আধুনিক বঙালী কবিতাৰ প্ৰতিষ্ঠাপক
| কবি | ছবি | ছদ্মনাম | জীৱনকাল | সাহিত্যকৰ্ম |
|---|
| ঈশ্বৰচন্দ্ৰ গুপ্ত | | | ১৮১২–১৮৫৯ খ্ৰী. | বিদ্ৰূপমূলক কবিতা আৰু মধ্যযুগীয় শৈলীৰ পুনৰুজ্জীৱনৰ বাবে প্ৰসিদ্ধ। |
| মাইকেল মধুসূদন দত্ত |  | | ১৮২৪–১৮৭৩ খ্ৰী. | বঙালী কবিতাত মুক্তছন্দ (blank verse)ৰ প্ৰৱেশ ঘটোৱা; মেঘনাদবধ কাব্যৰ ৰচয়িতা। |
| নবীনচন্দ্ৰ সেন |  | | ১৮৪৭–১৯০৯ খ্ৰী. | ঐতিহাসিক মহাকাব্য পলাশীৰ যুদ্ধ আৰু ৰৈৱতকৰ বাবে জনাজাত। |
| কাৰেম আলী কুৰেশী |  | কায়কোবাদ | ১৮৫৭–১৯৫১ খ্ৰী. | মহাশ্মশান কাব্য; ইছলামিক আৰু ৰাষ্ট্ৰীয়তাবাদী ভাবৰ কবিতা। |
| গিৰিন্দ্ৰমোহিনী দাসী | | | ১৮৫৮–১৯২৪ খ্ৰী. | প্ৰথম বুলিব পৰা উল্লেখযোগ্য মহিলা বঙালী কবিসকলৰ ভিতৰত এগৰাকী। |
| অক্ষয় কুমাৰ বড়াল |  | | ১৮৬০–১৯১৯ খ্ৰী. | ৰোমাণ্টিক আৰু ভক্তিমূলক কবিতাৰ বাবে জনাজাত। |
| ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ |  | গুৰুদেৱ, কবিগুৰু, বিশ্বকবি | ১৮৬১–১৯৪১ খ্ৰী. | বহুমুখী প্ৰতিভা— কবি, ঔপন্যাসিক, নাট্যকাৰ, গল্পলেখক, সঙ্গীতস্ৰষ্টা, প্ৰবন্ধকাৰ, দাৰ্শনিক, সমালোচক, সমাজ সংস্কাৰক, ৰাজনীতিজ্ঞ, চিত্ৰশিল্পী। ১৯১৩ চনত সাহিত্যৰ বাবে সাহিত্যত ন'বেল বঁটা লাভ কৰা প্ৰথম অ-ইউৰোপীয়। |
| দ্বিজেন্দ্ৰলাল ৰায় |  | | ১৮৬৩–১৯১৩ খ্ৰী. | মেওৱাৰ পতন আদি ৰাষ্ট্ৰীয় নাটক আৰু গানৰ বাবে জনাজাত। |
| যতীন্দ্ৰমোহন বাগচী | | | ১৮৭৮–১৯৪৮ খ্ৰী. | সহজ আৰু আবেগপ্ৰবণ কবিতাৰ বাবে জনাজাত। |
| সত্যেন্দ্ৰনাথ দত্ত |  | | ১৮৮২–১৯২২ খ্ৰী. | ছন্দৰ যাদুকৰ নামেৰে পৰিচিত; ছন্দ আৰু শাস্ত্ৰীয় বিষয়ৰ ওপৰত গুৰুত্ব আৰোপ। |
| যতীন্দ্ৰনাথ সেনগুপ্ত |  | | ১৮৮৭–১৯৫৪ খ্ৰী. | বিদ্ৰূপ আৰু মানবতাবাদী কবিতা; আধুনিকতাৰ অন্যতম মুখ। |
| মোহিতলাল মজুমদাৰ | | | ১৮৮৮–১৯৫২ খ্ৰী. | ৰোমাণ্টিক আৰু দাৰ্শনিক কবি; সমালোচক হিচাপেও জনাজাত। |
| কাজী নজৰুল ইসলাম | | | ১৮৯৯–১৯৭৬ খ্ৰী. | বিদ্ৰোহী কবি; বিদ্ৰোহীৰ দৰে বিপ্লবাত্মক কবিতা; ইছলামিক আৰু দেশাত্মবোধক গানৰ ৰচয়িতা। |
| জীবনানন্দ দাশ | | | ১৮৯৯–১৯৫৪ খ্ৰী. | আধুনিকতাবাদৰ অগ্ৰদূত; বনলতা সেন, ৰূপসী বাংলাৰ বাবে জনাজাত। |
| অমিয় চক্ৰৱৰ্তী | | | ১৯০১–১৯৮৬ খ্ৰী. | তত্ত্বময় কবিতা; ঠাকুৰৰ সংগী আৰু বিদ্বান। |
| সুধীন্দ্ৰনাথ দত্ত | | | ১৯০১–১৯৬০ খ্ৰী. | জটিল আৰু চিন্তাশীল আধুনিক কবিতা। |
| জসীম উদ্দীন | | | ১৯০৩–১৯৭৬ খ্ৰী. | পল্লীকবি; নকশীকাঁথাৰ মাঠৰ দৰে গ্ৰাম্য কবিতাৰ স্ৰষ্টা। |
| বুদ্ধদেৱ বসু | | | ১৯০৮–১৯৭৪ খ্ৰী. | আধুনিক বাঙালি সাহিত্যৰ অন্যতম নেতৃত্ব; কবিতা আলোচনীৰ সম্পাদক। |
| বিষ্ণু দে | | | ১৯০৯–১৯৮২ খ্ৰী. | আধুনিকতা আৰু বাওঁপন্থী ধাৰা একত্ৰিত কৰা কবি। |
| আছান হাবিব | | | ১৯১৭–১৯৮৫ খ্ৰী. | পৰিহাসাত্মক আৰু সুমধুৰ কবিতা; ঠাকুৰ-পৰবৰ্তী যুগৰ মুখ। |
| ফাৰুখ আহমেদ | | | ১৯১৮–১৯৭৪ খ্ৰী. | ইছলামিক আৰু ঔপনিবেশিক-বিৰোধী ভাব; ছইমুম কবি নামেৰে জনাজাত। |
| ছয়দ আলী আহসান | | | ১৯২২–২০০২ খ্ৰী. | কবি, সমালোচক আৰু অনুবাদক; বঙালী সাহিত্যৰ ইংৰাজী অনুবাদক। |
| সুকান্ত ভট্টাচাৰ্য | | | ১৯২৬–১৯৪৭ খ্ৰী. | তৰুণ সমাজবাদী কবি; ছাড়পত্ৰৰ দৰে ৰচনা। |
| শামসুৰ ৰহমান | | | ১৯২৯–২০০৬ খ্ৰী. | বাংলাদেশৰ অন্যতম আধুনিক কবি; নগৰ জীৱন, ৰাজনীতি আৰু প্ৰেমৰ ছাঁ। |
| আল মাহমুদ | | | ১৯৩৬–২০১৯ খ্ৰী. | গ্ৰাম্য জীৱনৰ কাব্যিকতা; সোণালী কাবিনৰ বাবে জনাজাত। |
| আবুল হাসান | | | ১৯৪৭–১৯৭৫ খ্ৰী. | আবেগপূৰ্ণ, বেদনাময় কবিতা; অল্পবয়সতে মৃত্যু। |
| ৰুদ্ৰ মুহম্মদ শাহিদুল্লাহ | | | ১৯৫৬–১৯৯১ খ্ৰী. | বিদ্ৰোহ আৰু প্ৰেমমূলক কবিতা; গভীৰ আবেগৰ প্ৰকাশ। |
বিদেশত বাস কৰা বঙালী কবি
| কবি | ছবি | ছদ্মনাম | জীৱনকাল | সাহিত্যকৰ্ম |
|---|
| আবদুল গাফ্ফাৰ চৌধুৰী | | | ১৯৩৪–২০২২ খ্ৰী. | বঙালী ভাষা আন্দোলনৰ সময়ত লেখা "আমাৰ ভাইয়েৰ ৰক্তে ৰাঙানো" গানৰ গীতিকাৰ হিচাপে জনাজাত। |
| শামীম আজাদ | | | ১৯৫২–বৰ্তমান | বংলাদেশী-ব্ৰিটিছ কবি আৰু কাহিনিকাৰ; বঙালী আৰু ইংৰাজী দুয়ো ভাষাতে লেখে; সাংস্কৃতিক সংমিশ্ৰণৰ বাবে জনাজাত। |
| তছলিমা নাছৰিন | | | ১৯৬২–বৰ্তমান | নাৰীবাদী আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ লেখনীৰ বাবে বিশ্বজনীন খ্যাতি; নিৰ্বাসিত অৱস্থাত লেখাসকল লিখা। লজ্জা আৰু বহু প্ৰভাৱশালী গ্ৰন্থৰ লেখিকা। |
| আবিদ আজাদ | | | ১৯৫২–২০০৫ খ্ৰী. | আধুনিক বঙালী কবিতাৰ অন্যতম কণ্ঠস্বৰ; সমালোচক আৰু সম্পাদক হিচাপেও জনাজাত। |
হাংৰি আন্দোলনৰ কবিসকল
| কবি | ছবি | ছদ্মনাম | জীৱনকাল | সাহিত্যকৰ্ম |
|---|
| শক্তি চট্টোপাধ্যায় | | | ১৯৩৩–১৯৯৫ খ্ৰী. | হাংগ্ৰিয়ালিষ্ট আন্দোলনৰ মুখ্য কবি; হে প্ৰেম, হে নৈঃশব্দ্যৰ বাবে জনাজাত। |
| বিনয় মজুমদাৰ | | | ১৯৩৪–২০০৬ খ্ৰী. | গণিতবিদৰ পৰা কবিতালৈ আহা; ফিৰে এসো চক্ৰ আৰু বৈজ্ঞানিক ভংগীৰ কবিতাৰ বাবে জনাজাত। |
| সমীৰ ৰায়চৌধুৰী | | | ১৯৩৩–২০১৬ খ্ৰী. | হাংগ্ৰিয়ালিষ্ট আন্দোলনৰ সহ-প্ৰতিষ্ঠাপক; পৰীক্ষামূলক আৰু বিদ্ৰোহী কবিতা লিখা। |
| মলয় ৰায়চৌধুৰী | | | ১৯৩৯–বৰ্তমান | আন্দোলনৰ প্ৰতিষ্ঠাতা; আন্দোলনৰ ঘোষণা-পত্ৰ লিখা; প্ৰচণ্ড বৈদ্যুতিক ছুতাৰ কবিতাৰ বাবে জনাজাত। |
| সুবিমল বসাক | | | ১৯৪০–বৰ্তমান | অলৌকিক আৰু কল্পনাপ্ৰসূত কবিতা আৰু গল্পৰ বাবে জনাজাত; আন্দোলনৰ সক্ৰিয় সদস্য। |
ছন্দোবদ্ধ কবিসকল
| কবি | ছবি | ছদ্মনাম | জীৱনকাল | সাহিত্যকৰ্ম |
|---|
| অন্নদাশঙ্কৰ ৰায় | | | ১৯০৪–২০০২ খ্ৰী. | প্ৰবন্ধকাৰ, কবি, আৰু বিদ্ৰূপকাৰী; ছন্দোবদ্ধ প্ৰবন্ধ আৰু শাস্ত্ৰীয় কবিতাৰ বাবে জনাজাত। |
| সুকুমাৰ ৰায় | | | ১৮৮৭–১৯২৩ খ্ৰী. | শিশুসুলভ ছন্দৰ কবিতা যেনে অবল তবল; সাহিত্যিক নিষিদ্ধতাবাদৰ পৰিচালক। |
| ফাৰুখ আহমেদ | | | ১৯১৮–১৯৭৪ খ্ৰী. | ইছলামিক ৰোমাণ্টিকতা আৰু ছন্দোবদ্ধ গঠন; ছইমুম কবি নামেৰ পৰা জনাজাত। |
| শামসুৰ ৰহমান | | | ১৯২৯–২০০৬ খ্ৰী. | আধুনিক মুক্তছন্দক শাস্ত্ৰীয় ছন্দৰ সৈতে সংমিশ্ৰণ কৰিছিল; বাংলাদেশত ব্যাপক প্ৰভাৱশালী। |
| মতিউৰ ৰহমান মল্লিক | | | ১৯৫০–২০১০ খ্ৰী. | ইছলামিক ছন্দোবদ্ধ কবিতা; বংলাদেশী আধুনিক ছন্দোযুক্ত কবিতাৰ স্থাপন কৰা। |
| আবু জাফৰ ওবায়দুল্লাহ | | | ১৯৩৪–২০০১ খ্ৰী. | কোনো এক মাকে-ৰ দৰে কবিতা লিখা; শক্তিশালী ঐতিহ্যগত ছন্দ ব্যৱহাৰ কৰিছিল। |
| ৰফিকুল হক | | | ১৯৩৭–২০২১ খ্ৰী. | ডাদু ভাই নামে জনাজাত; শিশুৰ কবিতাত ছন্দযুক্ত ৰূপৰ জন্য প্ৰসিদ্ধ। |
| ফায়েজ আহমেদ | | | অজ্ঞাত তাৰিখ | ছন্দযুক্ত কবিতা আৰু কাহিনীত ছন্দ ব্যৱহাৰকাৰী কবি; শিক্ষা বিষয়ক শিশুৰ কবিতাৰ জন্য জনাজাত। |
| একলাসুদ্দিন আহমেদ | | | ১৯৪০–২০১৪ খ্ৰী. | ছন্দযুক্ত শিশুৰ সাহিত্য আৰু হাস্যৰ কবিতাৰ জন্য খ্যাত। |
| আবদুৰ ৰহমান | | | ১৯১৮–১৯৮১ খ্ৰী. | আধ্যাত্মিক আৰু ৰাজনৈতিক বিষয়ৰ ওপৰত ছন্দযুক্ত কবিতাৰ জন্য জনাজাত। |
| নিৰ্মলেন্দু গুণ | | | ১৯৪৫–বৰ্তমান | প্ৰেম আৰু ৰাজনীতিৰ ওপৰত সহজ, সঙ্গীতময়, ছন্দযুক্ত কবিতাৰ জন্য প্ৰসিদ্ধ। |
| আসাদ চৌধুৰী | | | ১৯৪৩–বৰ্তমান | ছন্দ, ৰায়ম আৰু আবৃত্তিত খ্যাত; আধুনিক ছন্দৰ মঞ্চৰ মুখ্য কণ্ঠ। |
| বিমল গুহ | | | ১৯৫২–বৰ্তমান | ৭০ৰ দশক পৰৰ কবিতাত অগ্ৰণী; আধুনিক বিষয়সমূহৰ সৈতে ছন্দ ব্যৱহাৰ কৰে। |
| শাহাবুদ্দিন নগৰী | | | ১৯৫৫–বৰ্তমান | সঙ্গীতময় ছন্দৰ সৈতে ৰোমাণ্টিক আৰু ৰাজনৈতিক চিত্ৰণৰ কবিতা লিখা। |
গীতস্ৰষ্টাসকল
| গীতস্ৰষ্টা | ছবি | জীৱনকাল | সাহিত্যকৰ্ম |
|---|
| লালন শাহ | | ১৭৭৪–১৮৯০ খ্ৰী. | বাউল ধৰ্মীয় গীত-সংস্কৃতিৰ প্ৰবক্তা; মৌখিক পৰম্পৰাত বাউলগীতৰ সৃষ্টি। |
| ৰবীন্দ্ৰনাথ ঠাকুৰ | | ১৮৬১–১৯৪১ খ্ৰী. | দুহেজাৰতকৈ অধিক গীত ৰচনা কৰিছে (ৰবীন্দ্ৰসঙ্গীত); আধুনিক বঙালী সংগীতত গভীৰ প্ৰভাৱ। |
| দ্বিজেন্দ্ৰলাল ৰায় | | ১৮৬৩–১৯১৩ খ্ৰী. | "কৃষ্ণ চাৰায়ে চাঁদ" আদি ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু ভক্তিমূলক গীতৰ বাবে জনাজাত। |
| অতুলপ্ৰসাদ সেন | | ১৮৭১–১৯৩৪ খ্ৰী. | বঙালী গজল আৰু লোক-প্ৰেৰিত প্ৰেম/ভক্তিমূলক গীতৰ পথিকৃৎ। |
| ৰজনীকান্ত সেন | | ১৮৬৫–১৯১০ খ্ৰী. | মধুৰ ভক্তিমূলক আৰু দেশাত্মবোধক গীতৰ বাবে জনাজাত। |
| কাজী নজৰুল ইছলাম | | ১৮৯৯–১৯৭৬ খ্ৰী. | বিদ্ৰোহী কবি; শতাধিক গীত ৰচনা কৰিছে—নজৰুল গীতি। |
| হাছন ৰাজা | | ১৮৫৪–১৯২২ খ্ৰী. | চিলেটৰ সুফী লোকগীতৰ কবি; দাৰ্শনিক বাণীৰ গীত লিখা। |
| কাঙাল হৰিনাথ | | ১৮৩৩–১৮৯৬ খ্ৰী. | বিপ্লবী লোকগীত আৰু কাব্য-গাথা। |
| শাহ আব্দুল কৰিম | | ১৯১৬–২০০৯ খ্ৰী. | বাংলাদেশী বাউল সংগীতজ্ঞ; প্ৰায় ১৬০টা গীত ৰচনা। |
| আবু হেনা মোস্তফা কামাল | | ১৯৩৬–১৯৮৯ খ্ৰী. | "সেই চাঁপা নদীৰ তীৰে" আদি গীতৰ ৰচয়িতা; কবি, গীতিকাৰ, শিক্ষক। |
| শাহাবুদ্দিন নগৰী | | ১৯৫৫–বৰ্তমান | আধুনিক গীতিকাৰ আৰু সুৰসাজক; লোকগীতৰ ছন্দ ব্যৱহাৰ কৰে। |
| মতিউৰ ৰহমান মল্লিক | | ১৯৫০–২০১০ খ্ৰী. | বাংলাদেশী কবি-সঙ্গীত সৃষ্টিকাৰক; ইছলামিক গীতিকাৰ ৰূপে জনাজাত। |
| ৰুদ্ৰ মুহম্মদ শাহিদুল্লাহ | | ১৯৫৬–১৯৯১ খ্ৰী. | প্ৰেমিক আৰু আধুনিক গীতৰ জনপ্ৰিয় কবি; তৰুণ প্ৰজন্মত অতি জনপ্ৰিয়। |
| অঞ্জন দত্ত (শিল্পী) | | ১৯৫৮–বৰ্তমান | বঙালী গায়ক-গীতিকাৰ, চিনেমা পৰিচালক; আধুনিক বঙালী পপ সংগীতৰ পথিকৃৎ। |
| কবীৰ চুমন | | ১৯৪৯–বৰ্তমান | শহৰভিত্তিক আধুনিক গীতৰ সূচনা কৰিছে; বহু গীতিকাৰ আৰু সুৰকাৰ। |
| নচিকেতা চক্ৰৱৰ্তী | | ১৯৬৪–বৰ্তমান | ভাৰতীয় বঙালী গীতিকাৰ-গায়ক; যুৱ সমাজত অতি জনপ্ৰিয়। |
| গোবিন্দ হালদাৰ | | ১৯৩০–২০১৫ খ্ৰী. | প্ৰায় ৩,৫০০ গীত ৰচনা; ১৯৭১ৰ মুক্তিযুদ্ধৰ সময়ত ৰাষ্ট্ৰীয় গীতৰ জনপ্ৰিয় ৰচয়িতা। |
কলকাতাৰ কবিসকল
| কবি | ছবি | ছদ্মনাম | জীৱনকাল | সাহিত্যকৰ্ম |
|---|
| জয় গোস্বামী | | | ১৯৫৪–বৰ্তমান | আধুনিক বঙালী কবিতাৰ অন্যতম মুখ; পাগলী তোমাৰ সৈতেৰ বাবে জনপ্ৰিয়। |
| সুনীল গংগোপাধ্যায় | | | ১৯৩৪–২০১২ খ্ৰী. | বহুমুখী প্ৰতিভাৰ অধিকাৰী কবি আৰু ঔপন্যাসিক; ১৯৫০ৰ পাছৰ সাহিত্যৰ মুখ্য কণ্ঠ; কৃত্তিবাস গোটৰ সদস্য। |
| শক্তি চট্টোপাধ্যায় | | | ১৯৩৩–১৯৯৫ খ্ৰী. | ঠাকুৰ-পৰৱৰ্তী যুগৰ উল্লেখযোগ্য কবি; হাংগ্ৰী জেনাৰেছনৰ লগত জড়িত। |
| একৰাম আলি | | | ১৯৫০ৰ দশক–বৰ্তমান | কবি আৰু প্ৰবন্ধকাৰ; পৰিচয়, প্ৰান্তিকতা, ভাষা-ৰাজনীতিত লেখনি। |
| সুবোধ সৰকাৰ | | | ১৯৫৮–বৰ্তমান | আধুনিক নগৰ-কেন্দ্ৰিক থীম, সাহসী কাব্যিক ছবি; কবি আৰু অধ্যাপক। |
| শ্ৰীজাত | | | ১৯৭৫–বৰ্তমান | উপলব্ধযোগ্য, যৌৱনকেন্দ্ৰিক কবিতাৰ বাবে জনপ্ৰিয়; উৰন্ত সব জোকাৰ আদি ৰচয়িতা। |
উত্তৰ বংগৰ কবিসকল
| কবি | ছবি | ছদ্মনাম | জীৱনকাল | সাহিত্যকৰ্ম |
|---|
| বিকাশ সৰকাৰ | | | ১৯৬৫–বৰ্তমান | দুয়াৰ্স অঞ্চলৰ কবি, লেখক, সাংবাদিক আৰু সম্পাদক; ২০১০ চনৰ যুগশঙ্খ সাহিত্য বঁটা লাভ কৰিছে; কনিষ্কৰ মথা আৰু গৈৰকাটাসমগ্ৰ আদি কাব্যসংগ্ৰহৰ বাবে জনাজাত। |