মিচিং জনগোষ্ঠী

মিচিং জনগোষ্ঠী (মিচিং: Mo:pín) অসম আৰু অৰুণাচল প্ৰদেশৰ এক চীনা-তিব্বতীয় ভাষাভাষী টানি জনগোষ্ঠী। অসমৰ ভৈয়ামত আকাৰ আৰু বিস্তাৰৰ দিশৰ পৰা ই এক উল্লেখযোগ্য জনজাতি; লগতে ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ নদী-চৰাঞ্চলৰ সৈতে তেওঁলোকৰ বসতি, জীৱিকা আৰু সমাজজীৱন ঘনিষ্ঠভাৱে জড়িত। পৰম্পৰাগতভাৱে মিচিংসকলৰ মাতৃভাষা মিচিং ভাষা আৰু ধৰ্মবিশ্বাস ডনি-প'ল'ৰ ধাৰাৰ সৈতে সংলগ্ন বুলি ধৰা হয়।

পৰিচয় আৰু নামব্যুৎপত্তি

‘মিচিং’ শব্দৰ ব্যাখ্যাৰ ক্ষেত্ৰত মিচিং সমাজত প্ৰচলিত এক ব্যুৎপত্তিগত ধাৰণা পোৱা যায়। সেই মতে—

• ‘মিʼ’ অৰ্থ ‘মানুহ’
• ‘টছিং/আন্সিং’ অৰ্থ ‘যোগ্যতা’

এই দুটা অংশ মিলি ‘মিচিং’ নামৰ ভাব-অৰ্থ ‘যোগ্য মানুহ’ ধৰণে ব্যাখ্যা কৰা হয়। ঐতিহাসিক সাহিত্যত, বিশেষকৈ বুৰঞ্জীসমূহত, মিচিংসকলক ‘পাং-দিন’ নামে উল্লেখ কৰা হোৱা দেখা যায়; ‘পাং-দিন’ নামটোৰ উৎসসম্বন্ধেও উল্লেখ পোৱা যায় যে ই আহোম ভাষাৰ ঐতিহাসিক প্ৰয়োগৰ সৈতে জড়িত।

জনসংখ্যা আৰু বসতি বিস্তাৰ

২০১১ চনৰ লোকপিয়ল অনুসৰি মিচিং জনগোষ্ঠীৰ জনসংখ্যা ৬৮৭,৮৩৬। তেওঁলোকৰ বসতি প্ৰধানকৈ অসমত কেন্দ্ৰিত, আৰু কিছুমান অংশ অৰুণাচল প্ৰদেশতো আছে।

অসমত মিচিং বসতি ব্ৰহ্মপুত্ৰ নৈৰ দুয়ো পাৰে বিস্তৃত। উত্তৰপাৰৰ ভিতৰত বিশেষকৈ—

• ধেমাজি
• লখিমপুৰ
• শোণিতপুৰ জিলা
• দৰং

দক্ষিণপাৰৰ ফালেও মিচিংভাষীৰ বসতি দেখা যায়, যেনে—

• তিনিচুকীয়া
• ডিব্ৰুগড়
• শিৱসাগৰ
• যোৰহাট
• গোলাঘাট
• মাজুলী
• নগাঁও
• গুৱাহাটী
• শদিয়া

এই ভৌগোলিক বিস্তাৰৰ এটা বৈশিষ্ট্য হ’ল নদী উপত্যকা আৰু নৈ-কাষৰীয়া এলেকাত তেওঁলোকৰ বসতিৰ ঘনত্ব অধিক। নদীৰ পাৰত চাংঘৰত বাস কৰাৰ প্ৰৱণতা থাকি অহাৰ বাবে মিচিংসকলৰ জীৱনধাৰা নৈ-ভাঙন, বানপানী, মাছধৰা আৰু কৃষিচক্রৰ দৰে নদীকেন্দ্ৰিক বাস্তৱতাৰ সৈতে ওতপ্ৰোতভাৱে যুক্ত বুলি কোৱা হয়।

ভাষা

মিচিংসকলৰ পৰম্পৰাগত ভাষা মিচিং ভাষা। ই অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠীসমূহৰ প্ৰেক্ষাপটত চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ ভিতৰত স্থান লাভ কৰা এটি ভাষা। উৎস-তথ্য অনুসৰি, এই ভাষা পৰিয়াল তিব্বত-বৰ্মী আৰু থাইচীন শাখাত বিভক্ত বুলি ধৰা হয়; মিচিং ভাষা তিব্বত-বৰ্মী শাখাৰ অন্তৰ্গত উত্তৰ অসম শাখাত স্থান পায় বুলি উল্লেখ কৰা হয়।

ধ্বনিতত্ত্বৰ দিশত মিচিং ভাষাৰ স্বৰধ্বনি-ব্যৱস্থা বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য। উৎস-তথ্য অনুসৰি—

• ভাষাটোত ৭টা স্বৰধ্বনি আছে
• প্ৰত্যেক স্বৰধ্বনিৰে হ্ৰস্ব আৰু দীৰ্ঘ—দুটা ৰূপ পোৱা যায়
• সেইদৰে হ্ৰস্ব-দীৰ্ঘ দুয়োটা ধৰা হ’লে স্বৰধ্বনিৰ মুঠ সংখ্যা ১৪টা হয়

ইতিহাস আৰু উৎপত্তি-সম্পৰ্কীয় ধাৰণা

মিচিংসকলৰ বিষয়ে অতি পুৰণি লিখিত ঐতিহাসিক তথ্য সীমিত। তথাপি মৌখিক সাহিত্য, কিম্বদন্তি আৰু সিঁচৰতি হৈ থকা লিখিত উল্লেখৰ আধাৰত তেওঁলোকৰ অতীত বসতি সম্পৰ্কে কিছু আভাস পোৱা যায়। উৎস-তথ্য অনুসৰি এক ধাৰণামতে মিচিংসকল পূৰ্বতে অসমৰ উত্তৰ দিশৰ পাহাৰাঞ্চলত বাস কৰিছিল; পৰৱৰ্তী কালত বিভিন্ন কাৰণত তেওঁলোক ভৈয়ামলৈ নামি আহে। এই স্থানান্তৰণ-ধাৰণাই তেওঁলোকৰ বৰ্তমান নদী উপত্যকা-ভিত্তিক বসতি বিন্যাসৰ সৈতে সম্পৰ্ক স্থাপন কৰে।

জীৱিকা আৰু বসবাস পদ্ধতি

মিচিং সমাজৰ অৰ্থনৈতিক ভিত্তি প্ৰধানকৈ কৃষিনিৰ্ভৰ। উৎস-তথ্য অনুসৰি কৃষিয়েই তেওঁলোকৰ জীৱিকাৰ মুখ্য সম্বল। ধান চাষত বছৰত বিশেষকৈ দুবিধ খেতিৰ উল্লেখ পোৱা যায়—

• আহু
• শালি

ধানৰ উপৰিও মিচিংসকলে বিভিন্ন শস্য আৰু শাক-পাচলি খেতি কৰে। উৎস-তথ্যত উল্লেখ থকা কিছুমান কৃষিপণ্য—

• মাহ
• সৰিয়হ
• বিভিন্ন আলু
• কচু
• আদা
• জলকীয়া

বাসগৃহৰ ক্ষেত্ৰত নৈৰ পাৰত চাংঘৰত বাস কৰাৰ প্ৰৱণতা বিশেষভাবে উল্লেখযোগ্য। এই চাংঘৰ-ভিত্তিক বসবাস একেধাৰে পৰিৱেশগত খাপ-খোৱা (বিশেষকৈ জল-ভূমি আৰু বানপানীৰ প্ৰভাৱ) আৰু সামাজিক জীৱনৰ বিন্যাসৰ সৈতে সম্পৰ্কিত বুলি ধৰা যায়।

সামাজিক ৰীতি-নীতি আৰু উৎসৱ

মিচিং সমাজত উৎসৱ-অনুষ্ঠানসমূহ কৃষিচক্র, সমাজসংগঠন আৰু ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক অনুভৱৰ সৈতে সংযুক্ত। বিশেষকৈ আলি আঃয়ে লৃগাং আৰু পঃৰাগ উৎসৱ দুটা উল্লেখযোগ্য।

আলি আঃয়ে লৃগাং

আলি আঃয়ে লৃগাং মিচিংসকলৰ বসন্ত উৎসৱ। উৎস-তথ্য অনুসৰি ই ফাগুন মাহৰ প্ৰথম বুধবাৰত পালন কৰা হয়, আৰু ১৯৫৫ চনৰ পৰা এই দিন নিৰ্দিষ্টভাৱে মানি অহা হৈছে। এই উৎসৱক শস্য বা কঠীয়া সিঁচা আৰম্ভণিৰ উৎসৱ বুলিও কোৱা হয়।

নামৰ অৰ্থ ব্যাখ্যাত উৎস-তথ্য অনুসৰি—

• ‘আলি’ = শস্যৰ বীজ
• ‘আ:য়ে’ = ফল
• ‘লিগাং’ = উৎসৱ

উৎসৱৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত সমূহীয়া ভোজভাত, নৃত্য-গীত, আৰু গাঁৱৰ ভিতৰত সমবায়ধর্মী আয়োজন বিশেষভাবে দেখা যায়। উৎসৱৰ সময়ত পঃৰ আপং (ছাইমদ), নগিন আপং (বগা মদ), আৰু পুৰাং আপিন (তৰাপাতেৰে চাউল টোপোলা বান্ধি সিজোৱা বিশেষ ভাত) প্ৰস্তুতি আৰু ব্যৱহাৰৰ উল্লেখ পোৱা যায়। পথাৰত শস্য সিঁচাৰ আনুষ্ঠানিক আৰম্ভণি, তথা পৰৱৰ্তী ৰং-আনন্দৰ মাজত নৃত্য-গীত (উৎস-তথ্যত পাকচং-মনাম নৃত্যৰ উল্লেখ) উৎসৱৰ মূল বৈশিষ্ট্য।

পঃৰাগ

পঃৰাগ উৎসৱ সাধাৰণতে খেতি চপোৱাৰ পাছত পালন কৰা হয়। উৎস-তথ্য অনুসৰি সৃষ্টিকৰ্তা, মাতৃ পৃথিৱী আৰু পূৰ্বপুৰুষক তুষ্ট কৰাৰ উদ্দেশ্যে এই উৎসৱ উদযাপিত হয়। ই গাঁৱৰ ডেকা-গাভৰুসকলৰ নেতৃত্বত অধিক ৰং-আনন্দমুখৰ ৰূপ পায়।

উৎস-তথ্য অনুসৰি পঃৰাগ উৎসৱ—

• ৩ দিন ধৰি পালন কৰা হয়
• মিবু-দাগনাম অনুষ্ঠান আৰু ‘আঃবাঃ’ গীত গোৱা নৃত্যৰ উল্লেখ আছে
• অতিথি নিমন্ত্ৰণ কৰি চুবুৰীয়া বা দূৰ-দূৰণিৰ গাঁওসমূহকো উৎসৱত অংশ ল’বলৈ মাতি অনা হয়
• ‘মুৰংঘৰ’ নামৰ মুকলি চাংঘৰ-ধৰণৰ কাঠ-বাঁহ-খেৰৰ নিৰ্মিত ঠাইত কিছুমান অনুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়

পঃৰাগৰ অন্তৰ্ভুক্ত আন কিছুমান অনুষ্ঠানৰ নাম উৎস-তথ্যত আছে, যেনে পঃবৰ্-কাতনাম আৰু এঃগ-মাননাম।

নৃত্য-গীত আৰু সাংস্কৃতিক প্ৰকাশ

মিচিং সমাজত উৎসৱৰ সৈতে নৃত্য-গীতৰ অংগাংগী সম্পৰ্ক আছে। এই ক্ষেত্ৰত মিচিং নৃত্য আৰু গীত মাত শীৰ্ষক অধ্যয়ন-ধাৰা প্ৰাসংগিক। উৎসৱকেন্দ্ৰিক সমূহীয়া নৃত্য, গীত, আৰু আয়োজন সামাজিক সংহতি গঢ়ি তোলাৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম বুলি বিবেচিত।

বিবাহ প্ৰথা আৰু সমাজসংগঠন

মিচিং সমাজত বিবাহ কাৰ্য সম্পাদনৰ দুটা সামাজিকভাৱে স্বীকৃত পদ্ধতি আছে—

• মিদাং (সাধাৰণ নিয়মেৰে বিয়া)
• দুগলা লাঃনাম (পলুৱাই নিয়া)

উৎস-তথ্য অনুসৰি গুঃমৃনভেদে (অর্থাৎ উপাধি/গোত্ৰভেদে) সমাজত পৰিচয় পৃথক হয়, আৰু একে গুঃমৃন বা একে গোত্ৰৰ মাজত বিবাহ নিষিদ্ধ। মিদাং পদ্ধতিত ছোৱালী খোজা-বঢ়া, চোৱা-মেলা, গাঁও-মুখিয়াল আদি জ্যেষ্ঠ-সমাজৰ মতামত গ্ৰহণ আদি ধাপ থাকে; ইয়াৰ ভিতৰত ‘য়ামনী তাদনাম’ নামৰ সভা-আলোচনাৰ উল্লেখ উৎস-তথ্যত পোৱা যায়।

বিবাহৰ সময় বাছনিৰ ক্ষেত্ৰতো উৎস-তথ্যত আঘোণ, মাঘ, ফাগুণ আৰু বহাগ মাহৰ উল্লেখ আছে। বিবাহ উপলক্ষে সমূহীয়া ভোজভাত, আপঙ্, আৰু কিছু নিৰ্দিষ্ট আচাৰ-অনুষ্ঠানিক সামগ্ৰীৰ ব্যৱহাৰো বৰ্ণিত। এই সকলোবোৰে মিচিং সমাজত পাৰিবাৰিক বন্ধন, গাঁও-সম্প্ৰদায় আৰু ৰীতি-নিয়মৰ সমন্বয়ক উন্মোচন কৰে।

তাৎপৰ্য

মিচিং জনগোষ্ঠী অসমৰ নদীকেন্দ্ৰিক ভৌগোলিক বাস্তৱতাই গঢ়ি তোলা এক জীৱন-পদ্ধতি, কৃষিভিত্তিক অৰ্থনীতি আৰু উজ্জ্বল উৎসৱ-সংস্কৃতিৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ বাহক। মিচিং ভাষাৰ ভাষাতাত্ত্বিক বৈশিষ্ট্য, আলি আঃয়ে লৃগাং আৰু পঃৰাগৰ দৰে কৃষিচক্ৰসংযুক্ত উৎসৱ, আৰু সমাজ-সংগঠনৰ নিজস্ব ৰীতি-নীতিয়ে অসমৰ বহুভাষিক-বহুজাতিক সমাজ-চৰিত্ৰক অধিক বৰ্ণাঢ্য কৰি তোলে।

আৰু চাওক

• মিচিং ভাষা
• ডনি-প'ল'
• আলি আঃয়ে লৃগাং
• পঃৰাগ
• মিচিং নৃত্য আৰু গীত মাত
• অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী
• টানি জাতি