নিৰ্মল বাৰ্মা

নিৰ্মল বাৰ্মা (জন্ম,৩ এপ্ৰিল ১৯২৯ –মৃত্যু, ২৫ অক্টোবৰ ২০০৫) এজন হিন্দী লেখক, ঔপন্যাসিক, কৰ্মী, অনুবাদক। তেখেতক হিন্দী ভাষা সাহিত্যৰ 'নয়ী কাহানি' সাহিত্য আন্দোলনৰ অন্যতম পথ প্ৰদৰ্শক হিচাপে গণ্য কৰা হয়।^১ তেওঁৰ প্ৰথম গল্প সংকলন 'পৰিন্দে'ক ইয়াৰ প্ৰথম উদাহৰণ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ^২ পাঁচ দশকজুৰি চলি থকা আৰু চুটিগল্প, ভ্ৰমণ কাহিনী, ৰচনাকে ধৰি বিভিন্ন সাহিত্যিক ৰূপত বিস্তৃত কেৰিয়াৰত তেওঁ পাঁচখন উপন্যাস, আঠখন চুটিগল্প সংকলন আৰু ৰচনা আৰু ভ্ৰমণ কাহিনীকে ধৰি ৯খন অকল্পনীয় কিতাপ লিখিছিল। ^৩

জীৱনী

১৯২৯ চনৰ ৩ এপ্ৰিলত চিমলাত জন্মগ্ৰহণ কৰা নিৰ্মল বাৰ্মাৰ পিতৃ ব্ৰিটিছ ভাৰত চৰকাৰৰ অসামৰিক আৰু সেৱা বিভাগৰ বিষয়া আছিল। আঠজন ভাই-ভনীৰ ভিতৰত তেওঁ আছিল সপ্তমজন। তেওঁৰ এজন ভাতৃ হৈছে ভাৰতৰ অন্যতম শ্ৰেষ্ঠ শিল্পী ৰাম কুমাৰ।^৪ মৃত্যুৰ সময়ত তেওঁ পত্নী গগান গিল নামৰ এগৰাকী লেখিকাক এৰি থৈ যায়। ^৫৬

১৯৫০ চনৰ আৰম্ভণিতে তেওঁ এখন ছাত্ৰ আলোচনীৰ বাবে প্ৰথম গল্প ৰচনা কৰিছিল। দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ ছেইণ্ট ষ্টিফেনছ কলেজৰ পৰা ইতিহাস বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী লাভ কৰে। ইয়াৰ পিছত তেওঁ দিল্লীত শিক্ষকতা কৰাৰ লগতে বিভিন্ন সাহিত্য আলোচনীত লিখিবলৈ আৰম্ভ কৰে।

তেওঁৰ সক্ৰিয়তা তেওঁৰ ছাত্ৰ দিনৰ পৰাই স্পষ্ট হৈ পৰিছিল; ১৯৪৭-৪৮ চনত তেওঁ নিয়মিতভাৱে দিল্লীত মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধীৰ পুৱাৰ প্ৰাৰ্থনা সভাত অংশগ্ৰহণ কৰিছিল, যদিও তেওঁ ১৯৫৬ চনত হাংগেৰীত ছোভিয়েট আক্ৰমণৰ পিছত পদত্যাগ কৰা ভাৰতীয় কমিউনিষ্ট পাৰ্টিৰ কাৰ্ডধাৰী সদস্য আছিল।

১০ বছৰ প্ৰাগত বাস কৰিছিল, য'ত তেওঁক অৰিয়েণ্টেল ইনষ্টিটিউটে আমন্ত্ৰণ জনাইছিল যে কাৰেল চাপেক, মিলান কুণ্ডেৰা, বা বহুমিল হ্ৰাবালৰ দৰে আধুনিক চেক লেখকৰ ৰচনাসমূহ হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰাৰ কাৰ্যসূচী আৰম্ভ কৰিবলৈ। তেওঁ চেক ভাষাও শিকিছিল আৰু ১৯৬৮ চনত ৱাৰ্ছ চুক্তিৰ দ্বাৰা চেকোস্লোভাকিয়া আক্ৰমণৰ পিছত ঘৰলৈ উভতি অহাৰ আগতে তেওঁ ৯খন বিশ্ব ক্লাছিক গ্ৰন্থ হিন্দীলৈ অনুবাদ কৰিছিল। ^৪

প্ৰাগত থকাৰ সময়ত তেওঁ সমগ্ৰ ইউৰোপ ভ্ৰমণ কৰিছিল, যাৰ ফলত "চান্দনী পাৰ চিৰন" (১৯৬২), "হৰ বৰশ মেইন" (১৯৭০), আৰু "ধুন ছে উথ্টি ধুন" (১৯৭০)কে ধৰি সাতটা ভ্ৰমণ কাহিনী প্ৰকাশ পাইছিল আৰু প্ৰাগত থকা ছাত্ৰ দিনৰ আধাৰত নিৰ্মিত তেওঁৰ প্ৰথম উপন্যাস "ৱে দিন" ৰ নাম আছিল "সেই দিনবোৰ" (১৯৬৪)। প্ৰাগৰ পৰা উভতি অহাৰ লগে লগে তেওঁ সাম্যবাদৰ প্ৰতি মোহভংগ হৈ পৰে আৰু পিছলৈ ভাৰতীয় জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে অতিশয় সৰৱ হৈ পৰে আৰু তিব্বতৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ সমৰ্থক হৈ পৰে। তেওঁৰ পিছৰ লেখাসমূহে ভাৰতীয় পৰম্পৰাৰ ওপৰত তেওঁৰ গভীৰ পুনৰ বিবেচনাক প্ৰতিফলিত কৰিছিল, যিটো তেওঁ ভাৰতীয় নীতি-নিয়মৰ ওপৰত জাপি দিয়া পশ্চিমীয়া দৃষ্টিভংগী আৰু সাংস্কৃতিক পৰিৱেশত প্ৰতিফলিত হোৱা বাহ্যিক আধুনিকতাৰ তুলনাত সহজাতভাৱে আধুনিক বুলি বিবেচনা কৰিছিল, ইমানেই যে তেওঁৰ মতামতক পিছলৈ হিন্দুত্ববাদী বুলি ভুল ব্যাখ্যা কৰা হৈছিল।^৭ বৰ্মাৰ ৰচনাৰ সমালোচনাত্মক বিশ্লেষণ ৰাম প্ৰকাশ দ্বিবেদীয়ে উপস্থাপন কৰিছিল।^৮

১৯৮০-৮৩ চনলৈ বৰ্মাই ভূপালৰ ভাৰত ভৱনত নিৰালা সৃষ্টিশীল লেখাৰ অধ্যক্ষ হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৮৮ চনৰ পৰা ১৯৯০ চনলৈকে তেওঁ শিমলাৰ যশপাল ক্ৰিয়েটিভ ৰাইটিং চেয়াৰৰ পৰিচালক আছিল।^২ তেওঁৰ কাহিনীৰ আধাৰত নিৰ্মিত কুমাৰ শ্বাহানীৰ পৰিচালনাত নিৰ্মিত মায়া দৰ্পন (১৯৭২) ছবিয়ে শ্ৰেষ্ঠ ছবিৰ বাবে ফিল্মফেয়াৰ সমালোচক বঁটা লাভ কৰে।^২

তেওঁৰ জনপ্ৰিয় উপন্যাস এ টাৰ্ণ হেপিনেছত আগষ্ট ষ্ট্ৰিণ্ডবাৰ্গে কেইবাটাও চৰিত্ৰৰ আছে।

২০০৫ চনৰ ২৫ অক্টোবৰত নতুন দিল্লীত তেওঁৰ মৃত্যু হয়।

স্বীকৃতি আৰু সন্মান

• জ্ঞানপীঠ বঁটা ১৯৯৯ চনত ভাৰতীয় সাহিত্যিকৰ সৰ্বোচ্চ সাহিত্য বঁটা।
• 'কৱভে ঔৰ কলা পানী', সাতটা চুটিগল্পৰ সংকলন, ১৯৮৫ চনত সাহিত্য অকাডেমি বঁটা লাভ কৰে। ^৯
• পদ্মভূষণ ২০০২ চনত। ^১০
• জ্ঞানপীঠ ট্ৰাষ্টৰ "মূৰ্তিদেৱী বঁটা" তেওঁৰ ৰচনা পুথি ভাৰত ঔৰ ইউৰোপ: প্ৰতিশ্ৰুতি কে ক্ষেত্ৰৰ বাবে।(১৯৯১)
• জুৰীৰ সদস্য লেট্ৰে ইউলিছিছ বঁটা ৰিপ'ৰ্টেজ −২০০৩ৰ কলাৰ বাবে। ^২
• তেওঁ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় এছিয়ান অধ্যয়ন প্ৰতিষ্ঠানৰ ফেলো আছিল।
• লাইব্ৰেৰী অৱ কংগ্ৰেছ ইয়াৰ সংগ্ৰহত নিৰ্মল বাৰ্মাৰ বেছিভাগ ৰচনাৰ তালিকাভুক্ত কৰে।
• ভাৰতৰ সৰ্বোচ্চ সাহিত্য বঁটা, আজীৱন সাফল্যৰ বাবে, ২০০৫ চনত সাহিত্য অকাডেমি ফেল'শ্বিপ। ^১১
• ১৯৮৮ চনত লণ্ডনৰ ৰিডাৰ্ছ ইণ্টাৰনেশ্যনেলৰ দ্বাৰা তেওঁৰ গ্ৰন্থ "দ্য ৱৰ্ল্ড এলচেৱেৰ" প্ৰকাশৰ লগে লগে বিবিচি চেনেল ফোৰ এ তেওঁৰ জীৱন আৰু কৰ্মৰাজিৰ ওপৰত এখন ছবি টেলিকাষ্ট কৰে। ^২
• চেভালিয়েৰ ডি ল'অৰ্ডে ডেছ আৰ্টছ এট ডেছ লেট্ৰেছ (ফ্ৰান্স) ২০০৫

"নায়ী কাহানি" আন্দোলন

নিৰ্মল বাৰ্মাই মোহন ৰাকেশ, ভীষ্ম সাহানী, কমলেশ্বৰ, অমৰকান্ত, ৰাজেন্দ্ৰ যাদৱ আদিৰ সৈতে মিলি হিন্দী সাহিত্যৰ 'নাই কাহানী' (নতুন চুটিগল্প)ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক।

নিৰ্মল বাৰ্মা তেওঁৰ চুটিগল্পৰ বাবে বেছিকৈ পৰিচিত আৰু তেওঁৰ আটাইতকৈ পৰিচিত গল্প 'পৰিন্দে' (চৰাই) (১৯৫৯) হিন্দী ভাষা সাহিত্যৰ নাই কাহানী আন্দোলনৰ পথ প্ৰদৰ্শক বুলি ধৰা হয়।^৪ নিৰ্মল ভাৰ্মাৰ আন উল্লেখযোগ্য কাহিনীসমূহ হ’ল অন্ধেৰে মেইন, দেধ ইঞ্চি উপৰ, আৰু কাভৱে আৰু কলা পানী। নিৰ্মল ভাৰ্মাৰ শেষ গল্পটো "নয়া জ্ঞানোদয়" ২০০৫ চনৰ আগষ্ট সংখ্যাত প্ৰকাশ পাইছিল, যাৰ শিৰোনাম আছিল "আব কুচ নাহিন"।

নিৰ্মল বাৰ্মাই ৬০ আৰু ৭০ৰ দশকত হিন্দী চুটিগল্পৰ বিষয়বস্তুৰ লগতে কৌশলৰ সৈতে সজীৱ পৰীক্ষা-নিৰীক্ষা কৰিছিল।

ৰামকুমাৰ (সুপৰিচিত শিল্পী আৰু তেওঁৰ ভাতৃ)লৈ লিখা তেওঁৰ চিঠিৰ সংকলন ভাৰতীয় জ্ঞানপীঠৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত হৈছে "প্ৰিয়া ৰাম" (প্ৰিয় ৰাম)। তেওঁৰ গ্ৰন্থসমূহ ইউৰোপৰ কেইবাটাও ভাষা যেনে ইংৰাজী ভাষা, ৰাছিয়ান, জাৰ্মান ভাষা, আইচলেণ্ডিক, পোলিছ, ইটালীয় আৰু ফৰাচী ভাষা ভাষালৈ অনুবাদ কৰা হৈছে।

মুখ্য কৰ্ম

Novels

• Ve Din – His first novel, set in Prague, former Czechoslovakia (1964),
• Antima Aranya (The Last Wilderness)
• Ek Chithara Sukh (1979)
• Lal Teen Ki Chhat (Red Tin Roof), (1974)
• Raat ka Reporter (1989)

Story anthologies

• 'Parinde' (Birds) (1959)
• Jalti Jhari (1965)
• London ki raat
• Pichli Garmiyon Mein (1968)
• Akala tripathi
• Dedh Inch Upar
• Beech Bahas Mein (1973)
• Meri Priya Kahaniyan (1973)
• Pratinidhi Kahaniyan (1988)
• Kavve aur Kala Pani (1983)
• Sookha aur Anya Kahaniyan (1995).
• Dhage (2003)

Reportage and travelogues

• Cheeron Par Chandni (1962)
• Har Barish Mein (1989)(In Every Rain)

Plays

• Teen Ekant (1976)

Essays and literary criticism

• Shabda aur Smriti (1976) – Literary essay
• Kala Ka Jokhima (1981) – investigation of the Indic arts in the 20th century
• Dhundha Se Uthati Dhun – written like a diary on issues related to Hindi literature. – Literary criticism
• Dhalan se Utarate Huye – Literary criticism
• Bharat Aur Europe: Pratishruti Ke Kshetra (1991) – Essay.

অধিক পঢ়ক

• Encyclopaedia of Indian Literature, 1992, সাহিত্য অকাডেমি, Page 4503-4.
• The lost stream by Nirmal Verma (short story)
• A Day's Guest by Nirmal Verma (short story)
• Dhage (धागे) by Nirmal Verma
• "The Truth of Maya"[Maya ka Marm]by Nirmal Verma (short story)

বাহ্যিক সংযোগসমূহ

• Nirmal Verma at Abhivyakti
• An Interview with Nirmal Verma, 2002
• Nirmal Verma at Library of Congress