আব্দুল মজিদ

আব্দুল মজিদ (১৬ নৱেম্বৰ ১৯৩১–২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭) অসমৰ চলচ্চিত্ৰ-সংস্কৃতিৰ এজন বহুমুখী ব্যক্তিত্ব। তেওঁ পৰিচালক, প্ৰযোজক, নাট্যকাৰ আৰু অভিনেতা ৰূপে কাম কৰিছিল। বিশেষকৈ খলনায়কধৰ্মী চৰিত্ৰত অভিনয় আৰু পৰৱৰ্তী কালত অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ পৰিচালনাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ অৱদান উল্লেখযোগ্য। তেওঁৰ পৰিচালনাত মুক্তি পোৱা চামেলি মেমচা'ব ছবিখনে শ্ৰেষ্ঠ আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰ হিচাপে ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰাটো তেওঁৰ কেৰিয়াৰৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ মাইলৰ খুঁটি বুলি ধৰা হয়; উক্ত ছবিখনত ভূপেন হাজৰিকায়ে সংগীত পৰিচালনা কৰি শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰিছিল।

জন্ম আৰু শিক্ষা

আব্দুল মজিদৰ জন্ম হৈছিল যোৰহাট জিলাৰ পুৰণি বালিবাটত, ১৬ নৱেম্বৰ ১৯৩১ তাৰিখে। তেওঁৰ পিতৃ আব্দুল মোনাফ আৰু মাতৃ নুৰ বিবি (লখিমী) আছিল। প্ৰাথমিক শিক্ষা তেওঁ যোৰহাট মোক্তাৱ স্কুলত গ্ৰহণ কৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত সপ্তম শ্ৰেণীলৈকে যোৰহাট বেজবৰুৱা হাইস্কুলত পঢ়ি, যোৰহাট গৱৰ্ণমেণ্ট হাইস্কুলৰ পৰা ১৯৫০ চনত প্ৰৱেশিকা উত্তীৰ্ণ হয়। উচ্চশিক্ষাৰ বাবে যোৰহাট জগন্নাথ বৰুৱা মহাবিদ্যালয়ত ভৰ্তি হৈছিল যদিও তেওঁৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা সম্পূৰ্ণ হৈ নাথাকে।

কৰ্মজীৱন: বিদ্যুৎ পৰিষদ আৰু সাংস্কৃতিক দায়িত্ব

চলচ্চিত্ৰজগতৰ সৈতে সংযোগ গঢ়ি উঠাৰ আগতে মজিদে কেইবাটাও বিভাগত অস্থায়ী চাকৰি কৰিছিল। ১৯৫৫ চনত তেওঁ বিদ্যুৎ পৰিষদত নিম্নবৰ্গ সহায়ক পদত যোগদান কৰে। এই চাকৰি-জীৱনৰ মাজতেই তেওঁ সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত নিজৰ আগ্ৰহ আৰু সক্ৰিয়তা অব্যাহত ৰাখে।

১৯৮১ চনত বিদ্যুৎ পৰিষদে ‘স্পেচিয়েল অফিচাৰ (কালচাৰেল এণ্ড ডকুমেণ্টেচন)’ নামৰ এটা পদ সৃষ্টি কৰি তেওঁক গুৱাহাটীত নিযুক্তি দিয়ে। ১৯৯০ চনৰ এপ্ৰিলত তেওঁৰ কাৰ্যকাল শেষ হয় যদিও চাকৰিৰ মেয়াদ ১৯৯১ চনৰ ১১ জুলাইলৈ বৃদ্ধি কৰা হৈছিল। এই প্রশাসনিক দায়িত্বই সাংস্কৃতিক নথিভুক্তিকৰণ আৰু সাংগঠনিক কাম-কাজৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক অধিক ঘনিষ্ঠ কৰি তোলে বুলি দেখা যায়।

চলচ্চিত্ৰত প্ৰৱেশ আৰু অভিনেতা ৰূপে পৰিচিতি

আব্দুল মজিদৰ চলচ্চিত্ৰত পদাৰ্পণ ঘটে নিপ বৰুৱা পৰিচালিত ৰঙা পুলিচ (১৯৫৮) ছবিত অভিনয় কৰাৰ জৰিয়তে। এই অভিজ্ঞতাই তেওঁক চলচ্চিত্ৰ জগতৰ ভিতৰত কাৰ্যকৰীভাৱে স্থাপন কৰে।

অভিনেতা ৰূপে তেওঁ বিশেষকৈ খলনায়কৰ চৰিত্ৰত অধিক পৰিচিতি লাভ কৰিছিল। অসমীয়া ছবিত খলনায়কৰ ভূমিকা কেতিয়াবা কেৱল প্ৰতিপক্ষ নহয়, কাহিনীৰ চাপ-টান আৰু সংঘাত সৃষ্টিৰ মুখ্য উপাদান। এইধৰণৰ চৰিত্ৰত মজিদৰ উপস্থিতিয়ে বহু ছবিৰ নাটকীয় গতি আৰু সংঘাতৰ তীব্ৰতা বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰিছিল বুলি চলচ্চিত্ৰ-অনুৰাগী মহলে ধাৰণা কৰে।

পৰিচালনা-কাৰ্য আৰু উল্লেখযোগ্য কৃতিত্ব

অভিনয়, নাট্যলেখন আৰু প্ৰযোজনাৰ অভিজ্ঞতা সঞ্চয় কৰি আব্দুল মজিদে পৰিচালনা ক্ষেত্ৰতো সক্ৰিয় হয়। উৎস-তথ্যত তেওঁৰ পৰিচালিত ছবিৰ সংখ্যাক লৈ দুটা উল্লেখ দেখা যায়—এটা মতে মুঠ ৬খন আৰু আন এক মতে মুঠ ৭খন অসমীয়া ছবি তেওঁ পৰিচালনা কৰিছিল। নিশ্চিত তালিকা উৎস-টোকাত দিয়া নহ’লেও, তেওঁৰ পৰিচালনাৰে সৰ্বাধিক আলোচিত ছবি চামেলি মেমচা'ব।

চামেলি মেমচা'ব ছবিখনে শ্ৰেষ্ঠ আঞ্চলিক চলচ্চিত্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰীয় বঁটা লাভ কৰিছিল। এই বঁটাপ্ৰাপ্তিৰ সৈতে সঙ্গতি ৰাখি, ছবিখনত ভূপেন হাজৰিকায়ে সংগীত পৰিচালনা কৰি শ্ৰেষ্ঠ সংগীত পৰিচালকৰ বঁটা লাভ কৰা কথাও উল্লেখযোগ্য। এই সফলতাই একেদৰে মজিদৰ পৰিচালনাশৈলী আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ শিল্প-মান দুয়োটা ক্ষেত্ৰতে এক ধৰণৰ স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছিল বুলি ধৰা হয়।

উৎস-টোকাত উপলব্ধ সংযোগৰ তালিকাত তেওঁৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বা তেওঁ কাম কৰা চলচ্চিত্ৰ-ধাৰাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত তলতীয়া ছবিসমূহৰ নামো উল্লেখিত আছে:

• মৰম তৃষ্ণা
• বনহংস
• সাত নম্বৰৰ সন্ধানত
• সেন্দূৰ (চলচ্চিত্ৰ)
• উপপথ
• বোৱাৰী (চলচ্চিত্ৰ)
• এণ্টনী মোৰ নাম (চলচ্চিত্ৰ)
• মন

(এই তালিকা উৎস-টোকাৰ “উপলব্ধ সংযোগ”ৰ আধাৰত দিয়া; কোনখনত তেওঁ কোন ভূমিকাত জড়িত আছিল—এই বিষয়ে নিশ্চিত তথ্য উৎস-টোকাত নাথাকাত ইমানতে সীমাবদ্ধ ৰখা হ’ল।)

নাট্যকাৰ আৰু সাংস্কৃতিক সক্ৰিয়তা

আব্দুল মজিদক নাট্যকাৰ হিচাপেও চিহ্নিত কৰা হৈছে, যিয়ে তেওঁক কেবল ৰূপালী পৰ্দাৰ শিল্পী নহয়, মঞ্চ-সংস্কৃতি আৰু কাহিনী-নির্মাণৰ জগতৰ মানুহ বুলিও প্ৰতিপন্ন কৰে। অসমীয়া সাংস্কৃতিক পৰিৱেশত নাটক আৰু চলচ্চিত্ৰ প্ৰায়ে পৰস্পৰ-প্ৰভাৱিত; এই প্ৰেক্ষাপটত মজিদৰ নাট্যকাৰসুলভ দক্ষতা তেওঁৰ অভিনয় আৰু পৰিচালনা—দুয়োটা ক্ষেত্ৰতেই উপযোগী হৈছিল বুলি অনুমান কৰিব পাৰি, যদিও নিৰ্দিষ্ট নাটকৰ নাম বা তথ্য উৎস-টোকাত দিয়া নহয়।

ব্যক্তিগত জীৱন

আব্দুল মজিদৰ জীৱনসংগী অকুমা। সন্তানসকল নেচিমুল, কাজু আৰু ওমৰ। তেওঁ ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয়তাৰ অধিকারী আছিল আৰু জন্মসূত্ৰে অসম, বিশেষকৈ যোৰহাট নগৰ-অঞ্চলৰ সাংস্কৃতিক পৰিৱেশৰ সৈতে ঘনিষ্ঠ।

মৃত্যু

আব্দুল মজিদৰ মৃত্যু হয় ২৪ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭ তাৰিখে। উৎস-তথ্যমতে সিদিনাই পুৱা ৯-৩০ বজাত তেওঁৰ মৃত্যু ঘটে। মৃত্যুৰ স্থান GNRC, গুৱাহাটী, অসম বুলি উল্লেখ আছে। জন্ম-তাৰিখ অনুসৰি মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁৰ বয়স ৮৫ বছৰ।

উত্তৰাধিকাৰ

আব্দুল মজিদৰ উত্তৰাধিকাৰ মূলত তিনিটা দিশত ধৰা পৰে—অভিনয়, পৰিচালনা আৰু সাংস্কৃতিক ক্ষেত্ৰত দীৰ্ঘকালীন সংযোগ। ৰঙা পুলিচ (১৯৫৮)ৰ জৰিয়তে আৰম্ভ হোৱা তেওঁৰ চলচ্চিত্ৰযাত্ৰাই পৰৱৰ্তী কালত চামেলি মেমচা'বৰ দৰে ৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতিলাভ কৰা ছবিৰ পৰিচালনালৈ আগবাঢ়ে। খলনায়ক চৰিত্ৰৰূপে জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিও তেওঁ পৰিচালক-নাট্যকাৰ ৰূপে জড়িত হৈ বহুমুখী সৃষ্টিশীলতাৰ উদাহৰণ স্থাপন কৰিছিল। লগতে, বিদ্যুৎ পৰিষদৰ সাংস্কৃতিক-নথিভুক্তিকৰণ সম্পৰ্কীয় দায়িত্বত নিযুক্তি লাভ কৰাটোও অসমৰ আধুনিক সাংস্কৃতিক প্রশাসন-ধাৰাৰ সৈতে তেওঁৰ সম্পৰ্ক সূচায়।

আৰু চাওক

• অসম
• চলচ্চিত্ৰ
• নিপ বৰুৱা
• ৰঙা পুলিচ
• চামেলি মেমচা'ব
• ভূপেন হাজৰিকা
• নাটক
• বিষ্ণু ৰাভা বঁটা
• অসম সাহিত্য সভাই প্ৰদান কৰা বঁটা আৰু সন্মান