প্ৰতিমা বেদী

প্ৰতিমা গৌৰী বেদী^১২ (১২ অক্টোবৰ ১৯৪৮ - ১৮ আগষ্ট ১৯৯৮)^৩ আছিল এগৰাকী ভাৰতীয় মডেল তথা ওড়িছী নৃত্যশিল্পী। ১৯৯০ চনত তেওঁ বেংগালুৰুত 'নৃত্যগ্ৰাম' নামৰ এক নৃত্যৰ প্ৰতিষ্ঠান স্থাপন কৰিছিল।

প্ৰাথমিক জীৱন

প্ৰতিমাৰ দিল্লীত জন্ম হৈছিল,^৪ চাৰি ভাই-ভনীৰ মাজত তেখেত দ্বিতীয়, তিনিগৰাকী জীয়েক আৰু এজন পুতেক আছিল। তেখেতৰ দেউতাক লক্ষ্মীচান্দ গুপ্ত, হাৰিয়ানাৰ কৰ্ণাল জিলাৰ পৰা আগৰৱাল পৰিয়ালৰ এজন ব্যৱসায়ী আৰু তেওঁৰ মাক ৰেবা, এখন বঙালী পৰিয়ালৰ জীয়েক। তেখেতৰ বিবাহৰ বিৰোধিতা কৰাৰ বাবে তেওঁৰ দেউতাকক ঘৰ এৰি গুচি যাব লগা হৈছিল, ইয়াৰ পিছতেই তেখেত দিল্লীত কাম কৰিবলৈ লয়।

১৯৫৩ চনত তেখেতৰ পৰিয়াল গোৱা আৰু ১৯৫৭ চনত মুম্বাইলৈ গুচি আহে। ন বছৰ বয়সত, তেওঁক কিছুদিনৰ বাবে কৰ্ণাল জিলাৰ এখন গাঁৱত তেওঁৰ মাহীৰ ওচৰত থাকিবলৈ পঠিওৱা হৈছিল, যত তেখেত এটা স্থানীয় বিদ্যালয়ত পঢ়া-শুনা কৰিছিল। উভতি অহাৰ পিছত তেওঁক পাঁচগণিতত কিমিনচ উচ্চ বিদ্যালয়ত পঠিওৱা হয়, যত তেওঁ তেওঁৰ প্ৰাথমিক পঢ়া-শুনা কৰে। তেওঁ মুম্বাইৰ চেণ্ট জেভিয়াৰচ কলেজ (১৯৬৫-৬৭) - ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী অৰ্জন কৰিছিল।^৪

পেচা

মডেলিং পেচা

১৯৬০-ৰ দশকৰ শেষ ভাগত, তেখেত এগৰাকী বিশিষ্ট মডেল হৈছিল। ১৯৭৮ চনত, তেখেত মুম্বাইৰ জুহু বিচে বলিউড মেগাজিন, চিনেমাব্লিটজ-ৰ উদ্বোধনৰ বাবে দিনৰ সময়ত প্ৰচাৰৰ খবৰত আহিছিল।^৫

নৃত্য পেচা

১৯৭৫ চনৰ আগষ্টত, ২৬ বছৰ বয়সত এটা ওড়িছী নৃত্য^৬ তেওঁৰ জীৱনক সম্পূৰ্ণ সলনি কৰি দিয়ে, যেতিয়া তেওঁ সুযোগমতে ভুলাভাই মেমোৰিয়াল ইনষ্টিটিউটত প্ৰৱেশ কৰে, আৰু দুই তৰুণ নৃত্যশিল্পীক ওড়িছীৰ এটা পাৰ্ফৰমেঞ্চ দৰ্শন কৰে। এইটোত তেওঁ এধৰণৰ আবেগৰ লগত উপচি উঠিছিল ইয়াৰ আগত তেওঁ কেতিয়াও চিনাকি হোৱা নাছিল, তেওঁৰ অত্যন্ত জটিল ছন্দ, নিদৰ্শন আৰু অত্যাধুনিক হাত-চকুৰ ইঙ্গিত সত্ত্বেও। তেখেত গুৰু কেলুচৰণ মহাপাত্ৰৰ এগৰাকী ছাত্ৰ হৈছিল যাৰ পৰা তেখেত নিতৌ ১২-ৰ পৰা ১৪ ঘণ্টা নৃত্যৰ শিল্প শিকিছিল আৰু শিক্ষানবিশ হিচাপে বহু কষ্টৰ সন্মুখিন হয়। তেখেত নিজকে কঠিন ট্ৰাউজাৰ, হাল্টাৰ ডিঙি, বন্ধ কান্দৰ ছোৱালী দি সোণৰ প্ৰসাৰিত চুলি প্ৰতিমা গৌৰীৰ পৰা পিছত গৌৰী আম্মা বা গৌৰী মা হিচাপে ৰূপান্তৰিত কৰিছিল, কাৰণ তেখেত তেখেতৰ ছাত্ৰসকলৰ মাজত স্নেহসুলভ পৰিচিত আছিল।^৭

তেওঁৰ নৃত্যৰ ওচৰত জীৱনযাত্ৰাৰ বাট আছিল। তেখেত এটা দুৰ্দান্ত শিক্ষানবিস হিচাপে প্ৰমাণিত। তেওঁৰ নৃত্যক নিখুঁত কৰিবলৈ তেখেত মাদ্ৰাজৰ গুৰু কল্যাণিধি নাৰায়ণৰ পৰা অভিনয়ৰ পঢ়া-শুনা আৰম্ভ কৰিছিল। ইয়াৰ পিছৰ পৰা তেখেত গোটেই দেশত পাৰ্ফৰমেঞ্চ দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। প্ৰায় একে সময়তে, মুম্বাইৰ জুহুৰ পৃথ্বী থিয়েটাৰত প্ৰতিমা তেওঁৰ নিজস্ব নৃত্যৰ স্কুল আৰম্ভ কৰিছিল। এইটো পিছত ওড়িছী ডাঞ্চ চেণ্টাৰত পৰিণত হয়। ১৯৮৭ চনত কবিৰ বেদীৰ পৰা বিচ্ছেদ হোৱাৰ পিছত, তেখেত এখন আশ্ৰয়স্থল সন্ধান কৰিছিল আৰু তেখেত এটা নৃত্য পাইছিল।

নৃত্যগ্ৰাম

বেংগালুৰুৰ উপকণ্ঠত অৱস্থিত নৃত্যগ্ৰাম, ভাৰতৰ প্ৰথম বিনামূল্য নৃত্য গুৰুকুল হৈ উঠিছিল,^৮ বিভিন্ন ভাৰতীয় শাস্ত্ৰীয় নৃত্যৰ বাবে সাতটা শাত্ৰীয় নৃত্যশৈলীৰ বাবে সাত গুৰুকুল আৰু দুখন মাৰ্শাল আৰ্ট ফৰ্মৰ বাবে আছে ছাউ আৰু কালাৰিপাট্ট।^৯ তেখেত সঠিক পৰিৱেশত গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰক পুনৰুদ্ধাৰ কৰিব বিচাৰিছিল। নৃত্যগ্ৰামৰ উদ্বোধন কৰা হৈছিল ১১ মে, ১৯৯০ চনত তৎকালীন প্ৰধানমন্ত্ৰী, ভি.পি. সিংহ। নৃত্য বিদ্যালয়ৰ ভাৰতৰ সকলো অঞ্চলৰ পৰা শিক্ষাৰ্থীসকলৰ এটা সৰু সম্প্ৰদায় আছে, কিন্তু এটা সাধাৰণ লক্ষ্য - নৃত্য। নৃত্যগ্ৰামৰ ফলটো সোনকালেই গোটেই বিশ্বত পাৰ্ফম কৰিছিল।^১০ এইখিনিতে, ১৯৯২ চনত, তেখেত পামেলা ৰুক্সৰ ইংৰাজী ছবি, মিচ বিট্টিৰ চিলড্ৰানত উপস্থিত হয়।

মডেল ডাঞ্চ গ্ৰাম হিচাপে তৈয়াৰী নৃত্যগ্ৰাম, মাষ্টাৰ আৰ্কিটেক্ট জেৰাৰ্ড দি কুনহা নিৰ্মাণ কৰিছিল। আনকি এইটো ১৯৯১ চনত শ্ৰেষ্ঠ গ্ৰামীণ আৰ্কিটেকচাৰৰ বটাঁ লাভ কৰিছিল। নৃত্যগ্ৰাম পৰিচালনাৰ বাবে অৰ্থ সংগ্ৰহৰ বাবে ১৯৯৯ চনত এখন কুৰিৰাম ৰিচৰ্ট কুটিৰাম নিৰ্মিত হৈছিল। নৃত্যগ্ৰামও ১৯৯৪ চনত প্ৰথম আৰম্ভ হোৱা বসন্ত হাব্বাৰ বাৰ্ষিক নৃত্য উৎসৱৰ স্থান ৪০০,০০০ দৰ্শক। এইটো সৰ্বশেষত ২০০৪ চনত অনুষ্ঠিত হৈছিল। ২০০৪-২০০৭-ৰ পৰা এইটো অনুষ্ঠিত হোৱা নাই, ২০০৪ ছুনামিৰ আগমন আৰু অৰ্থ ঘাটিৰ কাৰণত।^১১

চূড়ান্ত বছৰ

প্ৰতিমাৰ পুতেক সিদ্ধাৰ্থ যিয়ে চিজোফ্ৰিনিয়াত আক্ৰান্ত আছিল, ১৯৯৭ চনৰ জুলাই মাহত তেখেত উত্তৰ কেৰোলাইনাত পঢ়া-শুনা কৰাৰ সময়ত আত্মহত্যা কৰিছিল,^১২ এইটো তেওঁৰ জীৱনৰ চলা বাট বেয়াকৈ সলনি হৈ গৈছিল, যেনেদৰে ১৯৯৮-ৰ প্ৰথমচোৱাত, তেখেত তেওঁৰ অৱসৰ ঘোষণা কৰিছিল আৰু তেওঁৰ নাম পৰিবৰ্তন কৰি প্ৰতিমা গৌৰী ৰাখে, অতি সোনকালেই তেখেত লেহ দি আৰম্ভ কৰি হিমালয় অঞ্চলত ভ্ৰমণ আৰম্ভ কৰিছিল।^১৩ ১৯৯৭ চনৰ এপ্ৰিল মাহত দিয়া এক সংবাদপত্ৰৰ সাক্ষাৎকাৰত, কুম্ভ মেলাৰ সময়ত ঋষিকেশ শিবিৰ ৰাখি তেখেত কৈছিল, "মই নিজকে হিমালয়ক এৰি দিয়াৰ সিদ্ধান্ত লৈছো। এই পৰ্বতৰ মাত যি তেওঁলকৰ ওচৰলৈ মোক ঈংগিত কৰিছে। আৰু কোনে জানে? এটোৰ পৰা কি ওলাই আহিব পাৰে? এইটো ভাল কিছু হবলৈ বাধ্য,"^১৪ ইয়াৰ পিছত, আগষ্টত, প্ৰতিমা গৌৰী তেওঁৰ কৈলাস মানসৰোভাৰ তীৰ্থ যাত্ৰা কৰে আৰু তাতেই তেখেত পিথোৰাগড়ৰ পৰা মালপা ভূমিধসৰ পিছত নিখোঁজ হয়,^১৫ হিমালয় অঞ্চলত, তেওঁৰ চিৰস্থায়ী কৃতিত্বৰ পিছ পেলাই - এখন সমৃদ্ধ নৃত্য গাওঁ, নৃত্যগ্ৰাম, যত শিক্ষাৰ্থীসকলে ভাৰতৰ শাস্ত্ৰীয় নৃত্যশৈলী শিকি আছিল। ভাৰত-নেপাল সীমান্তৰ ওচৰত এখন গাওঁ মালপাত ভূমিধসৰ অৱশেষত আৰু সাত দিন মৃতদেহ সহ তেওঁৰ দেহাৱশেষ তথা বয়-বস্তু ভালেমান দিন পিছত উদ্ধাৰ কৰা হয়।

২০০০ চনত তেওঁৰ জীয়েক, পূজা বেদীৰ দ্বাৰা সংগৃহীত আৰু প্ৰকাশিত তেওঁৰ জাৰ্নাল আৰু চিঠিবোৰৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি টাইমপাচ তেওঁৰ আত্মজীৱনীত, তেখেত তেওঁৰ সকলো সম্পৰ্কৰ, তেওঁৰ বিদ্ৰোহী জীৱন-যাপন, তেওৰ পাৰিবাৰিক জীৱন, তেওঁৰ সপোনৰ প্ৰকল্পৰ জন্ম সম্পৰ্কত খাঁটি বিৱৰণ দিছে। নৃত্যগ্ৰাম আৰু তেওঁৰ জীৱনৰ শেষ মুহূৰ্তত সানায়াসিনে ৰূপান্তৰিত হোৱাৰ পিছত, যেতিয়া তেখেত জনজীৱনৰ পৰা অৱসৰ লৈছিল আৰু হিমালয় আহোৰণ কৰিব বিচাৰিছিল।^১৬

ব্যক্তিগত জীৱন

প্ৰতিমা বেদী তেওঁৰ মডেলিংৰ দিনবোৰত কবিৰ বেদীক লগ পায়। আৰু কেইমাহমান পিছত, তেখেত দেউতাকৰ ঘৰৰ পৰা গুচি গল কবিৰ বেদীৰ লগত। এইটো তেওঁৰ ব্যক্তিত্বৰ প্ৰকাশৰ আৰু এটা ইঙ্গিত আছিল, যিটো তেওঁৰ গোটেই জীৱন অব্যাহত আছিল। তেখেত কবিৰক বিয়া কৰাইছিল আৰু তেওঁৰ দুগৰাকী সন্তান জন্ম হৈছিল - পূজা বেদী আৰু সিদ্ধাৰ্থ বেদী।

বহিঃসংযোগ

• Official website of Nrityagram
• An Interview with Protima Gauri
• Special feature on Protima Bedi