সৰ্বানন্দ সোণোৱাল

সৰ্বানন্দ সোণোৱাল (জন্ম: ৩১ অক্টোবৰ ১৯৬২) অসমৰ এগৰাকী ৰাজনীতিবিদ আৰু সদ্যপ্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী। ছাত্ৰ সংগঠনভিত্তিক নেতৃত্ব, ৰাজ্যিক আৰু কেন্দ্ৰীয় ৰাজনীতিত দায়িত্ব, আৰু বিতৰ্কিত আই এম ডি টি আইনৰ বিৰুদ্ধে আইনী পদক্ষেপৰ বাবে তেখেতে অসমৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে। তেখেতে অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে ২০১৬ চনৰ পৰা ২০২১ চনলৈ দায়িত্ব পালন কৰাৰ পিছত ২০২১ চনৰ ৭ জুলাইত ভাৰত চৰকাৰৰ কেবিনেট মন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে।

প্ৰাৰম্ভিক জীৱন আৰু শিক্ষা

সৰ্বানন্দ সোণোৱালৰ জন্ম ১৯৬২ চনৰ ৩১ অক্টোবৰ তাৰিখে অসমৰ ডিব্ৰুগড় জিলাত (উৎস-টোকাত দিনজান, মুলুক গাঁও—দুয়ো ঠাইৰ উল্লেখ পোৱা যায়) হয়। তেখেত স্বৰ্গীয় জীৱেশ্বৰ সোণোৱাল আৰু স্বৰ্গীয়া দীনেশ্বৰী সোণোৱালৰ পুত্ৰ। পৰিয়ালত তেখেতৰ ছয়জন ককায়েক আৰু দুজনী ভনীয়েক আছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়।

শিক্ষাজীৱনত তেখেতে মুলুক গাঁও প্ৰাথমিক বিদ্যালয়ত প্ৰাথমিক শিক্ষা আৰম্ভ কৰি বিন্ধাকাটা মধ্য ইংৰাজী বিদ্যালয়ত ষষ্ঠ শ্ৰেণীলৈকে অধ্যয়ন কৰে। তাৰ পিছত ডিব্ৰুগড় ডনবস্কো স্কুলৰ পৰা স্কুলীয়া শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰে। উচ্চ শিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত তেখেতে ডিব্ৰুগড় হনুমানবক্স সূৰজমল কানৈ মহাবিদ্যালয়ৰ পৰা কলা শাখাত স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰে আৰু ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা ইংৰাজী বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী গ্ৰহণ কৰে। লগতে গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়ত আইন শিক্ষা সমাপ্ত কৰাৰ উপৰিও সাংবাদিকতা আৰু গণ-যোগাযোগ (mass communication)ত ডিগ্ৰী লাভ কৰে বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে।

ছাত্ৰ আন্দোলন আৰু সংগঠনী নেতৃত্ব

মহাবিদ্যালয়ত অধ্যয়নৰ সময়তে সোণোৱাল সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থাৰ সৈতে জড়িত হয়। তেখেতে ১৯৯২ চনৰ পৰা ১৯৯৯ চনলৈ সন্থাটোৰ সভাপতি হিচাপে দায়িত্ব বহন কৰে। এই সময়খিনিত ছাত্ৰ সংগঠনভিত্তিক ৰাজনৈতিক-সামাজিক সক্ৰিয়তা আৰু নেতৃত্বগুণ তেখেতৰ ৰাজনীতিত প্ৰৱেশৰ বাবে এক মুখ্য পটভূমি গঢ়ি তোলে।

উৎস-টোকা অনুসৰি তেখেতে ১৯৯৪ চনৰ পৰা ২০০৪ চনলৈ উত্তৰ পূব ছাত্ৰ সন্থাৰ চেয়াৰমেন হিচাপেও কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। এই দায়িত্বে তেখেতৰ নেতৃত্বক অসমৰ বাহিৰলৈকে উত্তৰ-পূবৰ পৰিসৰত বিস্তাৰিত কৰে বুলি ধাৰণা কৰা হয়।

ৰাজনীতিত প্ৰৱেশ আৰু দলীয় পৰিবর্তন

সোণোৱালে ১৯৯৯ চনত অসম গণ পৰিষদত যোগদান কৰে। তাৰ পিছত তেখেত ২০০১ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত মৰাণ সমষ্টিৰ পৰা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি কংগ্ৰেছ প্ৰাৰ্থী পৱনসিং ঘাটোৱাৰক পৰাজিত কৰে বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে। এই জয় তেখেতৰ নিৰ্বাচনী ৰাজনীতিত সুসংহত প্ৰৱেশৰ এক উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ হিচাপে গণ্য কৰা হয়।

পিছলৈ ২০১১ চনৰ ৮ ফেব্ৰুৱাৰীত তেখেতে ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীত যোগদান কৰে। ২০১২ চনত তেখেতে বিজেপিৰ অসম প্ৰদেশৰ সভাপতিৰ দায়িত্ব গ্ৰহণ কৰে। এই দলীয় পৰিবর্তন আৰু সংগঠনী নেতৃত্ব তেখেতৰ ৰাজনৈতিক জীৱনত এক নতুন পৰ্যায় সূচিত কৰে।

সংসদীয় আৰু বিধানসভা জীৱন

লোকসভা

সোণোৱাল ২০০৪ চনত ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)ৰ পৰা সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয় আৰু ২০০৪ চনৰ পৰা ২০০৯ চনলৈ লোকসভাত দায়িত্ব পালন কৰে বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ আছে।

২০১৪ চনৰ লোকসভা নিৰ্বাচনত তেখেতে লখিমপুৰ সমষ্টিৰ পৰা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি সাংসদ হিচাপে নিৰ্বাচিত হয়। একে বছৰতে তেখেতে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰত যুৱ কাৰ্যক্ৰম আৰু ক্ৰীড়া বিভাগৰ দায়িত্ব লয় বুলি দিয়া তথ্যৰ পৰা জনা যায়। (উৎস-টোকাত “স্বতন্ত্ৰ কেন্দ্ৰীয় ৰাজ্য মন্ত্ৰী” ৰূপে উল্লেখ আছে।)

বিধানসভা আৰু মুখ্যমন্ত্ৰী

২০১৬ চনৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনত সোণোৱালে মাজুলী সমষ্টিৰ পৰা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰি ৰাজীৱ লোচন পেগুক ১৮,৯২৩টা ভোটৰ ব্যৱধানত পৰাজিত কৰে। এই বিজয়ৰ পিছতে তেখেতে ২০১৬ চনৰ পৰা ২০২১ চনলৈ অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে দায়িত্ব পালন কৰে। উৎস-টোকা অনুসৰি তেখেতক অসমৰ চতুৰ্দশ মুখ্যমন্ত্ৰী বুলি উল্লেখ কৰা হৈছে; এই পদমর্যাদাই তেখেতক অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকাত এক পৃথক স্থান প্ৰদান কৰে।

২০২১ চনত তেখেতে পুনৰ মাজুলী সমষ্টিৰ পৰা বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হয়। তৎসত্ত্বেও তেখেতে মুখ্যমন্ত্ৰী পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰি উত্তৰসূৰী হিচাপে হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ নাম প্ৰস্তাৱ কৰে বুলি উৎস-টোকাত দিয়া আছে। ২০২১ৰ এই ৰাজনৈতিক পৰিৱর্তন ২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ পৰৱৰ্তী শাসন-সজ্জাৰ সৈতে জড়িত এক তাৎপৰ্যপূৰ্ণ ঘটনা।

আই এম ডি টি আইন বিষয়ক ভূমিকা

সোণোৱালৰ ৰাজনৈতিক জীৱনত বহুল আলোচনা হোৱা বিষয়সমূহৰ ভিতৰত আই এম ডি টি আইনৰ বিৰুদ্ধে আইনী যুঁজ অন্যতম। উৎস-টোকা অনুসৰি তেখেতে এই বিতৰ্কিত আইনৰ বিৰুদ্ধে আদালতত যুঁজ চলাই আইনখন বাতিল কৰাত সফল হয়। এই ঘটনাৰ ফলত তেখেতক “জাতীয় নায়ক” বুলি আখ্যা দিয়া হৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে। বিশ্বকোষীয় দৃষ্টিত, এই ভূমিকাই তেখেতক কেৱল দলীয় ৰাজনীতিবিদ হিচাপে নহয়, নীতিগত-আইনী পদক্ষেপৰ জৰিয়তে জনজীৱনৰ এটা প্ৰধান বিতৰ্কত সক্ৰিয় অংশগ্ৰহণকাৰী হিচাপেও চিহ্নিত কৰে।

কেন্দ্ৰীয় কেবিনেট আৰু মন্ত্ৰী পদ

সোণোৱাল ২০২১ চনৰ ৭ জুলাইত নৰেন্দ্ৰ মোদীৰ নেতৃত্বাধীন দ্বিতীয় কাৰ্যকালৰ দ্বিতীয় কেবিনেটত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ কেন্দ্ৰীয় কেবিনেট মন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে বুলি উৎস-টোকাত দিয়া আছে। তেখেতক বন্দৰ, জাহাজ আৰু জলপথ মন্ত্ৰালয় আৰু আয়ুষ মন্ত্ৰালয়ৰ দায়িত্ব প্ৰদান কৰা হয়। এই দায়িত্বে তেখেতৰ কাৰ্যক্ষেত্ৰক ৰাজ্যিক পৰিসৰৰ পৰা জাতীয় নীতি-প্ৰশাসনিক পৰ্যায়লৈ অধিক বিস্তাৰিত কৰে।

নিৰ্বাচনী প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা আৰু পদ-পদবী (সংক্ষিপ্ত)

উৎস-টোকা অনুসৰি সোণোৱালৰ ৰাজনৈতিক-পদবীসমূহৰ ভিতৰত মুখ্য কেইটামান—

• ২০০১ চনত মৰাণ সমষ্টিৰ পৰা অসম বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত।
• ২০০৪–২০০৯ চনত ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)ৰ সাংসদ।
• ২০১২ চনত বিজেপিৰ অসম প্ৰদেশৰ সভাপতি।
• ২০১৪ চনত লখিমপুৰ লোকসভা সমষ্টিৰ সাংসদ; একে বছৰত কেন্দ্ৰীয় যুৱ কাৰ্যক্ৰম আৰু ক্ৰীড়া বিভাগৰ মন্ত্ৰী দায়িত্ব।
• ২০১৬ আৰু ২০২১ চনত মাজুলী সমষ্টিৰ বিধায়ক।
• ২০১৬–২০২১ চনত অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী।
• ২০২১ চনৰ ৭ জুলাইৰ পৰা কেন্দ্ৰীয় কেবিনেট মন্ত্ৰী (বন্দৰ, জাহাজ আৰু জলপথ; আয়ুষ)।

উত্তৰাধিকাৰ

সৰ্বানন্দ সোণোৱালৰ ৰাজনৈতিক পৰিচয় গঢ় লৈ উঠিছে তিনিটা মুখ্য ধাৰাৰ সংযোগত: ছাত্ৰ আন্দোলনৰ নেতৃত্ব, সংসদীয় ৰাজনীতিত নিৰ্বাচনী সাফল্য, আৰু আই এম ডি টি আইন বিষয়ক আইনী পদক্ষেপ। ২০১৬–২০২১ কালছোৱাত মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে তেখেতে অসমৰ শাসন ব্যৱস্থাৰ শীৰ্ষ পদত দায়িত্ব পালন কৰি ৰাজ্যিক ৰাজনীতিত সুদৃঢ় উপস্থিতি স্থাপন কৰে; আৰু ২০২১ চনৰ পৰা কেন্দ্ৰীয় কেবিনেটত অন্তৰ্ভুক্তিৰ জৰিয়তে তেখেতৰ ভূমিকা জাতীয় পৰিসৰত পুনঃসংজ্ঞায়িত হয়। মুখ্যমন্ত্ৰী পদ ত্যাগ কৰি উত্তৰসূৰী নিৰ্ধাৰণৰ ক্ষেত্ৰত তেখেতৰ অৱদান (উৎস-টোকা অনুসৰি হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মাৰ নাম প্ৰস্তাৱ)ও সমসাময়িক অসমৰ ক্ষমতা-হস্তান্তৰৰ ইতিহাসত উল্লেখযোগ্য ঘটনা।

আৰু চাওক

• অসম
• অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰীসকলৰ তালিকা
• ভাৰত চৰকাৰ
• ডিব্ৰুগড় (লোকসভা সমষ্টি)
• ডিব্ৰুগড়
• ডিব্ৰুগড় বিশ্ববিদ্যালয়
• গুৱাহাটী বিশ্ববিদ্যালয়
• সদৌ অসম ছাত্ৰ সন্থা
• অসম গণ পৰিষদ
• আই এম ডি টি আইন
• মাজুলী
• ২০২১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন
• নৰেন্দ্ৰ মোদী
• হিমন্ত বিশ্ব শৰ্মা