অসম প্ৰকাশন পৰিষদ

অসম প্ৰকাশন পৰিষদ হৈছে অসম চৰকাৰৰ অধীনস্থ এখন চৰকাৰী প্ৰকাশনা সংস্থা। অসমীয়া ভাষা-সাহিত্য আৰু সংস্কৃতিৰ বিকাশত ইয়াৰ ভূমিকা বিশেষ গুৰুত্বপূর্ণ; কাৰণ পৰিষদে দুষ্প্ৰাপ্য বা পুৰণি-প্ৰাসংগিক গ্ৰন্থ পুনৰ প্ৰকাশ কৰি সাধাৰণ পাঠক আৰু গৱেষকৰ বাবে সহজে লভ্য কৰাৰ ব্যৱস্থা কৰে, লগতে নতুন সম্পাদনা-সংকলন আৰু সাময়িকী প্ৰকাশৰ জৰিয়তে সাহিত্যিক-সাংস্কৃতিক পৰিসৰ বিস্তাৰ কৰে।

পৰিচয় আৰু উদ্দেশ্য

অসমীয়া ভাষাৰ লিখিত ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু বিতৰণৰ বাবে এটা স্থায়ী চৰকাৰী ব্যৱস্থা গঢ়ি তোলাই পৰিষদৰ মৌলিক উদ্দেশ্য। ইয়াৰ কাম-কাজ মূলতঃ—

• অসমীয়া ভাষা-সাহিত্য আৰু সংস্কৃতি সম্পৰ্কীয় গ্ৰন্থ প্ৰকাশ
• সহজে নোপোৱা (দুষ্প্ৰাপ্য) গ্ৰন্থসমূহ পুনর্মুদ্ৰণ বা নতুন সম্পাদনাসহ প্ৰকাশ কৰি উপলব্ধ কৰোৱা
• ঐতিহাসিকভাৱে গুৰুত্বপূর্ণ কাকত-পত্ৰিকা আৰু লেখনিৰ সংকলন প্ৰকাশ
• অভিধান আৰু আলোচনী আদি নিয়মিত/অনিয়মিত প্ৰকাশনা উদ্যোগ

প্ৰতিষ্ঠা আৰু প্ৰাৰম্ভিক পৰ্ব

অসম প্ৰকাশন পৰিষদ স্থাপন কৰা হয় ২ মে’ ১৯৫৮ তাৰিখে, তেতিয়াৰ অবিভক্ত অসমৰ ৰাজধানী শ্বিলঙত। এই প্ৰতিষ্ঠা-উদ্যোগৰ সৈতে তৎকালীন অসমৰ মুখ্যমন্ত্ৰী বিমলা প্ৰসাদ চলিহাসহ কৃষিমন্ত্ৰী মইনুল হক চৌধুৰী, শিক্ষামন্ত্ৰী দেৱেশ্বৰ শৰ্মা আৰু ডি.পি.আই. (ডাইৰেক্টৰ অৱ পাব্লিক ইনষ্ট্ৰাক্‌চন) সুৰেশ চন্দ্ৰ ৰাজখোৱাৰে প্ৰধান ভূমিকা গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।

প্ৰতিষ্ঠাৰ পাছত ৩০ অক্টোবৰ ১৯৫৮ তাৰিখে প্ৰথম পৰিষদ গঠন হয়। সেই সময়তে বিশিষ্ট সংস্কৃত পণ্ডিত আৰু লেখক বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰীক পৰিষদৰ প্ৰথম সচিব ৰূপে নিযুক্তি দিয়া হৈছিল। এই প্ৰাৰম্ভিক পৰ্বে পৰিষদক এটা চৰকাৰী-সম্পাদিত প্ৰকাশনা প্ৰতিষ্ঠান ৰূপে সংগঠিত কাঠামো দিছিল আৰু প্ৰকাশনা পৰিকল্পনাক স্থিতিশীলতা প্ৰদান কৰিছিল।

মুখ্য কাৰ্যালয় আৰু স্থানান্তৰ

প্ৰতিষ্ঠাকালত পৰিষদৰ জন্মস্থান শ্বিলঙ আছিল। পৰৱৰ্তী সময়ত মেঘালয় ৰাজ্য গঠনৰ পাছত পৰিষদৰ মুখ্য কাৰ্যালয় গুৱাহাটীলৈ স্থানান্তৰ কৰা হয়। বৰ্তমান ইয়াৰ মুখ্য কাৰ্যালয় গুৱাহাটীৰ বামুণীমৈদামত অৱস্থিত বুলি উল্লেখ আছে। এই স্থানান্তৰে অসমীয়া ভাষা-সংস্কৃতিৰ প্ৰশাসনিক কেন্দ্ৰৰ সৈতে সংস্থাটোৰ দৈনন্দিন কাম-কাজ অধিক ঘনিষ্ঠ কৰে আৰু ৰাজ্যৰ ভিতৰতে প্ৰকাশনা-কাৰ্যসূচী বিস্তাৰৰ অনুকূল পৰিৱেশ গঢ়ে।

পৰিচালনা কাঠামো

অসম প্ৰকাশন পৰিষদ পৰিচালনা সমিতিৰ জৰিয়তে চলোৱা হয়। এই সমিতিৰ সভাপতিত্ব থাকে অসমৰ সন্মানীয় শিক্ষামন্ত্ৰীৰ হাতত, আৰু সচিবে উপ-সভাপতিৰ দায়িত্বও বহন কৰে বুলি কোৱা হয়। এছাড়াও, ৰাজ্যৰ বিশিষ্ট লেখক আৰু শিক্ষাবিদসকলক সদস্য হিচাপে মনোনীত কৰা হয়। এই ধৰণৰ গঠন-ৰীতিয়ে—

• চৰকাৰী নীতি-সহযোগিতা আৰু পৃষ্ঠপোষকতা নিশ্চিত কৰে
• সাহিত্যিক-শিক্ষাবিদসকলৰ পাণ্ডিত্য আৰু অভিজ্ঞতা প্ৰকাশনা-নিৰ্বাচনত জড়িত কৰে
• সম্পাদনা, সংকলন আৰু মান-নিৰীক্ষণৰ ক্ষেত্ৰত একধৰণৰ প্রতিষ্ঠানিক পৰামৰ্শ-প্ৰক্ৰিয়া সৃষ্টি কৰে

তথ্যপেটীত উল্লেখ অনুসৰি, পৰিষদৰ সভাপতি হিচাপে সিদ্ধাৰ্থ ভট্টাচাৰ্য (অসমৰ প্ৰাক্তন শিক্ষামন্ত্ৰী)ৰ নামো উল্লেখিত।

প্ৰকাশনা উদ্যোগ: গ্ৰন্থ, সংকলন আৰু অভিধান

পৰিষদৰ এটা উল্লেখযোগ্য দিশ হৈছে ঐতিহাসিক আৰু সাহিত্যিক মূল্য থকা পাঠ-সামগ্ৰীৰ পুনৰুদ্ধাৰ আৰু পুনঃপ্ৰকাশ। উৎস-তথ্য অনুসৰি পৰিষদে উনবিংশ শতাব্দীৰ (১৯ শতিকাৰ) প্ৰসিদ্ধ আৰু জনপ্ৰিয় অসমীয়া কাকত বা পত্ৰিকাসমূহৰ সংকলন প্ৰকাশ কৰিছে। এনে সংকলনে সেই সময়ৰ ভাষা-ৰীতি, সামাজিক-সাংস্কৃতিক চিন্তা আৰু সাহিত্য-আলোকপাত অধ্যয়নৰ বাবে সহায় কৰে।

পৰিষদৰ প্ৰকাশনা তালিকাত অভিধান প্ৰস্তুতিৰ উদ্যোগো আছে। উৎসত উল্লেখ কৰা মতে, “আধুনিক অসমীয়া অভিধান” নামেৰে এখন অভিধান পৰিষদে প্ৰণয়ন কৰিছে। ভাষা-ব্যৱহাৰ মান্যকৰণ, শব্দভাণ্ডাৰ সংৰক্ষণ আৰু শিক্ষণ-শিখনত অভিধানসমূহৰ বিশেষ ভূমিকা থকাৰ বাবে এই উদ্যোগক পৰিষদৰ গুৰুত্বপূর্ণ অৱদান বুলি ধৰা হয়।

আলোচনী আৰু শিশু সাহিত্য

পৰিষদে গ্ৰন্থ প্ৰকাশৰ উপৰিও সাময়িকী প্ৰকাশৰ ক্ষেত্ৰত সক্ৰিয়। ১৯৭৫ চনৰ এপ্ৰিল মাহত পৰিষদে “প্ৰকাশ” নামৰ এখন সাহিত্য আলোচনী উলিয়ায়। আৰম্ভণিত এই আলোচনী ত্ৰৈমাসিক আছিল; পাছলৈ ১৯৭৭ চনৰ নৱেম্বৰ মাহৰ পৰা ইয়াক মাহেকীয়া ৰূপ দিয়া হয়। সাহিত্য আলোচনা, সমালোচনা আৰু সমকালীন সৃজনশীল লেখনিৰ বাবে আলোচনী মঞ্চে সাহিত্যিক সমাজত নিয়মিত আলাপ-আলোচনা বজাই ৰাখে।

শিশুসাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰতো পৰিষদৰ ভূমিকা লক্ষ্যণীয়। উৎস অনুসৰি “মুকুতা” নামৰ এখন শিশু আলোচনী পৰিষদে প্ৰকাশ কৰে। শিশুৰ পাঠাভ্যাস গঢ়া, ভাষাৰ প্ৰাথমিক ৰুচি বিকাশ, আৰু বয়সোপযোগী সাহিত্য-সামগ্ৰী যোগান ধৰা দিশত এনে আলোচনীসমূহৰ সামাজিক মূল্য যথেষ্ট।

সাহিত্য মহোৎসৱ আৰু জনসম্পৃক্ততা

পৰিষদে প্ৰকাশনা কাৰ্যৰ বাহিৰেও সাহিত্য-সংস্কৃতি কেন্দ্ৰিক অনুষ্ঠান আয়োজন কৰিছে। ২০১৪ চনত ৰাষ্ট্ৰীয় গ্ৰন্থ ন্যাসৰ সহযোগত “ব্ৰহ্মপুত্ৰ সাহিত্য মহোৎসৱ” আয়োজন কৰা হয় বুলি উৎসত উল্লেখ আছে। এই মহোৎসৱে সাহিত্যিক সমাজ আৰু গ্ৰন্থপ্ৰেমী ৰাইজৰ বিস্তৃত সঁহাৰি লাভ কৰিছিল, আৰু দেশ-বিদেশৰ লেখকসকলৰ অংশগ্ৰহণো ঘটিছিল বুলি বৰ্ণনা পোৱা যায়। উৎস অনুসৰি এই মহোৎসৱ প্ৰতি বছৰে শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰত অনুষ্ঠিত হয়। এনে অনুষ্ঠানসমূহে—

• পাঠক-লেখকৰ সজীৱ সংযোগ গঢ়ে
• গ্ৰন্থ-সংস্কৃতি প্ৰচাৰ আৰু বিক্ৰী/বিতৰণত সহায় কৰে
• অসমীয়া সাহিত্যক বহিৰ্জগতৰ সৈতে সংলাপত আগবঢ়ায়

তাৎপৰ্য

অসম প্ৰকাশন পৰিষদ অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ প্রতিষ্ঠানিক পৃষ্ঠপোষকতাৰ এক উল্লেখযোগ্য দৃষ্টান্ত। দুষ্প্ৰাপ্য সামগ্ৰী পুনঃপ্ৰকাশ, ১৯ শতিকাৰ কাকত-পত্ৰিকাৰ সংকলন, অভিধান প্ৰণয়ন আৰু সাহিত্য/শিশু আলোচনী প্ৰকাশ—এই সকলো উদ্যোগ মিলি অসমীয়া মুদ্ৰিত ঐতিহ্য সংৰক্ষণ আৰু প্ৰসাৰৰ কাম আগবঢ়ায়। লগতে সাহিত্য মহোৎসৱ আদি অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে পৰিষদে কিতাপৰ জগতক কেৱল প্ৰকাশন-কাৰ্যালয়ৰ ভিতৰত সীমাবদ্ধ ন ৰাখি জনজীৱনৰ এক সক্ৰিয় সাংস্কৃতিক অভ্যাস ৰূপে বিস্তাৰ কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ভূমিকা লয়।

আৰু চাওক

• অসম চৰকাৰ
• বিশ্বনাৰায়ণ শাস্ত্ৰী
• গুৱাহাটী
• বিমলা প্ৰসাদ চলিহা
• মেঘালয়
• অৰুণোদই
• মুকুতা
• শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱ কলাক্ষেত্ৰ
• হস্তীবিদ্যাৰ্ণৱ