অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী

অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰী অসমৰ এগৰাকী লেখিকা, সাংবাদিক আৰু সম্পাদক। উপন্যাস আৰু গদ্যৰ ক্ষেত্ৰত তেখেতৰ সক্ৰিয়তা সমকালীন অসমীয়া সমাজৰ নানান জটিলতা—নাৰী-অভিজ্ঞতা, ব্যক্তিগত-সামাজিক টানাপোড়েন, নগৰীয়া জীৱনবোধ, আৰু পৰিয়াল-সম্পৰ্কৰ সংকট—ইত্যাদিক সাহিত্যিক ভাষাত ধৰি ৰাখিবলৈ সহায় কৰিছে। লগতে, সংবাদ জগতত সম্পাদনা আৰু স্তম্ভলেখাৰ যোগেদি তেখেতে সাহিত্য-সংস্কৃতি আৰু জনজীৱনৰ সংলাপক বিস্তাৰ দিছে।

জন্ম আৰু শিক্ষা

অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰীৰ জন্মস্থান যোৰহাট; জন্মচন ১৯৬৪। স্নাতক পৰ্যায়ত তেখেতে দেৱীচৰণ বৰুৱা ছাত্ৰী মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে। পাছত ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা সমাজশাস্ত্ৰত ১৯৮৭ চনত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

পৰৱৰ্তী সময়ত তেখেতে কলিকতাত সাংবাদিকতাৰ পাঠ্যক্ৰম গ্ৰহণ কৰে (১৯৯৩)। ইয়াৰ উপৰি, পশ্চিমবংগ চৰকাৰৰ তথ্য আৰু সাংস্কৃতিক দপ্তৰৰ অধীনস্থ বোলছবি কেন্দ্ৰৰ আৰ্ট এণ্ড ফিল্ম এপ্ৰিছিয়েচন পাঠ্যক্ৰমতো তেখেতে অধ্যয়ন কৰে। এই শিক্ষাগত পথচলাত সমাজশাস্ত্ৰ, সংবাদ-মাধ্যম আৰু শিল্পবোধ—এই তিনিটা ক্ষেত্ৰ একে সময়তে গঢ় লৈ উঠে।

পেশাগত জীৱন: সাংবাদিকতা, শিল্প-শিক্ষা আৰু সম্পাদনা

শিক্ষাজীৱনৰ পৰৱৰ্তী ধাপত পূজাৰীয়ে কমাৰ্চিয়েল আৰ্ট আৰু কম্পিউটাৰ গ্ৰাফিক্সত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। সেই অভিজ্ঞতাৰ ভিত্তিত তেওঁ কলিকতাৰ একাডেমী অফ ফাইন আৰ্টছৰ অধীনস্থ এক প্ৰতিষ্ঠানত কিছুকাল শিক্ষকতা কৰিছিল বুলি তথ্য উপলব্ধ।

পেছাগত দিশত তেখেতৰ মূল পৰিচয় গঢ় লৈ উঠে সাংবাদিকতাৰ জৰিয়তে। গুৱাহাটীৰ পৰা প্ৰকাশিত আমাৰ অসম কাকতত কিছুকাল সাংবাদিকতা কৰাৰ পিছত তেখেতে সাদিন গোষ্ঠীৰ সৈতে জড়িত হয়। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, বৰ্তমান তেখেত সাদিন কাকতৰ সম্পাদক হিচাপে কাৰ্যৰত আৰু লগতে ‘সাতসৰী’ নামৰ অসমীয়া মাহেকীয়া আলোচনীখনৰ সম্পাদনাৰ দায়িত্বও বহন কৰি আহিছে।

তেখেতৰ সাংবাদিকতা-ভিত্তিক লেখনীচৰ্চাৰ এটা উল্লেখযোগ্য দিশ হৈছে সাপ্তাহিক স্তম্ভলেখা ‘কলিকতাৰ চিঠি’, যি অসম বাণী কাকতত প্ৰকাশ পাই জনপ্ৰিয়তা লাভ কৰিছিল। সংবাদ-মাধ্যম আৰু সৃজনশীল সাহিত্য—দুয়োটাৰ সমান্তৰাল গতিই তেখেতক পাঠকসমাজত পৃথক স্থান দিছে।

সাহিত্যকৃতি: উপন্যাস আৰু গদ্য

অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰীৰ সাহিত্যচৰ্চাৰ কেন্দ্ৰবিন্দু উপন্যাস। তেখেতৰ প্ৰথম উপন্যাস ‘হৃদয় এক বিজ্ঞাপন’ (প্ৰথম প্ৰকাশ ১৯৯৮)ৰ যোগেদি তেখেতে ব্যাপক মনোযোগ আকৰ্ষণ কৰে। উপলব্ধ তথ্য অনুসৰি, সাহিত্যিক সমালোচক হোমেন বৰগোহাঞিয়ে এই উপন্যাসখনক সেই সময়ৰ এক উল্লেখযোগ্য উপন্যাস বুলি মূল্যায়ন কৰিছিল আৰু উপন্যাসখনৰ জৰিয়তে আধুনিক অসমীয়া সমাজ সম্পৰ্কে নতুনধৰণৰ প্ৰশ্ন উত্থাপিত হোৱা বুলি মত প্ৰকাশ কৰিছিল। কিতাপখন বহু সংস্কৰণলৈ আগবাঢ়ি যায় (উৎস-টোকা মতে ১৪টা সংস্কৰণ)।

উপন্যাসৰ ক্ষেত্ৰত তেখেতৰ কেইখনমান উল্লেখযোগ্য গ্ৰন্থ—

• ‘হৃদয় এক বিজ্ঞাপন’ (১৯৯৮)
• ‘এজন ঈশ্বৰৰ সন্ধানত’ (১৯৯৮)
• ‘কাঞ্চন’ (২০০১) — উৎস-টোকা অনুসৰি, সংকীৰ্ণ মানসিকতাৰ পুৰুষীয় আচৰণ, প্ৰতাৰণা আৰু যৌন নিৰ্যাতনৰ প্ৰসঙ্গ উত্থাপিত।
• চাহেবপুৰাৰ বৰষুণ (২০০৩) — চাহেবপুৰা নামৰ গাঁৱৰ সমাজকৰ্মীসকলৰ দুঃসাহসিক যাত্ৰা/অভিযানক কেন্দ্ৰ কৰি।
• ‘ব'ৰাগী নদীৰ ঘাট’ (২০০৪)
• ‘নাহৰৰ নিৰিবিলি ছাঁ’ (২০০৫) — ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ত পঢ়াৰ সময়ৰ দিনলিপিৰূপ স্মৃতি-আধাৰিত বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ।
• ‘ৰাগ অনুৰাগ’ (২০০৭)
• মেৰেং (২০১০) — ‘মেৰেং’ বা ইন্দিৰা মিৰি নামৰ এগৰাকী শক্তিশালী মহিলাক কেন্দ্ৰ কৰি কাহিনী।
• ‘সোণ হৰিণৰ চেঁকুৰ’ (২০১২) — উৎস-টোকা অনুসৰি, কেৰিয়াৰ-কেন্দ্ৰিক উৎকণ্ঠা, বিফলতাত হতাশা, আৰু আত্মহননৰ বিপৰীতে জীৱনমুখী বাৰ্তা।
• নীল প্ৰজাপতি (২০১৩) — দম্পতীজীৱনৰ সৰু সমস্যা আৰু আন্তৰিকতাক কেন্দ্ৰ কৰি।
• জলছবি (২০১৪) — এলঝেইমাৰজনিত সংকটে পিতৃ-মাতৃ আৰু সন্তানৰ সম্পৰ্কত কেনেকৈ দূৰত্ব আনিব পাৰে, সেই প্ৰসঙ্গ।
• ‘ইয়াত এখন অৰণ্য আছিল’ (উৎস-টোকা মতে ২০১৮; বঁটা প্ৰদান ২০২১)

গদ্য-সাহিত্য আৰু ৰচনাৰ ক্ষেত্ৰতো তেখেতৰ একাধিক কিতাপৰ নাম উৎস-টোকাত পোৱা যায়। উদাহৰণস্বৰূপে—

• ‘বসন্তৰ গান’ (১৯৯৯)
• ‘এজন অসামাজিক কবিৰ বায়'গ্ৰাফী’ (২০০১)
• কেথেৰিণাৰ সৈতে এটা নিৰ্জন দুপৰীয়া (২০০৫)
• ‘ন' মেনছ লেণ্ড’ (চুটিগল্পৰ সংকলন)
• ‘কলিকতাৰ চিঠি’ (১৯৯৯)
• ‘ডায়েৰী’ (২০০১)
• ‘অট’গ্ৰাফ’ (২০০৪)
• ‘প্ৰিয় মানুহ, প্ৰিয় কথা’ (২০১৩)
• ‘সুখৰ ৰামধেনু’ (২০২৩) — গল্প সংকলন বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ

বিষয়বস্তু আৰু শৈলী বৈশিষ্ট্য

উপলব্ধ তথ্যৰ আধাৰত পূজাৰীৰ ৰচনাৰ কেইটামান প্ৰধান ধাৰা লক্ষণীয়—

• সমকালীন সমাজ-বাস্তৱতাক কেন্দ্ৰ কৰি ব্যক্তিৰ আভ্যন্তৰীণ দ্বন্দ্ব আৰু নৈতিক-সামাজিক প্ৰশ্ন উত্থাপন।
• নাৰীজীৱনৰ অভিজ্ঞতা, শক্তি আৰু অৱদমনৰ বহুমাত্ৰিক চিত্ৰায়ণ (উদাহৰণ: ‘কাঞ্চন’, মেৰেং)।
• পৰিয়াল, দম্পতীসম্পৰ্ক আৰু প্ৰজন্মগত দূৰত্বৰ মনোবৈজ্ঞানিক দিশ (উদাহৰণ: নীল প্ৰজাপতি, জলছবি)।
• শিক্ষাজীৱন/দিনলিপি-ধাঁচৰ স্মৃতিময় বৰ্ণনা (উদাহৰণ: ‘নাহৰৰ নিৰিবিলি ছাঁ’ সম্পৰ্কে উৎস-টোকাৰ মন্তব্য)।
• জীৱনমুখী নৈতিক আহ্বান আৰু পাঠকক আত্মমূল্যায়নৰ দিশে ঠেলি দিয়া বাৰ্তা (উদাহৰণ: ‘সোণ হৰিণৰ চেঁকুৰ’ৰ কেন্দ্ৰীয় বক্তব্যৰ ৰূপত উৎস-টোকাত উল্লেখিত)।

এই বৈশিষ্ট্যসমূহত সাংবাদিকতাৰ অভ্যাসৰ প্ৰভাৱ দেখা যায়—ঘটনা-নিষ্ঠ দৃষ্টি, সমাজৰ ধৰণ-ধৰণৰ ভাষ্য ধৰি ৰাখা, আৰু পাঠকক সঁহাৰি জনাবলৈ উদ্বুদ্ধ কৰা প্ৰশ্নমুখৰতা।

বঁটা আৰু সন্মান

অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰীয়ে কেইবাটাও উল্লেখযোগ্য স্বীকৃতি লাভ কৰিছে—

• অসম সাহিত্য সভাৰ কুমাৰ কিশোৰ সোঁৱৰণি/স্মৃতি সাহিত্য বঁটা (২০০৩) — চাহেবপুৰাৰ বৰষুণ উপন্যাসৰ বাবে।
• সাহিত্য অকাডেমি বঁটা (অসমীয়া ভাষা) (২০২১) — ‘ইয়াত এখন অৰণ্য আছিল’ উপন্যাসৰ বাবে।
• ৰেনেছাঁ অসম বঁটা (২০১৩) — উৎস-টোকা অনুসৰি এই সন্মান লাভ।

উত্তৰাধিকাৰ

অনুৰাধা শৰ্মা পূজাৰীৰ অৱদান অসমীয়া সাহিত্যৰ সমকালীন ধাৰাত দুটা সমান্তৰাল ক্ষেত্ৰ জোৰা লাগি থকা এক উদাহৰণ: সৃজনশীল সাহিত্য আৰু সংবাদসম্পাদনা। উপন্যাসত সমাজৰ ভিতৰৰ দহন, নিভৃত সংকট আৰু নাৰী-অভিজ্ঞতাক কাহিনীৰ ৰূপ দিয়া; আনফালে সংবাদপত্ৰ-আলোচনীত সম্পাদনা আৰু স্তম্ভলেখাৰ জৰিয়তে পাঠক-সমাজৰ সৈতে সদায় সংলাপত থকা—এই যুগল ভূমিকাই তেখেতক আধুনিক অসমীয়া সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ গতিধাৰাত এক গুৰুত্বপূর্ণ উপস্থিতি কৰি তোলে। বিশেষকৈ সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভে তেখেতৰ সাহিত্যিক মৰ্যাদা ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিসৰত প্ৰতিষ্ঠা পায় বুলি ক’ব পাৰি।

আৰু চাওক

• অসম
• যোৰহাট
• ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়
• সাংবাদিকতা
• কলিকতা
• আমাৰ অসম
• সাদিন
• অসম সাহিত্য সভা
• সাহিত্য অকাডেমি
• সাহিত্য অকাডেমি বঁটা
• চাহেবপুৰাৰ বৰষুণ
• কাঞ্চন (উপন্যাস)
• মেৰেং
• নীল প্ৰজাপতি
• জলছবি
• ৰেনেছাঁ অসম বঁটা
• হোমেন বৰগোহাঞি
• অসম বাণী
• দেৱীচৰণ বৰুৱা ছাত্ৰী মহাবিদ্যালয়
• পশ্চিমবংগ
• গুৱাহাটী
• ইন্দিৰা মিৰি
• কেথেৰিণাৰ সৈতে এটা নিৰ্জন দুপৰীয়া