কেশৱ মহন্ত

কেশৱ মহন্ত (২০ জানুৱাৰী ১৯২৬ – ৩১ মাৰ্চ ২০০৬) অসমৰ কবি, গীতিকাৰ আৰু শিক্ষাবিদ। আধুনিক অসমীয়া গীত-সাহিত্যত তেখেতৰ গুৰুত্ব মূলত প্ৰকৃতি-বোধ আৰু মানৱতাবাদী দৃষ্টিভংগী একেলগে গীত আৰু কবিতাত ৰূপ দিয়া ক্ষমতাৰ বাবে। সাহিত্যসাধনাৰ উপৰিও শিক্ষা-ক্ষেত্ৰ, সাময়িকী-সম্পাদনা আৰু বিশ্ববিদ্যালয়-প্ৰকাশন কাৰ্যত সক্ৰিয় থাকি তেখেতে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ বিস্তাৰত সহায় কৰিছিল।

জন্ম আৰু শিক্ষা

কেশৱ মহন্তৰ জন্ম ২০ জানুৱাৰী ১৯২৬ তাৰিখে শোণিতপুৰ জিলাৰ মিজিকাজান চাহ বাগিচাত হয়। তেখেতৰ পিতৃ থানেশ্বৰ মহন্ত। প্ৰাথমিক শিক্ষা তেখেতে মাগুৰ মৰা প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত সম্পূৰ্ণ কৰে। ১৯৩৭ চনত তেখেতে চতিয়া মজলীয়া চৰকাৰী বিদ্যালয়ত নামভৰ্তি কৰে।

শিক্ষাজীৱনৰ উল্লেখযোগ্য মাইল-ষ্টোনসমূহ—

• ১৯৪৪: মেট্ৰিকুলেচন পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ
• ১৯৪৬: কটন মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা আই.এ. পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ
• ১৯৫৬: বি.এ. ডিগ্ৰী লাভ

এই শিক্ষা-পথে তেখেতক একেদৰে সাহিত্য অনুৰাগ আৰু পেশাগত শিক্ষাজগতৰ বাবে প্রস্তুত কৰে।

কৰ্মজীৱন: শিক্ষকতা আৰু প্রকাশনা

কেশৱ মহন্তৰ কৰ্মজীৱন বহুমুখী। শিক্ষক হিচাপে আৰম্ভ কৰি বিশ্ববিদ্যালয়-প্ৰকাশনা, অনুবাদ আৰু সাময়িকী-সম্পাদনা—বিভিন্ন দায়িত্ব তেখেতে গ্রহণ কৰিছিল।

শিক্ষকতা

• ১৯৫২: জামুগুৰি উচ্চতৰ মাধ্যমিক বিদ্যালয়ত শিক্ষক হিচাপে যোগদান
• ১৯৫৬: গুৱাহাটী ডনবস্ক’ত শিক্ষক হিচাপে যোগদান

শিক্ষকৰূপে তেখেতৰ পৰিচয় তেখেতৰ সাহিত্যসাধনাৰ লগতে চলি থাকে; শিক্ষাদান আৰু ভাষা-সংস্কৃতিৰ সংযোগ তেখেতৰ বাবে একে ধাৰাৰ সাধনা আছিল।

বিশ্ববিদ্যালয়, অনুবাদ আৰু সম্পাদকীয় দায়িত্ব

• ১৯৫৯: গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত প্ৰকাশক-অনুবাদক হিচাপে যোগদান
• ১৯৬০–১৯৬৩: কলিকতাত ছোভিয়েট দেশ কাৰ্যালয়ৰ অধীনত “ছোভিয়েট দেশ” আলোচনীত মুখ্য সম্পাদক
• ১৯৭২–১৯৭৭: বি বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত অংশকালীন প্ৰৱক্তা
• ১৯৮৪: গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা প্ৰকাশন বিষয়া হিচাপে অৱসৰ গ্ৰহণ

এই সময়ছোৱাত তেখেতে সম্পাদকীয় ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয় আছিল। “লুইত”, “প্ৰৱাহ”, “মিলন”, “মুখপত্ৰ”, “নতুন সাহিত্য” আদি আলোচনীত তেখেতে সম্পাদক ৰূপে কাম কৰে। সাময়িকী-সম্পাদনা আৰু বিশ্ববিদ্যালয়-প্ৰকাশনৰ অভিজ্ঞতাই তেখেতক অসমীয়া সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ বিস্তৃত পৰিসৰৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ কৰি ৰাখে।

সাহিত্যকৃতি: কবিতা আৰু গীত

কেশৱ মহন্ত জীৱনকালত প্ৰকৃতি আৰু মানৱতাক লৈ শতাধিক গীত ৰচনা কৰিছিল। তেখেতৰ সৃষ্টিজগতত গীত আৰু কবিতাই মুখ্য স্থান দখল কৰে। উৎস-টোকাত উল্লিখিত তেখেতৰ উল্লেখযোগ্য কৃতিৰ ভিতৰত বিশেষকৈ এই দুটা পুথি জনপ্ৰিয় আৰু স্বীকৃত—

• মোৰ যে কিমান হেঁপাহ
• তোমাৰ তেজ

তেখেতৰ গীত-লিখনিৰ মাজত প্ৰকৃতিৰ চিত্ৰ, মানৱীয় অনুভৱ, আৰু সময়-সচেতনতা—এই তিনিটা ধাৰা বিশেষকৈ চকুত পৰে। লগতে তেখেতৰ গীত আৰু কবিতাৰ শিৰোনামসমূহৰ পৰা তেখেতৰ বিষয়-বৈচিত্ৰও বুজা যায়; যেনে “কুঁৱলী আঁতৰি যা”, “ৰ’দ জিকিমিকি”, “বুকুত এজাক ধুমুহা” আদি শিৰোনামে একেদৰে প্ৰকৃতি আৰু অন্তৰ্জগতৰ প্ৰবাহক সূচায়।

সম্পৰ্কিত সৃষ্টিধাৰাৰ প্ৰসাৰ

কেশৱ মহন্তৰ নাম কিছুমান সাংস্কৃতিক-সাহিত্যিক কৰ্মধাৰাৰ সৈতে বুজিব পৰা যায়—একেদৰে শিশুসুলভ বৰ্ণনা, পৰিয়াল-সম্পর্কীয় আৱেগ, আৰু সামাজিক সংবেদনশীলতা। উৎস-তোকাত উল্লিখিত কিছুমান ৰচনা/নামৰ ভিতৰত আছে—

• আমাৰ ঘৰ
• আজলী নবৌ
• ককাদেউতা নাতি আৰু হাতী
• অভিমান
• অৰণ্য (চলচ্চিত্ৰ)
• এণ্টনী মোৰ নাম (চলচ্চিত্ৰ)

এই তালিকাই দেখুৱায় যে তেখেতৰ শিৰোনাম আৰু বিষয়বস্তু কেৱল একেটা ধৰণৰ পৰিসৰত আবদ্ধ নাছিল; বিভিন্ন স্বৰ আৰু বয়স-মনোভাৱ অনুকূলে তেখেতে সৃষ্টিৰ সম্ভাৱনা পৰীক্ষা কৰিছিল।

ব্যক্তিজীৱন আৰু শেষ দিন

কেশৱ মহন্তৰ পত্নীৰ নাম নিকুঞ্জলতা মহন্ত। তেখেতৰ জীয়ৰী হৈছে কণ্ঠশিল্পী মনজ্যোৎস্না মহন্ত।

তেখেতে ৩১ মাৰ্চ ২০০৬ তাৰিখে গুৱাহাটীৰ নিগাজী পাম বাসগৃহত শেষ নিশ্বাস ত্যাগ কৰে। তেখেতৰ মৃত্যু অসমীয়া সাহিত্য-সংস্কৃতি জগতৰ বাবে এক উল্লেখযোগ্য ক্ষতি হিচাপে ধৰা হয়, কাৰণ তেখেত একেলগে স্ৰষ্টা, শিক্ষক আৰু সম্পাদক—এই ত্ৰিমুখী ভূমিকা সফলভাৱে বহন কৰিছিল।

বঁটা, সন্মান আৰু স্বীকৃতি

কেশৱ মহন্তৰ সাহিত্যকৃতি আৰু সাংস্কৃতিক অৱদান বিভিন্ন সন্মানত স্বীকৃত হয়। উৎস-তোকা অনুসাৰে উল্লেখযোগ্য স্বীকৃতিসমূহ—

• ১৯৭৫: অসম সাহিত্য সভাৰ কবি সন্মিলনীৰ সভাপতি
• ১৯৮৭: “তোমাৰ তেজ” কবিতা পুথিৰ বাবে অসম সাহিত্য সভাৰ ৰঘুনাথ চৌধাৰী বঁটা
• ১৯৯৩: “মোৰ যে কিমান হেঁপাহ” গীতৰ পুথিৰ বাবে সাহিত্য অকাডেমি বঁটা
• ২০০০: বিষ্ণু ৰাভা বঁটা (প্ৰদানকাৰী: অসম চৰকাৰ)
• ২০০১: অসম চৰকাৰৰ পৰা সাহিত্যিক পেঞ্চন

এই স্বীকৃতিসমূহে তেখেতৰ গীত আৰু কবিতাক একেলগে সাহিত্যিক মূল্যায়ন আৰু ৰাষ্ট্ৰীয়/ৰাজ্যিক পৰ্যায়ত আদৰণি লাভ কৰা সৃষ্টিধাৰা বুলি প্ৰতিষ্ঠা কৰে।

তাৎপৰ্য

কেশৱ মহন্তৰ সাহিত্যিক অৱদান মূলত অসমীয়া গীত-সাহিত্যত ভাষাৰ সৰলতা, প্ৰকৃতি-চেতনা আৰু মানৱীয় আবেদন একসাথে গাঁথি ধৰা এক প্ৰবাহ গঢ়াত দৃশ্যমান। শিক্ষকতা, সম্পাদনা আৰু গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ প্রকাশনা-কাজত দীঘলীয়া সক্ৰিয়তাৰ বাবে তেখেতৰ ভূমিকা কেৱল স্ৰষ্টা হিচাপেই সীমাবদ্ধ নহয়; অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ সংৰক্ষণ, সম্প্ৰসাৰণ আৰু পাঠক-সমাজৰ সৈতে সংযোগ স্থাপনতো তেখেতে কার্যকৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।

আৰু চাওক

• অসম সাহিত্য সভা
• সাহিত্য অকাডেমি বঁটা
• বিষ্ণু ৰাভা বঁটা
• গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
• শোণিতপুৰ জিলা
• গুৱাহাটী
• মনজ্যোৎস্না মহন্ত