ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ

ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ (১৩ মে’ ১৯০৫–১১ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৭) স্বাধীন ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি পদত অধিষ্ঠিত হোৱা এজন উল্লেখযোগ্য ৰাজনৈতিক নেতৃত্ব। ১৯৭৪ চনৰ ২৪ আগষ্টৰ পৰা ১৯৭৭ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ তেওঁ ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰে। এই পদত তেওঁ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ দীৰ্ঘদিনীয়া ৰাজনৈতিক পৰম্পৰা আৰু সংসদীয় অভিজ্ঞতাৰ প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল। অসমৰ সৈতে পৈতৃক সম্পৰ্ক, দিল্লীত জন্ম, আৰু কেম্ব্ৰিজ-দিল্লীৰ শিক্ষাজীৱনৰ সমাহাৰে তেওঁৰ ব্যক্তিত্বক এক বিশেষ ঐতিহাসিক-পাৰিপাৰ্শ্বিক তাৎপৰ্য দিছে।

জন্ম, পৰিয়াল আৰু পৈতৃক শিকৰ

ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদৰ জন্ম ১৯০৫ চনৰ ১৩ মে’ তাৰিখে পুৰণা দিল্লীৰ হাউজ কাজী অঞ্চলত হয়। তেওঁৰ পিতৃ কৰ্ণেল জালনুৰ আলি আহমেদ ভাৰতীয় চিকিৎসা সেৱাৰ এগৰাকী উচ্চপদস্থ বিষয়া আছিল। পিতৃপক্ষৰ পৈতৃক ঘৰ অসমৰ গোলাঘাটৰ ওচৰৰ কছাৰীহাটত আছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়, যাৰ ফলত অসমৰ সৈতে তেওঁৰ পৰিয়ালিক যোগসূত্ৰ স্পষ্ট হয়।

উৎস-টোকাত পিতৃ কৰ্ণেল জালনুৰ আলি আহমেদৰ কৰ্মজীৱনৰ এটা উল্লেখযোগ্য ঘটনা পাওয়া যায়। অবিভক্ত অসমৰ শ্বিলঙত অনুষ্ঠিত শ্বিলং ক্লাবৰ এটা অনুষ্ঠান বৰ্জন কৰাৰ অভিযোগত তেওঁক সহকৰ্মী কৰ্ণেল শিবৰাম বৰাৰ সৈতে সূদুৰ উত্তৰ পশ্চিম প্ৰভিঞ্চলৈ বদলি কৰা হৈছিল। সেই বদলিৰ পৰৱৰ্তী পৰ্বতেই তেওঁ দিল্লীৰ লোহাৰীৰ নৱাবৰ সংস্পৰ্শলৈ আহে, আৰু কিছুদিন পাছত নৱাবৰ পৰিয়ালৰ জীয়ৰীক বিয়া কৰে। এই সামাজিক-ঐতিহাসিক পটভূমিয়ে ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদৰ জন্মস্থান দিল্লী হ’লেও পৰিয়ালৰ গঢ়ন আৰু সম্পৰ্কৰ বিস্তৃতি বহুস্থানীয় আছিল বুলি বুজাবলৈ সহায় কৰে।

শিক্ষা আৰু পেশাগত পৰিচয়

ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদে উচ্চশিক্ষাৰ বাবে ইংলেণ্ডলৈ যায় আৰু কেম্ব্ৰিজ বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছেইণ্ট কেথেৰিনছ কলেজত অধ্যয়ন কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত তেওঁ দিল্লীৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেনছ কলেজতো শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। শিক্ষা সমাপ্তিৰ পাছত তেওঁ অধিবক্তা পেশা গ্ৰহণ কৰে। উৎস-টোকাত উল্লেখিত “বৃত্তি: অধিবক্তা” তথ্যৰ আধাৰত ক’ব পাৰি যে আইনচৰ্চাৰ অভিজ্ঞতাই তেওঁৰ জনজীৱন, ৰাজনীতি আৰু শাসনতান্ত্ৰিক দায়িত্ব পালনত সহায় কৰিছিল।

ৰাজনৈতিক জীৱনৰ উন্মেষ

তেওঁ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছৰ সৈতে জড়িত আছিল আৰু দলীয় পৰিসৰত নেতা হিচাপে পৰিচিতি লাভ কৰে। কংগ্ৰেছৰ ঐতিহাসিক প্ৰেক্ষাপটত একাংশ নেতাই স্বাধীনতা-উত্তৰ ভাৰতীয় শাসনতন্ত্ৰত সংসদীয় পথ আৰু গণতান্ত্ৰিক প্রতিষ্ঠানসমূহৰ ভিতৰতেই নেতৃত্ব বিকাশ কৰিছিল; ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ এই ধাৰাৰ এজন প্ৰতিনিধি আছিল বুলি তেওঁ কৰা সাংবিধানিক পদধাৰণৰ পৰা অনুমান কৰা যায়।

উৎস-টোকাত তেওঁৰ সংসদীয় সম্পৃক্ততাৰ ক্ষেত্ৰসমূহো দেখা যায়। তেওঁ ৰাজ্যসভা আৰু লোকসভাৰ সৈতে যুক্ত আছিল বুলি তথ্যসূত্ৰত ধৰা পৰে। ইয়াৰ বাহিৰেও তেওঁৰ নাম অসম বিধানসভাৰ সংযোগ তালিকাত আছে, যাৰ পৰা অসমকেন্দ্ৰিক ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ সৈতে তেওঁৰ সংযোগো আলোচনা-যোগ্য বিষয় ৰূপে আগবাঢ়ে, যদিও এই সম্পৰ্কৰ সূক্ষ্ম সময়-প্ৰসংগ উৎস-টোকাত দিয়া হোৱা নাই।

ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি (১৯৭৪–১৯৭৭)

ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদ ভাৰতৰ পঞ্চমজন ৰাষ্ট্ৰপতি। তেওঁ ১৯৭৪ চনৰ ২৪ আগষ্ট তাৰিখে ৰাষ্ট্ৰপতি পদৰ কাৰ্যকাল আৰম্ভ কৰে আৰু ১৯৭৭ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰীলৈ এই দায়িত্ব পালন কৰে। এই সময়ছোৱাত তেওঁ পূৰ্বসূৰী বৰাহগিৰি ভেংকট গিৰিৰ পাছত ৰাষ্ট্ৰপতি হয়। তেওঁৰ মৃত্যুৰ পাছত বাসপ্পা দানপ্পা জাট্টীয়ে কাৰ্যবাহী ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে।

ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে তেওঁৰ ভূমিকা বুজিবলৈ উৎস-টোকাত উল্লেখিত বক্তৃতাসংকলন “Speeches of President Fakhruddin Ali Ahmed” (ভাৰত চৰকাৰৰ প্ৰকাশন বিভাগ, ১৯৮০) বিশেষ গুৰুত্বপূর্ণ। এই গ্ৰন্থটি তেওঁৰ ৰাজহুৱা বক্তব্য, সাংবিধানিক ভাষ্য আৰু ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে দৃষ্টিভংগী অধ্যয়নৰ বাবে প্ৰাথমিক সহায়ক উৎস হিচাপে গণ্য হ’ব পাৰে। তদুপৰি, “My eleven years with Fakhruddin Ali Ahmed” (এফ. এ. এ. ৰেহমানী, ১৯৭৯) আৰু জীৱনীধর্মী অন্য গ্ৰন্থসমূহত তেওঁৰ নিকট সহচৰ-দৰ্শনৰ পৰা ব্যক্তিত্ব আৰু নেতৃত্বধাৰাৰ কিছুমান দিশ আলোচনাৰ উপাদান থাকে বুলি ধৰা যায়।

ব্যক্তিগত জীৱন

তেওঁৰ জীৱনসংগী বেগম আবিদা আহমেদ। তেওঁলোকৰ সন্তান সংখ্যা ৩ বুলি উৎস-টোকাত দিয়া আছে। এই তথ্যসমূহে জনপ্ৰতিনিধি হিচাপে তেওঁৰ পাৰিবাৰিক পৰিমণ্ডলৰ মৌলিক ৰূপৰেখা দিয়ে, যদিও ব্যক্তিগত জীৱনৰ অধিক বিস্তৃত বিৱৰণ উৎস-টোকাত সীমিত।

মৃত্যু

ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদৰ মৃত্যু ১৯৭৭ চনৰ ১১ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে নতুন দিল্লীত হয়। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰপতি পদত কাৰ্যৰত অৱস্থাতেই মৃত্যুবৰণ কৰে, যাৰ ফলত শাসনতান্ত্ৰিক ধাৰাবাহিকতাৰ বাবে তৎকালীনভাবে কাৰ্যবাহী ৰাষ্ট্ৰপতি নিযুক্তি প্ৰয়োজন হয় আৰু সেই দায়িত্ব বাসপ্পা দানপ্পা জাট্টীৰ হাতলৈ গ’লে বুলি উৎস-টোকাই জনায়।

উত্তৰাধিকাৰ

ফখৰুদ্দিন আলি আহমেদৰ ঐতিহাসিক তাৎপৰ্য মূলত তিনিটা দিশত দেখা যায়। প্ৰথম, তেওঁ ১৯৭৪–১৯৭৭ কালছোৱাত ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি হিচাপে সাংবিধানিক শীৰ্ষ পদত অধিষ্ঠিত হৈ ৰাষ্ট্ৰীয় ৰাজনীতিত স্থায়ী ছাপ ৰাখে। দ্বিতীয়, অধিবক্তা পেশাৰ অভিজ্ঞতা আৰু সংসদীয় পৰিসৰৰ সৈতে সম্পৃক্ততা (বিশেষকৈ ৰাজ্যসভা আৰু লোকসভাৰ ধাৰণা-ক্ষেত্ৰ) তেওঁক শাসনতান্ত্ৰিক কাঠামোৰ ভিতৰত এটা সংহত নেতৃত্ব-ৰূপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে। তৃতীয়, জন্ম দিল্লীত হ’লেও পিতৃপক্ষৰ পৈতৃক শিকৰ অসমত (গোলাঘাট-সংলগ্ন কছাৰীহাট) থকাৰ উল্লেখে তেওঁক অসম-সংযোগী ৰাষ্ট্ৰীয় নেতৃত্বৰ তালিকাত স্মৰণীয় কৰি তোলে।

আৰু চাওক

• ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰপতি
• ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
• লোকসভা
• ৰাজ্যসভা
• অসম বিধানসভা
• জৱাহৰলাল নেহৰু
• গোপীনাথ বৰদলৈ