তপন দাস

তপন দাস (জন্ম ১১ জানুৱাৰী ১৯৬২, গুৱাহাটী, অসম) অসমৰ আধুনিক মঞ্চ-সংস্কৃতি আৰু চলচ্চিত্ৰ জগতৰ এজন বহুমুখী ব্যক্তিত্ব। মঞ্চ অভিনেতা হিচাপে গুৱাহাটীৰ নাটমঞ্চত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাৰ পাছত তেওঁ ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ আৰু বাণিজ্যিক বোলছবিত সমানেই সক্ৰিয় হৈ পৰে। অভিনয়ৰ উপৰি নাট পৰিচালনা, আবৃত্তি আৰু গল্প-লিখনৰ সৈতে যুক্ত থকাত তেওঁক এক বহুমাত্ৰিক সাংস্কৃতিক কৰ্মী হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

পৰিচয়

তপন দাসৰ পৰিচিতি মূলতঃ অভিনয়ক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ় লৈ উঠিলেও তেওঁৰ কামৰ পৰিধি মাত্ৰ চলচ্চিত্ৰলৈ সীমাবদ্ধ নহয়। তেওঁ—

• মঞ্চ অভিনেতা
• চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা
• নাট পৰিচালক
• আবৃত্তিকাৰ
• গল্প লিখক

এনে একাধিক ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয় থাকি তেওঁ গুৱাহাটী কেন্দ্ৰিক মঞ্চচৰ্চা আৰু ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ জনপ্ৰিয় পৰম্পৰাৰ সৈতে নিজৰ নাম সংযুক্ত কৰে।

শৈশৱ, পৰিয়াল আৰু শিক্ষা

তপন দাসৰ জন্মস্থান গুৱাহাটী। তেওঁৰ দেউতাক অসম চৰকাৰৰ গড়কাপ্তানি বিভাগৰ বিষয়া আছিল আৰু চাকৰিৰ বদলিৰ বাবে পৰিয়ালে সঘনাই ঠাই সলাবলগীয়া হৈছিল। এই পৰিস্থিতিৰ ফলত তপন দাসে অসমৰ বিভিন্ন ঠাইৰ বিদ্যালয়ত পঢ়া-শুনা কৰে। এই বিচিত্ৰ শিক্ষাজীৱনে অসমৰ বিভিন্ন সামাজিক-সাংস্কৃতিক পৰিৱেশ দেখিবলৈ পোৱা অভিজ্ঞতা যোগায় বুলি ধাৰণা কৰা হয়, যিয়ে পৰৱৰ্তীকালে মঞ্চ-অভিনয়ৰ চৰিত্ৰ-নির্মাণত সহায়ক হৈ উঠিব পাৰে।

এটা সাক্ষাৎকাৰত তেওঁ নিজেই কৈছে যে তেওঁ অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়ৰ ছাত্ৰ আছিল। ব্যক্তিগত জীৱনত তেওঁৰ জীৱনসংগী পূৰবী শৰ্মা।

অভিনয়জীৱনৰ আৰম্ভণি

তপন দাসে ১৯৮০-ৰ দশকৰ আৰম্ভণিতে, হাইস্কুলত পঢ়ি থকাৰ সময়ৰে পৰা অভিনয়ৰ সৈতে জড়িত হয়। বিদ্যালয়-জীৱনত মঞ্চাভিনয়ৰ অভিজ্ঞতাই তেওঁক নাটকৰ প্ৰতি আকৃষ্ট কৰি তোলে আৰু পৰৱৰ্তীকালে গুৱাহাটীৰ নাটমঞ্চত তেওঁ নিয়মিতভাৱে দেখা দিবলৈ ধৰে। গুৱাহাটীৰ মঞ্চত অভিনয় কৰি তেওঁ খ্যাতি অৰ্জন কৰে—ইয়াৰ জৰিয়তে তেওঁ নাট্যদৰ্শক আৰু থিয়েটাৰ-কৰ্মীৰ মাজত এক নিৰ্ভৰযোগ্য অভিনেতা হিচাপে পৰিচিতি লাভ কৰে।

মঞ্চ আৰু ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ

মঞ্চকেন্দ্ৰিক কৰ্মজীৱনত তপন দাসে স্থায়ী মঞ্চৰ উপৰি ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰৰ জগততো উল্লেখযোগ্য উপস্থিতি গঢ়ে। তেওঁ নিম্নলিখিত থিয়েটাৰসমূহৰ সৈতে অভিনয়-সম্পৰ্কেৰে জড়িত আছিল—

• কহিনুৰ থিয়েটাৰ
• বৰদৈচিলা
• শকুন্তলা থিয়েটাৰ

ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰত কেৱল অভিনয়েই নহয়, তেওঁ নাট পৰিচালনাও কৰে। এই পৰিচালনা-কৰ্মৰ সৈতে তেওঁ হেঙুল আৰু ওপৰত উল্লেখিত থিয়েটাৰসমূহত জড়িত আছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। অভিনয় আৰু পৰিচালনা—দুয়োটা দিশতে সক্ৰিয় থকাৰ ফলত ভ্ৰাম্যমাণ নাট্যচৰ্চাত তেওঁ বহুমুখী কৰ্মীৰ পৰিচয় লাভ কৰে।

চলচ্চিত্ৰকর্ম

গুৱাহাটীৰ মঞ্চত জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰাৰ পাছত তপন দাসে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰত প্ৰৱেশ কৰে। তেওঁ বোলছবিত প্ৰথম অভিনয় কৰে পুলক গগৈ পৰিচালিত সেন্দূৰ (চলচ্চিত্ৰ)ত। ইয়াৰ পাছত তেওঁ কমেও ২০খন বোলছবিত অভিনয় কৰিছে বুলি তথ্য পোৱা যায়। এই চলচ্চিত্ৰ-যাত্ৰাই তেওঁক নাটমঞ্চৰ চেনা গণ্ডীৰ বাহিৰলৈ লৈ যায় আৰু বিস্তৃত দৰ্শকসমাজৰ মাজত পৰিচিতি বৃদ্ধি কৰে।

তেওঁ অভিনয় কৰা উল্লেখযোগ্য বোলছবিসমূহৰ ভিতৰত—

• পিতা-পুত্ৰ (চলচ্চিত্ৰ)
• আৱৰ্তন (চলচ্চিত্ৰ)
• দাগ (চলচ্চিত্ৰ)
• কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)
• বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)
• সূৰ্যাস্ত (চলচ্চিত্ৰ)
• অহেতুক

চলচ্চিত্ৰত তেওঁৰ ভূমিকা-ধৰণ বা চৰিত্ৰ-পৰিসৰ সম্পৰ্কে উৎস-টোকাত বিস্তৃত বিৱৰণ নাই; তথাপিও মঞ্চ, ভ্ৰাম্যমাণ আৰু চলচ্চিত্ৰ—তিনিও ক্ষেত্ৰত একে শিল্পীৰ সক্ৰিয়তা অসমৰ অভিনয়-জগতৰ বাবে উল্লেখযোগ্য দিশ।

অন্যান্য সৃষ্টিশীল কৰ্ম

অভিনয় আৰু পৰিচালনাৰ বাহিৰেও তপন দাস আবৃত্তিকাৰ আৰু গল্প লিখক হিচাপে পৰিচিত। এই দুয়োটা ক্ষেত্ৰে সক্ৰিয় থাকি তেওঁ কণ্ঠ-প্ৰয়োগ, ভাষা-সংবেদনশীলতা আৰু আখ্যান-গঢ়নিৰ অনুশীলন অব্যাহত ৰাখে। মঞ্চ-অভিনয়ত সংলাপ-উচ্চাৰণ আৰু আবেগ-প্ৰকাশৰ বাবে আবৃত্তিৰ অনুশীলনে সহায় কৰে বুলি নাট্যচৰ্চাত সাধাৰণতে ধৰা হয়; সেইদৰে গল্প-লিখনে চৰিত্ৰ আৰু পৰিস্থিতি অনুধাৱনত বিশেষ ভূমিকা লয়।

স্বীকৃতি

তপন দাসৰ কামে বঁটা-স্বীকৃতিও লাভ কৰিছে। তেওঁ শকুন্তলা আৰু শঙ্কৰ জোচেফ আলি (১৯৮৪) শীৰ্ষক কৰ্মৰ সৈতে সম্পৰ্কিতভাৱে ২০১২ চনত ‘ৰূপকাৰ বঁটা’ লাভ কৰে বুলি তথ্য উল্লেখ আছে। (উৎস-টোকাত বঁটাটোৰ সম্পূৰ্ণ শ্ৰেণী বা প্ৰদানকাৰী সংস্থাৰ বিৱৰণ দিয়া নাই।)

উত্তৰাধিকাৰ

তপন দাসৰ গুৰুত্ব অসমৰ অভিনয়-সংস্কৃতিৰ এক সংযোগ-সেতুৰ ৰূপত দেখা যায়—য’ত গুৱাহাটীৰ স্থায়ী মঞ্চ, ভ্ৰাম্যমাণ থিয়েটাৰ আৰু অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ একে শিল্পীৰ কৰ্মজীৱনত একে ৰেখাত লগ লাগে। বহু থিয়েটাৰ-কৰ্মীয়ে কেৱল এটা মাধ্যমত নিজকে সীমাবদ্ধ ৰাখে; তপন দাসে কিন্তু অভিনয়ৰ উপৰি নাট পৰিচালনা, আবৃত্তি আৰু গল্প-লিখনৰ মাজেৰে শিল্পচৰ্চাক বিস্তাৰিত কৰি ৰাখিছে। এই বহুমুখী সক্ৰিয়তাই তেওঁক অসমৰ সমকালীন সাংস্কৃতিক পৰিসৰত উল্লেখযোগ্য স্থান দিয়ে।

আৰু চাওক

• অসম
• গুৱাহাটী
• অসম অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়
• পুলক গগৈ
• সেন্দূৰ (চলচ্চিত্ৰ)
• কহিনুৰ থিয়েটাৰ
• পিতা-পুত্ৰ (চলচ্চিত্ৰ)
• আৱৰ্তন (চলচ্চিত্ৰ)
• দাগ (চলচ্চিত্ৰ)
• কন্যাদান (চলচ্চিত্ৰ)
• বাৰুদ (চলচ্চিত্ৰ)
• সূৰ্যাস্ত (চলচ্চিত্ৰ)
• অহেতুক