আলাপ্পুয়া

আলাপ্পুয়া (Alappuzha, ) বা আল্লেপ্পী হ’ল ভাৰতৰ দক্ষিণৰ ৰাজ্য কেৰালাৰ লাক্ষাদ্বীপ সাগৰৰ পাৰত অৱস্থিত এখন পৌৰসভা আৰু চহৰ। এইখন আলাপ্পুয়া জিলাৰ প্ৰশাসনিক সদৰ। এই চহৰখন ৰাজ্যৰ ৰাজধানী তিৰুৱনন্তপুৰমৰপৰা প্ৰায় ১৩০ কিলোমিটাৰ উত্তৰে অৱস্থিত। ২০১১ চনৰ ভাৰতীয় লোকপিয়ল অনুসৰি আলাপ্পুৱাৰ জনসংখ্যা ২৪০,৯৯১ জন। ইয়াৰ জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩,৬৭৫ জন।

আলাপ্পুৱাৰ ইতিহাস সংগম সাহিত্যৰ সময়ৰেপৰা পোৱা যায়। খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাতে প্লিমি দ্য এল্ডাৰ (Pliny the Elder)-এ ইয়াক ‘বাৰাকেচ’ (Baraces) বুলি উল্লেখ কৰিছিল।^১ পিছলৈ ১৬ শতিকা আৰু ১৭ শতিকাত এই চহৰখন ওলন্দাজ (ডাচ) আৰু পৰ্তুগীজকে ধৰি বিভিন্ন ইউৰোপীয় শক্তিসমূহৰ সৈতে মচলাৰ বাণিজ্য কৰাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ কেন্ৰ হৈ পৰিছিল। ৰাজা কেশৱদাসৰ শাসনকালত ইয়াত এটা বন্দৰ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। লগতে সমগ্ৰ চহৰখনত পৰিবহণৰ বাবে খাল খন্দা হৈছিল। ইয়াৰ ফলত চহৰখনৰ দ্ৰুত উন্নয়ন হৈছিল। ১৮ শতিকাৰ শেষৰফালে এই অঞ্চলটো ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। ইয়াৰ পিছতে বাণিজ্য আৰু সংস্কৃতিৰ কেন্দ্ৰ হিচাপে ইয়াৰ মৰ্যাদা হ্ৰাস পায়।^২

বৰ্তমান সময়ত আলাপ্পুয়া কেৰালাৰ এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী। এই চহৰখন ইয়াৰ জলপথ আৰু জলাশয় সমূহৰ বাবে বিখ্যাত। ইয়াক কেৰালাৰ টাৰ্ছিছ ভূমি বুলিও জনা যায়।^৩ ওনাম উৎসৱৰ সময়ত অনুষ্ঠিত হোৱা বাৰ্ষিক নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেলৰ ই এক প্ৰধান প্ৰৱেশদ্বাৰ।^৪৫ আলাপ্পুয়া ক’য়ৰ (coir - নাৰিকলৰ আঁহ) উৎপাদনৰো এক ডাঙৰ কেন্দ্ৰ। ইয়াত ক’য়ৰ উদ্যোগে এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।^৬

উৎপত্তি আৰু নামকৰণ

পূৰ্বৰ কোট্টায়ম আৰু কোল্লাম জিলাৰ অংশবিশেষ কাটি আনি ১৯৫৭ চনৰ ১৭ আগষ্টত আলাপ্পুয়া জিলা গঠন কৰা হৈছিল। আৰম্ভণিতে ইয়াৰ অধীনত সাতটা তালুক আছিল। সেইবোৰ হ'ল— চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা, কুত্তানাদ, তিৰুভাল্লা, চেংগানুৰ, কাৰ্তিকাপল্লী আৰু মাভেলিক্কাৰা।^৭

এই জিলাখনৰ উত্তৰে কোচি আৰু এৰ্নাকুলাম জিলাৰ কানায়ান্নুৰ তালুক অৱস্থিত। পূৰ্ব দিশত কোট্টায়ম জিলাৰ বাইকম, কোট্টায়ম আৰু চাংগানাচেশী তালুক আছে। লগতে পাথানামথিত্তা জিলাৰ তিৰুভাল্লা, কোঝেনচেৰী আৰু আদূৰ তালুক অৱস্থিত। ইয়াৰ দক্ষিণ দিশত কোল্লাম জিলাৰ কুন্নাথুৰ আৰু কৰুণাগাপল্লী তালুক আছে। পশ্চিম দিশত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত।^৮

বৰ্তমান আলাপ্পুয়া জিলাখন ছটা তালুকেৰে গঠিত। সেইবোৰ হ'ল— চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা, কুত্তানাদ, কাৰ্তিকাপল্লী, চেংগানুৰ আৰু মাভেলিক্কাৰা।^৯ এই জিলাখনৰ মুঠ মাটি-কালি হ'ল ১৪১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ।^১০

ইতিহাস

কেৰালাৰ ধানৰ ভঁৰাল বুলি জনাজাত কুত্তানাদ ইয়াৰ ধাননি পথাৰ, সৰু জুৰি আৰু সেউজীয়া নাৰিকল গছেৰে আবৃত খালসমূহৰ বাবে সংগম যুগৰ প্ৰাৰম্ভিক কালৰেপৰাই জনাজাত আছিল।^১১

‘উন্নুনীলি সন্দেশম’ৰ দৰে সাহিত্যিক কৰ্মই এই জিলাৰ প্ৰাচীন কালৰ কিছু আভাস দিয়ে। ইয়াৰ উপৰি শিলৰ লিপি, মন্দিৰ আৰু গীৰ্জাত পোৱা ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন আৰু পাহাৰ কাটি নিৰ্মাণ কৰা গুহাসমূহৰ দৰে পুৰাতাত্ত্বিক সমলে আলাপ্পুয়া জিলাৰ ঐতিহাসিক গুৰুত্বক প্ৰমাণ কৰে।

খ্ৰীষ্টীয় প্ৰথম শতিকাৰেপৰাই এই জিলাত খ্ৰীষ্টধৰ্মৰ ভেটি গঢ়ি উঠিছিল। কক্কাংগলামত অৱস্থিত গীৰ্জাখন আছিল যীচু খ্ৰীষ্টৰ বাৰজন শিষ্যৰ অন্যতম চেইণ্ট থমাছৰদ্বাৰা প্ৰতিষ্ঠিত সাতখন গীৰ্জাৰ এখন।^১২ সাধাৰণতে বিশ্বাস কৰা হয় যে তেওঁ ৫২ খ্ৰীষ্টাব্দত মুজিৰিছ বন্দৰৰ মালিয়ানকাৰাত (বৰ্তমান ক্ৰংগানুৰ বা কোডুংগালুৰ) অৱতৰণ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছতে তেওঁ দক্ষিণ ভাৰতত খ্ৰীষ্টধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিছিল।^১২

খ্ৰীষ্টীয় ৯ম ৰপৰা ১২ শতিকাৰ সময়ছোৱাত দ্বিতীয় চেৰা সাম্ৰাজ্যৰ অধীনত এই জিলা ধৰ্ম আৰু সংস্কৃতিৰ ক্ষেত্ৰত বিকশিত হৈছিল। চেংগানুৰৰ এজন পণ্ডিত শক্তীভদ্ৰনে লিখা সংস্কৃত নাটক ‘আশ্চৰ্য চূড়ামণি’য়ে আমাক বহু প্ৰাসংগিক তথ্য জানিবলৈ দিয়ে। ইয়াৰ উপৰি আলাপ্পুয়া জিলাৰ মুহম্মাৰ ওচৰৰ মুক্কাল বট্টমত অৱস্থিত ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ মন্দিৰটোক চিৰাপ্পনচিৰা বুলি কোৱা হয়। এইটো সেই কলাই আছিল য’ৰপৰা ভগৱান অয়্যাপ্পাই সমৰ কলা শিকিছিল। ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ ওপৰত পি. উন্নী কৃষ্ণনে অলপতে প্ৰকাশ কৰা ‘শবৰীমলাই ৱা চৰণম চোল্লী ৱা’ নামৰ এটা এলবামৰ গীতসমূহত এই মন্দিৰৰ ইতিহাস বৰ্ণনা কৰা হৈছে। ইয়াত মহিষী অসুৰক পৰাজিত কৰিবলৈ যোৱাৰ আগতে ভগৱান আয়্যাপ্পাৰ ইয়াত থকাৰ কথা উল্লেখ আছে।^১৩

১৪৯৮ চনত কোঝিকোড় (কালিকট) ত অৱতৰণ কৰাৰ পিছৰেপৰা পৰ্তুগীজসকলে আলাপ্পুৱাত এক প্ৰভাৱশালী ভূমিকা পালন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল। তেওঁলোকে কেথলিক ধৰ্ম প্ৰচাৰ কৰিবলৈ লয় আৰু পূৰ্বৰেপৰা থকা খ্ৰীষ্টানসকলক কেথলিক ধৰ্মলৈ ধৰ্মান্তৰিত কৰে। এই সময়ছোৱাতে আৰ্থুংকালৰ চেণ্ট এণ্ড্ৰিউছ বেচিলিকা নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^১৪

১৭ শতিকাত পৰ্তুগীজ শক্তিৰ অৱনতি ঘটাৰ লগে লগে ওলন্দাজ (ডাচ)সকলে এই জিলাৰ সৰু সৰু ৰাজ্যসমূহত এক প্ৰধান স্থান লাভ কৰে। তেওঁলোকে ওলন্দাজ আৰু পুৰাক্কাড, কায়ামকুলাম আৰু কাৰাপ্পুৰমৰ ৰজাসকলৰ মাজত স্বাক্ষৰিত কেইবাখনো চুক্তিৰ ভিত্তিত ক’লা জালুক আৰু আদা জমা কৰিবলৈ বহুতো কাৰখানা আৰু গুদাম নিৰ্মাণ কৰিছিল। সময়ৰ লগে লগে তেওঁলোকে জিলাখনৰ ৰাজনৈতিক আৰু সাংস্কৃতিক পৰিস্থিতিতো প্ৰৱেশ কৰে। সেই সময়ত আধুনিক ট্ৰাভাংকোৰৰ নিৰ্মাতা মহাৰাজ মাৰ্তণ্ড বৰ্মা (১৭MD–১৭৫৮)-ই সেই ৰাজ্যসমূহৰ ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিত হস্তক্ষেপ কৰিছিল।

ট্ৰাভাংকোৰৰ দেৱান ৰামায়্যন দালাৱা (মৃত্যু ১৭৫৬) মাভেলিক্কাৰাত বাস কৰিছিল। তাত মাৰ্তণ্ড বৰ্মাই তেওঁৰ বাবে এটা ৰাজপ্ৰাসাদ নিৰ্মাণ কৰি দিছিল। তেওঁৰ পত্নীৰ মৃত্যুৰ পাছত ৰামায়্যনে মাভেলিক্কাৰাৰ এডাচেৰী পৰিয়ালৰ এগৰাকী নায়াৰ মহিলাৰ সৈতে বৈবাহিক সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে (এই পৰিয়ালৰে এজন সদস্য পিজিএন উন্নীথান পিছলৈ ১৯৪৭ চনত ট্ৰাভাংকোৰৰ শেষ দেৱান হৈছিল)। ৰামায়্যনৰ মৃত্যুৰ পাছত তেওঁৰ বংশধৰসকলে ট্ৰাভাংকুৰ এৰি তামিলনাডুৰ পুডুক্কোট্টাইত বসতি স্থাপন কৰে। ৰাজ্যখনলৈ আগবঢ়োৱা সেৱাৰ স্বীকৃতিস্বৰূপ ট্ৰাভাংকোৰ চৰকাৰে তেওঁৰ নায়াৰ পত্নীক বিশেষ ভাট্টা আৰু উপহাৰ প্ৰদান কৰিছিল আৰু তেওঁৰ বংশধৰসকলক ‘দালাৱা’ সন্মানীয় উপাধি প্ৰদান কৰা হৈছিল।

১৯ শতিকাত জিলাখনে বহু ক্ষেত্ৰত উন্নতি লাভ কৰিছিল। কৰ্ণেল জৰ্জ মনৰোৰদ্বাৰা ন্যায়িক ব্যৱস্থাৰ পুনৰ্গঠনৰ সৈতে সংগতি ৰাখি ৰাজ্যখনত খোলা পাঁচখন অধীনস্থ আদালতৰ এখন মাভেলিক্কাৰাত আছিল। পূৰ্বৰ ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰ প্ৰথমটো ডাকঘৰ আৰু প্ৰথমটো টেলিগ্ৰাফ কাৰ্যালয় এই জিলাতে প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। ১৮৫৯ চনত ক’য়ৰ দলিচা নিৰ্মাণ কৰা প্ৰথমটো কাৰখানা স্থাপন কৰা হয়। ১৮৯৪ চনত চহৰ উন্নয়ন সমিতি গঠন কৰা হয়।

এই জিলাখনে দেশৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামতো গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছিল। ১৯৪৬ চনৰ পুন্নপ্ৰা আৰু ৱায়লাৰ বিদ্ৰোহে ট্ৰাভাংকুৰৰ দেৱান ছাৰ চি. পি. ৰামাস্বামী আয়াৰৰ বিৰুদ্ধে মানুহক একত্ৰিত কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত ৰামাস্বামী আয়াৰে ট্ৰাভাংকোৰৰ ৰাজনীতিৰপৰা বিদায় ল’বলগীয়া হয়। ভাৰতৰ স্বাধীনতাৰ পিছত ১৯৪৮ চনৰ ২৪ মাৰ্চত ট্ৰাভাংকোৰত এখন জনপ্ৰিয় মন্ত্ৰ্যালয় গঠন কৰা হয়। ১৯৪৯ চনৰ ১ জুলাইত ট্ৰাভাংকোৰ আৰু কোচি ৰাজ্য দুখন একত্ৰিত কৰা হয়।^১৫ ১৯৫৬ চনৰ ৰাজ্য পুনৰ্গঠন আইনৰ অধীনত ১৯৫৬ চনৰ ১ নৱেম্বৰত কেৰালা ৰাজ্য গঠন নোহোৱালৈকে এই ব্যৱস্থা চলি আছিল। ১৯৫৭ চনৰ ১ আগষ্টত জিলাখনে এখন সুকীয়া প্ৰশাসনিক গোট হিচাপে স্বীকৃতি লাভ কৰে।^১৬

ৰাজা কেশৱদাস আৰু আলাপ্পুয়া

১৮ শতিকাত ধৰ্ম ৰাজা কাৰ্তিক তিৰুনাল ৰামা বৰ্মাৰ শাসনকালত ট্ৰাভাংকুৰৰ দেৱান ৰাজা কেশৱদাস তেওঁৰ পৰিকল্পনাৰ দক্ষতা আৰু প্ৰশাসনিক বুদ্ধিৰ বাবে জনাজাত আছিল। তেওঁ আলাপ্পুৱা চহৰৰ উন্নয়নৰ মূল পৰিকল্পনাকাৰী আছিল।^১৭

তেওঁ আলাপ্পুয়াক এক উপযুক্ত স্থান হিচাপে বিচাৰি পাইছিল আৰু ট্ৰাভাংকোৰত এখন সুপৰিকল্পিত বন্দৰ চহৰৰ নিৰ্মাণ কাৰ্য আৰম্ভ কৰিছিল। ভৌগোলিক আৰু সাগৰীয় কাৰণত আলাপ্পুয়া আটাইতকৈ উপযুক্ত আছিল। জলাশয়ৰপৰা বন্দৰলৈ সামগ্ৰী আনিবলৈ তেওঁ দুটা সমান্তৰাল খাল নিৰ্মাণ কৰিছিল। লগতে চুৰাট, মুম্বাই আৰু কচ্ছৰ ব্যৱসায়ীসকলক উদ্যোগ, বাণিজ্য আৰু কাৰ্গ’ কেন্দ্ৰ আৰম্ভ কৰিবলৈ আন্তঃগাঁথনিমূলক সুবিধা আগবঢ়াইছিল। তেওঁৰ সময়ছোৱাত আলাপ্পুয়াই অভূতপূৰ্ব উন্নতি লাভ কৰে আৰু ট্ৰাভাংকোৰৰ অৰ্থনৈতিক কেন্দ্ৰবিন্দু হৈ পৰে।^১৮ মূলত ক’য়ৰ দলিচা আৰু ক’য়ৰ সূতা ৰপ্তানি কৰাৰ বাবে ১৭৬২ চনত এই বন্দৰটো মুকলি কৰা হয়। কেশৱদাসে কলিকতা আৰু বোম্বাইৰ সৈতে বাণিজ্য কৰিবলৈ তিনিখন জাহাজ নিৰ্মাণ কৰিছিল। পূব দিশত উৎপাদিত সামগ্ৰী সংগ্ৰহ আৰু সংৰক্ষণ কৰিবলৈ আল্লেপ্পীয়ে এক সুবিধাজনক গুদামৰ ভূমিকা পালন কৰিছিল।^১৯

ভূগোল

আলাপ্পুয়া ত অৱস্থিত।^২০ ইয়াৰ গড় উচ্চতা হ'ল ১ মিটাৰ (৩ ফুট)।^২১ আলাপ্পুয়া জিলাখনে ১৪১৪ বৰ্গ কিলোমিটাৰ মাটি-কালি আৱৰি আছে। ইয়াৰ কাষতে ২১৯৫ বৰ্গ কিলোমিটাৰ জুৰি ভেম্বনাড হ্ৰদ অৱস্থিত। জিলাখনৰ ৮০ কিলোমিটাৰ জোৰা উপকূলীয় অঞ্চলত লগ হোৱাৰ আগতে ছয়খন প্ৰধান নদী এই হ্ৰদটোত বিলীন হৈছে। আলাপ্পুয়া চহৰখনৰ মাজেৰে কেইবাটাও খাল পাৰ হৈ গৈছে, যিবোৰ ৩ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথৰ এক অংশ।^২২

এই জিলাখন মূলত কেইবাটাও হ্ৰদ, নদী আৰু খালেৰে পৰিবেষ্টিত এক বালিচহীয়া অঞ্চল। জিলাখনৰ পূব অংশত থকা ভৰণীক্কাভু আৰু চেংগানুৰ ব্লকৰ মাজত সিঁচৰতি হৈ থকা কিছুমান সৰু পাহাৰৰ বাহিৰে ইয়াত কোনো ডাঙৰ পাহাৰ বা পৰ্বত নাই। এই জিলাত কোনো বনাঞ্চল নাই।

আলাপ্পুয়াৰ পশ্চিম দিশত লাক্ষাদ্বীপ সাগৰ অৱস্থিত। চহৰখনত হ্ৰদ, সৰু সাগৰ (লগুন) আৰু মিঠা পানীৰ নদীৰ এক নেটৱৰ্ক আছে। আলাপ্পুয়াৰ উপকূলীয় পানীৰ প্ৰাচুৰ্যৰ প্ৰমাণস্বৰূপ প্ৰতি বছৰে বৰ্ষাকালৰ পিছত উপকূলত প্ৰচুৰ পৰিমাণে মাছ আৰু মিছামাছ জমা হয়। এই পৰিঘটনাটোক স্থানীয়ভাৱে ‘চাকৰা’ (Chakara) বুলি কোৱা হয়। বালিৰ ক্ষয়-বৃদ্ধিৰ এই বাৰ্ষিক প্ৰক্ৰিয়াটোৱে স্থানীয় অৰ্থনীতিলৈ বিশেষ অৱদান যোগায়। কেৰালাৰ ৰাইজৰ বাবে এই সময়ছোৱা এক উৎসৱৰ বতৰ। বাৰ্ষিক বানপানীয়ে এই অঞ্চলৰ মাটি আৰু পানী পুনৰ সজীৱ তথা পৰিষ্কাৰ কৰে। ইয়াৰ ফলত সাগৰত মিছামাছ, লবষ্টাৰ, কাছ আৰু অন্যান্য সামুদ্ৰিক উদ্ভিদৰ প্ৰচুৰ বৃদ্ধি ঘটে।

ইয়াৰ জলাশয় আৰু আৰ্দ্ৰভূমিসমূহে প্ৰতি বছৰে সুদূৰ অঞ্চলৰপৰা অহা হাজাৰ হাজাৰ পৰিভ্ৰমী হাঁহ, পানী কাউৰী আৰু অন্যান্য পক্ষীক আশ্ৰয় দিয়ে। এই অঞ্চলৰ এক প্ৰধান বৈশিষ্ট্য হ’ল ‘কেৰালাৰ ভঁৰাল’ বুলি পৰিচিত কুত্তানাদ অঞ্চল। কুত্তানাদক কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ বুলিও জনা যায় আৰু পৃথিৱীৰ যি কেইটা কমসংখ্যক ঠাইত সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ তলত খেতি কৰা হয়, তাৰ ভিতৰত কুত্তানাদ অন্যতম।^২৩ ইয়াৰ ধাননি পথাৰসমূহ গড় সাগৰ পৃষ্ঠতকৈ প্ৰায় ০.৬ ৰপৰা ২ মিটাৰ তলত অৱস্থিত।^১১

জলবায়ু

সাগৰৰ নিকটৱৰ্তী হোৱাৰ বাবে আলাপ্পুয়াৰ জলবায়ু গ্ৰীষ্মকালত গৰম আৰু আৰ্দ্ৰ হয়। অৱশ্যে অক্টোবৰ আৰু নৱেম্বৰ মাহত জলবায়ু বেশ আৰামদায়ক আৰু শান্ত হৈ থাকে। ইয়াৰ গড় বাৰ্ষিক উষ্ণতা ২৭ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ। ৰাজ্যৰ অন্যান্য অংশৰ দৰেই এই জিলাখনেও দুটা ঋতুভিত্তিক মৌচুমী বায়ুৰ সুফল লাভ কৰে। দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ু আৰু উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ু দুয়োটাৰে প্ৰভাৱ আলাপ্পুয়াাত পৰে বাবে ইয়াত দীঘলীয়া বৰ্ষাকাল দেখা যায়। দক্ষিণ-পশ্চিম মৌচুমী বায়ুৱে জুনৰপৰা ছেপ্টেম্বৰ মাহলৈকে জলবায়ুত প্ৰভাৱ পেলায়। আনহাতে উত্তৰ-পূব মৌচুমী বায়ুৱে অক্টোবৰৰপৰা নৱেম্বৰ মাহলৈ বৰ্ষণ আনি দিয়ে। এই অঞ্চলৰ গড় বাৰ্ষিক বৰষুণৰ পৰিমাণ ২৭৬৩ মিলিমিটাৰ।^২৪

জনগাঁথনি

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি আলাপ্পুয়া পৌৰসভা আৰু ইয়াৰ বহিৰ্ভাগৰ মুঠ জনসংখ্যা আছিল ২৪০,৯৯১ জন। ইয়াৰে ১১৬,৪৩৯ জন পুৰুষ আৰু ১২৪,৫৫২ গৰাকী মহিলা আছিল। এই চহৰখন আলাপ্পুয়া পৌৰসভা আৰু পুন্নপ্ৰা তথা কালাৰকোড গাঁৱৰ বহিৰ্ভাগলৈকে বিস্তৃত হৈ আছে। ইয়াৰ মুঠ মাটি-কালি ৬৫.৫৭ বৰ্গ কিলোমিটাৰ আৰু জনসংখ্যাৰ ঘনত্ব প্ৰতি বৰ্গ কিলোমিটাৰত ৩,৬৭৫ জন। চহৰখনত ছয় বছৰৰ অনুৰ্ধৰ শিশুৰ সংখ্যা আছিল ২২,৩৬১ জন। আলাপ্পুয়া চহৰৰ সাক্ষৰতা হ’ল ৯৫.৮১%। চহৰখনত মুঠ সাক্ষৰ লোকৰ সংখ্যা ২০৯,২০১ জন, যাৰ ভিতৰত ১০১,৯২৭ জন পুৰুষ (৯৭.৩%) আৰু ১০৭,২৭৪ গৰাকী মহিলা (৯৪.ND%)। আলাপ্পুয়াত লিংগ অনুপাত আছিল ১০৭০।^২৫

চহৰখনৰ জনসংখ্যাৰ বেছিভাগেই হিন্দু, ইয়াৰ লগতে উল্লেখনীয়সংখ্যক খ্ৰীষ্টধৰ্ম আৰু মুছলমান লোকো আছে। আটাইতকৈ বেছিকৈ ব্যৱহৃত ভাষাটো হ’ল মালয়ালম। অৱশ্যে বহু লোকে কোংকণী ভাষাও কয়।

আলাপ্পুয়া চহৰৰ মালংকাৰা অৰ্থডক্স খ্ৰীষ্টানসকল মালংকাৰা অৰ্থডক্স চিৰিয়ান চাৰ্চৰ নিৰনম ধৰ্মপ্ৰান্তৰ অন্তৰ্ভুক্ত। বৰ্তমান চহৰখনৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অৰ্থডক্স গীৰ্জাখন হ’ল চেণ্ট থমাছ অৰ্থডক্স গীৰ্জা, আলাপ্পুয়া। এই গীৰ্জাখনে আলাপ্পুয়াত মাৰ গ্ৰেগৰিয়াছ কাৰুণ্য তীৰম নিৰ্দেশনা কেন্দ্ৰও পৰিচালনা কৰে।^২৬

ইয়াত ব্যৱহৃত মালয়ালম ভাষাৰ মানক উপভাষাটো হ’ল চেণ্ট্ৰেল ট্ৰাভাংকোৰ উপভাষা।^২৭ কোংকণী হ’ল কোংকণ অঞ্চলত কোৱা এটা ভাষা। ১৬ শতিকা আৰু ১৮ শতিকাৰ পৰ্তুগীজ আৰু ওলন্দাজ আক্ৰমণৰ সময়ত বহুতো কোংকণী লোকে দক্ষিণ দিশলৈ প্ৰব্ৰজন কৰিছিল। তেওঁলোকে ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰ তুৰাভুৰ, চেৰ্থালা আৰু আলাপ্পুয়াৰ লগতে কেৰালাৰ অন্যান্য স্থান যেনে কোচি, কোডুংগালুৰ আৰু কোল্লামত আশ্ৰয় লৈছিল। এই লোকসকলৰ এক বুজনসংখ্যক আলাপ্পুয়াত নিগাজিকৈ থাকিবলৈ লয়।^{২৮২৯৩০}

অৰ্থনীতি

এই জিলাখনৰ অৰ্থনীতি কৃষি আৰু সামুদ্ৰিক সামগ্ৰীৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল। ইয়াৰ কৃষি কাৰ্যসমূহ মূলত ‘কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ’ বুলি পৰিচিত কুত্তানাদ অঞ্চলক কেন্দ্ৰ কৰি আৱৰ্তিত হয়। যদিও এই জিলাখন উদ্যোগিকভাৱে পিছপৰা, তথাপি প্ৰাচীন কালৰেপৰাই ক’য়ৰ (coir - নাৰিকলৰ আঁহ) আৰু ক’য়ৰজাত সামগ্ৰী, সামুদ্ৰিক সামগ্ৰী, হস্ততাঁত, বিভিন্ন ধৰণৰ হস্তশিল্প আৰু তড়ী নিষ্কাশন (toddy tapping) আদি পৰম্পৰাগত উদ্যোগসমূহ ইয়াত সক্ৰিয় হৈ আছে। এই জিলাখনক কেৰালাৰ ক’য়ৰ উদ্যোগৰ পৰম্পৰাগত গৃহভূমি বুলি জনা যায়।^৩১

কেঁচা সামগ্ৰীৰ সহজ উপলব্ধতা, নাৰিকলৰ কেঁচা বাকলি পচাবলৈ উপযুক্ত জলাশয় তথা খালৰ উপস্থিতি আৰু উন্নত পৰিবহণ ব্যৱস্থাই এই উদ্যোগৰ বিকাশৰ মূল কাৰণ। প্ৰাচীন কালৰেপৰাই আৰৱসকলে ক’য়ৰ সামগ্ৰীৰ ব্যৱসায় চলাই আহিছিল। ১৮৫৯ চনত জেমছ ডাৰাঘে প্ৰথমবাৰৰ বাবে ইয়াত দলিচা আৰু মেট তৈয়াৰ কৰাৰ কাম আৰম্ভ কৰিছিল।^৩২

১৯৫৫ চনত ক’য়ৰ উদ্যোগ আইনৰ অধীনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ‘ক’য়ৰবোৰ্ড’ প্ৰতিষ্ঠা কৰে।^৩৩ কালাভুৰত এটা ক’য়ৰ গৱেষণা প্ৰতিষ্ঠান কাৰ্যক্ষম হৈ আছে।^৩৪ ১৯৬৫ চনত আলাপ্পুয়াত ৰাষ্ট্ৰীয় ক’য়ৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু আৰ্হি প্ৰস্তুতকৰণ কেন্দ্ৰ স্থাপন কৰা হয়।

আলাপ্পুয়া, কায়ামকুলাম, কোক্কোথামংগলাম, কোমালাপুৰম, মান্নানচেৰী, মুহম্মা আৰু ৱায়লাৰত উৎপাদিত সামগ্ৰীসমূহৰ ভিতৰত নাৰিকলৰ আঁহ বা ক’য়ৰ আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ।^৩৫ ক’য়ৰজাত সামগ্ৰীসমূহ চেৰ্থালা আৰু মান্নানচেৰী অঞ্চলত পোৱা যায়। আনহাতে আৰুকু্ট্টী আৰু কোডামথুৰুথত চূণৰ খোলা, চেংগানুৰত প্লাইউড, আৰুৰত কেলট্ৰন কণ্ট্ৰ’ল, মাভেলিক্কাৰাত পটাচিয়াম ক্ল’ৰাইড আৰু থানেৰমুক্তমত নাৰিকল তথা নাৰিকল তেল পোৱা যায়। এই চহৰসমূহত উৎপাদিত অন্যান্য গুৰুত্বপূৰ্ণ সামগ্ৰীসমূহ হ’ল— শুকান নাৰিকল (কোপ্ৰা), কাচ, দলিচা আৰু দিয়াচলাই।^৩৬

বৰ্তমান সময়ত পৰ্যটন খণ্ডই ৰাজহ সংগ্ৰহৰ এক অন্যতম প্ৰধান উৎস হিচাপে গা কৰি উঠিছে। এইটো মূলত ইয়াৰ নাওঘৰসমূহৰ বাবে সম্ভৱ হৈছে, যিয়ে পৰ্যটকসকলক চহৰখনৰ সুন্দৰ জলাশয়সমূহৰ দৃশ্য উপভোগ কৰাৰ সুবিধা দিয়ে। ইয়াৰ আন এটা কাৰণ হ’ল মুন্নাৰ, ভাৰকলা আৰু ৱায়নাডৰ দৰে অন্যান্য পৰ্যটনস্থলীসমূহৰ কাষতে এই ঠাইখন অৱস্থিত। কেৰালা পৰ্যটন বিভাগৰ পৰিসংখ্যা অনুসৰি ২০২০ আৰু ২০২১ চনৰ ভিতৰত আল্লেপ্পীত পৰ্যটকৰ আগমন ৭৪.৫৫% বৃদ্ধি পাইছিল। একে সময়তে সমগ্ৰ ৰাজ্যখনৰ গড় বৃদ্ধিৰ হাৰ আছিল ৫১.০৯%।^৩৭

জলাশয়ৰ ধান খেতি

আলাপ্পুয়াৰ প্ৰধান জীৱিকা হ’ল কৃষি কাৰ্য। কেৰালাৰ ধানৰ পাত্ৰ বুলি জনাজাত কুত্তানাদ অঞ্চলটো আলাপ্পুয়াত অৱস্থিত।^২৩

ভেম্বনাড হ্ৰদৰপৰা মাটি উদ্ধাৰ কৰাৰ প্ৰক্ৰিয়াটো তিনিটা পৰ্যায়ত সম্পন্ন হৈছিল। প্ৰথম পৰ্যায়ত চৰকাৰৰফালৰপৰা কোনো বিত্তীয় সাহায্য অবিহনে ব্যক্তিগত উদ্যোগীসকলে এই কাম হাতত লৈছিল। ১৮৬৫ চনত ট্ৰাভাংকোৰ ৰাজ্যৰদ্বাৰা জাৰি কৰা ‘পট্টম ঘোষণা’ই ১৮৬৫ ৰপৰা ১৮৯০ চনৰ ভিতৰত মাটি উদ্ধাৰৰ কাৰ্যসূচীক যথেষ্ট গতি প্ৰদান কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত পথাৰৰপৰা পানী ওলাই পঠোৱাৰ কাম জলচক্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি মানুহে নিজে কৰিছিল। ইয়াৰ ফলত বৃহৎ পৰিমাণৰ মাটি উদ্ধাৰ কৰাত বাধা আহি পৰিছিল। এই সময়ছোৱাত মাত্ৰ প্ৰায় ২৫০ হেক্টৰ মাটিহে উদ্ধাৰ কৰা সম্ভৱ হৈছিল। এই সময়ছোৱাত উদ্ধাৰ কৰা ভেনাদু হ্ৰদ আৰু মাদাতিল হ্ৰদক ভেম্বনাড হ্ৰদৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা প্ৰথমটো ‘কায়াল নিলম’ (হ্ৰদৰপৰা উদ্ধাৰ কৰা ভূমি) বুলি গণ্য কৰা হয়।^৩৮ হ্ৰদৰপৰা মাটি উদ্ধাৰ কৰা আৰু তাত খেতি কৰাৰ এই অগ্ৰগামী কাৰ্যসূচীখন পাল্লিথানম লুকা মাথায়ে আৰম্ভ কৰিছিল।^৩৯

দ্বিতীয় পৰ্যায়টো ১৮৯০ চনৰপৰা ১৯০৩ চনলৈকে আছিল।

১৯২০ ৰপৰা ১৯৪০ চনৰ ভিতৰত ধানৰ মূল্য আশ্বাতীতভাৱে হ্ৰাস পোৱাৰ বাবে মাটি উদ্ধাৰৰ কাম মন্থৰ হৈ পৰিছিল। ইয়াৰ পিছত ১৯৪০ চনৰ আৰম্ভণিতে এই কামে পুনৰ গতি লাভ কৰে। এই সময়ছোৱাত কৃষি উৎপাদন বৃদ্ধি কৰাৰ উদ্দেশ্যে চৰকাৰে ‘অধিক খাদ্য উৎপাদন কৰক’ নামৰ এক অভিযান আৰম্ভ কৰে। চৰকাৰে নতুন মাটি উদ্ধাৰ কাৰ্যসূচীক উদগনি দিবলৈ বিভিন্ন সাহায্যও আগবঢ়াইছিল। ইলেকট্ৰিক মটৰৰ আৱিষ্কাৰে মাটি উদ্ধাৰৰ কাম পূৰ্বৰ তুলনাত বহু সহজ, সুলভ আৰু কম বিপদাশঙ্কা যুক্ত কৰি তুলিছিল। মাটি উদ্ধাৰৰ শেষৰ অংশ অৰ্থাৎ কিউ (Q), এছ (S) আৰু টি (T) ব্লক এই সময়ছোৱাতে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল।^৪০

মুপ্পালম দলঙৰ পুনৰ নিৰ্মাণ

আলাপ্পুয়া চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰত অৱস্থিত ঐতিহাসিক মুপ্পালম বা ত্ৰিমুখী দলংখন এসময়ত পৰ্যটক আৰু চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাতাসকলৰ বাবে এক প্ৰধান আকৰ্ষণ আছিল।^৪১

বৰ্তমান এখন নতুন চাৰিলেনযুক্ত দলং নিৰ্মাণৰ কাম আৰম্ভ কৰা হৈছে, যাক স্থানীয়ভাৱে ‘নালপালম’ বুলি কোৱা হয়। এই দলংখনে চহৰখনৰ দুটা প্ৰধান খাল ক্ৰমে ভাদা খাল আৰু বাণিজ্যিক খালক সংযোগ কৰে। ই আলাপ্পুয়াৰ পথ নেটৱৰ্ক আৰু পৰিচয়ৰ এক অপৰিহাৰ্য অংশ হৈ আহিছে।

এই দলংখন বিভিন্ন ভাৰতীয় ভাষা যেনে মালয়ালম, হিন্দী, তামিল, তেলুগু আৰু কানাড়া ভাষাৰ ১০০ তকৈও অধিক চলচ্চিত্ৰত প্ৰদৰ্শন কৰা হৈছে, যিয়ে ইয়াৰ চিনেমাটিক আকৰ্ষণক প্ৰমাণ কৰে।

পূৰ্বৰ মুপ্পালম দলংখন ভাঙি তাৰ ঠাইত নতুন আৰু আধুনিক চাৰিলেনযুক্ত নালপালম দলংখন নিৰ্মাণৰ কাম কৰা হৈছে। কেৰালাৰ গড়কপ্তানী বিভাগৰ (PWD) নেতৃত্বত চলি থকা এই প্ৰকল্পটোৱে এই স্থানৰ সাংস্কৃতিক আৰু দৃশ্যগত গুৰুত্বক অক্ষুণ্ণ ৰখাৰ চেষ্টা কৰিছে।

পৰিবহণ

পথ পৰিবহণ

ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ

পানভেল]]ক কন্যা কুমাৰীৰ সৈতে সংযোগ কৰা ৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথ এই চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। কম্মডী আৰু কালাৰকোডৰ মাজত চহৰৰ যান-জঁট হ্ৰাস কৰিবলৈ আলাপ্পুয়া বাইপাছ নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। ৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথে আলাপ্পুয়া চহৰক মুম্বাই, উডুপি, মাংগালোৰ, কান্নুৰ, কোঝিকোড়, এৰ্নাকুলাম, কোল্লাম আৰু তিৰুৱনন্তপুৰম আদি প্ৰধান চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে। উপকূলীয়-পাহাৰীয়া পৰ্যটন প্ৰকল্পৰ অংশ হিচাপে আলাপ্পুয়াক কোদাইকানালৰ সৈতে সংযোগ কৰাত সহায় কৰিবলৈ কেৰালাৰ ১১ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথক ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথলৈ উন্নীত কৰাৰ এক পৰিকল্পনা কৰা হৈছে।^৪২

ৰাজ্যিক ঘাইপথ

আলাপ্পুয়া জিলাত আঠটা ৰাজ্যিক ঘাইপথ আছে। ইয়াৰে তিনিটা আলাপ্পুয়া চহৰৰপৰা আৰম্ভ হৈছে। ১১ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ কালাৰকোডৰপৰা আৰম্ভ হৈ পেৰুন্নাত শেষ হয়। এই ঘাইপথটোক স্থানীয়ভাৱে এচি ৰোড (আলাপ্পুয়া-চাংগানাচেৰী পথ) বুলি জনা যায় আৰু ইয়াৰ দৈৰ্ঘ্য ২৪.২ কিলোমিটাৰ। এইটো এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ পথ যিয়ে আলাপ্পুয়া চহৰক কোট্টায়ম জিলাৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ৪০ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ হ’ল আলাপ্পুয়া জিলাৰ এক আন্তঃৰাজ্যিক ঘাইপথ, যিয়ে আলাপ্পুয়া চহৰক তামিলনাডুৰ মাদুৰাই চহৰৰ সৈতে সংযোগ কৰে। আলাপ্পুয়া জিলাৰ এইটোৱেই একমাত্ৰ আন্তঃৰাজ্যিক ঘাইপথ। ৬৬ নম্বৰ ৰাজ্যিক ঘাইপথ আলাপ্পুয়া চহৰৰপৰা আৰম্ভ হৈ থোপ্পুম্পডীত শেষ হয়।^৪৩

আলাপ্পুয়াত দুটা প্ৰধান বাছ টাৰ্মিনেল আছে। কেৰালা ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমৰ (KSRTC) বাছ আস্থানটো (ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ নিগমৰ মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ ওচৰত অৱস্থিত) চৰকাৰী বাছসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। আনহাতে বাঝিচেৰীৰ ওচৰত অৱস্থিত ভি কে সোমন মেম’ৰিয়েল পৌৰসভা বাছ আস্থানটো ব্যক্তিগত বাছ আৰু অন্যান্য ৰাজ্যলৈ চলি থকা চুক্তিভিত্তিক বাছ সেৱাসমূহৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

KSRTC বাছে আলাপ্পুয়াক বেংগালুৰু, মহীশূৰ, কোল্লুৰ, মাংগালোৰ, চেন্নাই, কইম্বাটুৰ, তিৰুৱনন্তপুৰম আৰু তিৰুভাল্লা আদি স্থানৰ সৈতে সংযোগ কৰে। ইয়াৰ উপৰি SETC আৰু TNSTCয়ে চহৰখনলৈ দৈনিক কেইবাটাও বাছ সেৱা পৰিচালনা কৰে। কৰ্ণাটক ৰাজ্যিক পথ পৰিবহণ নিগমেও আলাপ্পুয়াৰপৰা দৈনিক দুখন বাছ চলায় বুলি জানিব পৰা গৈছে।

৬৬ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঘাইপথৰ কাষৰ ৱালাভানাড়ুত এটা নতুন কেএছআৰটিচি (KSRTC) ডিপো আৰু বাছ আস্থান নিৰ্মাণৰ কাম চলি আছে। এই প্ৰকল্পটোৰ উদ্দেশ্য হৈছে এই অঞ্চলৰ যোগাযোগ ব্যৱস্থা উন্নত কৰা আৰু পৰিবহণ আন্তঃগাঁথনি শক্তিশালী কৰা।

জল পৰিবহণ

জিলাখনত ব্যাপক পৰিমাণে থকা জলাশয় আৰু খালসমূহৰ বাবে জল পৰিবহণ ইয়াত অত্যন্ত জনপ্ৰিয়। ৩ নম্বৰ ৰাষ্ট্ৰীয় জলপথ আলাপ্পুয়াৰ মাজেৰে পাৰ হৈ গৈছে। চহৰখনত এটা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগৰ ফেৰী ঘাট বা বোট জেটী KSRTC বাছ আস্থানৰ বিপৰীত দিশত অৱস্থিত। ইয়াৰপৰা কোট্টায়ম চহৰ আৰু অন্যান্য সৰু সৰু চহৰ তথা ঘাটসমূহলৈ ফেৰী সেৱা উপলব্ধ আছে। ফুৰিবলৈ অহা পৰ্যটকসকলৰ বাবে হাউচবোটৰ তুলনাত SWTD ফেৰী সেৱা এক সুলভ বিকল্প।

ৰেল পৰিবহণ

আলাপ্পুয়া চহৰখন এৰ্নাকুলাম–কায়ামকুলাম উপকূলীয় ৰেলপথৰদ্বাৰা সংযোগ হৈ আছে। ই তিৰুৱনন্তপুৰম, কোল্লাম, কোচি, কইম্বাটুৰ, চেন্নাই, দিল্লী, বোকাৰো আৰু মুম্বাইৰ দৰে চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে। আলাপ্পুয়া ৰেল ষ্টেচন চহৰৰ প্ৰাণকেন্দ্ৰৰপৰা প্ৰায় ৪ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত।^৪৪ আলাপ্পুয়াৰপৰা কান্নুৰ, চেন্নাই, ধানবাদ আৰু টাটানগৰ আদি চহৰসমূহলৈ মুঠ চাৰিখন ৰেল যাত্ৰা কৰে। চহৰখনত দিনটোৰ মাজে মাজে বহুতো লোকেল ৰেল চলাচল কৰে, যিবোৰে আলাপ্পুয়াক ওচৰ-পাজৰৰ চহৰসমূহৰ সৈতে সংযোগ কৰে। যিহেতু আলাপ্পুয়া এক প্ৰধান পৰ্যটনস্থলী, সেয়েহে দিল্লী, চণ্ডীগড়, বেংগালুৰু, মাংগালোৰ, কোঝিকোড় আৰু অমৃতসৰৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ চহৰসমূহৰপৰা অহা ৰেলসমূহ এই ষ্টেচনৰ মাজেৰে পাৰ হৈ যায়।^৪৫

বিমান পৰিবহণ

চহৰখনৰপৰা উত্তৰ দিশে প্ৰায় ৭৮ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত কোচিন আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ হ’ল আটাইতকৈ ওচৰৰ বিমান বন্দৰ। আনহাতে দক্ষিণ দিশে ১৫৯ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত তিৰুৱনন্তপুৰম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমান বন্দৰ হ’ল জিলাখনক অন্যান্য দেশৰ সৈতে সংযোগ কৰা আন এটা বিমান বন্দৰ। আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যটকসকলে আলাপ্পুয়াত উপস্থিত হ’বলৈ এই বিমান বন্দৰসমূহ ব্যৱহাৰ কৰে। ইয়াৰ ওচৰৰ আন দুটা বিমান বন্দৰ হ'ল কালিকট (২৩৬ কিলোমিটাৰ) আৰু কইম্বাটুৰ (২৫৪ কিলোমিটাৰ) বিমান বন্দৰ। চহৰখনত চৰকাৰী কাম-কাজৰ বাবে এটা হেলিপেড সংৰক্ষিত কৰি ৰখা হৈছে।

প্ৰশাসন আৰু ৰাজনীতি

জিলাখনত দুটা প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থা প্ৰচলিত আছে। সেই দুটা হ’ল— ৰাজহ আৰু স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন। ৰাজহ ব্যৱস্থাৰ অধীনত জিলাখনক দুটা ৰাজহ বিভাগ, ছটা তালুক আৰু ৯১খন গাঁৱত বিভক্ত কৰা হৈছে। এই দুটা ৰাজহ বিভাগ হ’ল— ৪৭খন গাঁৱেৰে গঠিত চেৰ্থালা, আম্বালাপ্পুৱা আৰু কুত্তানাদ তালুকক সামৰি লোৱা আলাপ্পুয়া বিভাগ, আৰু ৪৪খন গাঁৱেৰে গঠিত কাৰ্তিকাপল্লী, চেংগানুৰ আৰু মাভেলিক্কাৰা তালুকক সামৰি লোৱা চেংগানুৰ বিভাগ। লোকপিয়লেৰ উদ্দেশ্যে চেৰ্থালা পৌৰসভাৰ অন্তৰ্ভুক্ত অংশসমূহৰ বাহিৰে আৰুৰ, আৰুকু্ট্টী, কোডামথুৰুথ, থানেৰমুক্তম উত্তৰ, থানেৰমুক্তম দক্ষিণ, ৱায়লাৰ পূব আৰু কোক্কোথামংগলাম গাঁৱক ১৯৮১ চনৰ লোকপিয়লত লোকপিয়ল চহৰ হিচাপে গণ্য কৰা হৈছিল।

স্থানীয় স্বায়ত্তশাসন-ব্যৱস্থাৰ অধীনত জিলাখনক পাঁচখন বিধিবদ্ধ চহৰ আৰু ৭১খন পঞ্চায়তৰে গঠিত উন্নয়ন ব্লকত বিভক্ত কৰা হৈছে। এটা উন্নয়ন ব্লকৰ এক্তিয়াৰৰ ভিতৰত লোকপিয়ল চহৰৰ অন্তৰ্গত এলেকাসমূহো অন্তৰ্ভুক্ত হয়।^৪৭

২০১১ চনৰ কেৰালা ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনৰ সময়ত আলাপ্পুয়া জিলাত নটা বিধানসভা সমষ্টি আছিল। সেইবোৰ হ’ল— অৰুৰ, চেৰ্থালা, আলাপ্পুয়া, কুত্তানাদ, হৰিপাদ, কায়ামকুলাম, মাভেলিক্কাৰা আৰু চেংগানুৰ।^৪৮

আলাপ্পুয়া বিধানসভা সমষ্টিটো আলাপ্পুয়া লোকসভা সমষ্টিৰ এক অংশ। জিলাখনৰ আনটো লোকসভা সমষ্টি হ’ল মাভেলিক্কাৰা।^৪৯

শিক্ষা

সমগ্ৰ জিলাখনতে বিভিন্ন স্কুল, কম্পিউটাৰ প্ৰতিষ্ঠান আৰু কলেজ আছে। ইয়াত ৯খন প্ৰশিক্ষণ স্কুল আছে। লগতে ৪০৫খন নিম্ন প্ৰাথমিক স্কুল আছে। ইয়াত ১০৫খন হাইস্কুল আৰু ৮৭খন উচ্চতৰ মাধ্যমিক স্কুল আছে।^৫০

১৮১৬ চনত আলাপ্পুয়াত প্ৰথমখন স্কুল স্থাপন কৰা হৈছিল। এইখন আছিল চাৰ্চ মিছনেৰী ছ’চাইটি (CMS) স্কুল। ভাৰতৰ প্ৰথম চিএমএছ মিছনেৰী ৰেভাৰেণ্ড থমাছ নৰ্টনে এই স্কুলখন পাতিছিল। আলাপ্পুয়াৰ চিএছআই ক্ৰাইষ্ট চাৰ্চে এই স্কুলখন চলায়। ১৮৮৯ চনৰ ১ জুনত আলাপ্পুয়াত প্ৰথমখন উচ্চতৰ মাধ্যমিক স্কুল খোলা হৈছিল। এইখন আছিল ত্ৰয়োদশ লিঅ’ হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুল। কোচিৰ পৰ্তুগীজ বিচপ জন গোমেচ পেৰীৰাই এইখন মুকলি কৰিছিল। আলাপ্পুয়াৰ প্ৰথম পলিটেকনিক কলেজখন আছিল কাৰ্মেল পলিটেকনিক কলেজ। ফাদাৰ গিলবাৰ্ট পালাকুনেলে এইখন প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল। চিএমআই ক্ৰমে ইয়াৰ পৰিচালনা কৰে। কাৰ্মেল এতিয়াও ৰাজ্যখনৰ শীৰ্ষ স্থানৰ পলিটেকনিক প্ৰতিষ্ঠান।^৫১

আলাপ্পুয়াৰ কলেজসমূহে শিক্ষাৰ্থীসকলক স্নাতক আৰু স্নাতকোত্তৰ পাঠ্যক্ৰম আগবঢ়ায়।^৫২

প্ৰধান মহাবিদ্যালয় আৰু প্ৰতিষ্ঠানসমূহ

• ইউনিভাৰ্চিটি ইনষ্টিটিউট অব টেকন’লজী (UIT), আলাপ্পুয়া^৫৩
• চেৰ্থালা অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়^৫৪
• সনাতন ধৰ্ম কলেজ^৫৫
• এছ. ডি. ৱি. কলা আৰু ব্যাৱহাৰিক বিজ্ঞান কলেজ^৫৬
• শ্ৰী নাৰায়ণ কলেজ, চেৰ্থালা^৫৭
• এন.শে‌ছ.এছ. কলেজ, চেৰ্থালা^৫৮
• চৰকাৰী কলেজ, আম্বালাপ্পুৱা^৫৯
• পুন্নপ্ৰা অভিযান্ত্ৰিক আৰু ব্যৱস্থাপনা মহাবিদ্যালয়^৬০
• মাৰ গ্ৰেগৰিয়াছ কলেজ, পুন্নপ্ৰা^৬১
• চেংগানুৰ অভিযান্ত্ৰিক মহাবিদ্যালয়^৬২
• ব্যাৱহাৰিক বিজ্ঞান কলেজ, মাভেলিক্কাৰা^৬৩
• কাৰ্মেল অভিযান্ত্ৰিক আৰু প্ৰযুক্তি মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া^৬৪
• চৰকাৰী টি. ডি. চিকিৎসা মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া^৬৫
• চেণ্ট জোচেফছ মহিলা মহাবিদ্যালয়, আলাপ্পুয়া^৬৬
• চেণ্ট মাইকেলছ কলেজ, চেৰ্থালা^৬৭
• টি. কে. মাধৱ মেম’ৰিয়েল কলেজ^৬৮
• চেণ্ট অ্যালোইচিয়াছ কলেজ, এদাথুয়া^৬৯
• বিচপ মূৰ কলেজ, মাভেলিক্কাৰা
• মিলাদ-ই-শ্বেৰিফ মেম’ৰিয়েল কলেজ, কায়ামকুলাম (MSM)
• খ্ৰীষ্টান কলেজ, চেংগানুৰ

ধৰ্মীয় উপাসনাগাৰসমূহ

আলাপ্পুয়াৰ হিন্দু মন্দিৰসমূহ

• আম্বালাপ্পুৱা শ্ৰীকৃষ্ণ স্বামী মন্দিৰ
• আনন্দেশ্বৰম মহাদেৱ মন্দিৰ
• চাক্কুলাথুকাভু মন্দিৰ (ভাগৱতী মন্দিৰ)
• চেট্টিকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ
• চেংগানুৰ মহাদেৱ মন্দিৰ
• হৰিপাদ শ্ৰী সুব্ৰহ্মণ্য স্বামী মন্দিৰ
• কানিচুকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ
• কান্দিয়ুৰ শ্ৰী মহাদেৱ মন্দিৰ, মাভেলিক্কাৰা
• মন্নাৰাছালা মন্দিৰ
• মুল্লাক্কাল ৰাজৰাজেশ্বৰী মন্দিৰ
• পদনিলম পৰব্ৰহ্ম মন্দিৰ, নুৰানাদ
• ত্ৰিপুলিয়ুৰ মহাৱিষ্ণু মন্দিৰ
• থ্ৰিচিট্টাত মহাৱিষ্ণু মন্দিৰ
• বলিয়াকুলাংগাৰা দেৱী মন্দিৰ, কাৰ্তিকাপল্লী

আলাপ্পুয়াৰ খ্ৰীষ্টান গীৰ্জাসমূহ

• আৱাৰ লেডী অৱ মাউণ্ট কাৰ্মেল কেথেড্ৰেল, আলাপ্পুয়া
• চেণ্ট এণ্ড্ৰিউছ বেচিলিকা, আৰ্থুংকাল
• চেণ্ট জৰ্জ ফ’ৰেন গীৰ্জা, এদাথুয়া
• চেণ্ট মেৰী বেচিলিকা, চম্পাকুলাম (চম্পাকুলাম কাল্লুৰকাডু বেচিলিকা)
• চেণ্ট থমাছ গীৰ্জা, থুম্পোলী (থুম্পোলী পল্লী)
• চেণ্ট মেৰী ফ’ৰেন গীৰ্জা, পুলিনকুন্নু

আলাপ্পuয়াৰ ইছলামীয় মছজিদসমূহ

• মকাম মছজিদ, চিভিল ষ্টেচন ৱাৰ্ড, আলাপ্পুয়া।^৭০
• সৌকাৰ মছজিদ, ১৮৫০ চনত নিৰ্মিত এটা মছজিদ।^৭১

ক্ৰীড়া

আলাপ্পুয়াত নেহৰু ট্ৰফী নৌকা খেল প্ৰতিযোগিতা অনুষ্ঠিত হয়। এই প্ৰতিযোগিতাখন চহৰখনৰ ওচৰৰ পুন্নমদা হ্ৰদত খেলা হয়।^৭২ ১৯৫২ চনত ভাৰতৰ প্ৰথম প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৱে কেৰালা ভ্ৰমণ কৰিছিল। সেই সময়ত আল্লেপ্পীৰ ৰাইজে তেওঁলোকৰ সন্মানীয় অতিথিজনৰ বাবে এক বিশেষ মনোৰঞ্জনৰ ব্যৱস্থা কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। ইয়াৰ বাবে তেওঁলোকে এক ঐতিহ্যবাহী নাও দৌৰ প্ৰতিযোগিতাৰ আয়োজন কৰিছিল। এই খেলখন দেখি নেহৰু অত্যন্ত উৎসাহিত হৈ পৰিছিল। তেওঁ নিৰাপত্তা বিষয়াসকলৰ বাধা নেওচি নিজেই ‘নডুভাগম চন্দন’ নামৰ এখন নাৱত জাঁপ দি উঠিছিল। নাৱত উঠি পোৱা এই আনন্দৰ বাবেই তেওঁ প্ৰতিযোগিতাৰ বিজয়ীক প্ৰদান কৰিবলৈ এটা ৰোলিং ট্ৰফী উপহাৰ দিছিল। এই নাও দৌৰৰ বাহিৰেও ক্ৰিকেট, ফুটবল, বাস্কেটবল আৰু নাও চলোৱা (ৰোয়িং) আদি এই চহৰৰ আটাইতকৈ জনপ্ৰিয় খেলসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম। ২০১৫ চনত কেৰালা ক্ৰিকেট সন্থাই আলাপ্পুয়াত ‘কেচিএ ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম’ উদ্বোধন কৰে। এইখন এখন এ-ক্লাছ শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেট ষ্টেডিয়াম।^৭৩

প্ৰখ্যাত ব্যক্তিসকল

• থকাঝি শিৱশংকৰ পিল্লাই - ঔপন্যাসিক আৰু চুটিগল্প লেখক, ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সাহিত্য বঁটা জ্ঞানপীঠ লাভ কৰিছিল।
• ৱায়লাৰ ৰামবৰ্মা - মালয়ালম কবি আৰু চলচ্চিত্ৰ গীতিকাৰ
• আৰাট্টুপুঝা ৱেলায়ুধ পণিক্কৰ - কেৰালাৰ সমাজ সংস্কাৰক
• এম. কে. চানু – লেখক, সমালোচক আৰু সমাজকৰ্মী, মানৱ অধিকাৰৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সংস্থাৰ এজন স্থায়ী সদস্য
• ইৰায়িম্মান থাম্পী - কৰ্ণাটকী সংগীতজ্ঞ তথা কেৰালাৰ এজন সংগীত সুৰকাৰ
• কাভালাম নাৰায়ণ পণিক্কৰ - পৰিচালক, কবি
• এছ. ডি. শিবুলাল - ইনফ’চিচৰ মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু পৰিচালন সঞ্চালক
• নৱজ্যোতি শ্ৰী কৰুণাকৰ গুৰু - চন্থীগিৰি আশ্ৰমৰ প্ৰতিষ্ঠাপক
• গণেশ পুথুৰ - লেখক, কেন্দ্ৰীয় সাহিত্য অকাডেমী বঁটা বিজয়ী
• পি. এছ. কাৰ্তিকেন - এছ. এন. ট্ৰাষ্টৰ প্ৰাক্তন সম্পাদক, এছএনডিপী য়োগমৰ প্ৰাক্তন সঞ্চালক, বিধানসভাৰ প্ৰাক্তন সদস্য (অৰুৰ), দিনমণি দৈনিক কাকতৰ মুখ্য সম্পাদক
• পি. নাৰায়ণ কুৰুপ - মালয়ালম কবি
• জয় জে. কাইমাপৰম্বন - ইংৰাজী আৰু মালয়ালম লেখক
• ইত্তী অচ্যুতন - হৰ্টাচ মালাবাৰিকাচ সংকলনৰ বাবে নৃ-চিকিৎসাসংক্ৰান্তীয় তথ্যৰ প্ৰধান যোগান ধৰোঁতা
• এলিয়েন’ৰ চিনক্লেয়াৰ ৰ’ড - ব্ৰিটিছ মালী আৰু উদ্যান শস্যৰ ওপৰত লিখা লেখিকা
• ৱি. পি. শিৱকুমাৰ - চুটিগল্প লেখক
• ন্যায়াধীশ চি. টি. ৰৱিকুমাৰ - উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ন্যায়াধীশ।
• এম. জি. শ্ৰীকুমাৰ - সংগীতজ্ঞ, গায়ক আৰু সংগীত পৰিচালক
• ৱায়লাৰ শৰৎ চন্দ্ৰ বৰ্মা - কবি আৰু গীতিকাৰ
• কাভালাম শ্ৰীকুমাৰ - শাস্ত্ৰীয় সংগীতজ্ঞ, নেপথ্য গায়ক, সুৰকাৰ
• ৰাজীৱ আলুঙ্কাল - গীতিকাৰ, কবি আৰু বক্তা

ধৰ্ম

• কৰুণাকৰ গুৰু - চন্থীগিৰি আশ্ৰমৰ প্ৰতিষ্ঠাপক
• পালাক্কাল থমা মালপান - কাৰ্মেলাইটছ অৱ মেৰী ইমাকুলেটৰ প্ৰতিষ্ঠাপক
• মন্সিনিয়ৰ জোচেফ চি. পঞ্জীকাৰণ - মেডিকেল চিষ্টাৰ্ছ অৱ চেণ্ট জোচেফৰ প্ৰতিষ্ঠাপক
• এণ্টনী থিয়’ড’ৰ - খ্ৰীষ্টান শিক্ষাবিদ, কবি, সমাজকৰ্মী
• চেণ্ট কুৰিয়াকোচ ইলিয়াচ চাভাৰা - খ্ৰীষ্টান সন্ত

ৰাজনীতি

• এ. কে. এণ্টনী - ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাত কেৰালাৰ তিনিবাৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰী, ভাৰতৰ প্ৰাক্তন প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰী
• ৱি. এছ. অচ্যুতানন্দন - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু ভাৰতৰ অন্যতম জ্যেষ্ঠ কমিউনিষ্ট ৰাজনীতিবিদ
• ৰমেশ চেন্নিথালা - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গৃহমন্ত্ৰী আৰু প্ৰাক্তন বিৰোধী দলপতি, হৰিপাদ সমষ্টিৰ বৰ্তমানৰ বিধানসভা সদস্য।
• সুশীলা গোপালন - কেৰালাৰ প্ৰাক্তন উদ্যোগ মন্ত্ৰী আৰু কমিউনিষ্ট নেত্ৰী
• কে. আৰ. গৌৰী - কেৰালাৰ প্ৰথম এলডিএফ মন্ত্ৰীসভাৰ ৰাজহ মন্ত্ৰী, কেৰালাত ভূমি সংস্কাৰ আৰম্ভ কৰিছিল, কেৰালা ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাৰ কৃষি মন্ত্ৰী
• ৱায়লাৰ ৰৱী - ইউডিএফ মন্ত্ৰীসভাত কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গৃহমন্ত্ৰী, প্ৰাক্তন কেন্দ্ৰীয় প্ৰব্ৰজনকাৰী ভাৰতীয় পৰিক্ৰমা আৰু সংসদীয় পৰিক্ৰমা মন্ত্ৰী
• চি. কে. চন্দ্ৰপ্পন - কমিউনিষ্ট নেতা আৰু প্ৰাক্তন সাংসদ
• এছ. ৰামচন্দ্ৰন পিল্লাই - ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) ৰ পলিটব্যুৰ’ সদস্য আৰু অল ইণ্ডিয়া কিষাণ সভাৰ সাধাৰণ সম্পাদক
• জি. সুধাকৰন - ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টী (মাৰ্ক্সবাদী) ৰ সদস্য আৰু কেৰালাৰ প্ৰাক্তন গড়কপ্তানী বিভাগৰ মন্ত্ৰী
• পি. পৰমেশ্বৰন - ভাৰতীয় বিচাৰ কেন্দ্ৰৰ সঞ্চালক; দাৰ্শনিক

চিনেমা

• শ্ৰীকুমাৰন থাম্পী - মালয়ালম চিনেমাৰ গীতিকাৰ, পৰিচালক, প্ৰযোজক আৰু চিত্ৰনাট্যকাৰ
• জোমন টি. জন - ভাৰতীয় চিনেমেট’গ্ৰাফাৰ
• ৰতীশ - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা
• কুঞ্চাকো - ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু পৰিচালক
• নেডুমুদী বেণু - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা।
• ফাজিল - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক
• কুঞ্চাকো বোবান - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা
• ৰিয়াজ এম টি - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা
• ফাহাদ ফাচিল - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা
• জগন্নাথ বৰ্মা - কথাকলি শিল্পী, মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ আৰু ধাৰাবাহিকৰ অভিনেতা
• অশোকন - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা
• ৰাজন পি. দেৱ – মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা আৰু নাট্য ব্যক্তিত্ব
• এছ. এল. পুৰম সদানন্দ - মালয়ালম নাট্যকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ
• চেলংগাট গোপালকৃষ্ণন - লেখক আৰু চলচ্চিত্ৰ সমালোচক
• ৰাধিকা - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী
• নৱোদয় অপ্পাচন - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ প্ৰযোজক আৰু ব্যৱসায়ী
• জিজো পুন্নোচ - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক
• পদ্মৰাজন - চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক
• নৰেন্দ্ৰ প্ৰসাদ - চলচ্চিত্ৰ অভিনেতা, লেখক আৰু সমালোচক
• কেপিএচি ললিতা - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ অভিনেত্ৰী
• বীয়েৰ প্ৰসাদ - ভাৰতীয় মালয়ালম গীতিকাৰ আৰু কবি
• মধু মুত্তোম - মণিচিত্ৰথাঝু, কাক্কোথিকাভিলে আপ্পুপ্পন থাদিকালৰ চিত্ৰনাট্যকাৰ
• সমন্থা ৰুথ প্ৰভু - অভিনেত্ৰী
• নব্যা নায়াৰ - অভিনেত্ৰী
• এম. জি. শ্ৰীকুমাৰ - নেপথ্য গায়ক
• শ্বাহী কবিৰ - মালয়ালম চলচ্চিত্ৰ পৰিচালক আৰু লেখক

ক্ৰীড়া

• প্ৰশান্ত পৰমেশ্বৰন - কেৰালাৰ প্ৰথম শ্ৰেণীৰ ক্ৰিকেটাৰ (ইণ্ডিয়ান প্ৰিমিয়াৰ লীগ আৰু ৰয়েল চেলেঞ্জাৰ্ছ বাংগালোৰৰ খেলুৱৈ)
• চজী থমাছ - ক্ৰীড়াবিদ আৰু অৰ্জুন বঁটা প্ৰাপক
• কে. উদয়কুমাৰ - ভাৰতীয় পুৰুষ ৰাষ্ট্ৰীয় ভলীবল দলৰ খেলুৱৈ, অৰ্জুন বঁটা প্ৰাপক

বহিঃসংযোগ

• কেৰালা ৰাজ্যিক জল পৰিবহণ বিভাগৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট
• আলাপ্পুয়া জিলাৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট
• আলাপ্পুয়াৰ জলাশয়সমূহ
• পূবৰ ভেনিচ, আল্লেপ্পী