তিৱা জনগোষ্ঠী

তিৱা জনগোষ্ঠী অসমৰ অন্যতম উল্লেখযোগ্য খিলঞ্জীয়া জনগোষ্ঠী। অসমত জনজাতীয় সমাজ-গঠনৰ বৈচিত্ৰ্য বুজিবলৈ তিৱাসকলৰ বসতি-বিন্যাস, কূলভিত্তিক সামাজিক সংগঠন, ভাষা-চৰ্চা আৰু হিন্দু ধৰ্মীয় আচাৰৰ বিকাশ বিশেষ তাৎপৰ্যপূৰ্ণ। অতীতত এই জনগোষ্ঠীক “লালুং” নামে অধিক চিনা গৈছিল যদিও আধুনিক সময়ত জনসাধাৰণৰ মাজত “তিৱা” নামটোৱেই তেওঁলোকৰ স্ব-পৰিচয়ৰূপে অধিক গ্ৰহণযোগ্য।

পৰিচয় আৰু নামকৰণ

তিৱাসকলক আগতে বহুলভাৱে “লালুং” বুলি উল্লেখ কৰা হৈছিল। বৰ্তমান অৱশ্যে তেওঁলোকৰ নিজস্ব পছন্দ অনুসৰি “তিৱা” নামেই অধিক প্ৰচলিত। এই নামকৰণৰ পৰিবৰ্তন কেবল শব্দ-পৰিবৰ্তন নহয়; ই নিজ জনগোষ্ঠীয় পৰিচয় আৰু সামাজিক স্বীকৃতিৰ সৈতে সম্পৰ্কিত এক সামাজিক-সাংস্কৃতিক প্ৰক্ৰিয়াও বুজায়।

ভাষা-ভাষিক পৰিচিতি

তিৱাসকল চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ মান-তিব্বতীয় শাখাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত জনগোষ্ঠী। তেওঁলোকৰ নিজস্ব কথিত ভাষা (দোৱান) আছে। কিন্তু ভৈয়াম অঞ্চলৰ সৰহসংখ্যক তিৱালোৱে সেই ভাষা দৈনন্দিন ব্যৱহাৰত ধাৰাবাহিকভাৱে নাথাকে বুলি উল্লেখ কৰা হয়। ফলত বহুক্ষেত্ৰত তেওঁলোকে অসমীয়া ভাষাকেই ঘৰুৱা আৰু সামাজিক যোগাযোগৰ মূল ভাষা হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছে। ভাষা-বদলৰ এই ধাৰা তিৱা সমাজৰ সৈতে বৃহত্তৰ অসমীয়া সমাজৰ ঘনিষ্ঠ সম্পৰ্কৰো পৰোক্ষ সূচক।

বসতি আৰু জনসংখ্যা

তিৱাসকলৰ মুখ্য বসতি নগাঁও জিলা, মৰিগাঁও জিলা আৰু কাৰ্বি আংলং জিলাত কেন্দ্ৰীভূত। ইয়াৰ বাহিৰেও কামৰূপ জিলাৰ দক্ষিণ-পূব অংশ, লখিমপুৰ জিলাৰ কিছুমান গাঁও আৰু যোৰহাটৰ ওচৰৰ তিতাবৰ অঞ্চলত তিৱা লোকৰ উপস্থিতি দেখা যায়। জনসংখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত অসমত তিৱালোকৰ সংখ্যা প্ৰায় দুই লাখ বুলি ধৰা হয়। বসতি-বিস্তাৰৰ এই ছঁবিখনে তিৱাসকল যে কেৱল এটা সীমাবদ্ধ অঞ্চলত আবদ্ধ নহয়, সেয়া স্পষ্ট কৰে; বৰং তেওঁলোকৰ বসতি অসমত কেইবাটাও জিলালৈ বিস্তৃত।

সামাজিক গঠন: কূল আৰু উপাধি

তিৱা সমাজ কূলভিত্তিকভাৱে সংগঠিত। তেওঁলোকৰ মাজত বহুতো কূলৰ উল্লেখ পোৱা যায়, যেনে—

• মছৰং
• কোৱঁৰ
• পাটৰ
• মাছেৰেং
• মাগৰ
• মাদুৰ
• লাদুৰ
• পুৰু
• ছাগাৰা
• মালৈ
• আগাৰা
• চঞ্চৰ
• কচ
• চলং
• মুনি
• মেলাং
• লৱম

এই কূলসমূহৰ মাজত বহিৰ্বিবাহ (এটা কূলৰ ভিতৰত বিয়া নকৰা) ৰীতি মানা হয়। তদুপৰি, কিছুমান কূলৰ মাজত বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপনৰ নিয়ম বিশেষ ধৰণে নিৰ্দিষ্ট বুলিও কোৱা হয়; অৰ্থাৎ সকলো কূলৰ সৈতে সকলো কূলৰ বিয়া-সম্পৰ্ক সমানভাৱে প্ৰচলিত নহয়। কূলসমূহৰ ভিতৰত মছৰং আৰু মাছেৰেং কূলক শ্ৰেষ্ঠ বুলি গণ্য কৰাৰ কথাও উল্লেখ থাকে।

উপাধিৰ দিশত তিৱাসকলৰ ভিতৰত বহুধৰণৰ উপাধি দেখা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে—

• ডেকাৰজা
• বৰদলৈ
• ডেকাদলৈ
• সেনাপতি
• দেউৰী
• হুকাই
• আমচি
• ড্ৰঙলি
• ফামচঙ
• পামচং
• মান্তা
• লালুং
• কোঁৱৰ
• পাটৰ

ইয়াৰ ভিতৰত “ডেকাৰজা” উপাধিধাৰী লোকসকলক ৰজা পৰিয়ালৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা হয়। এই তথ্যই তিৱা সমাজত ঐতিহাসিকভাৱে ক্ষমতা-প্ৰতিপত্তি আৰু বংশগত মৰ্যাদাৰ এক ধাৰণা থাকিবলৈ সম্ভাৱনা সূচায়।

ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু আচাৰ

তিৱাসকল বৰ্তমান মূলত হিন্দু ধৰ্ম অৱলম্বী। এক সময়ত তেওঁলোকৰ নিজস্ব ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু ক্ৰিয়া-কাণ্ড আছিল বুলি কোৱা হয়, যদিও পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁলোকে হিন্দু ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰে। তেওঁলোকৰ আৰাধ্য দেৱ-দেৱীৰ ভিতৰত মহাদেৱ আৰু কেঁচাইখাতী গোসাঁনী বিশেষ উল্লেখযোগ্য।

সপ্তাহৰ দিন-সংক্রান্ত এক আস্থা-ধাৰণাও দেখা যায়: তিৱাসকলৰ দৃষ্টিত বুধবাৰ “গুৰুবাৰ” বুলি গণ্য। এই ধৰণৰ দিন-ভিত্তিক ধৰ্মীয়-সামাজিক মান্যতা লোকাচাৰ, পূজা-পাৰ্বণ বা দৈনন্দিন অনুশীলনৰ সৈতে জড়িত হৈ থাকিব পাৰে।

অৰ্থনীতি, শিক্ষা আৰু দৈনন্দিন জীৱন

তিৱাসকলৰ জীৱিকাৰ মুখ্য ভিত্তি কৃষি। তেওঁলোকৰ মাজত ধান, সৰিয়হ, মাহ, আলু আদি শস্য চাষৰ উল্লেখ আছে। দৈনন্দিন জীৱন-নিৰ্বাহৰ পদ্ধতি আৰু সামগ্ৰিক জীৱনাচৰণ বহুক্ষেত্ৰত স্থানীয় অসমীয়া ভাষাভাষী হিন্দু সমাজৰ সৈতে সাদৃশ্যপূর্ণ বুলি বৰ্ণনা কৰা হয়।

অৱশ্যে অৰ্থনৈতিক দিশত তিৱাসকল এতিয়াও অনুন্নত বুলি কোৱা হয়, আৰু শিক্ষা-দীক্ষাৰ ক্ষেত্ৰতো সৰহসংখ্যক লোক পিছপৰা অৱস্থাত আছে বুলি উল্লেখ হয়। এই দুয়োটা দিশ—অৰ্থনীতি আৰু শিক্ষা—একেলগে সমাজ-উন্নয়নৰ মূল সূচক হিচাপে ধৰা হওয়াৰ বাবে, তিৱা সমাজৰ সাম্প্ৰতিক অৱস্থা অনুধাৱন কৰিবলৈ এই তথ্যসমূহ গুৰুত্বপূৰ্ণ।

সংস্কৃতি: উৎসৱ আৰু সাজ-পোচাক

উৎসৱ-পাৰ্বণৰ ক্ষেত্ৰত বিশেষকৈ ভৈয়ামৰ তিৱাসকলে অঞ্চলৰ অন্যান্য অসমীয়াসকলে পালন কৰা উৎসৱসমূহেই সাধাৰণতে পালন কৰে বুলি কোৱা হয়। ইয়াৰ পৰা বৃহত্তৰ অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ সৈতে তেওঁলোকৰ একাত্মতাৰ ছবি ফুটি উঠে।

তিৱাসকলৰ পৰম্পৰাগত সাজ-পোচাকৰ ভিতৰত কেইবিধমান বস্ত্ৰ-আলংকাৰৰ নাম উল্লেখযোগ্য—

• জচকাই: তিৱা মহিলাই পিন্ধা দখনাৰ দৰে চাদৰ
• ফাচকাই: বুকুত পিন্ধা ফুলাম চাদৰ
• ফাগুৰি: তিৱা পুৰুষে মূৰত পিন্ধা পাগুৰি
• ফালি: পৰম্পৰাগত গামোচা
• ফুইছা ল’: ডিঙিত পিন্ধা পইচাৰ মনি বা মালা

এই সাজ-পোচাক আৰু অলংকাৰসমূহ তিৱা সমাজৰ পৰিচয়-চিহ্ন, নান্দনিক বোধ আৰু পৰম্পৰাগত শিল্পৰ ধাৰণা বুজাবলৈ সহায়ক। দৈনন্দিন পোছাক সময়ৰ সৈতে সলনি হ’লেও, এই নাম আৰু ৰূপসমূহ সাংস্কৃতিক স্মৃতিৰ অংশ হৈ থাকে।

সাদৃশ্য আৰু পাৰস্পৰিক সম্পৰ্ক

তিৱাসকলৰ সৈতে কাৰ্বিসকলৰ যথেষ্ট সাদৃশ্য আছে বুলি কোৱা হয়। সামাজিক আচাৰ-অনুষ্ঠান, ৰীতি-নীতি আৰু সামগ্ৰিক সমাজ-সংগঠনত পাৰ্থক্যৰ তুলনাত মিল বেছি থকা বাবে বহুক্ষেত্ৰত দুয়োটা জনগোষ্ঠীক সম্পূৰ্ণ পৃথককৈ সীমাৰেখা টানি বুজোৱা কঠিন হৈ পৰে। এই সাদৃশ্যই অঞ্চলগত পাৰস্পৰিক সংযোগ, বহুদিনীয়া সহাৱস্থান আৰু সাংস্কৃতিক বিনিময়ৰ কথা সূচাব পাৰে; যদিও এই বিষয়ত অধিক তথ্য-নিৰ্ভৰ বিশ্লেষণৰ প্ৰয়োজন থাকে।

তাৎপৰ্য

তিৱা জনগোষ্ঠী অসমৰ সামাজিক-সাংস্কৃতিক বহুত্ববাদৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ উপাদান। কূলভিত্তিক সামাজিক নিয়ম, নাম-পৰিচয়ৰ ঐতিহাসিক ৰূপান্তৰ, মাতৃভাষা-চৰ্চাৰ সলনি হোৱা ধাৰা, আৰু কৃষিনিৰ্ভৰ জীৱনধাৰা—এই সকলোবোৰে তিৱা সমাজক অধ্যয়নৰ যোগ্য কৰি তোলে। একে সময়তে অৰ্থনৈতিক আৰু শিক্ষাগত পিছপৰা অৱস্থাৰ উল্লেখে উন্নয়ন-দিশত মনোযোগ দিয়াৰ ক্ষেত্ৰো চিনাক্ত কৰে।

আৰু চাওক

• অসম
• চীনা-তিব্বতীয় ভাষা
• নগাঁও জিলা
• মৰিগাঁও জিলা
• কাৰ্বি আংলং জিলা
• কামৰূপ জিলা
• লখিমপুৰ জিলা
• যোৰহাট
• হিন্দু ধৰ্ম
• অসমীয়া ভাষা
• চাদৰ