গেষ্ট্ৰ'এণ্টেৰাইটিছ, (সংক্ৰামক ডায়েৰিয়া বুলিও কোৱা হয়) হ'ল পেট আৰু অন্ত্ৰকে ধৰি গেষ্ট্ৰাইটিছ নলীৰ প্ৰদাহ।১ লক্ষণসমূহৰ ভিতৰত ডায়েৰিয়া, বমি আৰু পেটৰ বিষ আদি হ'ব পাৰে।২ জ্বৰ, শক্তিৰ অভাৱ আৰু পানীলগা জ্বৰ আদিও হ'ব পাৰে।২৩ এইটো সাধাৰণতে দুসপ্তাহতকৈ কম সময়ৰ বাবে হয়।১ যদিও ই ইনফ্লুৱেঞ্জাৰ সৈতে সম্পৰ্কিত নহয়, আমেৰিকাত ইয়াক কেতিয়াবা " পেটৰ ফ্লু " বুলিও কোৱা হয়।৩
গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছ সাধাৰণতে ভাইৰাছৰ দ্বাৰা হয়; ১৩ কিন্তু আন্ত্ৰিক বেক্টেৰিয়া, পৰজীৱী আৰু ভেঁকুৰেও গেষ্ট্ৰ'এণ্টেৰাইটিছৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।৩১ শিশুৰ ক্ষেত্ৰত ৰোটাভাইৰাছ গুৰুতৰ ৰোগৰ আটাইতকৈ সাধাৰণ কাৰণ।৪ প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ক্ষেত্ৰত ন'ৰ'ভাইৰাছ আৰু কেম্পাইলবেক্টেৰৰ সাধাৰণ কাৰণ।৩১ অনুচিতভাৱে প্ৰস্তুত কৰা খাদ্য খোৱা, দূষিত পানী খোৱা বা আক্ৰান্ত ব্যক্তিৰ ঘনিষ্ঠ সংস্পৰ্শই এই ৰোগ বিয়পাব পাৰে।১ সাধাৰণতে নিৰ্দিষ্ট নিদানৰ সৈতে বা অবিহনে চিকিৎসা একে, গতিকে নিশ্চিত কৰিবলৈ পৰীক্ষাৰ প্ৰয়োজন সাধাৰণতে নহয়।১
দৰিদ্ৰ দেশৰ সৰু ল'ৰা-ছোৱালীৰ বাবে প্ৰতিৰোধৰ ভিতৰত চাবোনেৰে হাত ধোৱা, বিশুদ্ধ পানী খোৱা, সূত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰাৰ পৰিৱৰ্তে শিশুক স্তন্যপান কৰাই দিয়া,১ আৰু মানুহৰ আৱৰ্জনা সঠিকভাৱে পেলোৱা আদি অন্তৰ্ভুক্ত। শিশুৰ প্ৰতিৰোধ হিচাপে ৰোটাভাইৰাছ ভেকচিন ব্যৱহাৰ কৰাটো বাঞ্ছনীয়।৪ চিকিৎসাৰ বাবে পৰ্যাপ্ত পৰিমাণৰ তৰল পদাৰ্থ পোৱা যায়।১ মৃদু বা মধ্যমীয়া ক্ষেত্ৰত সাধাৰণতে মৌখিক পুনৰ জলসিঞ্চন দ্ৰৱ (পানী, নিমখ আৰু চেনিৰ সংমিশ্ৰণ) খাই এই কাম সম্ভৱ হ'ব পাৰে।১ যিসকলে স্তনপান কৰাইছে, তেওঁলোকৰ স্তনপান অব্যাহত ৰখাটো বাঞ্ছনীয়।১ অধিক গুৰুতৰ ক্ষেত্ৰত শিৰাত তৰল পদাৰ্থৰ প্ৰয়োজন হ'ব পাৰে।১ নাচোগেষ্ট্ৰিক নলীৰ দ্বাৰাও তৰল পদাৰ্থ দিব পাৰি।৫ শিশুৰ ক্ষেত্ৰত জিংক পৰিপূৰক গ্ৰহণ কৰাটো বাঞ্ছনীয়।১ সাধাৰণতে এণ্টিবায়টিকৰ প্ৰয়োজন নহয়।৬ কিন্তু জ্বৰ আৰু তেজ ওলোৱা ডায়েৰিয়া থকা সৰু ল'ৰা-ছোৱালীৰ বাবে এণ্টিবায়টিক ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰাটো বাঞ্ছনীয়।২
২০১৫ চনত গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছৰ দুই বিলিয়ন ৰোগী আছিল, যাৰ ফলত বিশ্বজুৰি ১৩ লাখ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল।৭৮ শিশু আৰু উন্নয়নশীল দেশৰ লোকসকল আটাইতকৈ বেছি আক্ৰান্ত হয়।৯ ২০১১ চনত প্ৰায় ১.৭ বিলিয়ন ৰোগী আক্ৰান্ত হৈছিল, যাৰ ফলত পাঁচ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ প্ৰায় ৭ লাখ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল।৯ উন্নয়নশীল দেশসমূহত দুবছৰৰ কম বয়সৰ শিশোৱে বছৰি ছয় বা তাতকৈ অধিক সংক্ৰমণ সঘনাই হয়।৯ প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ক্ষেত্ৰত ই কম দেখা যায়, ইয়াৰ কাৰণ আংশিকভাৱে ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ বিকাশ।১
লক্ষণসমূহ
গেষ্ট্ৰ'এণ্টেৰাইটিছত সাধাৰণতে ডায়েৰিয়া আৰু বমি দুয়োটা লক্ষণ দেখা যায়। কেতিয়াবা কেৱল এটা বা আনটোহে উপস্থিত থাকে। ইয়াৰ লগত পেট কামোৰণি বা বিষো অনুভৱ হ’ব পাৰে। সাধাৰণতে সংক্ৰামক কাৰকটোৰ সংস্পৰ্শত অহাৰ ১২–৭২ ঘণ্টাৰ ভিতৰত লক্ষণবোৰ আৰম্ভ হয়। যদি ভাইৰাল কাৰণত হয়, তেন্তে সাধাৰণতে এটা সপ্তাহৰ ভিতৰত ৰোগ সাৰ হয়।
কিছুমান ভাইৰাছৰ ফলত জ্বৰ, ভাগৰ, মূৰৰ বিষ আৰু পেশীৰ বিষ দেখা দিব পাৰে। যদি মলত তেজ দেখা যায়, তেন্তে ভাইৰাছৰ সম্ভাৱনা কম আৰু বেক্টেৰিয়াজনিত হোৱাৰ সম্ভাৱনা বেছি। কিছুমান বেক্টেৰিয়াৰ সংক্ৰমণৰ ফলত পেটৰ তীব্ৰ বিষ অনুভৱ হয় যি কেইবাছপ্তাহলৈকে থাকিব পাৰে।
সাধাৰণতে ৰোটাভাইৰাছত আক্ৰান্ত শিশোৱে ৩-৮ দিনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ সুস্থ হৈ উঠে।১০ কিন্তু দৰিদ্ৰ দেশসমূহত গুৰুতৰ সংক্ৰমণৰ চিকিৎসা সহজলভ্য নোহোৱা বাবে স্থায়ী ডায়েৰিয়া সাধাৰণ হৈ পৰে। পানীলগা জ্বৰ ডায়েৰিয়াৰ এটা সাধাৰণ জটিলতা।
ছাল টিপিলে ৰং আৰু অৱস্থা লাহে লাহে ঘূৰি আহিলে শিশুৰ গুৰুতৰ পানীলগা চিনাক্ত কৰিব পৰা যায়।১১ ইয়াক "দীঘলীয়া কেপিলাৰী ৰিফিল" আৰু "ছালৰ টাৰ্গাৰ" বুলি কোৱা হয়।১১ অস্বাভাৱিক উশাহ-নিশাহ তীব্ৰ পানীলগাৰ আন এটা লক্ষণ।১১ সাধাৰণতে অনাময় ব্যৱস্থাৰ অভাৱ, আৰু অপুষ্টি থকা অঞ্চলত পুনৰাবৃত্তিমূলক সংক্ৰমণ দেখা যায়। ইয়াৰ ফলত শিশুৰ বৃদ্ধি স্তব্ধ হ’ব পাৰে আৰু জ্ঞানশক্তিৰ দীৰ্ঘম্যাদী বিলম্ব হ’ব পাৰে।
কেম্পাইলবেক্টেৰ প্ৰজাতিৰ সংক্ৰমণৰ পিছত প্ৰায় ১% লোকত প্ৰতিক্ৰিয়াশীল বাতবিষ (reactive arthritis) দেখা যায়। গুইলেইন–বাৰে চিনড্ৰম প্ৰায় ০.১% লোকত দেখা যায়। শ্বিগা টক্সিন উৎপাদনকাৰী Escherichia coli বা Shigella প্ৰজাতিৰ ফলত হেমোলাইটিক ইউৰেমিক চিনড্ৰম (HUS) হ’ব পাৰে।১২ এই HUS ৰ ফলত প্লেটলেটৰ সংখ্যা কমে, বৃক্কৰ কাৰ্যক্ষমতা হ্ৰাস পায় আৰু ৰক্তকণিকাৰ সংখ্যা কমে (বিভাজনৰ বাবে)।১২ শিশোৱে প্ৰাপ্তবয়স্কতকৈ HUS হোৱাৰ প্ৰৱণতা বেছি।
কিছুমান ভাইৰাছৰ সংক্ৰমণে শিশুবোৰৰ ক্ষেত্ৰত সুস্থ আক্ৰমণ (benign infection) সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
কাৰণ
ভাইৰাছ (বিশেষকৈ ৰোটাভাইৰাছ—শিশুৰ ক্ষেত্ৰত আৰু ন’ৰ’ভাইৰাছ—প্ৰাপ্তবয়স্কৰ ক্ষেত্ৰত) আৰু বেক্টেৰিয়া Escherichia coli আৰু Campylobacter প্ৰজাতি গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছৰ মুখ্য কাৰণ। কিন্তু পৰজীৱী আৰু ভেঁকুৰ সহ বহুবিধ সংক্ৰামক কাৰকে এই ৰোগৰ লক্ষণ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।
অসংক্ৰামক কাৰণো কেতিয়াবা দেখা যায়, কিন্তু ভাইৰাছ বা বেক্টেৰিয়াৰ তুলনাত এইবোৰৰ সম্ভাৱনা কম। শিশুৰ ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা কম হোৱাৰ বাবে তেওঁলোকে অধিক সংক্ৰমণৰ বিপদত থাকে। শিশুসকলে সাধাৰণতে পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতাৰ অভ্যাস ঠিকঠাককৈ পালন নকৰাৰ বাবে আৰু পানী আৰু চাবোন সহজে উপলব্ধ নোহোৱা অঞ্চলত বাস কৰাৰ বাবে অধিক দুৰ্বল হৈ পৰে।
পেথ’ফিজিঅ’লজি
গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছক ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰ বা বৃহদান্ত্ৰৰ প্ৰদাহৰ ফলত হোৱা বমি বা ডায়েৰিয়া হিচাপে সংজ্ঞায়িত কৰা হয়, যাৰ প্ৰধান কাৰণ সাধাৰণতে সংক্ৰমণ। ক্ষুদ্ৰান্ত্ৰত হোৱা পৰিৱৰ্তন সাধাৰণতে প্ৰদাহবিহীন হয়, কিন্তু বৃহদান্ত্ৰত হোৱা পৰিৱৰ্তন প্ৰদাহজনিত হোৱাই দেখা যায়।
সংক্ৰমণ সৃষ্টি কৰিবলৈ প্ৰয়োজনীয় ৰোগকাৰক জীৱাণুৰ সংখ্যা একেকটা ৰোগকাৰকৰ বাবে যথেষ্ট ভিন্ন। উদাহৰণস্বৰূপে, Cryptosporidium প্ৰজাতিৰ বাবে এটা কেৱল জীৱাণুৰে সংক্ৰমণ হ’ব পাৰে, কিন্তু Vibrio cholerae-ৰ বাবে 10⁸টা জীবাণুৰ প্ৰয়োজন হয়।
নিদান
গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছ সাধাৰণতে ক্লিনিকেলভাৱে নিৰ্ণয় কৰা হয়, ব্যক্তিৰ লক্ষণ আৰু লক্ষণৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি।১৩ সঠিক কাৰণ নিৰ্ণয় কৰাটো সাধাৰণতে প্ৰয়োজনীয় নহয় কাৰণ ইয়াৰ ফলত অৱস্থাৰ ব্যৱস্থাপনাৰ কোনো পৰিৱৰ্তন নহয়।
কিন্তু যিসকলৰ মলত তেজ আছে, যিসকলে হয়তো খাদ্য বিষক্ৰিয়াৰ সংস্পৰ্শলৈ আহিছিল, আৰু যিসকলে শেহতীয়াকৈ উন্নয়নশীল দেশলৈ গৈছে তেওঁলোকৰ ক্ষেত্ৰত মল কালচাৰ কৰিব লাগে।১৩ ৫ বছৰৰ তলৰ শিশু, বৃদ্ধ আৰু ৰোগ প্ৰতিৰোধ ক্ষমতা দুৰ্বল লোকৰ ক্ষেত্ৰতো ই উপযুক্ত হ'ব পাৰে।১৪ চোৱাচিতাৰ বাবে নিদান পৰীক্ষাও কৰিব পাৰি।১৩ যিহেতু হাইপ'গ্লাইচেমিয়া প্ৰায় ১০% কেঁচুৱা আৰু সৰু শিশুৰ ক্ষেত্ৰত দেখা দিয়ে, গতিকে এই জনসংখ্যাৰ ছিৰাম গ্লুক'জ জুখিব লাগে।১৫ তীব্ৰ পানীলগাৰ চিন্তা হ'লে ইলেক্ট্ৰ'লাইট আৰু বৃক্কৰ কাৰ্য্যও পৰীক্ষা কৰিব লাগে।১৩
পানীলগা
ব্যক্তিজনৰ পানীলগা হৈছে নে নাই সেইটো নিৰ্ণয় কৰাটো মূল্যায়নৰ এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ অংশ, পানীলগাক সাধাৰণতে মৃদু (৩–৫%), মধ্যমীয়া (৬–৯%) আৰু গুৰুতৰ (≥১০%) ক্ষেত্ৰত ভাগ কৰা হয়।১৬ শিশুৰ ক্ষেত্ৰত মধ্যমীয়া বা গুৰুতৰ পানীলগাৰ আটাইতকৈ সঠিক লক্ষণ হ'ল দীৰ্ঘদিন ধৰি কেপিলাৰী পুনৰ ভৰোৱা, ছালৰ টাৰ্গাৰ বেয়া হোৱা আৰু অস্বাভাৱিক উশাহ-নিশাহ।১৫১৭ আন উপযোগী তথ্যসমূহ (যেতিয়া একেলগে ব্যৱহাৰ কৰা হয়) হ'ল চকু ডুব যোৱা, কাৰ্য্যকলাপ কমি যোৱা, চকুলোৰ অভাৱ আৰু মুখ শুকান হোৱা।১৬ স্বাভাৱিক প্ৰস্ৰাৱ আৰু মৌখিক তৰল পদাৰ্থ গ্ৰহণে আশ্বস্ত কৰে।১৫ পানীলগাৰ মাত্ৰা নিৰ্ণয় কৰাত পৰীক্ষাগাৰত পৰীক্ষাৰ ক্লিনিকেল লাভ কম।১৬ এইদৰে প্ৰস্ৰাৱ পৰীক্ষা বা আল্ট্ৰাছাউণ্ডৰ ব্যৱহাৰৰ প্ৰয়োজন সাধাৰণতে নহয়।১৮
ভিন্নতামূলক নিদান
গেষ্ট্ৰ'এণ্টেৰাইটিছত দেখা পোৱা লক্ষণ আৰু লক্ষণসমূহৰ অনুকৰণ কৰা আন সম্ভাৱ্য কাৰণসমূহ হ'ল এপেণ্ডিচাইটিছ, ভলভুলাছ, প্ৰদাহজনিত অন্ত্ৰৰ ৰোগ, প্ৰস্ৰাৱৰ সংক্ৰমণ, আৰু ডায়েবেটিছ মেলিটাছ।১৩ পেনক্ৰিয়াচৰ অভাৱ, চুটি আন্ত্ৰৰ চিনড্ৰোম, হুইপলছ ৰোগ, চিলিয়াক ৰোগ, ৰেচক ঔষধৰ অপব্যৱহাৰ আদিও বিবেচনা কৰিব লাগে।১৮ যদি ব্যক্তিজনে কেৱল বমি বা ডায়েৰিয়া (দুয়োটাৰে পৰিৱৰ্তে) প্ৰদৰ্শন কৰে তেন্তে ভিন্নতামূলক নিদান কিছু জটিল হ'ব পাৰে।১৬
৩৩% ক্ষেত্ৰত বমি, পেটৰ বিষ, আৰু সামান্য পৰিমাণৰ ডায়েৰিয়াৰ সৈতে এপেণ্ডিচাইটিছ দেখা দিব পাৰে।১৬ ইয়াৰ বিপৰীতে গেষ্ট্ৰ'এণ্টেৰাইটিছৰ বাবে সাধাৰণতে হোৱা বৃহৎ পৰিমাণৰ ডায়েৰিয়া।১৬ শিশুৰ হাওঁফাওঁ বা প্ৰস্ৰাৱ নলীৰ সংক্ৰমণেও বমি বা ডায়েৰিয়াৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।১৬ ধ্ৰুপদী ডায়েবেটিক কিট'এচিড'ছিছ (DKA) পেটৰ বিষ, বমি আৰু বমিৰ সৈতে দেখা দিয়ে, কিন্তু ডায়েৰিয়া নোহোৱাকৈ।১৬ এটা অধ্যয়নত দেখা গৈছে যে ডি কে এ ৰোগীৰ ১৭% শিশুৰ প্ৰথম অৱস্থাত গেষ্ট্ৰ'এণ্টেৰাইটিছ ধৰা পৰিছিল।১৬
প্ৰতিৰোধ
সৰ্বাধিক কাৰ্যকৰী প্ৰতিৰোধৰ ব্যৱস্থা হৈছে ভাল ব্যক্তিগত স্বাস্থ্য আৰু সেউজ পৰিবেশ বজাই ৰখা। হাত ধোৱাটো বিশেষকৈ প্ৰস্ৰাৱ-পায়খানাৰ পিছত আৰু আহাৰৰ আগতে অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ।১৯ চাবোন ব্যৱহাৰ কৰাৰ ফলত ডায়েৰিয়াৰ ঘটনাৰ সম্ভাৱনা ৪২–৪৭% হ্ৰাস পায়।১৯ শিশুবোৰে মুখলৈ বস্তু লৈ যাওঁতে প্ৰাপ্তবয়স্কৰ তদাৰকিও সহায়ক। বুকুৰ গাখীৰ খুৱোৱাটো ডায়েৰিয়াৰ বাবে ৰক্ষা প্ৰদান কৰে, বিশেষকৈ উন্নয়নশীল দেশত থকা শিশুসমূহৰ ক্ষেত্ৰত।১৩
পানীৰ সুৰক্ষিত যোগান আৰু প্ৰস্ৰাৱ নিষ্কাশনৰ ব্যৱস্থাৰ উন্নয়নে সংক্ৰমণ কমায়। আংশিকভাৱে, জনসাধাৰণৰ শিক্ষাই ইয়াত সহায় কৰে। কণী, মাংস, আৰু অন্যান্য ভক্ষণযোগ্য খাদ্য সঠিকভাৱে ৰন্ধা আৰু সংৰক্ষণ কৰিলে খাদ্যৰ দ্বাৰা সংক্ৰমণ কমে। ভেকচিনসমূহ কিছুমান ভাইৰাছ আৰু বেক্টেৰিয়াৰ বিৰুদ্ধে উপলব্ধ হৈছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ৰ'টাভাইৰাছৰ ভেকচিন শিশুসমূহৰ ডায়েৰিয়াৰ সংখ্যা আৰু গুৰুত্ব উল্লেখযোগ্যভাৱে হ্ৰাস কৰে।২০
ব্যৱস্থাপনা
গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছৰ প্ৰধান চিকিৎসা হ’ল যথেষ্ট পৰিমাণত তৰল পদাৰ্থ গ্ৰহণৰ ব্যৱস্থা, যাতে পানীলগা আৰু ইলেক্ট্ৰ'লাইটৰ ঘাটতি পূৰণ কৰা যায়।১৩ অধিকাংশ ক্ষেত্ৰত মৌখিক পুনঃজলায়ন থেৰাপি (oral rehydration therapy, ORT) যথেষ্ট হয়। ORT ত সাধাৰণতে পানী, লবণ আৰু চেনিৰ সঠিক অনুপাত থাকে। বাণিজ্যিকভাৱে উপলব্ধ ORS ছ'লিউশ্যন বা বিশ্ব স্বাস্থ্য সংস্থাৰ নিৰ্দেশিত গৃহ নিৰ্মিত ORS ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি।২১
শিশুবোৰে যদি মাতৃৰ বুকুৰ দুধ খাই থাকে, তেন্তে চিকিৎসাৰ সময়তো ই বজাই ৰাখিব লাগে। অধিকাংশ কেচত, এণ্টিবায়টিক বা বিৰোধী বমি ঔষধৰ প্ৰয়োজন নহয়।১৩ অৱশ্যে, কিছুমান ক্ষেত্ৰত—যেনে শিগেলা সংক্ৰমণ বা কোলেৰাৰ ক্ষেত্ৰত—এণ্টিবায়টিক প্ৰয়োগ উপযোগী হ’ব পাৰে।
বহু সময়ত যেতিয়া পানীয় গ্ৰহণে পৰ্যাপ্ত ফল নিদিয়ে, তেতিয়া শিৰা-মাৰ্গে (intravenous) তৰল পদাৰ্থ প্ৰদান কৰিব লাগে, বিশেষকৈ শিশু, বৰ elderly ব্যক্তিৰ ক্ষেত্ৰত অথবা তীব্ৰ পানীলগা হোৱাৰ ক্ষেত্ৰত।১৩ কিছুমান ক্ষেত্ৰত বিৰোধী বমি ঔষধ (যেনে: অ'ণ্ডানছেট্ৰন) মৃদু উপশম দিয়ে, যদিও ইয়াৰ ব্যৱহাৰ সদায় প্ৰয়োজন নহয়।২২
মহামাৰী বিজ্ঞান
অনুমান কৰা হৈছে যে ২০১৫ চনত বিশ্বজুৰি গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছৰ প্ৰায় ২ বিলিয়ন ৰোগীৰ ফলত ১৩ লাখ লোকৰ মৃত্যু হৈছিল।২৩ ২০১১ চনলৈকে পাঁচ বছৰৰ তলৰ শিশুসমূহৰ মাজত প্ৰায় ১.৭ বিলিয়ন সংক্ৰমণ হৈছিল, যাৰ ফলত প্ৰায় ৭ লাখ শিশুৰ মৃত্যু হৈছিল।২৪ ইয়াৰে অধিকাংশেই বিশ্বৰ আটাইতকৈ দৰিদ্ৰ ৰাষ্ট্ৰসমূহত সংঘটিত হৈছিল।২৫ ইয়াৰে ৪.৫ লাখতকৈ অধিক মৃত্যুৰ বাবে পাঁচ বছৰৰ তলৰ শিশুৰ ৰোটাভাইৰাছ দায়ী আছিল।২৬২৭ কলেৰা ৰোগে প্ৰায় ৩ নিযুতৰ পৰা ৫ নিযুত মানুহক প্ৰতিবছৰ আক্ৰান্ত কৰে আৰু প্ৰায় ১ লাখ লোকৰ মৃত্যু ঘটায়।২৮ উন্নয়নশীল দেশসমূহত দুবছৰৰ তলৰ শিশুসকলে বছৰি ৬বাৰ বা তাতকৈ বেছি গৰাকীত গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছত আক্ৰান্ত হয়।২৫ প্ৰাপ্তবয়স্কৰ মাজত এই ৰোগৰ প্ৰাদুৰ্ভাৱ কম দেখা যায়, আংশিকভাৱে বিকাশ হোৱা আংশিক প্ৰতিৰোধ ক্ষমতাৰ বাবে।২৯
১৯৮০ চনত সকলো কাৰণৰ বাবে গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছৰ ফলত প্ৰায় ৪.৬ নিযুত শিশুৰ মৃত্যু হৈছিল, যাৰ অধিকাংশ উন্নয়নশীল দেশত হৈছিল।৩০ ২০০০ চনৰ ভিতৰত এই সংখ্যা উল্লেখযোগ্যভাৱে হ্ৰাস পায় (বছৰি প্ৰায় ১.৫ নিযুত মৃত্যু), মূলতঃ মৌখিক পুনৰ জলসিঞ্চন চিকিৎসাৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে।২১ আমেৰিকাত গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছ দ্বিতীয় সৰ্বাধিক সাধাৰণ সংক্ৰমণ (সাধাৰণ চৰ্দিৰ পিছত) বুলি গণ্য, যাৰ ফলত বছৰি প্ৰায় ২০ কোটিৰ পৰা ৩৭.৫ কোটি লোক তীব্ৰ ডায়েৰিয়াত ভুগে,২৯১৩ আৰু প্ৰায় ১০ হাজাৰ জনৰ মৃত্যু হয়,২৫ ইয়াৰ ভিতৰত ১৫০ৰ পৰা ৩০০ শিশু পাঁচ বছৰৰ তলৰ।২৬
সমাজ আৰু সংস্কৃতি
গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছ বহুতো কথিত নামৰ সৈতে জড়িত, যেনে "মণ্টেজুমাৰ প্ৰতিশোধ", "দিল্লী পেট", "লা টুৰিষ্টা", আৰু "বেক দুৱাৰ স্প্ৰিণ্ট" আদি।২৫ এই ৰোগে বহুতো সামৰিক অভিযানত ভূমিকা পালন কৰিছে আৰু "No guts, no glory" শব্দটোৰ উৎপত্তিৰ লগত সম্পৰ্কিত বুলি বিশ্বাস কৰা হয়।২৫
আমেৰিকাত বছৰি প্ৰায় ৩৭ লাখ মানুহ চিকিৎসকৰ ওচৰলৈ যায় এই ৰোগৰ বাবে,২৬ আৰু ফ্ৰান্সত ৩০ লাখ লোক চিকিৎসাৰ বাবে যায়।১৩ আমেৰিকাত এই ৰোগৰ বাবে বছৰি প্ৰায় ২৩ বিলিয়ন ডলাৰৰ খৰচ হয় বুলি অনুমান কৰা হয়,১৩ য’ত কেৱল ৰোটাভাইৰাছৰ বাবেই বছৰি প্ৰায় ১ বিলিয়ন ডলাৰ খৰচ হয়।২৬
পৰিভাষা
"গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছ" শব্দটোৰ প্ৰথম ব্যৱহাৰ হৈছিল ১৮২৫ চনত।৩১ “Cholera morbus” হৈছে এটা ঐতিহাসিক শব্দ যিটো গাষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছক বুজাবলৈ ব্যৱহৃত হৈছিল, বিশেষকৈ কলেৰাৰ পৰিৱৰ্তে।৩২
জীৱ-জন্তু
মানুহৰ দৰেই কুকুৰ-মেকুৰী আদি গৃহপালিত জীৱৰ বহুতো একেবোৰ এজেণ্টে গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছ সৃষ্টি কৰে। ইয়াত প্ৰধান হ’ল কেম্পাইলবেক্টেৰ, ক্লষ্ট্ৰিডিঅ’ইডছ ডিফিচিল, ক্লষ্ট্ৰিডিয়াম পাৰফ্ৰিঞ্জেন্স আৰু ছালমোনেলা।৩৩ বহুতো বিষাক্ত উদ্ভিদেও এই ৰোগৰ লক্ষণ সৃষ্টি কৰিব পাৰে।৩৪
কিছুমান এজেণ্ট এটা নিৰ্দিষ্ট প্ৰজাতিৰ বাবে অধিক নিৰ্দিষ্ট। উদাহৰণস্বৰূপে, Transmissible gastroenteritis coronavirus (TGEV) গাহৰিৰ মাজত দেখা যায়, য’ত বমি, ডায়েৰিয়া, আৰু পানীহীনতাৰ লক্ষণ দেখা যায়।৩৫ এই ভাইৰাছ বনৰীয়া পক্ষীৰ দ্বাৰা গাহৰিৰ মাজলৈ সৰিব পাৰে বুলি বিশ্বাস কৰা হয়, আৰু ইয়াৰ কোনো নিৰ্দিষ্ট চিকিৎসা নাই।৩৬ এই ভাইৰাছ মানুহৰ বাবে সংক্ৰামক নহয়।৩৭
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ (February 2012). Acute diarrhea. World Gastroenterology Organisation
- ↑ (23 December 2011). Symptoms. Norovirus. CDC
- ↑ Viral gastroenteritis (stomach flu) - Symptoms and causes. Mayo Clinic
- ↑ (1 July 2011). Rotavirus. Centers for Disease Control and Prevention (CDC)
- ↑ Bhutta, Z. A.; Black, R. E. (April 2010). Zinc for the treatment of diarrhoea: effect on diarrhoea morbidity, mortality and incidence of future episodes. International Journal of Epidemiology. পৃ. i63–69
- ↑ Guerrant, R. L.; Van Gilder, T.; Steiner, T. S. (1 February 2001). Practice guidelines for the management of infectious diarrhea. Clinical Infectious Diseases. পৃ. 331–51
- ↑ Vos, T. (8 October 2016). Global, regional, and national incidence, prevalence, and years lived with disability for 310 diseases and injuries, 1990–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015. The Lancet. পৃ. 1545–1602
- ↑ GBD 2015 Mortality and Causes of Death Collaborators. (8 October 2016). Global, regional, and national life expectancy, all-cause mortality, and cause-specific mortality for 249 causes of death, 1980–2015: a systematic analysis for the Global Burden of Disease Study 2015. The Lancet. পৃ. 1459–1544
- ↑ (May 2017). Diarrhoeal disease. World Health Organization
- ↑ Rotavirus. World Health Organization
- ↑ (2004). Textbook of Pediatric Gastroenterology and Nutrition. Taylor & Francis. ISBN 9780203640450
- ↑ Loos, S. (2020). Hemolytic-uremic syndrome. Nature Reviews Disease Primers. পৃ. 32
- ↑ Guarino, Alfredo. (March 2014). European Society for Pediatric Gastroenterology, Hepatology, and Nutrition/European Society for Pediatric Infectious Diseases evidence-based guidelines for the management of acute gastroenteritis in children in Europe: update 2014. Journal of Pediatric Gastroenterology and Nutrition. পৃ. 132–152
- ↑ (2006). Management of diarrhoea. The Royal Children's Hospital Melbourne
- ↑ Elliott, EJ. (2007). Gastroenteritis. Springer. পৃ. 291–304. ISBN 9780387499894
- ↑ (16 February 2015). Norovirus. Centers for Disease Control and Prevention
- ↑ (April 2009). Diarrhoea and vomiting in children under 5: diagnosis and management. National Institute for Health and Care Excellence
- ↑ Leung, AK. (2013). Rotavirus gastroenteritis: a review. The Journal of the National Medical Association. পৃ. 303–308
- ↑ Curtis, Val. (2003). Effect of washing hands with soap on diarrhoea risk in the community: a systematic review. The Lancet Infectious Diseases. পৃ. 275–281
- ↑ (1 February 2013). Rotavirus vaccines: WHO position paper – January 2013. World Health Organization
- ↑ (2005). The treatment of diarrhoea: a manual for physicians and other senior health workers. World Health Organization
- ↑ Freedman, SB. (2011). Diagnosis and management of acute gastroenteritis in children. Canadian Medical Association Journal. পৃ. 385–393
- ↑ Lozano, Rafael. (2015). Global and regional mortality from 235 causes of death for 20 age groups in 1990 and 2010: a systematic analysis. The Lancet. পৃ. 2095–2128
- ↑ Liu, L. (2012). Global, regional, and national causes of child mortality: an updated systematic analysis. The Lancet. পৃ. 2151–2161
- ↑ Boschi-Pinto, C. (2008). Estimates of childhood diarrhea mortality in low-income countries. The Lancet Infectious Diseases. পৃ. 347–351
- ↑ Parashar, UD. (2003). Global illness and deaths caused by rotavirus disease in children. Emerging Infectious Diseases. পৃ. 565–572
- ↑ Tate, JE. (2016). Global, Regional, and National Estimates of Rotavirus Mortality in Children <5 Years of Age, 2000–2013. Clinical Infectious Diseases. পৃ. S96–S105
- ↑ (2010). Cholera. World Health Organization
- ↑ DuPont, HL. (2007). The growing threat of traveler's diarrhea: what should be done?. Clinical Infectious Diseases. পৃ. S45–S48
- ↑ Bern, C. (2006). The magnitude of the global problem of diarrhoeal disease: a ten-year update. Bulletin of the World Health Organization. পৃ. 197–204
- ↑ (2002). Oxford English Dictionary. Oxford University Press
- ↑ (2012). Dorland's Illustrated Medical Dictionary. Elsevier. ISBN 9781455709854
- ↑ Weese, JS. (2005). Gastrointestinal infections in small animals: clostridial diseases. Veterinary Clinics: Small Animal Practice. পৃ. 393–407
- ↑ The Merck Veterinary Manual. Merck & Co
- ↑ Saif, Linda J. (1999). Transmissible gastroenteritis virus and porcine respiratory coronavirus. Veterinary Clinics of North America: Food Animal Practice. পৃ. 511–544
- ↑ Schwegmann-Wessels, C. (2003). Coronavirus transmissible gastroenteritis virus: characterization of the viral S protein. Journal of Virology. পৃ. 3527–3538
- ↑ TGEV Infection in Pigs. Merck Veterinary Manual
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “গেষ্ট্ৰ’এণ্টেৰাইটিছ” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩২২৬০ (২৬ আগষ্ট ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।