নগাঁও

নগাঁও মধ্য অসমৰ এখন গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰ; ইতিহাস, শিক্ষা, সাহিত্য-সংস্কৃতি আৰু পৰিবহণ-সংযোগ—এই সকলো ক্ষেত্ৰতে ইয়াৰ ভূমিকা উল্লেখযোগ্য। অতীতত অঞ্চলটো নল-খাগৰিৰে আৱৰি থকা বাবে ‘খাগৰিজান’ নামেৰে জনাজাত আছিল বুলি কোৱা হয়, আৰু পিছলৈ একে এলেকাত গাঁওসমূহ একত্ৰ কৰি নগাঁও অঞ্চলৰ সংগঠনত মোমাই তামুলী-ৰ নাম উচ্চাৰিত হয়। নগাঁও জিলা আজিৰ দিনত দুটা মহকুমা—নগাঁও সদৰ আৰু কলিয়াবৰ—দ্বাৰা গঠিত।

নাম, ঐতিহাসিক পটভূমি আৰু পৰিচয়

নগাঁও একেধাৰে চহৰ আৰু জিলা-কেন্দ্ৰীয় অঞ্চলৰূপে বিকশিত। স্থানীয় নামৰূপে 𑜈𑜡𑜃𑜫; 𑜒𑜃𑜫 𑜉𑜧 (Bāan an màu) উল্লেখ পোৱা যায়। প্ৰাচীন ভৌগোলিক পৰিচয়ৰ সৈতে জড়িত ‘খাগৰিজান’ নামটো অঞ্চলটোৰ জলাভূমি-ভিত্তিক প্ৰাকৃতিক পৰিবেশক সূচায়; পৰৱৰ্তী কালত জনবসতি আৰু প্ৰশাসনিক সংগঠনৰ সৈতে ‘নগাঁও’ নামটো প্ৰাধান্য লাভ কৰে। নগাঁওৰে কাষতে থকা বৰদোৱা অঞ্চল শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ জন্মস্থান হিচাপে পৰিচিত; সেই সম্পৰ্কে নগাঁও ইতিহাস-সংস্কৃতিৰ অধ্যয়নত বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰে।

ভৌগোলিক অৱস্থান আৰু নগৰ-গঠন

নগাঁও চহৰৰ মাজেদি ব্ৰহ্মপুত্ৰৰ উপনদী কলং নদী বৈ যায়। এই কলং নদীয়ে নগৰখনক প্ৰধানকৈ দুটা অংশত বিভক্ত কৰে—নগাঁও আৰু হয়বৰগাঁও। নদীৰ উপস্থিতিয়ে নগৰ-জীৱন, বসতিৰ বিস্তাৰ, যাতায়ত আৰু স্থানীয় পৰিচয়—সকলোতে প্ৰভাৱ পেলায়। চহৰখন অসম ৰাজ্যৰ অন্তৰ্গত নগাঁও জিলাত অৱস্থিত; যান-পঞ্জীয়ন সূচক AS 02-। ডাক-ব্যৱস্থাত ৭৮২০০১ৰ পৰা ৭৮২০০৩লৈ পিন ক’ড ব্যৱহৃত হয়, আৰু দূৰভাষ ক’ড ৯১-৩৬৭২।

প্ৰশাসন আৰু ৰাজনীতি

নগাঁও চহৰ নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)ৰ অন্তৰ্গত। এই সমষ্টিৰ বৰ্তমানৰ সাংসদ ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ দলৰ প্ৰদ্যুত বৰদলৈ বুলি উল্লেখ পোৱা যায়; সেয়েহে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ-ৰ সৈতে নগাঁও লোকসভা সমষ্টিৰ সাম্প্ৰতিক সংসদীয় প্ৰতিনিধিত্ব সংযুক্ত। জিলা-স্তৰত নগাঁও জিলা দুটা মহকুমা—নগাঁও সদৰ আৰু কলিয়াবৰ—দ্বাৰা গঠিত বুলি জনা যায়; ফলত প্ৰশাসনিকভাবে নগাঁও সদৰ নগৰৰ কেন্দ্ৰীয়তা সুস্পষ্ট।

যোগাযোগ ব্যৱস্থা

নগাঁও মধ্য অসমৰ পৰিবহণ-মানচিত্ৰত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ সংযোগ বিন্দু। ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ জৰিয়তে নগৰখনৰ সৰহভাগ স্থল-যোগাযোগ স্থাপন হৈছে। বিশেষকৈ ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (ভাৰত) আৰু ৩৬ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে নগাঁওক অসমৰ বিভিন্ন গুৰুত্বপূৰ্ণ স্থানৰ সৈতে সংযুক্ত কৰে। বাছ পৰিবহণ নগৰৰ দৈনন্দিন যাতায়ত আৰু আন্তঃনগৰ সংযোগৰ মূল ভৰসা। ৰে’ল যোগাযোগত নগাঁও নগৰত দুটা ষ্টেচন আছে—এটা নগাঁও চহৰত আৰু আনটো হয়বৰগাঁৱত। নিকটৱৰ্তী জংচন হিচাপে চাপৰমুখ ৰে’ল জংচন উল্লেখযোগ্য; এই জংচন নগাঁও চহৰৰ পৰা প্ৰায় ২৮ কিঃমিঃ দূৰত, আৰু ইয়াৰ মাজেদি বহু দূৰণিবতীয়া ৰে’ল চলাচল কৰে। আকাশপথত নিকটতম দেশীয় বিমানবন্দৰ তেজপুৰ বিমানবন্দৰ আৰু নিকটতম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰ বুলি ধৰা হয়।

শিক্ষা আৰু জ্ঞানচৰ্চাৰ পৰম্পৰা

ঊনবিংশ শতিকাত নগাঁও জিলাত আধুনিক শিক্ষা-ব্যৱস্থাৰ সূচনা আমেৰিকান বেপ্টিষ্ট মিশ্যনাৰীসকলৰ উদ্যোগত হোৱা বুলি উল্লেখ পোৱা যায়; বিশেষকৈ মাইলছ ব্ৰনছন আৰু নাথান ব্ৰাউন-ৰ নেতৃত্বত এই ধাৰা আগবঢ়ে। বিদ্যালয় শিক্ষাৰ দিশত নগাঁৱৰ কিছুমান প্ৰতিষ্ঠান ঐতিহাসিক তাৎপৰ্যৰ অধিকারী। অসমৰ প্ৰাচীনতম বিদ্যালয় বুলি উল্লেখিত নগাঁও মিশ্যন উচ্চ বিদ্যালয় ১৮৪৬ চনত মাইলছ ব্ৰনছনে প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। লগতে, অসমৰ তৃতীয় প্ৰাচীন বিদ্যালয় বুলি জনা নগাঁও চৰকাৰী উচ্চতৰ মাধ্যমিক বালক বিদ্যালয় ১৮৬৫ চনত স্থাপিত। ড’চন উচ্চ মাধ্যমিক আৰু বহুমুখী বিদ্যালয়কো নগাঁৱৰ প্ৰাচীন বিদ্যালয়সমূহৰ ভিতৰত ধৰা হয়। উচ্চশিক্ষাৰ ক্ষেত্ৰত নগাঁও চহৰৰ মাজমজিয়াত অৱস্থিত নগাঁও মহাবিদ্যালয় প্ৰসিদ্ধ। আন উল্লেখযোগ্য মহাবিদ্যালয়সমূহ হৈছে—

• আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন মহাবিদ্যালয়
• খাগৰিজান মহাবিদ্যালয়
• নগাঁও ছোৱালী মহাবিদ্যালয়
• নগাঁও গোপীনাথ দেৱ গোস্বামী বাণিজ্য মহাবিদ্যালয়
• নগাঁও আইন মহাবিদ্যালয়
• অসম হোমিওপেথিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়

সাহিত্য-সংস্কৃতিৰ বৌদ্ধিক পৰিসৰলৈ নগাঁৱৰ অৱদান লক্ষ্যণীয়। অসমীয়া সাহিত্য-সমাজৰ ব্যক্তি আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন-এ জীৱনৰ অধিকাংশ সময় নগাঁৱত কটাইছিল বুলি জনা যায়। তদুপৰি অসমীয়া বুদ্ধিজীৱী গুণাভিৰাম বৰুৱা প্ৰায় দুই দশক ধৰি নগাঁৱত থাকি সাহিত্য-বিকাশত কৰ্মৰত আছিল বুলি উল্লেখ আছে।

ক্ৰীড়া, সাংস্কৃতিক জীৱন আৰু বিশিষ্ট ব্যক্তি

নগাঁও নগৰৰ মুখ্য ক্ৰীড়া স্থলী নুৰুল আমিন ষ্টেডিয়াম; ই প্ৰয়াত খেলুৱৈ নুৰুল আমিনৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা। এই ষ্টেডিয়ামত বছৰে বছৰে ‘স্বাধীনতা দিৱস কাপ’ ফুটবল প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয় বুলি জনা যায়, য’ত দেশৰ একাধিক আগশাৰীৰ দল অংশ লয়। নগাঁও বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ বহু বিশিষ্ট ব্যক্তিৰ সৈতে জড়িত। উৎস-টোকাত উল্লেখিত নামসমূহৰ ভিতৰত কিছুমান—

• ভবেন্দ্ৰ নাথ শইকীয়া (ঔপন্যাসিক, গল্পকাৰ, নাট্যকাৰ)
• যতীন বৰা (অভিনেতা)
• খগেন মহন্ত (গায়ক)
• লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা (কবি, লেখক, ঔপন্যাসিক)
• মহিম বৰা (লেখক)
• প্ৰফুল্ল কুমাৰ মহন্ত (ৰাজনীতিবিদ)
• ভোগেশ্বৰী ফুকননী (স্বাধীনতা সংগ্ৰামী)
• ৰত্নকান্ত বৰকাকতী (কবি)

তাৎপৰ্য

নগাঁওক মধ্য অসমৰ এক বহুমাত্ৰিক কেন্দ্ৰ বুলি ক’ব পাৰি: কলং নদীৰ দ্বিখণ্ডিত নগৰ-গঠনে এক সুকীয়া স্থানীয় পৰিচয় সৃষ্টি কৰিছে, ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ-ৰে’ল-বাস সংযোগে ইয়াক চলাচল-আধাৰিত চহৰ হিচাপে দৃঢ় কৰিছে, আৰু ঊনবিংশ শতিকাৰ পৰা গঢ় লৈ উঠা শিক্ষা-সংস্থাপনা আৰু সাহিত্যিক কৰ্মধাৰাই নগাঁৱৰ বৌদ্ধিক মানচিত্ৰ সুদৃঢ় কৰিছে। বৰদোৱাৰ সাংস্কৃতিক পৰম্পৰাৰ সৈতে ওতপ্ৰোত সম্পর্কই নগাঁৱৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্বও বৃদ্ধি কৰে।

আৰু চাওক

• মোমাই তামুলী
• হয়বৰগাঁও
• ৩৭ নং ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ (ভাৰত)
• নগাঁও (লোকসভা সমষ্টি)
• মাইলছ ব্ৰনছন
• নাথান ব্ৰাউন
• আনন্দৰাম ঢেকিয়াল ফুকন
• গুণাভিৰাম বৰুৱা
• অসম হোমিওপেথিক চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়
• নুৰুল আমিন ষ্টেডিয়াম