শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰালয় ভাৰত চৰকাৰৰ আটাইতকৈ পুৰণি আৰু গুৰুত্বপূৰ্ণ মন্ত্ৰালয়সমূহৰ ভিতৰত অন্যতম মন্ত্ৰালয়।১ ই ভাৰত চৰকাৰৰ এটা কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰালয়। মন্ত্ৰালয়টোৱে সাধাৰণভাৱে শ্ৰম আইনসমূহ প্ৰয়োগ কৰাৰ লগতে শ্ৰমিকসকলৰ সামাজিক সুৰক্ষাৰ সৈতে জড়িত আইনসমূহ ৰূপায়ণৰ দায়িত্ব পালন কৰে।২৩ মন্ত্ৰালয়ৰ উদ্দেশ্য হৈছে অধিক উৎপাদন আৰু উৎপাদনশীলতাৰ বাবে এক সুস্থ কৰ্মপৰিৱেশ সৃষ্টি কৰা আৰু বৃত্তিমূলক দক্ষতা প্ৰশিক্ষণ আৰু নিয়োগৰ বিকাশ আৰু সমন্বয় সাধন কৰা।২৩ অৱশ্যে, উদ্যোগিক প্ৰশিক্ষণ প্ৰতিষ্ঠানৰ প্ৰশিক্ষণ আৰু শিক্ষানবিচ প্ৰশিক্ষণৰ দৰে দক্ষতা বিকাশৰ দায়িত্ব ২০১৪ চনৰ ৯ নৱেম্বৰৰ পৰা দক্ষতা বিকাশ আৰু উদ্যমিতা মন্ত্ৰালয়লৈ হস্তান্তৰ কৰা হয়।৪ মন্ত্ৰালয়ে ২০১৫ চনৰ ২০ জুলাইত নিয়োগকৰ্তা আৰু চাকৰি বিচৰা লোকৰ মাজৰ ব্যৱধান হ্ৰাস কৰাত সহায় কৰিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ সেৱা পৰ্টেল আৰম্ভ কৰে। জগজীৱন ৰাম স্বাধীন ভাৰতৰ প্ৰথমগৰাকী শ্ৰম মন্ত্ৰী আছিল। তেওঁ ১৯৪৭ চনৰ পৰা ১৯৫২ চনলৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী জৱাহৰলাল নেহৰুৰ মন্ত্ৰীসভাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল।৫
ভূমিকা আৰু কাৰ্যপ্ৰণালী
কাৰ্যসমূহ
মন্ত্ৰালয়ৰ মুখ্য কাৰ্যক্ষেত্ৰসমূহ হৈছে:৬
- শ্ৰম নীতি আৰু আইন প্ৰণয়ন
- শ্ৰমিকৰ সুৰক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু কল্যাণ
- শ্ৰমিকৰ সামাজিক সুৰক্ষা
- মহিলা আৰু শিশু শ্ৰমিকৰ দৰে বিশেষ লক্ষ্যগোটৰ সৈতে জড়িত নীতি
- ঔদ্যোগিক সম্পৰ্ক আৰু কেন্দ্ৰীয় ক্ষেত্ৰত শ্ৰম আইনসমূহৰ প্ৰয়োগ
- কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ঔদ্যোগিক ন্যায়াধিকৰণ আৰু শ্ৰম আদালত তথা ৰাষ্ট্ৰীয় ঔদ্যোগিক ন্যায়াধিকৰণৰ জৰিয়তে ঔদ্যোগিক বিবাদৰ নিষ্পত্তি
- শ্ৰমিক শিক্ষা
- শ্ৰম আৰু নিয়োগৰ পৰিসংখ্যা
২০০৮ চনৰ অক্টোবৰ–ডিচেম্বৰৰ পৰা আৰম্ভ কৰি বস্ত্ৰ আৰু পোছাক, চামৰা, ধাতু, মটৰগাড়ী, ৰত্ন আৰু গহনা, পৰিবহণ, তথ্যপ্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰক্ৰিয়া সেৱা আৰু হস্ততাঁত তথা শক্তিচালিত তাঁত আদি নিৰ্বাচিত আঠটা খণ্ডত অৰ্থনৈতিক মন্দাৱস্থাৰ ফলত নিয়োগৰ ওপৰত পৰা প্ৰভাৱ নিৰীক্ষণ কৰা হৈছিল।৭ ত্ৰৈমাসিক সমীক্ষাত অন্তৰ্ভুক্ত নিৰ্বাচিত আঠটা খণ্ডত মুঠ নিয়োগ ১০.৬৬ লাখ বৃদ্ধি পাইছিল, যি ০.১৬ শতাংশ বৃদ্ধি আছিল। ২০০৯–১০ বৰ্ষত তথ্যপ্ৰযুক্তি আৰু ব্যৱসায়িক প্ৰক্ৰিয়া সেৱা খণ্ডত নিয়োগৰ বৃদ্ধি সৰ্বাধিক আছিল। এই খণ্ডত নিয়োগ ৬.৯ লাখ বৃদ্ধি পাইছিল।
- বিদেশত নিয়োগৰ বাবে শ্ৰমিকৰ প্ৰব্ৰজন
- নিয়োগ সেৱা আৰু বৃত্তিমূলক প্ৰশিক্ষণ
- কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম আৰু নিয়োগ সেৱাৰ প্ৰশাসন
- শ্ৰম আৰু নিয়োগৰ বিষয়ত আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সহযোগিতা
- ভাৰত চৰকাৰৰ শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰালয়ে কভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ছোৱাত অসংগঠিত খণ্ডৰ শ্ৰমিকসকলৰ সামাজিক আৰু অৰ্থনৈতিক উন্নতিৰ বাবে ২০২১ চনৰ ১ আগষ্টত ই-শ্ৰম কাৰ্ড প্ৰৱৰ্তন কৰে।
বিভাগ আৰু শাখাসমূহ
- সংগঠন আৰু পদ্ধতি শাখা আৰু তথ্য জনাৰ অধিকাৰ সম্পৰ্কীয় কাম
- প্ৰশাসন বিভাগ
- বাজেট আৰু হিচাপ বিভাগ
- কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম সেৱা দ্বিতীয় বিষয়ক বিভাগ
- কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম সেৱা শাখা
- কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম সেৱা সতৰ্কতা শাখা
- হিচাপৰ মুখ্য নিয়ন্ত্ৰকৰ বিভাগ
- শিশু, বন্ধকী আৰু মহিলা শ্ৰমিক সম্পৰ্কীয় শাখা
- সমন্বয় বিভাগ
- শ্ৰমিক কল্যাণৰ সঞ্চালক প্ৰধানৰ কাৰ্যালয়
- অৰ্থনৈতিক আৰু পৰিসংখ্যাগত বিশ্লেষণ শাখা
- বিত্ত বিভাগ
- ঔদ্যোগিক সম্পৰ্ক শাখা
- ঔদ্যোগিক সুৰক্ষা আৰু স্বাস্থ্য শাখা
- আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সন্মিলনৰ বাবে প্ৰতিনিধি প্ৰেৰণ সম্পৰ্কীয় শাখা
- শ্ৰম নথি আৰু তথ্যকেন্দ্ৰ
- সংবাদ মাধ্যম কোষ
- সংসদীয় গোট
- তথ্য জনাৰ অধিকাৰ আৰু আইন কোষ
- নিৰীক্ষণ আৰু মূল্যায়ন গোট
- জনঅভিযোগ কোষ
- ফলাফল কাঠামো নথি কোষ
- সতৰ্কতা কোষ
- সামাজিক সুৰক্ষা কোষ
- মজুৰি ব'ৰ্ড পৰিচালনা শাখা
- মজুৰি শাখা
সংগঠনসমূহ
সংলগ্ন কাৰ্যালয়
- নিয়োগৰ সঞ্চালক প্ৰধান৮
- মুখ্য শ্ৰম আয়ুক্তৰ কাৰ্যালয়
- কাৰখানা পৰামৰ্শ সেৱা আৰু শ্ৰম প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক প্ৰধান
- শ্ৰম ব্যুৰো
অধীনস্থ কাৰ্যালয়
- খনি সুৰক্ষাৰ সঞ্চালক প্ৰধান
- শ্ৰমিক কল্যাণ সংস্থাসমূহ
- ভাৰতীয় শ্ৰম অভিলেখাগাৰ
আইনী আৰু স্বায়ত্তশাসিত সংগঠন
- কৰ্মচাৰী ৰাজ্য বীমা নিগম
- কৰ্মচাৰী ভৱিষ্যনিধি সংস্থা
- ভি ভি গিৰি ৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম প্ৰতিষ্ঠান
স্বায়ত্তশাসিত সংস্থা
- কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ ঔদ্যোগিক ন্যায়াধিকৰণ আৰু শ্ৰম আদালত
- কেন্দ্ৰীয় শ্ৰম প্ৰতিষ্ঠান
- পণ্ডিত দীনদয়াল উপাধ্যায় ৰাষ্ট্ৰীয় সামাজিক সুৰক্ষা একাডেমী
- দত্তোপন্ত ঠেংগড়ী ৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰমিক শিক্ষা আৰু বিকাশ ব'ৰ্ড
কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰীসকল
- টোকা: I/C – স্বতন্ত্ৰ দায়িত্ব
- চিহ্ন: কাৰ্যকালত মৃত্যু
| প্ৰতিচ্ছবি | মন্ত্ৰী (জন্ম-মৃত্যু) সমষ্টি | কাৰ্যকাল | ৰাজনৈতিক দল | মন্ত্ৰালয় | প্ৰধানমন্ত্ৰী | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| আৰম্ভণি | সমাপ্তি | সময়কাল | |||||||
| শ্ৰম মন্ত্ৰী | |||||||||
| জগজীৱন ৰাম (১৯০৮ – ১৯৮৬) বিহাৰৰ সাংসদ | ১৫ আগষ্ট ১৯৪৭ | ১৩ মে' ১৯৫২ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | নেহৰু প্ৰথম | জৱাহৰলাল নেহৰু | ||||
| বৰাহগিৰি ভেংকট গিৰি (১৮৯৪ – ১৯৮০) পথপাটনমৰ সাংসদ | ১৩ মে' ১৯৫২ | ৭ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৪ | নেহৰু দ্বিতীয় | ||||||
| খান্দুভাই কাসানজি দেশাই (১৮৯৮ – ১৯৭৫) মেহছানা পশ্চিমৰ সাংসদ | ১০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৫৪ | ১৬ এপ্ৰিল ১৯৫৭ | |||||||
| শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰী | |||||||||
| গুলজাৰিলাল নন্দা (১৮৯৮ – ১৯৯৮) সাবৰকণ্ঠৰ সাংসদ | ১৭ এপ্ৰিল ১৯৫৭ | ১০ এপ্ৰিল ১৯৬২ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | নেহৰু তৃতীয় | জৱাহৰলাল নেহৰু | ||||
| জয়সুখলাল হাতী (১৯০৯ – ১৯৮২) গুজৰাটৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী) | ১৬ এপ্ৰিল ১৯৬২ | ১৫ নৱেম্বৰ ১৯৬২ | নেহৰু চতুৰ্থ | ||||||
| গুলজাৰিলাল নন্দা (১৮৯৮ – ১৯৯৮) সাবৰকণ্ঠৰ সাংসদ | ১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৩ | ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৪ | |||||||
| দামোদৰম সঞ্জীৱায়্য (১৯২১ – ১৯৭২) অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ | ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৪ | ২৭ মে' ১৯৬৪ | |||||||
| ২৭ মে' ১৯৬৪ | ৯ জুন ১৯৬৪ | নন্দা প্ৰথম | গুলজাৰিলাল নন্দা | ||||||
| ৯ জুন ১৯৬৪ | ১১ জানুৱাৰী ১৯৬৬ | শাস্ত্ৰী | লালবাহাদুৰ শাস্ত্ৰী | ||||||
| ১১ জানুৱাৰী ১৯৬৬ | ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬ | নন্দা দ্বিতীয় | গুলজাৰিলাল নন্দা | ||||||
| শ্ৰম, নিয়োগ আৰু পুনৰ্বাসন মন্ত্ৰী | |||||||||
| জগজীৱন ৰাম (১৯০৮ – ১৯৮৬) সাসাৰামৰ সাংসদ | ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬ | ১৩ মাৰ্চ ১৯৬৭ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | ইন্দিৰা প্ৰথম | ইন্দিৰা গান্ধী | ||||
| জয়সুখলাল হাতী (১৯০৯ – ১৯৮২) গুজৰাটৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ | ১৩ মাৰ্চ ১৯৬৭ | ১৫ নৱেম্বৰ ১৯৬৯ | ইন্দিৰা দ্বিতীয় | ||||||
| জগজীৱন ৰাম (১৯০৮ – ১৯৮৬) সাসাৰামৰ সাংসদ | ১৫ নৱেম্বৰ ১৯৬৯ | ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭০ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আৰ) | ||||||
| শ্ৰম আৰু পুনৰ্বাসন মন্ত্ৰী | |||||||||
| দামোদৰম সঞ্জীৱায়্য (১৯২১ – ১৯৭২) অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ | ১৮ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭০ | ১৮ মাৰ্চ ১৯৭১ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আৰ) | ইন্দিৰা দ্বিতীয় | ইন্দিৰা গান্ধী | ||||
| ৰঘুনাথ কেশৱ খাদিলকৰ (১৯০৫ – ১৯৭৯) বাৰামতীৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী) | ১৮ মাৰ্চ ১৯৭১ | ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৩ | ইন্দিৰা তৃতীয় | ||||||
| কে ভি ৰঘুনাথ ৰেড্ডী (১৯২৪ – ২০০২) অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী) | ৫ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৭৩ | ৯ নৱেম্বৰ ১৯৭৩ | |||||||
| শ্ৰম মন্ত্ৰী | |||||||||
| কে ভি ৰঘুনাথ ৰেড্ডী (১৯২৪ – ২০০২) অন্ধ্ৰ প্ৰদেশৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী) | ৯ নৱেম্বৰ ১৯৭৩ | ২৪ মাৰ্চ ১৯৭৭ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আৰ) | ইন্দিৰা তৃতীয় | ইন্দিৰা গান্ধী | ||||
| ৰবীন্দ্ৰ বৰ্মা (১৯২৫ – ২০০৬) ৰাঁচীৰ সাংসদ | ২৬ মাৰ্চ ১৯৭৭ | ২৮ জুলাই ১৯৭৯ | জনতা পাৰ্টি | দেশাই | মোৰাৰজী দেশাই | ||||
| ফজলুৰ ৰহমান বেটিয়াৰ সাংসদ | ৩০ জুলাই ১৯৭৯ | ১৪ জানুৱাৰী ১৯৮০ | জনতা পাৰ্টি (ধৰ্মনিৰপেক্ষ) | চৰণ | চৌধুৰী চৰণ সিং | ||||
| জানকী বল্লভ পাটনায়ক (১৯২৭ – ২০১৫) কটকৰ সাংসদ | ১৬ জানুৱাৰী ১৯৮০ | ৭ জুন ১৯৮০ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | ইন্দিৰা চতুৰ্থ | ইন্দিৰা গান্ধী | ||||
| ইন্দিৰা গান্ধী (১৯১৭ – ১৯৮৪) মেদকৰ সাংসদ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) | ৮ জুন ১৯৮০ | ১৯ অক্টোবৰ ১৯৮১ | |||||||
| এন ডি তিৱাৰী (১৯২৫ – ২০১৮) নৈনিতালৰ সাংসদ | ১৯ অক্টোবৰ ১৯৮০ | ১৫ জানুৱাৰী ১৯৮২ | |||||||
| ভাগৱত ঝা আজাদ (১৯২২ – ২০১১) ভাগলপুৰৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ১৫ জানুৱাৰী ১৯৮২ | ২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৮২ | |||||||
| শ্ৰম আৰু পুনৰ্বাসন মন্ত্ৰী | |||||||||
| বীৰেন্দ্ৰ পাটিল (১৯২৪ – ১৯৯৭) বাগলকোটৰ সাংসদ | ২ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৮২ | ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | ইন্দিৰা চতুৰ্থ | ইন্দিৰা গান্ধী | ||||
| ৪ নৱেম্বৰ ১৯৮৪ | ৩১ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | ৰাজীৱ প্ৰথম | ৰাজীৱ গান্ধী | ||||||
| শ্ৰম মন্ত্ৰী | |||||||||
| তাংগুটুৰি অঞ্জাইয়া (১৯১৯ – ১৯৮৬) ছেকেন্দ্ৰাবাদৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ৩১ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | ২০ জানুৱাৰী ১৯৮৬ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আৰ) | ৰাজীৱ দ্বিতীয় | ৰাজীৱ গান্ধী | ||||
| পি এ চাংমা (১৯৪৭ – ২০১৬) তুৰাৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ২০ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৮৬ | ৬ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৮ | |||||||
| মাখন লাল ফোতেদাৰ (১৯৩২ – ২০১৭) উত্তৰ প্ৰদেশৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ | ৬ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৮ | ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৮ | |||||||
| জগদীশ টাইটলাৰ (জন্ম ১৯৪৪) দিল্লী সদৰৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৮৮ | ২৫ জুন ১৯৮৮ | |||||||
| বিন্দেশ্বৰী দুবে (১৯২১ – ১৯৯৩) বিহাৰৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ | ২৫ জুন ১৯৮৮ | ২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯ | |||||||
| ৰাম বিলাস পাছৱান (১৯৪৬ – ২০২০) হাজীপুৰৰ সাংসদ | ৬ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯ | ১০ নৱেম্বৰ ১৯৯০ | জনতা দল | বিশ্বনাথ | ভি পি সিং | ||||
| চন্দ্ৰ শেখৰ (১৯২৭ – ২০০৭) বলিয়াৰ সাংসদ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) | ২১ নৱেম্বৰ ১৯৯০ | ২১ জুন ১৯৯১ | সমাজবাদী জনতা পাৰ্টি (ৰাষ্ট্ৰীয়) | চন্দ্ৰশেখৰ | চন্দ্ৰ শেখৰ | ||||
| ভাঝাপ্পাডী কে ৰামমূৰ্তি (১৯৪০ – ২০০২) কৃষ্ণগিৰিৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ২১ জুন ১৯৯১ | ৩০ জুলাই ১৯৯১ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আৰ) | ৰাও | পি ভি নৰসিংহ ৰাও | ||||
| পি ভি নৰসিংহ ৰাও (১৯২১ – ২০০৪) নন্দিয়ালৰ সাংসদ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) | ৩০ জুলাই ১৯৯১ | ১০ জুলাই ১৯৯২ | |||||||
| পি এ চাংমা (১৯৪৭ – ২০১৬) তুৰাৰ সাংসদ (১০ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৯৫লৈ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ১০ জুলাই ১৯৯২ | ১৫ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | |||||||
| জি ভেংকটস্বামী (১৯২৯ – ২০১৪) পেড্ডাপল্লীৰ সাংসদ | ১৫ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৯৫ | ১৬ মে' ১৯৯৬ | |||||||
| অটল বিহাৰী বাজপায়ী (১৯২৪ – ২০১৮) লক্ষ্ণৌৰ সাংসদ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) | ১৬ মে' ১৯৯৬ | ১ জুন ১৯৯৬ | ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | বাজপেয়ী প্ৰথম | অটল বিহাৰী বাজপায়ী | ||||
| বলৱন্ত সিং ৰামুৱালিয়া (জন্ম ১৯৪২) উত্তৰ প্ৰদেশৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ | ১ জুন ১৯৯৬ | ২৯ জুন ১৯৯৬ | নিৰ্দলীয় | দেৱে গৌড়া | এইচ ডি দেৱে গৌড়া | ||||
| এম অৰুণাচলম (১৯৪৪ – ২০০৪) টেংকাছীৰ সাংসদ | ২৯ জুন ১৯৯৬ | ২১ এপ্ৰিল ১৯৯৭ | তামিল মানিলা কংগ্ৰেছ (মূপনাৰ) | ||||||
| ইন্দৰ কুমাৰ গুজৰাল (১৯১৯ – ২০১২) বিহাৰৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) | ২১ এপ্ৰিল ১৯৯৭ | ১ মে' ১৯৯৭ | জনতা দল | গুজৰাল | ইন্দৰ কুমাৰ গুজৰাল | ||||
| এম অৰুণাচলম (১৯৪৪ – ২০০৪) টেংকাছীৰ সাংসদ | ১ মে' ১৯৯৭ | ৯ জুন ১৯৯৭ | তামিল মানিলা কংগ্ৰেছ (মূপনাৰ) | ||||||
| এম পি বীৰেন্দ্ৰ কুমাৰ (১৯৩৬ – ২০২০) কোজিকোডৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ৯ জুন ১৯৯৭ | ১৯ মাৰ্চ ১৯৯৮ | জনতা দল | ||||||
| সত্যনাৰায়ণ জাতিয়া (জন্ম ১৯৪৬) উজ্জয়িনীৰ সাংসদ | ১৯ মাৰ্চ ১৯৯৮ | ১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৯ | ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | বাজপেয়ী দ্বিতীয় | অটল বিহাৰী বাজপায়ী | ||||
| অটল বিহাৰী বাজপায়ী (১৯২৪ – ২০১৮) লক্ষ্ণৌৰ সাংসদ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) | ১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৯ | ২২ নৱেম্বৰ ১৯৯৯ | বাজপেয়ী তৃতীয় | ||||||
| সত্যনাৰায়ণ জাতিয়া (জন্ম ১৯৪৬) উজ্জয়িনীৰ সাংসদ | ২২ নৱেম্বৰ ১৯৯৯ | ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০০১ | |||||||
| শৰদ যাদৱ (১৯৪৭ – ২০২৩) মধেপুৰাৰ সাংসদ | ১ ছেপ্টেম্বৰ ২০০১ | ১ জুলাই ২০০২ | জনতা দল (সংযুক্ত) | ||||||
| সাহিব সিং বাৰ্মা (১৯৪৩ – ২০০৭) বাহিৰ দিল্লীৰ সাংসদ | ১ জুলাই ২০০২ | ২২ মে' ২০০৪ | ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | ||||||
| শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰী | |||||||||
| সীছ ৰাম ওলা (১৯২৭ – ২০১৩) ঝুনঝুনুৰ সাংসদ | ২৩ মে' ২০০৪ | ২৭ নৱেম্বৰ ২০০৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | মনমোহন প্ৰথম | মনমোহন সিং | ||||
| কে চন্দ্ৰশেখৰ ৰাও (জন্ম ১৯৫৪) কৰিমনগৰৰ সাংসদ | ২৭ নৱেম্বৰ ২০০৪ | ২৪ আগষ্ট ২০০৬ | তেলেংগানা ৰাষ্ট্ৰ সমিতি | ||||||
| মনমোহন সিং (জন্ম ১৯৩২) অসমৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ (প্ৰধানমন্ত্ৰী) | ২৪ আগষ্ট ২০০৬ | ২৪ অক্টোবৰ ২০০৬ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | ||||||
| অস্কাৰ ফাৰ্ণাণ্ডেছ (১৯৪১ – ২০২১) কৰ্ণাটকৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ২৪ অক্টোবৰ ২০০৬ | ৩ মাৰ্চ ২০০৯ | |||||||
| জি কে বাসন (জন্ম ১৯৬৪) তামিলনাডুৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ৩ মাৰ্চ ২০০৯ | ২২ মে' ২০০৯ | |||||||
| মল্লিকাৰ্জুন খাৰ্গে (জন্ম ১৯৪২) গুলবাৰ্গাৰ সাংসদ | ২৮ মে' ২০০৯ | ১৭ জুন ২০১৩ | মনমোহন দ্বিতীয় | ||||||
| সীছ ৰাম ওলা (১৯২৭ – ২০১৩) ঝুনঝুনুৰ সাংসদ | ১৭ জুন ২০১৩ | ১৫ ডিচেম্বৰ ২০১৩ | |||||||
| অস্কাৰ ফাৰ্ণাণ্ডেছ (১৯৪১ – ২০২১) কৰ্ণাটকৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ | ১৫ ডিচেম্বৰ ২০১৩ | ২৬ মে' ২০১৪ | |||||||
| নৰেন্দ্ৰ সিং টোমৰ (জন্ম ১৯৫৭) গোৱালিয়ৰৰ সাংসদ | ২৭ মে' ২০১৪ | ৯ নৱেম্বৰ ২০১৪ | ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | মোদী প্ৰথম | নৰেন্দ্ৰ মোদী | ||||
| বান্দাৰু দত্তাত্ৰেয় (জন্ম ১৯৪৭) ছেকেন্দ্ৰাবাদৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ৯ নৱেম্বৰ ২০১৪ | ৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭ | |||||||
| সন্তোষ কুমাৰ গংৱাৰ (জন্ম ১৯৪৮) বৰেলীৰ সাংসদ (ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী, I/C) | ৩ ছেপ্টেম্বৰ ২০১৭ | ৩০ মে' ২০১৯ | |||||||
| ৩১ মে' ২০১৯ | ৭ জুলাই ২০২১ | মোদী দ্বিতীয় | |||||||
| ভূপেন্দ্ৰ যাদৱ (জন্ম ১৯৬৯) ৰাজস্থানৰ ৰাজ্যসভাৰ সাংসদ | ৭ জুলাই ২০২১ | ৯ জুন ২০২৪ | |||||||
| মনসুখ মাণ্ডৱিয়া (জন্ম ১৯৭২) পোৰবন্দৰৰ সাংসদ | ১০ জুন ২০২৪ | বৰ্তমান | মোদী তৃতীয় |
ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী
| প্ৰতিকৃতি | মন্ত্ৰী (জন্ম-মৃত্যু) নিৰ্বাচনী সমষ্টি | কাৰ্যকাল | ৰাজনৈতিক দল | মন্ত্ৰালয় | প্ৰধানমন্ত্ৰী | ||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| আৰম্ভ | শেষ | সময়কাল | |||||||
| শ্ৰম আৰু নিয়োগ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী | |||||||||
| জয়সুখলাল হাতী (১৯০৯ – ১৯৮২) গুজৰাটৰ সাংসদ (ৰাজ্যসভা) | ৪ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৬৩ | ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৪ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | নেহৰু চতুৰ্থ | জৱাহৰলাল নেহৰু | ||||
| কোঠা ৰঘুৰামাইয়া (১৯১২ – ১৯৭৯) গুন্তুৰৰ সাংসদ | ৯ জুন ১৯৬৪ | ১৩ জুন ১৯৬৪ | শাস্ত্ৰী | লালবাহাদুৰ শাস্ত্ৰী | |||||
| শ্ৰম, নিয়োগ আৰু পুনৰ্বাসন ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী | |||||||||
| জগন্নাথ ৰাও (১৯০৯ – ?) ছত্ৰপুৰৰ সাংসদ | ২৪ জানুৱাৰী ১৯৬৬ | ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৬ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | ইন্দিৰা প্ৰথম | ইন্দিৰা গান্ধী | ||||
| ললিত নাৰায়ণ মিশ্ৰ (১৯২৩ – ১৯৭৫) বিহাৰৰ সাংসদ (ৰাজ্যসভা) | ১৩ মাৰ্চ ১৯৬৭ | ১৪ নৱেম্বৰ ১৯৬৭ | ইন্দিৰা দ্বিতীয় | ||||||
| ভাগৱত ঝা আজাদ (১৯২২ – ২০১১) ভাগলপুৰৰ সাংসদ | ১৪ ফেব্ৰুৱাৰী ১৯৬৯ | ১৮ মাৰ্চ ১৯৭১ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (আৰ) | ইন্দিৰা দ্বিতীয় | |||||
| শ্ৰম ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী | |||||||||
| লাৰাং ছাই (১৯৩৫ – ২০০৪) সৰ্গুজাৰ সাংসদ | ১৪ আগষ্ট ১৯৭৭ | ২৮ জুলাই ১৯৭৯ | জনতা পাৰ্টি | দেশাই | মোৰাৰজী দেশাই | ||||
| ৰাম কৃপাল সিনহা (১৯৩৪ – ২০২৩) বিহাৰৰ সাংসদ (ৰাজ্যসভা) | |||||||||
| টি. অঞ্জাইয়া (১৯১৯ – ১৯৮৬) ছেকেন্দ্ৰাবাদৰ সাংসদ | ৮ জুন ১৯৮০ | ১১ অক্টোবৰ ১৯৮০ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | ইন্দিৰা চতুৰ্থ | ইন্দিৰা গান্ধী | ||||
| ৰাম দুলাৰী সিনহা (১৯২২ – ১৯৯৪) শেওহাৰৰ সাংসদ | ১৯ অক্টোবৰ ১৯৮০ | ১৫ জানুৱাৰী ১৯৮২ | |||||||
| শ্ৰম আৰু পুনৰ্বাসন ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী | |||||||||
| মোহছিনা কিদৱাই (জন্ম ১৯৩২) মীৰাটৰ সাংসদ | ১১ ছেপ্টেম্বৰ ১৯৮২ | ২৯ জানুৱাৰী ১৯৮৩ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | ইন্দিৰা চতুৰ্থ | ইন্দিৰা গান্ধী | ||||
| ধৰ্মবীৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ সাংসদ (ৰাজ্যসভা) | ২৯ জানুৱাৰী ১৯৮৩ | ৩১ অক্টোবৰ ১৯৮৪ | |||||||
| ৪ নৱেম্বৰ ১৯৮৪ | ২২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৪ | ৰাজীৱ প্ৰথম | ৰাজীৱ গান্ধী | ||||||
| শ্ৰম ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী | |||||||||
| ৰাধাকিশন মালৱিয়া (১৯৪৩ – ২০১৩) মধ্য প্ৰদেশৰ সাংসদ (ৰাজ্যসভা) | ৪ জুলাই ১৯৮৯ | ২ ডিচেম্বৰ ১৯৮৯ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | ৰাজীৱ দ্বিতীয় | ৰাজীৱ গান্ধী | ||||
| ৰাম জী লাল সুমন (জন্ম ১৯৫০) ফিৰোজাবাদৰ সাংসদ | ২১ নৱেম্বৰ ১৯৯০ | ২১ জুন ১৯৯১ | সমাজবাদী জনতা পাৰ্টি (ৰাষ্ট্ৰীয়) | চন্দ্ৰশেখৰ | চন্দ্ৰ শেখৰ | ||||
| মুনি লাল (১৯৩৮ – ২০১৯) সাসাৰামৰ সাংসদ | ১৩ অক্টোবৰ ১৯৯৯ | ১ জুলাই ২০০২ | ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | বাজপেয়ী তৃতীয় | অটল বিহাৰী বাজপায়ী | ||||
| অশোক কুমাৰ প্ৰধান (জন্ম ১৯৫৩) খুৰ্জাৰ সাংসদ | ১ জুলাই ২০০২ | ২৯ জানুৱাৰী ২০০৩ | |||||||
| বিজয় গোৱেল (জন্ম ১৯৫৪) চান্দনী চৌকৰ সাংসদ | ২৯ জানুৱাৰী ২০০৩ | ২৪ মে ২০০৩ | |||||||
| সন্তোষ কুমাৰ গংৱাৰ (জন্ম ১৯৪৮) বৰেলীৰ সাংসদ | ২৪ মে ২০০৩ | ৮ ছেপ্টেম্বৰ ২০০৩ | |||||||
| শ্ৰম আৰু নিয়োগ ৰাজ্যিক মন্ত্ৰী | |||||||||
| চন্দ্ৰশেখৰ সাহু (জন্ম ১৯৫০) বেৰহামপুৰৰ সাংসদ | ২৯ জানুৱাৰী ২০০৬ | ২৪ অক্টোবৰ ২০০৬ | ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ | মনমোহন প্ৰথম | মনমোহন সিং | ||||
| হৰিশ ৰাৱত (জন্ম ১৯৪৮) হৰিদ্বাৰৰ সাংসদ | ২৮ মে ২০০৯ | ১৯ জানুৱাৰী ২০১১ | মনমোহন দ্বিতীয় | ||||||
| কোডিকুন্নিল সুৰেশ (জন্ম ১৯৬২) মাভেলিক্কাৰাৰ সাংসদ | ২৮ অক্টোবৰ ২০১২ | ২৬ মে ২০১৪ | |||||||
| বিষ্ণু দেৱ ছাই (জন্ম ১৯৬৪) ৰায়গড়ৰ সাংসদ | ২৭ মে ২০১৪ | ৯ নৱেম্বৰ ২০১৪ | ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী | মোদী প্ৰথম | নৰেন্দ্ৰ মোদী | ||||
| ৰামেশ্বৰ তেলী (জন্ম ১৯৭০) ডিব্ৰুগড়ৰ সাংসদ | ৭ জুলাই ২০২১ | ৯ জুন ২০২৪ | মোদী দ্বিতীয় | ||||||
| শোভা কৰন্দলাজে (জন্ম ১৯৬৬) বেংগালুৰু উত্তৰৰ সাংসদ | ১০ জুন ২০২৪ | বৰ্তমান | মোদী তৃতীয় |
বাহ্যিক সংযোগ
- শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰালয়ৰ চৰকাৰী ৱেবছাইট
- ৰাষ্ট্ৰীয় কেৰিয়াৰ সেৱা পৰ্টেল
- মন্ত্ৰালয়ৰ চৰকাৰী প্ৰেছ বিজ্ঞপ্তি
- শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰালয়ৰ সাংগঠনিক গাঁথনি
- ২০১১–২০১২ বৰ্ষৰ শ্ৰম মন্ত্ৰালয়ৰ বাৰ্ষিক প্ৰতিবেদন
- আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় শ্ৰম সংস্থা, ৰাষ্ট্ৰসংঘ
- ভাৰতত শিশু শ্ৰম আৰু ভাৰতত মহিলা শ্ৰমিক
- শ্ৰম মন্ত্ৰালয়ৰ সৈতে সম্পৰ্কিত ৱেবছাইটসমূহ
- চৰকাৰী শ্ৰম পৰিসংখ্যা
তথ্যসূত্ৰ
- ↑ ncib.in/pdf/ncib_pdf/Labour%20Act.pdf Labour Laws consolidated
- ↑ www.labour.gov.in/static/uploads/2025/06/671d661 report 2024-25
- ↑ Ministry of Labour and Employment Annual Report for Year 2011–2012. Ministry of Labour and Employment
- ↑ National Skill Development Mission. www.pmindia.gov.in
- ↑ (2024-11-29). Jagjivan Ram · Indian Politician, Spokesman for the Dalits · Britannica. www.britannica.com
- ↑ Thrust Areas of Ministry of Labour & Employment, Govt. of India
- ↑ Press release SIXTH QUARTERLY SURVEY REPORT ON EFFECT OF ECONOMIC SLOWDOWN ON EMPLOYMENT IN INDIA (JANUARY TO MARCH 2010)
- ↑ (2018-04-19). Directorate General of Employment (DGE) | Ministry of Labour & Employment. Labour.nic.in
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “শ্ৰম আৰু নিয়োগ মন্ত্ৰালয়” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৬৩৬১৫২ (১৮ ছেপ্তেম্বৰ ২০২৬)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।