস৷ এই লোকবিশ্বাস অষ্ট্ৰিক নৃগোষ্ঠীৰ ফালৰ পৰা অহা৷ বিশেষকৈ অসমৰ উজনি খণ্ডত ইয়াৰ প্ৰভাৱ বেছি৷ কোৱা হয় যে বিয়াৰ বিবাহ বন্ধনত আবদ্ধ হোৱা দৰা-কইনাৰ গাত এই অপশক্তি লম্ভে আৰু তাৰপৰা নিস্তাৰ পাবলৈ বিয়াৰ তৃতীয় দিনা…
-
চিদাম্বৰমৰ গোপন ৰহস্য
চিদাম্বৰমৰ গোপন ৰহস্য হৈছে চিদাম্বৰম মন্দিৰৰ ওচৰত এমবছ কৰা মূৰ্তিটোৰ জৰিয়তে গোপন বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰা বুলি হিন্দুসকলৰ বিশ্বাস৷ অতীজৰে পৰা বিশ্বাস কৰা হয় যে এইখনেই শিৱ আৰু তেওঁৰ পত্নী পাৰ্বতী উপস্থিত স্থান, কিন্তু সিহঁত বেছিভাগ মানুহৰে অদৃশ্য।
-
চীনৰ পৌৰাণিক কাহিনীত চৰাই
চীনা পৌৰাণিক কাহিনী আৰু কিংবদন্তিৰ চৰাইবোৰ অসংখ্য প্ৰকাৰৰ আৰু এই ক্ষেত্ৰত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। কিছুমান স্পষ্টভাৱে প্ৰকৃত চৰাইৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি তৈয়াৰ কৰা হৈছে, আন কিছুমান স্পষ্টভাৱে নহয় আৰু কিছুমান ইয়াৰ মাজত। পৌৰাণিক বৰ্ধনৰ সৈতে প্ৰকৃত ধৰণৰ চৰাইৰ উদাহৰণ ক্ৰেন।
-
চেমামূল
চেমামূল ('কাঠৰ মানুহ; মাপুচ ভাষাত চে মানে 'মানুহ' আৰু মামুল মানে 'কাঠ'ৰ পৰা শব্দটো আহিছে) মৃত ব্যক্তিৰ কবৰৰ সংকেত দিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা কাঠৰ পৰা নিৰ্মিত মাপুচে মূৰ্তি।
-
ছান্নি ইয়াকুমা
ছান্নি ইয়াকুমা, যাক কেতিয়াবা দাহা আতা ছান্নিয়াচ বুলিও জনা যায়, সিংহলীসকলৰ পৰম্পৰাগত ভূত-প্ৰেত বিতাৰণৰ অনুষ্ঠান। এই অনুষ্ঠানত ১৮টা মুখা পিন্ধা নৃত্য থাকে, প্ৰতিটো নৃত্যত মানুহক আক্ৰান্ত কৰা কোনো বিশেষ ৰোগ বা ৰোগৰ চিত্ৰণ কৰা হয়।
-
জেক-অ'-লেণ্টাৰ্ণ
জেক-অ'-লেণ্টাৰ্ণ (jack-o'-lantern) হৈছে পাচলিত খোদিত একপ্ৰকাৰৰ বন্তি, সাধাৰণতে ৰঙালাউ বা শিপাযুক্ত পাচলি যেনে ৰুটবাগা বা চালগোমৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। জেক-অ’-লেণ্টাৰ্ণ হেল’ৱিন উৎসৱৰ সৈতে জড়িত।
-
ঝিঝিয়া
ঝিঝিয়া ( Jhijhiya) যাক ঝিঝাৰি বুলিও কোৱা হয়, ভাৰত আৰু নেপালৰ মিথিলা আৰু ভোজপুৰী অঞ্চলৰ এক সাংস্কৃতিক লোকনৃত্য। দশেৰা উৎসৱৰ সময়ত, অসমীয়া কেলেণ্ডাৰমতে আহিন মাহ(ছেপ্টেম্বৰ/অক্টোবৰ)ত ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়।
-
টকাৰ গছ (লোকবিশ্বাস)
চীনৰ লোককথা অনুসৰি, মানি ট্ৰী বা টকাৰ গছ / ধনৰ গছ (ইংৰাজী: Money tree; চীনা: 搖錢樹) হ’ল একপ্ৰকাৰৰ পৱিত্ৰ গছ যিয়ে মানুহৰ বাবে ধন আৰু ভাগ্য কঢ়িয়াই আনিব পাৰে। ইয়াক সমৃদ্ধি, আভিজাত্য আৰু মাংগলিকতাৰ প্ৰতীক বুলি গণ্য কৰা হয়।
-
টুপিনাম্বা কেপ
টুপিনাম্বা কেপ, মেণ্টল বা ক্লক ১৭ শতিকাৰ এটা পাখিৰে তৈয়াৰী টুপি। আধুনিক ব্ৰাজিলত বাস কৰা টুপিনাম্বা জনগোষ্ঠীৰ থলুৱা টুপি লোকসকলে ইয়াক নিৰ্মাণ কৰিছিল। ইয়াক চৰাইৰ পাখি আৰু শাক-পাচলিৰ আঁহেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। টুপিটো ব্ৰাছেলছৰ Musées Royaux d'Art et d'Histoire ৰ সংগ্ৰহত এই কেপটো ৰখা হৈছে।
-
ডাইনী বল
ডাইনী বল হ’ল কাঁচৰ ফুটা গোলক। ঐতিহাসিকভাৱে ১৭ আৰু ১৮ শতিকাৰ ইংলেণ্ডত দুষ্ট আত্মা, ডাইনী, দুষ্ট মন্ত্ৰ, দুৰ্ভাগ্য আৰু বেয়া আত্মাক দূৰ কৰিবলৈ কুটিৰৰ খিৰিকীত ডাইনী বল ওলোমাই থোৱা হৈছিল।
-
প্ৰেতাক্ষী দেৱী
প্ৰেতাক্ষী হিন্দু ধৰ্মৰ শাক্ত-তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাৰ চৌষষ্ঠিটা যোগিনীৰ ভিতৰত অন্যতম। এই নামটো প্ৰেত ("বিদায়ী আত্মা" বা "ভূত") আৰু অক্ষী ("চকু")ৰ সংযোগত সৃষ্ট,যাৰ অৰ্থ, সাধাৰণতে "যাৰ চকু আত্মাৰ ওপৰত থাকে" বা "যিগৰাকীয়ে বিদায়ীক চোৱাচিতা কৰে" বুলি ব্যাখ্যা কৰা হয়।