মৰাণ জনগোষ্ঠী

মৰাণ জনগোষ্ঠী অসমৰ এক পুৰণি জনজাতীয় নৃগোষ্ঠী, যাক ভাষাবৈজ্ঞানিক দিশত চীনা-তিব্বতীয় ভাষা পৰিয়ালৰ বড়ো-কছাৰী ঠালৰ অন্তৰ্গত বুলি ধৰা হয়। অসমীয়া জাতি-গঠনৰ দীৰ্ঘ প্ৰক্ৰিয়াত মৰাণসকলৰ ভূমিকাই বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে—বিশেষকৈ দক্ষিণ-পূব অসমত বসতি, আহোম ৰাজনীতিৰ সৈতে সঁপৃক্ততা, ভাষা-পৰিবৰ্তনৰ অভিজ্ঞতা আৰু বিহু-উৎসৱৰ স্বকীয় আয়োজনৰ বাবে তেওঁলোক অধ্যয়নৰ এক গুৰুত্বপূর্ণ বিষয়।

পৰিচয় আৰু বৰ্গীকৰণ

মৰাণসকলক বড়ো-কছাৰী গোষ্ঠীগত পৰিসৰত গণ্য কৰা হয়। এই বৰ্গীকৰণ ভাষা আৰু নৃতাত্ত্বিক ঐতিহ্যৰ ভিত্তিত কৰা হয়। ইতিহাসত “মৰাণ” নামৰ উৎপত্তিৰ বিষয়ে স্পষ্ট ব্যাখ্যা একমতভাৱে স্থিৰ হোৱা নাই; সেয়েহে শব্দমূল-সম্পৰ্কীয় আলোচনাত নিশ্চিত সিদ্ধান্ত দিয়া কঠিন বুলি ধৰা হয়।

ভাষা

মৰাণসকলৰ ঐতিহাসিক মাতৃভাষা আছিল মৰাণ ভাষা। উৎস-তথ্য অনুসৰি এই ভাষাৰ সৈতে ডিমাছা ভাষাৰ সাদৃশ্য আছে বুলি কোৱা হয়। সময়ৰ সৈতে সৈতে দৈনন্দিন যোগাযোগ, সমাজ-সংযোগ আৰু বৃহত্তৰ সাংস্কৃতিক পৰিসৰৰ প্ৰভাৱত বৰ্তমান মৰাণসকল সাধাৰণতে অসমীয়া ভাষা ব্যৱহাৰ কৰে। এই পৰিৱর্তনে মৰাণ সমাজত ভাষাগত সঁচলতা (language shift)ৰ এক উল্লেখযোগ্য উদাহৰণ দেখুৱায়—য’ত গোষ্ঠীগত পৰিচয় টিকি থাকিলেও দৈনন্দিন ভাষা প্রধানত আঞ্চলিক-ভাষালৈ সলনি হয়।

উৎস আৰু প্ৰব্ৰজন-সম্পৰ্কীয় ধাৰণা

মৰাণসকলৰ আদিভূমি আৰু আগমন-ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত কিছুমান ধাৰণা প্ৰচলিত। কিছু গৱেষকৰ মতে, তেওঁলোক ম্যানমাৰৰ হুকং উপত্যকাৰ মেংকং (মাইংখ’ঙ) অঞ্চলৰ পৰা প্ৰব্ৰজন কৰি আহিছিল। এক লোকধাৰণামূলক বৰ্ণনাত তিনিজন ভাতৃ—মৈৰণ, মইলাং আৰু মৰান—ৰ উল্লেখ পোৱা যায়; তাৰে মৰানে পাটকাই পৰ্বত অতিক্ৰম কৰি টিপুক নদীৰ কাষত বসতি স্থাপন কৰিছিল বুলি কোৱা হয়, আৰু তেওঁৰ অনুসৰণকাৰীসকলে পিছলৈ “মৰাণ” নামেৰে পৰিচিত হয়।

এই বৰ্ণনাসমূহক ঐতিহাসিক দলিলৰ সমান মৰ্যাদা নেদি, জনস্মৃতি আৰু জনগোষ্ঠীয় পৰম্পৰাৰ অংশ হিচাপে ধৰা যুক্তিসংগত; তৎকালীন সীমান্তাঞ্চলত প্ৰব্ৰজন, বসতি-সৰকনি আৰু গোষ্ঠী-গঠনৰ ধাৰণা বুজিবলৈ ই সহায়ক উপাদান।

ইতিহাস আৰু ৰাজনৈতিক সম্পৰ্ক

উৎস-তথ্য অনুসৰি ত্ৰয়োদশ শতিকাৰ সময়ছোৱাত মৰাণসকলে দিছাং আৰু দিহিং নদীৰ মাজৰ অঞ্চল অধিকাৰ কৰি ব্ৰহ্মপুত্ৰ উপত্যকাৰ দক্ষিণ-পূব কোণত বাস কৰিছিল। আহোম ৰাজ্য গঠনৰ আগতেই তেওঁলোকৰ সমাজত স্বতন্ত্ৰ মুখীয়াল বা স্থানীয় নেতৃত্ব ব্যৱস্থা আছিল বুলি উল্লেখ আছে।

আহোম ৰাজনীতিৰ সৈতে মৰাণ সমাজৰ সংযোগৰ ভিতৰত এক উল্লেখযোগ্য ঘটনাৰূপে আহোম ৰজা চুকাফা আৰু মৰাণ প্ৰধান বদৌছাৰ সম্পৰ্কৰ কথা পোৱা যায়। উৎস-অনুসাৰে চুকাফাই বদৌছাৰ কন্যা গোন্ধেশ্বৰীক বিবাহৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল আৰু বদৌছাই সেয়া মানি লৈছিল; ইয়াৰ ফলত মৰাণসকল নতুনকৈ গঠিত আহোম ৰাজনৈতিক পৰিসৰৰ অংশীদাৰ হৈ উঠিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়। এই ধৰণৰ বৈবাহিক-সম্পৰ্ক ৰাজনৈতিক জোট গঢ়াৰ এক ঐতিহাসিক কৌশল হিচাপে উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ বহু সমাজত দেখা যায়।

জীৱিকা আৰু খাদ্যাভ্যাস

অতীতত মৰাণসকলৰ জীৱিকা মূলত বন-সম্পদ নিৰ্ভৰ আছিল। উৎস-তথ্যত ফল-মূল সংগ্ৰহ, চিকাৰ আৰু মাছ ধৰাক প্ৰধান বৃত্তি হিচাপে উল্লেখ কৰা হৈছে। খাদ্যসংস্কৃতিত মাংসক বিশেষ স্থান দিয়া হৈছিল বুলি উল্লেখ আছে।

বৰ্তমান তেওঁলোকৰ দৈনন্দিন খাদ্যত মাছ-মাংস, কণী, গাখীৰ আৰু বহুবিধ শাক-পাচলি অন্তর্ভুক্ত থাকে বুলি উৎস-তথ্যত দেখা যায়। তালিকাত ঢেঁকীয়া, খৰিচা, ঔটেঙা আদি আঞ্চলিক খাদ্য-উপাদানৰ নামো আছে। এই বৈশিষ্ট্যসমূহে দক্ষিণ-পূব অসমৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশ—জান-জুৰি, পথাৰ, বাঁহবন আৰু আর্দ্ৰ ভূমি—ৰ সৈতে মৰাণ সমাজৰ খাদ্য-আচৰণৰ সম্পৰ্ক স্পষ্ট কৰে।

ধৰ্মীয় পৰিৱৰ্তন আৰু আচাৰ-অনুষ্ঠান

মৰাণসকলৰ আদি ধৰ্মাচৰণ সম্পৰ্কে নিশ্চিত ঐতিহাসিক বিবৰণ সীমিত যদিও উৎস-তথ্যত পূৰ্বে শদিয়াৰ কেঁচাই খাটি গোসানীৰ পূজা-অৰ্চনাৰ ধৰণৰ কোনো পৰম্পৰা আছিল বুলি অনুমানৰ কথা কোৱা হৈছে। বৰ্তমান মৰাণসকল প্ৰধানত বৈষ্ণৱ ধৰ্ম পালন কৰে; তথাপি কিছুমান আচাৰ-অনুষ্ঠানত কেঁচাই খাটিৰ উপাসনাৰ সৈতে সাদৃশ্য থকা উপাদান দেখা যায় বুলি উল্লেখ আছে, যি বৈষ্ণৱ পন্থাৰ কিছুমান ধাৰণাৰ সৈতে একেবাৰে মিল নাখাবও পাৰে।

ধৰ্মান্তৰণৰ পটভূমি ব্যাখ্যাত উৎস-তথ্যত কালসংহতিৰ অন্তৰ্গত শ্ৰী শ্ৰী অনিৰুদ্ধদেৱৰ প্ৰৱৰ্তিত মায়ামাৰা বৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ সহজ-আকৰ্ষণীয় বিধি আৰু অষ্টভুজ গোঁসাইৰ প্ৰচেষ্টাৰ কথা উল্লেখ কৰা হৈছে। লগতে প্ৰায় ৩৫০ বছৰৰ আগতে মৰাণসকলে বৈষ্ণৱ ধৰ্ম গ্ৰহণ কৰিছিল বুলি জনা যায় বুলিও উৎস-তথ্যত উল্লেখ আছে।

ব’হাগ বিহু আৰু স্বকীয় সাংস্কৃতিক বৈশিষ্ট্য

মৰাণ সমাজত ব’হাগ বিহু কৃষিমূলীয় লোক-উৎসৱ হিচাপে বিশেষ মৰ্যাদাসম্পন্ন। তেওঁলোকৰ বিহু-পালনৰ কিছুমান দিশ অসমীয়া সমাজৰ সাধাৰণ কেলেণ্ডাৰ-অনুসৰণৰ সৈতে একে নহয়। উৎস-তথ্য অনুসৰি মৰাণসকলে ব’হাগৰ পহিলা তাৰিখতে বিহু নাপাতে; বেদৰ বিহুৰ কিছুদিন পাছত, গুৰু-ভকতৰ আলোচনা কৰি সুবিধাজনক সময়ত বিহু পাতি লোৱা পৰম্পৰা আছে।

উৎস-তথ্যত দিন-ভাগ বণ্টনো নিৰ্দিষ্ট: মংগলবাৰে উৰুকা, বুধবাৰে গৰু বিহু, আৰু বৃহস্পতিবাৰৰ পৰা মানুহ বিহু। এই দিন-নিৰ্বাচনৰ সৈতে সম্পৰ্কিতভাৱে কিছুমান স্মৃতিচিহ্নমূলক ব্যাখ্যাও দিয়া হৈছে—যেনে কেঁচাইখাটি গোসানীৰ শালত নতুন বছৰৰ পূজা-কাৰ্য মংগলবাৰে আৰম্ভ কৰাৰ কথাৰ জনবিশ্বাস, আৰু মৰাণৰ দুজন গুৰু শ্ৰীশ্ৰীচতুৰ্ভুজ আৰু শ্ৰীশ্ৰীঅষ্টভুজ প্ৰভুৰ তিথিৰ স্মৰণ। আনহাতে কিছুমান কাহিনীত ৰাঘৱ মৰাণৰ বিহুৰ দিনাই হত্যাৰ উল্লেখো আছে বুলি উৎস-তথ্যত দেখা যায়; এই সকলোবোৰ ঘটনাই মৰাণ সমাজত বিহুৰ সময়-নির্ধাৰণক নানাদিশে ব্যাখ্যা কৰা এক স্মৃতিধাৰাৰ সৃষ্টি কৰিছে।

গৰু বিহুৰ কিছুমান অনুষঙ্গ উৎস-তথ্যত বিস্তৃতভাৱে বৰ্ণিত: আগজাননীস্বৰূপে টোপধ্বনি, গৰু ন-পানী থকা পথাৰ বা জানলৈ নিয়া, গৰু গা ধুওৱা, আৰু অনুষ্ঠানৰ শেষত উচ্চাৰিত কিছুমান পৰম্পৰাগত বাক্য। উৰুকাৰ দিনা মাটি নাখান্দা আৰু আগদিনাই প্ৰয়োজনীয় কাম সম্পন্ন কৰাৰ বিধানও উল্লেখিত। মানুহ বিহুত ঘৰৰ মুৰব্বীজনৰ ঘৰত থাকি ঘৰুৱা মংগল কামনা, কনিষ্ঠে জ্যেষ্ঠক সেৱা, আৰু পৰৱৰ্তী দিনবোৰত আত্মীয়-সংযোগ (যেনে জী-জোঁৱাইৰ শাহু-শহুৰালৈ গমন) আদি ৰীতিও উৎস-তথ্যত আছে।

মৰাণ সমাজত এক বিশেষ পৰম্পৰা হৈছে ধৰ্ম হুঁচৰি। উৎস-তথ্য অনুসৰি এই হুঁচৰিত বিহুগীতৰ ঠাইত ধৰ্মীয় গীত গোৱা হয়; অংশগ্ৰহণ সাধাৰণতে বয়সস্থ আৰু ভক্তসীমিত, আৰু ছোৱালীয়ে অংশ নলয় বুলি উল্লেখ আছে। কিছুমান ক্ষেত্ৰত ফুলকোঁৱৰ-মণিকোঁৱৰৰ গীত পৰিৱেশনো এই পৰম্পৰাৰ অন্তৰ্গত বুলি কোৱা হয়। লগতে এই ধৰ্ম হুঁচৰি প্ৰতি বছৰে অনিবাৰ্যভাৱে অনুষ্ঠিত নহয় বুলিও উল্লেখ পোৱা যায়।

উত্তৰাধিকাৰ

মৰাণ জনগোষ্ঠীৰ ইতিহাস, ভাষাগত পৰিৱর্তন, আৰু ধৰ্মীয়-সাংস্কৃতিক অনুশীলনে অসমৰ সামগ্ৰিক সমাজ-ইতিহাস বুজাত গুৰুত্বপূর্ণ সূত্ৰ যোগায়। বড়ো-কছাৰী ঐতিহ্যৰ এক শাখা হিচাপে তেওঁলোকৰ উপস্থিতি দক্ষিণ-পূব অসমৰ প্ৰাচীন বসতি-মানচিত্ৰৰ কথা মনত পেলায়; আনফালে আহোম ৰাজনীতিৰ সৈতে সংযোগে ৰাজ্য-গঠনৰ সময়ত স্থানীয় জনগোষ্ঠীৰ ভূমিকা স্পষ্ট কৰে। বৈষ্ণৱ ধৰ্ম গ্ৰহণ সত্ত্বেও কিছুমান পুৰণি আচাৰ-পৰম্পৰাৰ সহাৱস্থান আৰু বিহুৰ স্বকীয় সময়-ব্যৱস্থা মৰাণ সমাজৰ সাংস্কৃতিক স্বাতন্ত্র্যৰ নিদৰ্শন।

আৰু চাওক

• অসমৰ চীনা-তিব্বতীয় আৰু টাই জনগোষ্ঠী
• বড়ো-কছাৰী
• মৰাণ ভাষা
• ডিমাছা ভাষা
• অসমীয়া ভাষা
• ধৰ্ম হুঁচৰি
• ফুলকোঁৱৰ-মণিকোঁৱৰৰ গীত