চেণ্ডা

চেণ্ডা (Chenda) হৈছে এক বিশেষপ্ৰকাৰৰ চুঙা আকৃতিৰ অৱনদ্ধ বাদ্য। ইয়াৰ উৎপত্তি মূলত ভাৰতৰ কেৰালা ৰাজ্যৰপৰা হৈছিল। কৰ্ণাটকৰ উপকূলীয় অঞ্চল তুলু নাডুতো ইয়াৰ বহুল ব্যৱহাৰ দেখা যায়। তুলু নাডু অঞ্চলত ইয়াক 'চেন্দে' বুলি জনা যায়। এই বাদ্যযন্ত্ৰটো কেৰালা আৰু তুলু নাডু— দুয়োটা অঞ্চলৰে সাংস্কৃতিক স্বকীয়তা আৰু ঐতিহ্যৰ এক অন্যতম প্ৰতীক। পৰম্পৰাগতভাৱে কেৰালাৰ মালয়াৰ জনজাতিৰ লোকসকলে এই বাদ্য ব্যৱহাৰ কৰে। তেওঁলোকৰ লোকবিশ্বাস অনুসৰি ভগৱান শিৱই তেওঁলোকক চেণ্ডা আৰু মন্ত্ৰবাদম বাদ্যৰ আশীৰ্বাদ দিছিল। তেওঁলোকৰ তান্ত্ৰিক পৰম্পৰাত এই দুই বাদ্যক এটা আনটোৰ সমাৰ্থক বুলি গণ্য কৰা হয়, য'ত শব্দ বা ধ্বনিক আধ্যাত্মিকভাৱে মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে লোৱা হয়।

এই বাদ্যযন্ত্ৰটো ইয়াৰ অতি উচ্চ আৰু গম্ভীৰ শব্দৰ বাবে বিখ্যাত। একোটা চেণ্ডাৰ দুটা ফাল বা মুখ থাকে। ইয়াৰ বাঁওফালৰ মুখখনক "ইডমথালা" (Edamthala) আৰু সোঁফালৰ মুখখনক "বলমথালা" (Valamthala) বুলি কোৱা হয়। বাঁওফালেৰ 'ইডমথালা' মুখখন গৰুৰ ছালৰ মাত্ৰ এটা বা দুটা তৰপেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। আনহাতে সোঁফালৰ 'বলমথালা' মুখখনত গৰুৰ ছালৰ পাঁচৰপৰা সাতটা তৰপ পৰ্যন্ত ব্যৱহাৰ কৰা হয়, যাতে ইয়াৰপৰা এক গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধ্বনি ওলাব পাৰে। এই ছালসমূহ প্ৰথমে ছাঁত শুকুৱাই লোৱা হয়। তাৰ পিছত "পনঞ্চি মৰম" (pananchi maram) নামৰ এবিধ গছৰ গুটিৰপৰা তৈয়াৰী এঠা ব্যৱহাৰ কৰি স্থানীয়ভাৱে পোৱা একপ্ৰকাৰৰ তাল গছ (Eeranpana) বা বাঁহৰপৰা সজা কাঠৰ বৃত্তাকাৰ আঙঠি বা ফ্ৰেমত (ইয়াক চেণ্ডা ভট্টম বা 'Chenda Vattam' বোলে) টানকৈ বান্ধি দিয়া হয়। এই ঘূৰণীয়া কাঠৰ ফ্ৰেমটো এটা ডাঙৰ পাত্ৰত থৈ গোটেই দিনটো সিজোৱা হয় আৰু তাৰ পিছত বৃত্তাকাৰ ৰূপত বেঁকা কৰি শুকুৱাই লোৱা হয়। চেণ্ডাৰ মূল গা-অংশ বা খোলাটো (যি ব্যাসত প্ৰায় ১ ফুট আৰু ডাঠত ১.৫ ইঞ্চি হয়) কোমল কঁঠাল গছৰ কাঠেৰে তৈয়াৰ কৰা হয়। বাদ্যটোৰ ভিতৰত উচ্চ অনুনাদ বা কঁপনি সৃষ্টি কৰিবলৈ প্ৰতি ৪ ইঞ্চিৰ ব্যৱধানত ইয়াৰ বেৰৰ ডাঠ অংশটো আকৌ ০.২৫ ইঞ্চিলৈকে চাঁচি কমাই দিয়া হয়। চেণ্ডাৰ শব্দৰ গুণগত মানদণ্ড comulti গ'লে কেৱল ছাল থকা এই কাঠৰ আঙঠিটো (চেণ্ডা পট্টম) সলনি কৰি দিয়া হয়। এজন নিয়মীয়া চেণ্ডা শিল্পীৰ বাবে প্ৰতি বছৰে গড়ে প্ৰায় ১৫টাকৈ এনে নতুন আঙঠিৰ প্ৰয়োজন হয়।

চেণ্ডা ঘাইকৈ হিন্দু মন্দিৰৰ উৎসৱ-পাৰ্বণ আৰু কেৰালাৰ বিভিন্ন ধৰ্মীয় লোককলাৰ সহযোগী বাদ্য হিচাপে বজোৱা হয়। কেৰালাৰ বিখ্যাত কথাকলি, কুডিয়াট্টম,কন্যাৰকালি আৰু থেয়্যাম) আদি বিভিন্ন নৃত্য আৰু ধৰ্মীয় আচাৰ-অনুষ্ঠানত চেণ্ডা অপৰিহাৰ্য। ইয়াৰ উপৰি কৰ্ণাটকৰ তুলু নাডু অঞ্চলৰ জনপ্ৰিয় লোকনাট্য যক্ষগণৰ (তেনকু থিত্তু ধাৰা) ক্ষেত্ৰতো এই বাদ্য সংগত কৰা হয়। যক্ষগানৰ উত্তৰ ধাৰাত ব্যৱহাৰ হোৱা এই বাদ্যৰে আন এটা ৰূপ আছে, যাক 'চান্দে' বুলি কোৱা হয়। পৰম্পৰাগতভাৱে চেণ্ডাক এবিধ 'অসুৰ বাদ্যম' (অৰ্থাৎ অসুৰ বা দানৱীয় বাদ্য) বুলি গণ্য কৰা হয়, কিয়নো ইয়াৰ প্ৰকৃতি উগ্ৰ আৰু ই সহজে আন সুৰীয়া বাদ্যৰ সৈতে সমস্বৰ বা হাৰ্মনীত মিলিব নোৱাৰে। চেণ্ডা হৈছে কেৰালাৰ যিকোনো সাংস্কৃতিক কাৰ্যসূচীৰে এক এৰাব নোৱাৰা অংগ।

কেৰালাত চেণ্ডা নিৰ্মাণৰ এই আপুৰুগীয়া শিল্পকলাটো বৰ্তমান পেৰুভেম্বু, নেম্মাৰা, লক্কিডি, ভেল্লাৰকাড আৰু ভালাপ্পায়া গাঁৱৰ মাত্ৰ কেইটামান পৰম্পৰাগত কমাৰ বা হাতশিল্পৰ ("Perumkollan") পৰিয়ালৰ মাজতে সীমাবদ্ধ হৈ আছে। কেৰালাৰ বহু প্ৰসিদ্ধ চেণ্ডা বাদকে ভেল্লাৰকাড গাঁৱৰপৰাই নিজৰ বাদ্যসমূহ কিনি আনি ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো এই গাঁওখন উচ্চ গুণগত মানসম্পন্ন চেণ্ডা তৈয়াৰ কৰাৰ বাবে বিখ্যাত।

চেণ্ডাৰ প্ৰকাৰ

কাঠৰ বৃত্তাকাৰ ফ্ৰেম অৰ্থাৎ "চেণ্ডা পট্টম" (Chenda Vattam)ৰ ব্যাসৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চেণ্ডা বিভিন্নপ্ৰকাৰৰ হ'ব পাৰে। সেই অনুসৰি ইহঁতক— "এট্টাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৮.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাঠু ভিচান চেণ্ডা" (৯ ইঞ্চি), "ওম্পাথে কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ১/৪ ইঞ্চি), "ওম্পাথাৰা ভিচান চেণ্ডা" (৯.৫ ইঞ্চি), "ওম্পাথে মুক্কাল ভিচান চেণ্ডা" (৯ ৩/৪ ইঞ্চি) আদি নামেৰে জনা যায়। এই ভিন্ন জোখৰ চেণ্ডাসমূহ ভিন্ন অনুষ্ঠান আৰু বিশেষকৈ ভিন ভিন কলা-ৰূপৰ আধাৰত ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

আকৌ চেণ্ডাৰ আকাৰ, গঠন আৰু কাৰ্যকাৰিতাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইহঁতক "ভীক্কু চেণ্ডা" (Veekku Chenda) বা "অচ্ছন চেণ্ডা" (Acchan Chenda), "উৰুত্তু চেণ্ডা" (Uruttu Chenda) আৰু "মুৰি চেণ্ডা" আদি ভাগত ভগাব পাৰি।

উৰুত্তু চেণ্ডা (Uruttu Chenda) সংগীতৰ বিচিত্ৰ তান বা বৈচিত্ৰ্যমজ় বোলসমূহ বজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দক নেতৃত্ব দিয়ে। সেইবাবে ইয়াক "প্ৰধান বাদ্য" (Leading instrument) বুলিও কোৱা হয়। উৰুত্তু চেণ্ডাৰ বজোৱা ফালটো সদায় 'ইডমথালা' ( বাঁওফালৰ মুখ) হয়, যিখন গৰুৰ কোমল আৰু একক তৰপৰ ছালেৰে সজা হয়। মালয়ালম ভাষাত "উৰুত্তু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'বাগৰাই দিয়া' বা 'পকাই দিয়া' (rolling)। শিল্পীসকলে নিজৰ সোঁহাতৰ কব্জিটো পকাই পকাই উৰুত্তু চেণ্ডাত বিচিত্ৰ ধবনিৰ সৃষ্টি কৰে। প্ৰথমটো কোবত মাৰি ধৰি থকা হাতৰ তলুৱাখন শিল্পীজনৰ নিজৰ মুখলৈ (ভিতৰলৈ) মুখ কৰি থাকে আৰু দ্বিতীয়টো কোবত (একেখন সোঁহাতেৰেই) তলুৱাখন বিপৰীত দিশলৈ (বাহিৰলৈ) মুখ কৰে। কব্জিটো ঘূৰাই এই কৌশলেৰে বাদ্যটো বজোৱা হয়।

ভীক্কু চেণ্ডা (Veekku Chenda) বা অচ্ছন চেণ্ডা (Acchan Chenda) মূলত গোটেই অনুষ্ঠানটোৰ ঘাই "তাল" (thalam) বা মূল ছন্দটো ধৰি ৰাখিবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ভীক্কু চেণ্ডাৰ বজোৱা মুখখন সদায় 'বলমথালা' (সোঁফালৰ মুখ) হয়, যিখন গভীৰ বেছ বা গম্ভীৰ ধবনি উলিয়াবলৈ বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে নিৰ্মাণ কৰা হয়। মালয়ালম ভাষাত "ভীক্কু" শব্দৰ অৰ্থ হৈছে 'জোৰেৰে কোবোৱা' (beating hard)। শিল্পীজনে নিজৰ কব্জি পকোৱা বা পকাই নোলোৱাকৈ পোনপটীয়াকৈ মাৰিৰে ছালৰ ওপৰত টানকৈ কোবাই ভীক্কু চেণ্ডাৰ ধবনি উলিয়ায়।

চেণ্ডা মেলম

"চেণ্ডা মেলম" মানে হৈছে চেণ্ডা বাদ্যৰ সন্মিলিত ব্যৱহাৰেৰে সৃষ্টি কৰা এক অনৱদ্য অৱনদ্ধ বাদ্য-বৃন্দ বা অৰ্কেষ্ট্ৰা। কেৰালাৰ প্ৰায় আটাইবোৰ পৰম্পৰাগত কৃষ্টি যেনে— কথাকলি, কুডিয়াট্টম, থেইয়াম আদিত চেণ্ডা মেলম এক অপৰিহাৰ্য অংগ। বিগত ৩০০ বছৰতকৈও অধিক কাল ধৰি চেণ্ডা মেলম কেৰালাৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় আৰু লোক-আদৰ লাভ কৰা বাদ্য-শৈলী হিচাপে পৰিগণিত হৈ আহিছে। কেৰালাৰ যিকোনো উৎসৱতে চেণ্ডা মেলমে ঘাই স্থান পায়। ইয়াত প্ৰধানকৈ ৭প্ৰকাৰৰ সুকীয়া 'মেলম' বা ছন্দ-শৈলী দেখিবলৈ পোৱা যায়, সেইবোৰ হ'ল— পঞ্চাৰী মেলম, চম্পা, চেম্পাডা, আদন্থা, অঞ্চদন্থা, ধ্ৰুৱম আৰু পাণ্ডি মেলম। ইয়াৰে প্ৰথম ৬বিধ মেলমক একেলগে "চেম্পাডা মেলংগল" বুলিও কোৱা হয়। এই সাতবিধৰ উপৰি কেৰালাত "নৱম" আৰু "কল্পম" নামৰ আন দুবিধ মেলমৰ প্ৰচলনো আছে।

পৰম্পৰাগত বা শাস্ত্ৰীয় চেণ্ডা মেলম যেনে— পঞ্চাৰী মেলম, পাণ্ডি মেলম বা তায়াম্বাকা আদিৰ বাবে চেণ্ডাৰ ছালখন অতি পাতল হোৱাটো দৰকাৰ। কিন্তু আনহাতে চিংগাৰী মেলম বাদ্যৰ ক্ষেত্ৰত ব্যৱহাৰ হোৱা ছালখন অতি টান আৰু টানকৈ কটা হয়, যাৰ প্ৰস্তুতকৰণ খৰচ অতি কম। চিংগাৰী মেলমক অৱশ্যে শাস্ত্ৰীয় বা পৰম্পৰাগত কলা-ৰূপ হিচাপে গণ্য কৰা নহয়।

প্ৰশিক্ষণ

চেণ্ডা বাদ্যৰ শিক্ষা এক অতি কঠোৰ আৰু পৰম্পৰাগত পদ্ধতিৰে প্ৰদান কৰা হয়। প্ৰথম অৱস্থাত শিক্ষাৰ্থীসকলে হাতৰ কোব ঠিক কৰিবলৈ এজোপা তেতেলী গছৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী টান আৰু শকত মাৰিৰে এটা ডাঙৰ শিল বা কাঠৰ টুকুৰাৰ ওপৰত বহুত দিনলৈ অভ্যাস কৰিব লাগে। এই প্ৰশিক্ষণৰ মাৰিডাল দীঘলে প্ৰায় ২৯ চেণ্টিমিটাৰ হয় আৰু ইয়াৰ এটা মূৰ ব্যাসত ৩ চেণ্টিমিটাৰ আৰু আনটো মূৰ ২.৫ চেণ্টিমিটাৰ হয়। শিল বা কাঠৰ ওপৰত কোব আৰু হাতৰ লয় ঠিক হোৱাৰ পিছতহে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলক বহু তৰপৰ ডাঠ ছালেৰে তৈয়াৰী ভীক্কু চেণ্ডা বা চেণ্ডাৰ 'বলমথালা' ভাগত বজাবলৈ দিয়া হয়। এই 'বলমথালা চেণ্ডা' দীঘল আৰু পাতল মাৰিৰে বজোৱা হয়। বলমথালাত ভালদৰে হাত পকাৰ পিছতহে শিক্ষাৰ্থীসকলে আটাইতকৈ কঠিন ভাগ অৰ্থাৎ মাত্ৰ এটা তৰপৰ পাতল ছালেৰে সজা উৰুত্তু চেণ্ডা বা 'ইডমথালা' অংশত বোল তুলিবলৈ শিক্ষা লাভ কৰে।

দুডাল মাৰিৰে চেণ্ডা বজাওঁতে সোঁহাতৰ মাৰিডালেৰে চেণ্ডাৰ ছালখনৰ ওপৰৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ ওপৰত) আৰু বাঁওহাতৰ মাৰিডালেৰে ছালখনৰ নামনিৰ অংশত (কেন্দ্ৰতকৈ অলপ তলত) কোবোৱা হয়।

কেৰালাত চেণ্ডা শিক্ষাৰ পৰম্পৰাগত আৰম্ভণি আৰু সামৰণি সদায় এক বিশেষ প্ৰাৰ্থনাৰ বোল "গণপতি কাই" বা গণেশ বন্দনাৰে কৰা হয়। ই হৈছে হিন্দু পৱিত্ৰ দেৱতা গণপতিৰ চৰণত জনোৱা এক ভক্তিপূৰ্ণ অৰ্ঘ্য।

একোটা "গণপতি কেই" বোলত মুঠ ৩৭টা কোব বা তাল থাকে।

গী... কাম...

ণ কা তা ৰা কাম...

ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম...

ণ কা তা ৰা কাম...

ধী কী ণা ণা কাম...

ধী ধী

ধা ৰী কী ডা ধী কা তা ৰা কাম...

ইয়াত "গ" (G) আৰু "ক" (K) আখৰেৰে আৰম্ভ হোৱা বোলসমূহ বাঁওহাতেৰে আৰু বাকী আটাইবোৰ বোল সোঁহাতেৰে কোবাই বজোৱা হয়।

গী.... কাম......

ণ কা তা ৰা কাম

ধী ৰী কী ডা ণ কা তা ৰা কাম

ণ কা তা ৰা কাম

ধী কাম... ধী কাম...

ড

ধী ৰী কী ডা তা কা তা ৰা কাম ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে যেতিয়া "গণপতি কেই" বজাবলৈ শিকে, তাৰ পিছত গুৰুৱে তেওঁলোকক চেণ্ডাৰ "সাধকম" অৰ্থাৎ পুনঃ পুনঃ কৰিবলগীয়া অনুশীলন বা ৰিয়াজ শিকাবলৈ আৰম্ভ কৰে। সাধাৰণতে এই "সাধকম" তিনিটা কোব বিশিষ্ট এক প্ৰক্ৰিয়াৰে আৰম্ভ হয়, যাক "থা কি টা" সাধকম বুলি কোৱা হয়।

"থা কি টা" সাধকম অৰ্থাৎ তিনিটা কোবৰ এই অনুশীলনে প্ৰথম পৰ্যায় বা "অন্নাম কালম"ৰ সৈতে আৰম্ভ হয়, যি হৈছে গুণোত্তৰ গতিৰ প্ৰথম স্তৰ। ই সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ (মেলম) মূল ভিত্তি বা "তাল" হিচাপে কাম কৰে। "অন্নাম কালম" আয়ত্ত কৰাৰ পাছত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় বা "ৰাণ্ডাম কালম", তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় বা "মুন্নাম কালম" আদি গুণোত্তৰ গতিৰ স্তৰসমূহ অনুশীলন কৰিবলৈ শিকে।

"থা কি টা" সাধকমৰ বাবে "অন্নাম কালম" বা প্ৰথম পৰ্যায়ত গুণোত্তৰ গতিত ৩টা কোব থাকে। গতিকে "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ কোবৰ সংখ্যা হ'ব প্ৰথম পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ৬টা কোব। "মুন্নাম কালম" বা তৃতীয় পৰ্যায়ত ই হ'ব দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ গুণিতক অৰ্থাৎ ১২টা কোব, "নালাম কালম" বা চতুৰ্থ পৰ্যায়ত হ'ব ২৪টা কোব ইত্যাদি। দ্বিতীয় পৰ্যায় কৰাৰ সময়ত, প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে যিমান সময় লাগিছিল, ঠিক সেই একেখিনি সময়ৰ ভিতৰতে ৬টা কোব বজাই শেষ কৰিব লাগে। একেদৰে তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১২টা কোব আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ ২৪টা কোবো প্ৰথম পৰ্যায়ৰ ৩টা কোবৰ বাবে লোৱা সময়ছোৱাৰ ভিতৰতে সমাপ্ত কৰিব লাগে। এই কাৰণেই "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ ছন্দ চক্ৰটোৰ মূল "তাল" বা আধাৰ বুলি কোৱা হয় (যিহেতু ই এটা সম্পূৰ্ণ ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লোৱা মূল সময় নিৰ্ধাৰণ কৰে, ইয়াত থা-কি-টাৰ বাবে ৩টা কোব)।

"ৱাই থাৰী" চেণ্ডা বজোৱাৰ সময়ত ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে মুখেৰে উচ্চাৰণ কৰা ঢোলৰ সদৃশ বোল বা ধবনি। প্ৰথম, দ্বিতীয়, তৃতীয় আৰু চতুৰ্থ পৰ্যায়ৰ বাবে "থা-কি-টা"ৰ ৱাই থাৰী বোলসমূহ তলত দিয়া ধৰণৰ:

১. কী-(টা) থা-(কা) থা-(ৰী) → ইয়াত যদিও মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয়, চেণ্ডাত মাত্ৰ তিনিটা কোবহে মৰা হয়।

২. কী-টা থা-কা থা-ৰী → ইয়াত মুখেৰে ৬টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু চেণ্ডাতো ৬টা কোব মৰা হয়।

৩. কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী → ইয়াত ১২টা ধবনি উলিওৱা হয় আৰু ১২টা কোব মৰা হয়।

৪. কী-টা-থা-কা-থা-ৰী-কী-টা থা-কা-থা-ৰী-কী-টা-থা-কা থা-ৰী-কী-টা-থা-কা-থা-ৰী

১. কী...টা থা...কা থা...ৰী

২. কী...টা থা...কা থা...ৰী

৩. কিডা.থাকা থাৰী.কিডা থাকা.থাৰী

৪. কিডাথাকাল.থাৰীকিডা থাকাথাৰী.কিডাথাকাল থাৰীকিডা.থাকালথাৰী

কালমৰ ধাৰণা

"কালম" হৈছে সংগীতৰ গুণোত্তৰ গতিৰ একো একোটা স্তৰ বা মাত্ৰা। যিকোনো কালমৰ আৰম্ভণি "অন্নাম কালম" অৰ্থাৎ প্ৰথম স্তৰৰ গতিৰে আৰম্ভ হয়, যি সমগ্ৰ বাদ্য-বৃন্দ প্ৰদৰ্শনৰ মূল চালিকা শক্তি বা "তাল"। প্ৰথম পৰ্যায়টো ভালদৰে অভ্যাস কৰাৰ পাছত শিক্ষাৰ্থীসকলে দ্বিতীয় পৰ্যায় ("ৰাণ্ডাম কালম"), তাৰ পিছত তৃতীয় পৰ্যায় ("মুন্নাম কালম"), চতুৰ্থ পৰ্যায় ("নালাম কালম") আদি ধাপে ধাপে শিকি যায়। এজন চেণ্ডা বাদকে নিজৰ অভিজ্ঞতা আৰু কঠোৰ সাধনাৰ বলত ৭, ৮, ৯ বা আনকি ১০ম "কালম" পৰ্যন্ত বাদ্য পৰিৱেশন কৰিব পাৰে।

ধৰি লওক এজন বাদকে ৩টা কোবেৰে বাদ্য আৰম্ভ কৰিলে আৰু সেই কোবকেইটা ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিলে, তেন্তে ইয়াক ৩টা কোবৰ "অন্নাম কালম" বুলি কোৱা হ'ব। গতিকে পৰৱৰ্তী "ৰাণ্ডাম কালম" বা দ্বিতীয় পৰ্যায়ত কোবৰ সংখ্যা দুগুণ অৰ্থাৎ ৬টা হ'ব আৰু সেই ৬টা কোবো ঠিক ৪ ছেকেণ্ডৰ ভিতৰতে বজাই শেষ কৰিব লাগিব। একেদৰে "মুন্নাম কালম"ত ১২টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু "নালাম কালম"ত ২৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ কৰিব লাগিব। ঠিক তেনেকৈ যদি এজন শিল্পীয়ে ৪টা কোবেৰে আৰম্ভ কৰি ৪ ছেকেণ্ডত চক্ৰটো শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ত ৮টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ত ১৬টা কোব ৪ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব। আকৌ যদি শিল্পীজনে সেই একেই ৪টা কোব ৪ ছেকেণ্ডৰ পৰিৱৰ্তে ২ ছেকেণ্ডতে শেষ কৰে, তেন্তে দ্বিতীয় পৰ্যায়ৰ ৮টা কোব ২ ছেকেণ্ডত আৰু তৃতীয় পৰ্যায়ৰ ১৬টা কোব ২ ছেকেণ্ডত শেষ হ'ব লাগিব।

এটা সম্পূৰ্ণ "কালম" বা ছন্দ চক্ৰ শেষ কৰিবলৈ লগা এই মুঠ সময়ছোৱাক "তালপট্টম" বুলি কোৱা হয় আৰু ইয়াৰ প্ৰথম স্তৰ অৰ্থাৎ "অন্নাম কালম"ক সমগ্ৰ বাদ্য অনুষ্ঠানৰ মূল ছন্দ বা "তাল" বুলি গণ্য কৰা হয়।

লগতে চাওক

• পঞ্চবাদ্যম

তথ্যসূত্ৰ

1. Application of composite materials to the chenda, an Indian percussion instrument^১

বহিঃসংযোগ

• বিজয়ৱাড়াত চেণ্ডা মেলম - বিশাখাপত্তনমত চেণ্ডা মেলম
• বেংগালুৰুত চেণ্ডা মেলম - চিংগাৰী মেলম
• বাদ্য কলা
• চেণ্ডা মেলম ব্লগ