চক দে ইণ্ডিয়া (চলচ্চিত্ৰ)

চক দে! ইণ্ডিয়া (Chak De! India ) হৈছে ২০০৭ চনত শিমিত আমিনৰ দ্বাৰা পৰিচালিত আৰু আদিত্য চোপ্ৰাই যশ ৰাজ ফিল্মছৰ বেনাৰত নিৰ্মিত এখন ভাৰতীয় ক্ৰীড়া ছবি। ছবিখনত শ্বাহৰুখ খানে ভাৰতৰ পুৰুষৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ফিল্ড হকী দলৰ প্ৰাক্তন অধিনায়ক কবীৰ খানৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰিছে। পাকিস্তানৰ হাতত বেয়া পৰাজয়ৰ পিছত ধৰ্মীয় পক্ষপাতিত্বৰ বাবে খানক খেলৰ পৰা বাহিৰ কৰি দিয়া হৈছে। ৭ বছৰৰ পাছত নিজকে মুক্ত কৰাৰ প্ৰয়াসত তেওঁ ভাৰতীয় ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা হকী দলৰ প্ৰশিক্ষক হয়, ইয়াৰ লক্ষ্যৰে তেওঁ ১৬ গৰাকী বিতৰ্কিত খেলুৱৈক বঁটা বিজয়ী দললৈ ৰূপান্তৰিত কৰা।

২০০২ চনৰ কমনৱেলথ গেমছত ভাৰতৰ মহিলা ৰাষ্ট্ৰীয় ফিল্ড হকী দলৰ জয়ৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ চিত্ৰনাট্যকাৰ জয়দীপ সাহনীয়ে বাতৰি কাকতত ইয়াৰ বিষয়ে পঢ়ি চাক দে! ভাৰতৰ চিত্ৰনাট্য কৰে। চিত্ৰনাট্য কাল্পনিক আছিল আৰু চৰিত্ৰসমূহ প্ৰকৃত দল আৰু প্ৰশিক্ষকৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হ’লেও সাহনীয়ে উদ্ভাৱন কৰিছিল। কবীৰ খানৰ সংগ্ৰামসমূহে বাস্তৱ জীৱনৰ হকী খেলুৱৈ মিৰ ৰঞ্জন নেগীয়ে সন্মুখীন হোৱা সংগ্ৰামৰ সৈতে সাদৃশ্য বহন কৰিছিল যদিও চিত্ৰনাট্য লিখোঁতে সাহনীয়ে নেগীৰ কষ্টৰ বিষয়ে অজ্ঞাত আছিল। মহিলা হকী দলৰ তেতিয়াৰ প্ৰশিক্ষক মহাৰাজ কৃষণ কৌশিকৰ পৰামৰ্শমতে সাহনীয়ে নেগীক ছবিখনৰ প্ৰডাকচন টিমত যোগদান কৰিবলৈ আমন্ত্ৰণ জনায়। পেছাদাৰী খেলুৱৈ আৰু অভিনেতাৰ সংমিশ্ৰণক ষোল্লজন দলৰ সদস্য হিচাপে নিৰ্বাচিত কৰা হৈছিল; অভিনেতাসকলক হকী আৰু খেলুৱৈসকলক অভিনয়ৰ প্ৰশিক্ষণৰ বাবে কৰ্মশালা অনুষ্ঠিত কৰা হৈছিল। কৌশিক আৰু নেগীয়ে ছমাহৰ ভিতৰত সাহনী, খান আৰু আন অভিনেতা-অভিনেত্ৰীসকলক প্ৰশিক্ষণ দিব। ক্ৰীড়া দৃশ্যসমূহৰ নৃত্য পৰিচালনা কৰিছিল ৰব মিলাৰে, আৰু চাউণ্ডট্ৰেক ৰচনা কৰিছিল চেলিম–চুলেমানে, গীতৰ কথা লিখিছিল সাহনীয়ে।

পটভূমি

চক দে! ইণ্ডিয়া আৰম্ভণি কৰে দিল্লীত পাকিস্তান আৰু ভাৰতৰ মাজত হকী বিশ্বকাপৰ খেলৰ অন্তিম মিনিটত, পাকিস্তানে ১-০ গ’লত আগবাঢ়ি আছে। ভাৰতীয় দলৰ অধিনায়ক কবীৰ খানৰ ফাউল হ’লে তেওঁ পেনাল্টি ষ্ট্ৰ’ক লয়। তেওঁৰ শ্বটটো মাত্ৰ মিছ হয়, যাৰ ফলত ভাৰতে মেচখনত পৰাস্ত হয়। ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পাছতে সংবাদ মাধ্যমে পাকিস্তানী অধিনায়কক হাত মিলাই আলিংগন কৰা খানৰ ফটো প্ৰচাৰ কৰে। ক্ৰীড়াৰ ইংগিত ভুল বুজা যায়, আৰু খানে^১২ পাকিস্তানৰ প্ৰতি সহানুভূতিৰ বাবে খেলখন পেলাই দিয়াৰ সন্দেহ কৰা হয়। ধৰ্মীয় পক্ষপাতিত্ব^১২৩ -এ তেওঁক আৰু তেওঁৰ মাকক চহৰ এৰি যাবলৈ বাধ্য কৰে।

সাত বছৰৰ পাছত ভাৰতৰ হকী সন্থাৰ মুৰব্বী ত্ৰিপাঠী ডাঙৰীয়াই ফিল্ড হকীৰ অধিবক্তা উত্তম সিঙৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰি ভাৰতীয় মহিলা হকী দলৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে। ত্ৰিপাঠীৰ মতে, মহিলাসকলৰ বাবে একমাত্ৰ দীৰ্ঘম্যাদী ভূমিকা হ’ল “ৰন্ধা-বঢ়া আৰু পৰিষ্কাৰ কৰা” হোৱাৰ বাবে দলটোৰ কোনো ভৱিষ্যত নাই। উত্তমে অৱশ্যে তেওঁক কয় যে খানে দলটোৰ প্ৰশিক্ষক হ’ব বিচাৰে। প্ৰথম অৱস্থাত সন্দেহবাদী ত্ৰিপাঠীয়ে সন্মতি দিয়ে।

খানে ১৬ গৰাকী যুৱতীৰ এটা দলৰ দায়িত্বত বিচাৰি পায়, যিসকলৰ তীব্ৰ প্ৰতিযোগিতামূলক স্বভাৱ আৰু আঞ্চলিক পক্ষপাতিত্বৰ বাবে বিভক্ত। চণ্ডীগড়ৰ প্ৰীতি সাবৰৱালৰ সৈতে হাৰিয়ানাৰ গাঁৱৰ ছোৱালী কোমল চৌটালাৰ সংঘৰ্ষ; পঞ্জাৱৰ চুটি স্বভাৱৰ ছোৱালী বলবীৰ কৌৰে ঝাৰখণ্ডৰ এখন দুৰ্গম গাঁৱৰ ৰাণী ডিচপোটা আৰু ছয়ইমৈ কেৰকেটাক অশান্তি দিয়ে। মিজোৰামৰ মেৰী ৰালটে আৰু উত্তৰ-পূব ভাৰতৰ মণিপুৰৰ মলি জিমিক ব্যাপক বৰ্ণ বৈষম্য আৰু একাংশ অচিনাকি লোকৰ যৌন মন্তব্যৰ সন্মুখীন হৈছে। দলৰ অধিনায়ক বিদ্যা শৰ্মাই হকী আৰু স্বামী ৰাকেশৰ পৰিয়ালৰ ইচ্ছাৰ মাজৰ পৰা এটা বাছি ল’ব লাগিব, আৰু প্ৰীতিৰ বন্ধু – ভাৰতৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ক্ৰিকেট দলৰ ভাইচ অধিনায়ক অভিমন্যু সিঙে হকীক দম্পতী হিচাপে তেওঁলোকৰ ভৱিষ্যতৰ বাবে অগুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি ভাবে।

খানে উপলব্ধি কৰে যে তেওঁ ছোৱালীকেইজনীক বিজয়ী কৰি তুলিব পাৰিব যদিহে তেওঁ তেওঁলোকৰ মতানৈক্য দূৰ কৰাত সহায় কৰিব পাৰে। প্ৰশিক্ষক হিচাপে প্ৰথম কেইটামান দিনত তেওঁ নিজৰ নিয়ম মানি চলিবলৈ অস্বীকাৰ কৰা কেইবাজনো খেলুৱৈক বেঞ্চত বহিবলৈ দিয়ে—য’ত আছিল আটাইতকৈ অভিজ্ঞ খেলুৱৈ বিন্দিয়া নাইক। ইয়াৰ উত্তৰত বিন্দিয়াই বাৰে বাৰে আন খেলুৱৈসকলক খানৰ কথা অমান্য কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। অৱশেষত যেতিয়া তাই সফল হয়, খানে খঙেৰে পদত্যাগ কৰে; অৱশ্যে তেওঁ কৰ্মচাৰী আৰু দলটোক মেকড’নাল্ডছত বিদায়ী দুপৰীয়াৰ আহাৰ গ্ৰহণ কৰিবলৈ মাতে। দুপৰীয়াৰ আহাৰ গ্ৰহণৰ সময়ত স্থানীয় ল’ৰাবোৰে মেৰীক জোকাই থাকে; বলবীয়ে তেওঁলোকক আক্ৰমণ কৰে, যাৰ ফলত ল’ৰা আৰু দলৰ মাজত কাজিয়া হয়। খানে অৱশেষত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এক হিচাপে কাম কৰি থকা বুলি চিনি পাই কৰ্মচাৰীসকলক হস্তক্ষেপ কৰাত বাধা দিয়ে; এজন পুৰুষে পিছফালৰ পৰা এগৰাকী মহিলাক ক্ৰিকেটৰ বেটেৰে আঘাত কৰাত বাধা দিয়ে। যুঁজৰ পিছত মহিলাসকলে খানৰ উদ্দেশ্য উপলব্ধি কৰি তেওঁক তেওঁলোকৰ প্ৰশিক্ষক হৈ থাকিবলৈ কয়।

দলটোৱে নতুন প্ৰত্যাহ্বানৰ সন্মুখীন হৈছে। যেতিয়া ত্ৰিপাঠীয়ে মহিলা দলটোক বিশ্বকাপৰ বাবে অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ পঠিয়াবলৈ অস্বীকাৰ কৰে, তেতিয়া খানে পুৰুষ দলৰ বিৰুদ্ধে মেচ এখনৰ প্ৰস্তাৱ দিয়ে। যদিও তেওঁৰ দলটোৱে পৰাস্ত হয়, তথাপিও তেওঁলোকৰ প্ৰদৰ্শনে ত্ৰিপাঠীক আটাইবোৰৰ পিছতো অষ্ট্ৰেলিয়ালৈ পঠিয়াবলৈ অনুপ্ৰাণিত কৰে। বিন্দিয়াই দলৰ অধিনায়ক হিচাপে তেওঁৰ সলনি বিদ্যাক বাছি লোৱাৰ বাবে খানৰ ওপৰত বিচলিত। ফলস্বৰূপে তাইৰ আচৰণৰ ফলত অষ্ট্ৰেলিয়াৰ হাতত ৭-০ গ’লত পৰাস্ত হয়। যেতিয়া খানে খেলপথাৰত বিন্দিয়াৰ কাৰ্য্যৰ বিষয়ে মুখামুখি হয়, বিন্দিয়াই খানক পটাবলৈ চেষ্টা কৰি উত্তৰ দিয়ে, যাৰ বাবে তেওঁ নাকচ কৰে & খেলৰ পৰা আঁতৰি থাকিবলৈ কয়। খানে ছোৱালীকেইজনীক পুনৰ প্ৰশিক্ষণ দিয়ে, তাৰ পিছত ইংলেণ্ড, স্পেইন, দক্ষিণ আফ্ৰিকা, নিউজিলেণ্ড, আৰ্জেণ্টিনাৰ বিৰুদ্ধে জয়লাভ কৰে। দক্ষিণ কোৰিয়াৰ সৈতে তেওঁলোকৰ খেলখনৰ ঠিক আগতেই খানে বিন্দিয়াৰ কাষ চাপে, তেওঁক আৰু এবাৰ খেলিবলৈ আৰম্ভ কৰিবলৈ কয় আৰু কোৰিয়াৰ দলটোৱে ব্যৱহাৰ কৰা ‘মেন টু মেন’ মাৰ্কিঙৰ কৌশল ভংগ কৰিবলৈ কয় যাতে তেওঁলোকে মেচখনত জয়ী হ’ব পাৰে। বিন্দিয়াই খেলপথাৰত নামি গুঞ্জন লখানীৰ সহায়ত দক্ষিণ কোৰিয়াক পৰাস্ত কৰি ফাইনেলত প্ৰৱেশ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।

ফাইনেলত পুনৰ অষ্ট্ৰেলিয়াৰ সৈতে মুখামুখি হয়। খানে কোমল আৰু প্ৰীতিক দলৰ স্বাৰ্থত নিজৰ মতানৈক্য একাষৰীয়া কৰিবলৈ আহ্বান জনায়। অভিমন্যুক এটা পইণ্ট প্ৰমাণ কৰাৰ স্বাৰ্থত প্ৰীতিয়ে প্ৰতিযোগিতাখনৰ আগশাৰীৰ গ’লদাতা হিচাপে অন্ত পেলাবলৈ বদ্ধপৰিকৰ। খেলখনৰ অন্তিম কেইমিনিটত ভাৰতীয় মহিলাসকল ১-২ গ’লত পিছ পৰি আছে যেতিয়া কোমালে বলটো প্ৰীতিক পাছ কৰি দিয়ে আৰু প্ৰীতিয়ে গ’ল দি খেলখন পেনাল্টি শ্বুটআউটলৈ ঠেলি দিয়ে। তাত প্ৰথম অৱস্থাত ২-০ গ’লত পৰাস্ত হয় যদিও পুনৰ আহি পেনাল্টি শ্বুটআউটত ৩-২ গ’লত জয়লাভ কৰে আৰু এইদৰে সকলো অ’ডছৰ বিপৰীতে বিশ্বকাপ দখল কৰে। যেতিয়া দলটো ঘৰলৈ উভতি আহে, তেতিয়া তেওঁলোকৰ পৰিয়ালে তেওঁলোকক অধিক সন্মানেৰে ব্যৱহাৰ কৰে আৰু খান, তেওঁৰ ভাল নামটো পুনৰ ঘূৰাই অনা, মাকৰ সৈতে তেওঁলোকৰ চহৰ আৰু পূৰ্বপুৰুষৰ ঘৰলৈ উভতি আহে।

অভিনয়

ছবিখন মুক্তি পোৱাৰ কিছু সময়ৰ পিছতে সংবাদ মাধ্যমে খেলুৱৈসকলক "চাক দে! গাৰ্লছ" বুলি চিত্ৰিত কৰা ১৬ গৰাকী অভিনেত্ৰীক উল্লেখ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে।^৪৫ স্ক্ৰীণ এৱাৰ্ডৰ বিচাৰকৰ পেনেলেও এই শব্দটো ব্যৱহাৰ কৰিছিল, ২০০৮ চনত ১৪ সংখ্যক স্ক্ৰীণ এৱাৰ্ডত "চাক দে! গাৰ্লছ"ক শ্ৰেষ্ঠ সহযোগী অভিনেত্ৰীৰ বঁটা প্ৰদান কৰিছিল।^৬

দল

সহায়ক অভিনয়

• অঞ্জন শ্ৰীবাস্তৱ ডাঙৰীয়া বিশাল ত্ৰিপাঠীৰ চৰিত্ৰত ভাৰতীয় হকী প্ৰধান বিষয়া
• বিভা চিব্বৰ ভাৰতীয় মহিলা ফিল্ড হকী দলৰ সহকাৰী প্ৰশিক্ষক কৃষ্ণজী হিচাপে।
• জাভেদ খান সুখলালৰ ৰূপত।
• মোহিত চৌহান কবীৰৰ প্ৰাক্তন হকী সতীৰ্থ আৰু বন্ধু উত্তম সিঙৰ চৰিত্ৰত।
• বিভান ভাটেনা অভিমন্যু সিং, ভাৰতীয় জাতীয় ক্ৰিকেট দলৰ ভাইচ অধিনায়ক আৰু প্ৰীতিৰ বন্ধু হিচাপে।
• নকুল বৈদ বিদ্যাৰ স্বামী ৰাকেশ শৰ্মাৰ চৰিত্ৰত।
• জয়শ্ৰী অৰোৰা কবীৰৰ মাতৃ হিচাপে।

মুক্তি

চক দে! ইণ্ডিয়া ২০০৭ চনৰ ১৩ আগষ্টত লণ্ডনৰ ছামাৰচেট হাউচত ফিল্ম৪ গ্ৰীষ্মকালীন পৰ্দা আৰু ইণ্ডিয়া নাও উৎসৱৰ সময়ত ২০০০ৰো অধিক দৰ্শকৰ সন্মুখত প্ৰিমিয়াৰ হয়।^{১০১১১২} ২০০৭ চনৰ ১০ আগষ্টত বিশ্বজুৰি ছবিগৃহত মুক্তি পায়। ^১৩ যশ ৰাজ ফিল্মছৰ পূৰ্বৰ দুখন ছবি তা ৰা ৰাম পাম আৰু ঝুম বাৰাবৰ ঝুমৰ মধ্যমীয়া সঁহাৰিৰ বাবে ভাৰতৰ মাত্ৰ ৪০০খন পৰ্দাতহে প্ৰদৰ্শিত হয়।^১৩

সপ্তাহজোৰা স্বাধীনতা দিৱস চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱৰ অংশ হিচাপে ২০১৬ চনৰ ১৭ আগষ্টত নতুন দিল্লীত এই ছবিখন প্ৰদৰ্শিত হয়। ভাৰতৰ ৭০ সংখ্যক স্বাধীনতা দিৱস উপলক্ষে ভাৰতীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱ সঞ্চালকালয় আৰু প্ৰতিৰক্ষা মন্ত্ৰালয়ে যৌথভাৱে উপস্থাপন কৰে এই মহোৎসৱত।^১৪১৫