ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় (Dibrugarh University) অসমৰ পূব প্ৰান্তত, ডিব্ৰুগড় চহৰত অৱস্থিত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ এটা ৰাজহুৱা (Public) বিশ্ববিদ্যালয়। ১৯৬৫ চনত অসম বিধানসভাত প্ৰস্তাৱিত “ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় বিধেয়ক, ১৯৬৫”ৰ জৰিয়তে বিশ্ববিদ্যালয়খন স্থাপন কৰা হয়। অঞ্চলটোৰ উচ্চশিক্ষা, গৱেষণা আৰু মহাবিদ্যালয়-সংযুক্ত শিক্ষাব্যৱস্থা পৰিচালনাত ইয়াৰ বিশেষ ভূমিকা আছে।
অৱস্থান আৰু চৌহদ
বিশ্ববিদ্যালয়খন ডিব্ৰুগড় নগৰৰ “নতুন বজাৰ” কেন্দ্ৰবিন্দুৰ পৰা প্ৰায় ৫ কিমি দক্ষিণে “ৰজাভেটা” অঞ্চলত অৱস্থিত। ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (NH-37) বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদৰ মাজেদি পাৰ হৈ যায়, যাৰ ফলত যোগাযোগৰ দিশত চৌহদটো সহজে উপলব্ধ।
চৌহদ-সম্পৰ্কীয় মুখ্য তথ্য:
- মুঠ মাটিকালি: ২০৩ হেক্টৰ
- চাহখেতিৰ অধীন এলেকা: ৭৪.৩ হেক্টৰ
প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰশাসন
ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় ১৯৬৫ চনত স্থাপিত হয়। প্ৰথম উপাচাৰ্য আছিল ড॰ বি. আৰ. শেঠ। তথ্যপেটী অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ আচাৰ্য অসমৰ ৰাজ্যপাল। উপাচাৰ্য হিচাপে ড° জিতেন হাজৰিকা আৰু অধ্যক্ষ হিচাপে ড° দিলীপ কুমার ঝা-ৰ নাম উল্লেখ আছে। বিশ্ববিদ্যালয়খন ৰাজহুৱা প্ৰকাৰৰ হওঁতে ইয়াৰ শাসন-প্ৰশাসনীয় কাঠামো আইনগত বিধেয়ক-ভিত্তিক।
শৈক্ষিক গাঁথনি আৰু পাঠ্যক্ৰম
বিশ্ববিদ্যালয়ত কলা, বিজ্ঞান, বাণিজ্য আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ পাঠদানৰ বাবে বিভাগ আৰু অধ্যয়ন কেন্দ্ৰ আছে। প্ৰযুক্তি-সম্পৰ্কীয় শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত “অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যাৰ প্ৰতিষ্ঠান” নামেৰে এটা প্ৰতিষ্ঠান বিশ্ববিদ্যালয়তে অন্তৰ্ভুক্ত।
পাঠ্যক্ৰম-ব্যৱস্থাপনাত ক্ৰমাগত সংস্কাৰৰ উদাহৰণ:
- ২০০১-২০০২ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰমত ষাণ্মাসিক পদ্ধতি প্ৰয়োগ
- ২০০৯-২০১০ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা স্নাতকোত্তৰ স্তৰত Choice Based Credit System (CBCS) আৰম্ভ
- ২০১১-২০১২ শিক্ষাবৰ্ষৰ পৰা অধীনস্থ মহাবিদ্যালয়সমূহৰ স্নাতক পাঠ্যক্ৰমত ষাণ্মাসিক পদ্ধতি আৰম্ভ
বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অধীন/অনুমোদিত মহাবিদ্যালয়ৰ সংখ্যা ১৬০, যাৰ দ্বাৰা বিশ্ববিদ্যালয়খন অঞ্চলভিত্তিক উচ্চশিক্ষাৰ বৃহৎ জালিকাৰ কেন্দ্ৰভূমিকা পালন কৰে।
গৱেষণা, ডিগ্ৰী আৰু স্বীকৃতি
ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ে ২০টাতকৈ অধিক বিষয়ত পি.এইচ.ডি. ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰে। ০৩-০৫-২০১১ তাৰিখলৈকে মুঠ ১০৯৮জন গৱেষকক পি.এইচ.ডি. ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হৈছে বুলি তথ্য-টোকাত উল্লেখ আছে। বৰ্তমান ১০টা বিষয়ত এম.ফিল ডিগ্ৰী প্ৰদান কৰা হয়:
- অসমীয়া
- ইংৰাজী
- ৰসায়ন বিজ্ঞান
- পদাৰ্থ বিজ্ঞান
- বাণিজ্য
- বুৰঞ্জী
- গণিত
- ৰাজনীতি বিজ্ঞান
- সমাজতত্ত্ব
- পৰিসংখ্যা
বিশ্ববিদ্যালয়খন AIU (Association of Indian Universities) আৰু ACU (Association of Commonwealth Universities)-ৰ সদস্য। NAAC, Bangaloreৰ মূল্যাঙ্কনত বিশ্ববিদ্যালয়খন A Grade লাভ কৰিছে।
UGC আৰু অন্যান্য স্বীকৃতি-কাৰ্যসূচীৰ অন্তৰ্গত উল্লেখযোগ্য তথ্য:
- UGC-এ “অসমীয়া বিভাগ”ক Center for Advanced Studies (CAS) হিচাপে চিহ্নিত কৰে
- UGC-এ আন ৮টা বিভাগক SAPৰ অধীনত DSA/DRS মৰ্যাদা প্ৰদান কৰে
- “পে’ট্ৰলিয়াম প্ৰযুক্তিবিদ্যা” বিভাগ DST (ভাৰত চৰকাৰ)ৰ অধীন TIFACৰ CORE হিচাপে চিহ্নিত
সন্মানীয় আসনসমূহ
গৱেষণাৰ বাবে সন্মানীয় আসন ৩খন আছে:
- অসমীয়া বিভাগ: “সাহিত্যৰথী লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা আসন”
- বুৰঞ্জী বিভাগ: “শ্ৰীশ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱ আসন”
- প্ৰায়োগিক ভূতত্ত্ব বিভাগ: “কে. ডি. মালব্য আসন”
কেন্দ্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ আৰু তথ্য-সুবিধা
বিশ্ববিদ্যালয়ৰ কেন্দ্ৰীয় গ্ৰন্থাগাৰ চাৰিমহলীয়া। ইয়াৰ কালি প্ৰায় ৩৩৫৭০ বৰ্গফুট। গ্ৰন্থাগাৰত গ্ৰন্থ, আলোচনী, পত্ৰিকা আৰু বাতৰি কাগজ সংৰক্ষণ কৰা হয়; লগতে গৱেষকসকলৰ গৱেষণা-পত্ৰৰ পৃথক সংগ্ৰহো আছে। ব্যৱস্থাপনা আৰু আদান-প্ৰদান সুবিধা সম্পূৰ্ণ কম্পিউটাৰ নিয়ন্ত্ৰিত। ২০০৪-০১-০১ তাৰিখৰ পৰা ইণ্টাৰনে’টৰ জৰিয়তে প্ৰায় ৪৭০০ ই-পত্ৰিকা পঢ়াৰ সুবিধা আৰম্ভ কৰা হয়।
ছাত্ৰাবাস-ছাত্ৰীনিবাস আৰু অৱসৰধাঁচনি
বিশ্ববিদ্যালয় চৌহদত একাধিক ছাত্ৰাবাস/ছাত্ৰীনিবাস আছে, যাৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য নামসমূহ:
- পদ্মনাথ গোহাঞি বৰুৱা
- মফিজ্জুদ্দিন আহমেদ হাজৰিকা
- মণিৰাম দেৱান
- ড॰ লীলা গগৈ গৱেষক
- জয়মতী
- নলিনীবালা দেৱী
- আইদেউ সন্দিকৈ
- পদ্মাকুমাৰী গোহাঁই
- স্বৰ্ণলতা বৰুৱা
- মামণি ৰয়চম গোস্বামী
বৃত্তিমূলক পাঠ্যক্ৰমৰ বাবে ছাত্ৰনিবাস আৰু ছাত্ৰীনিবাস আছে। অভিযান্ত্ৰিকীৰ বাবে ১ নং আৰু ২ নং ছাত্ৰাৱাসৰ উল্লেখো পোৱা যায়। বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ভিতৰত ব্যৱস্থাপনা অধ্যয়ন কেন্দ্ৰৰ ৱেবচাইট উল্লেখিত আছে বুলি তথ্য-টোকাত দিয়া হৈছে।
নীতিবাক্য
তথ্যপেটী অনুসৰি বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ আদৰ্শবাণী: “নিয়তং কুৰু কৰ্ম”।
তাৎপৰ্য
ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয় অসমৰ পূব প্ৰান্তৰ উচ্চশিক্ষা ব্যৱস্থাত পাঠদান, গৱেষণা, আৰু ১৬০খন অধীন/অনুমোদিত মহাবিদ্যালয়ৰ এক বৃহৎ একাডেমিক সংযোগ স্থাপনৰ জৰিয়তে কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে। NAACৰ A Grade, UGC-ৰ CAS/SAP-স্বীকৃতি, আৰু AIU-ACU সদস্যপদে বিশ্ববিদ্যালয়খনৰ শিক্ষাগত মান-নিৰীক্ষণ আৰু শৈক্ষিক নেটৱৰ্কৰ সৈতে সংযোগ প্ৰতিফলিত কৰে।
আৰু চাওক
- (উপলব্ধ সংযোগ তালিকাত কোনো সংযোগ দিয়া নাই)
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
সম্পাদকীয় প্ৰবন্ধ। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া বিশ্বকোষৰ বাবে নতুনকৈ মৌলিক ভাষাত লিখা হৈছে (এআই-সহায়ক খচৰা; মানৱ সম্পাদকীয় পৰ্যালোচনা চলি আছে)। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।
অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ স্বেচ্ছাসেৱী লেখকসকললৈ আমাৰ কৃতজ্ঞতাপূৰ্ণ শ্ৰদ্ধাঞ্জলি, যিসকলৰ দীৰ্ঘদিনীয়া সাধনাই অসমীয়া ভাষাত মুক্ত জ্ঞানৰ বাট মুকলি কৰিছিল।