লক্ষ্মী মিত্তল

লক্ষ্মী নিৱাস মিত্তল ( জন্ম ১৫ জুন ১৯৫০) যুক্তৰাজ্যত বাস কৰা এজন ভাৰতীয় তীখাৰ ব্যৱসায়ী।^১ তেওঁ বিশ্বৰ দ্বিতীয় বৃহত্তম ষ্টীল কোম্পানী ^২ আৰ্চেলৰমিটালৰ কাৰ্যবাহী অধ্যক্ষ আৰু ষ্টেইনলেছ ষ্টীল নিৰ্মাতা কোম্পানী আপেৰামৰ অধ্যক্ষ। মিটালৰ ৩৮% অংশীদাৰিত্ব আৰ্চেলাৰমিটালৰ আৰু ই এফ এল চেম্পিয়নশ্বিপ দল কুইন্স পাৰ্ক ৰেঞ্জাৰছৰ ৩% অংশীদাৰিত্ব আছে। ^৩

২০০৫ চনত ফৰ্বছ আলোচনী মিট্টালক বিশ্বৰ তৃতীয় ধনী ব্যক্তি হিচাপে স্থান দিছিল, যাৰ ফলত তেওঁ আলোচনীখনৰ বাৰ্ষিক বিশ্বৰ আটাইতকৈ ধনী লোকৰ তালিকাৰ শীৰ্ষ দহটাৰ ভিতৰত স্থান পোৱা প্ৰথমজন ভাৰতীয় হিচাপে পৰিগণিত হৈছিল। ২০১১ চনত ফৰ্বছে তেওঁক বিশ্বৰ ষষ্ঠ ধনী ব্যক্তি হিচাপে স্থান দিছিল যদিও ২০১৫ চনৰ মাৰ্চ মাহত তেওঁ ৮২ নম্বৰ স্থানলৈ নামি আহে আৰু ২০২৪ চনৰ অক্টোবৰৰ ভিতৰত মাত্ৰ ১৩০ নম্বৰ স্থানত থাকিল। ২০১৫ চনত ফৰ্বছৰ "সৰ্বাধিক শক্তিশালী লোক" তালিকাত থকা ৭২ জন ব্যক্তিৰ ভিতৰত তেওঁ "৫৭ নং আটাইতকৈ শক্তিশালী ব্যক্তি।" তেওঁৰ কন্যা বানিষা মিট্টাল এই বিয়াখন (২০০৫ চনত) ইতিহাসৰ ষষ্ঠ আটাইতকৈ দামী বিয়া আছিল।

২০০৮ চনৰপৰা মিট্টাল গোল্ডমেন চক্মৰ পৰিচালনা সমিতিৰ সদস্য।^৪ তেওঁ বিশ্ব তীখা সংস্থাৰ কাৰ্যবাহী সমিতি, আৰু বিদেশী দেশৰ সৈতে বন্ধুত্বৰ বাবে চীনা পিপলছ এছ'চিয়েচনৰ গ্ল'বেল চিইঅ' কাউন্সিল, বিশ্ব অৰ্থনৈতিক মঞ্চৰ আন্তৰ্জাতিক ব্যৱসায় পৰিষদ, আৰু ইউৰোপীয় উদ্যোগপতিসকলৰ গোলটেবুলৰ সদস্য। ^৫ ক্লিভলেণ্ড ক্লিনিকৰ ব'ৰ্ড অৱ ট্ৰাষ্টীৰ সদস্যও।

২০০৫ চনত দ্য ছাণ্ডে টাইমছে তেওঁক "২০০৬ চনৰ বছৰৰ ব্যাৱসায়িক ব্যক্তি", ফাইনেন্সিয়েল টাইমছে তেওঁক "বছৰৰ ব্যক্তি" আৰু টাইম (আলোচনী)য়ে তেওঁক "২০০৬ চনৰ আন্তৰ্জাতিক নিউজমেকাৰ" বুলি অভিহিত কৰে। ২০০৭ চনত টাইম আলোচনীয়ে তেওঁক নিজৰ "টাইম ১০০" তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। ^৬

প্ৰাথমিক জীৱন আৰু কৰ্ম

মিত্তলৰ জন্ম হৈছিল এটা মাৰোৱাৰী হিন্দু পৰিয়ালত। ১৯৫৭ চনৰপৰা ১৯৬৪ চনলৈকে তেওঁ কলিকতাৰ শ্ৰী দৌলাত্ৰাম নোপনি বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰে।^৭ কলিকতা বিশ্ববিদ্যালয়ৰ অন্তৰ্গত ছেইণ্ট জেভিয়াৰ কলেজৰপৰা প্ৰথম শ্ৰেণীৰ সন্মানসহ বি.কম ডিগ্ৰী লাভ কৰে।

লক্ষ্মীৰ পিতৃ মোহনলাল মিত্তলে নিপ্পন ডেনৰো ইছপাট নামৰ তীখাৰ ব্যৱসায় চলাইছিল। ^৮ ১৯৭৬ চনত ভাৰত চৰকাৰে তীখা উৎপাদনত নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰাৰ বাবে ২৬বছৰীয়া মিট্টালে ইণ্ডোনেছিয়াৰ পূব জাভাৰ চিডোআৰ্জোত প্ৰথমটো তীখা কাৰখানা পিটি ইছপাট ইণ্ডো মুকলি কৰে। ^৯১০

১৯৮৯ চনত মিটালে ট্ৰিনিদাদ আৰু ট’বাগোত চৰকাৰী মালিকানাধীন তীখা কাৰখানা ক্ৰয় কৰে, যিবোৰ বৃহৎ লোকচানত চলি আছিল। তেওঁ এবছৰৰ ভিতৰতে সেইবোৰক লাভজনক উদ্যোগলৈ ৰূপান্তৰিত কৰে। ^১১১২

নব্বৈৰ দশকৰ ভিতৰত ভাৰতত পৰিয়ালটোৰ মূল সম্পত্তি আছিল নাগপুৰত শ্বীট ষ্টীলৰ বাবে কল্ড ৰোলিং মিল আৰু পুনেৰ ওচৰৰ এলয় ষ্টীল প্লাণ্ট। আজি মুম্বাইৰ ওচৰৰ এটা বৃহৎ সংহত তীখা উদ্যোগকে ধৰি এই পাৰিবাৰিক ব্যৱসায়টো তেওঁৰ কনিষ্ঠ ভাতৃ প্ৰমোদ মিত্তল আৰু বিনোদ মিত্তলে চলাই আছে যদিও ইয়াৰ সৈতে লক্ষ্মীৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই। ^১৩

১৯৯৫ চনত মিটালে আয়াৰলেণ্ডৰ কৰ্কত থকা আইৰিছ ষ্টীল প্লাণ্টটো চৰকাৰৰপৰা নামমাত্ৰ ১ পাউণ্ড মাচুল দি ক্ৰয় কৰে।^১৪ মাত্ৰ ছয় বছৰৰ পাছত ২০০১ চনত ইয়াক বন্ধ কৰি দিয়া হয় আৰু ৪০০ৰো অধিক লোক নিবনুৱা হৈ পৰে। পৰৱৰ্তী সময়ত স্থানটোৰ পৰিৱেশজনিত সমস্যায় সমালোচনাৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হয়। আইৰিছ চৰকাৰে উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ ৰায়দান লাভ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিছিল য'ত মিটালৰ কোম্পানীয়ে কৰ্ক বন্দৰ পৰিষ্কাৰ কৰাৰ খৰচত অৰিহণা যোগাব লাগিব, কিন্তু সফল নহ'ল। এই চাফাই কামত ৭ কোটি ইউৰো খৰচ হ'ব বুলি আশা কৰা হৈছিল।

২০০১ চনৰ ডিচেম্বৰৰ আগতে মিট্টালে কেইবাটাও সম্পত্তি অধিগ্ৰহণ কৰিছিল, যাৰ নাম তেওঁ ইছপাট মেক্সিকানা আৰু তেওঁৰ কাজাখস্তানী কাৰ্য্যকলাপক ইছপাট কাৰ্মেট ৰাখিছিল। সেই মাহতে তেওঁ চাইডেস্ক গালাটিৰ নাম সলনি কৰি ইছপাট চাইডেস্ক কৰে, যিটো তেওঁ ২০০১ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত অধিগ্ৰহণ কৰে।

২০০৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত এল এন এম গ্ৰুপে ৰোমানিয়া চৰকাৰৰপৰা তীখাৰ সম্পত্তি চাইডেৰাৰ্জিকা হুনেডোআৰা আৰু পেট্ৰ’টাব ৰোমানৰ নিয়ন্ত্ৰণ লাভৰ বাবে ১৫৫ মিলিয়ন ডলাৰৰ লেনদেন সফলতাৰে সম্পূৰ্ণ কৰে। এই চুক্তিখন পোলেণ্ড চৰকাৰৰপৰা হুটা চেণ্ডিমিৰা, হুটা কাট'ভিচ, হুটা ফ্ল'ৰিয়ান আৰু হুটা চেডলাৰক অন্তৰ্ভুক্ত কৰা পি এইচ এছ ষ্টীল গ্ৰুপক অধিগ্ৰহণ কৰাৰ এদিন পাছত কৰা হৈছিল।

পৰৱৰ্তী সময়ত পেট্ৰ'টাব ৰোমানক ইছপাট টেপ্ৰ' নামেৰে নামকৰণ কৰা হয়।

২০০৩ চনত পোলেণ্ডৰ সৰ্ববৃহৎ তীখা গোট পি এইচ এছ ব্যক্তিগতকৰণৰ ক্ষেত্ৰত পোলেণ্ডৰ কৰ্তৃপক্ষক প্ৰভাবিত কৰিবলৈ মিটালে মাৰেক ড'চনালৰ পৰামৰ্শদাতাক সফলতাৰে ব্যৱহাৰ কৰিছিল। ^১৫

মিট্টালৰ কৰ্মচাৰীসকলে তেওঁৰ খনিসমূহত কেইবাবাৰো মৃত্যুৰ পাছত "দাস শ্ৰমিক"ৰ দৰে অৱস্থাৰ অনুমতি দিয়াৰ অভিযোগ উত্থাপন কৰিছে। উদাহৰণস্বৰূপে, ২০০৪ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত কাজাখাস্তানত তেওঁৰ খনিসমূহত বিকল গেছ ডিটেক্টৰৰ বিস্ফোৰণত ২৩ জন খনিকৰৰ মৃত্যু হয়। ^১৬

২০০৬-০৭ চনত মিট্টালে আৰ্চেলাৰৰ শত্ৰুতাপূৰ্ণ অধিগ্ৰহণ সফলতাৰে সম্পন্ন কৰে, যাৰ নাম তেওঁ আৰ্চেলৰমিট্টাল ৰাখিছিল। তেনে কৰি তেওঁ অন্যান্যৰ লগতে ফ্ৰান্সত থকা উচিন'ৰ ষ্টীলৰ সম্পত্তি, লাক্সেমবাৰ্গত আৰ্বেড ষ্টীলৰ সম্পত্তি আৰু স্পেইনত থকা এচেৰলিয়া ষ্টীলৰ সম্পত্তিৰ ওপৰত নিয়ন্ত্ৰণ লাভ কৰে।

বিতৰ্ক

মিত্তল গোচৰ: "প্ৰভাৱৰ বাবে নগদ ধন।"

২০০২ চনত প্লেইড চাইমৰুৰ সাংসদ এডাম প্ৰাইছে টনি ব্লেয়াৰৰপৰা ৰোমানিয়া চৰকাৰলৈ এখন পত্ৰ লাভ কৰিছিল, য’ত মিটালৰ এল এন এম গ্ৰুপ ষ্টীল কোম্পানীক সমৰ্থন কৰা হৈছিল। কোম্পানীটোৱে ৰোমানিয়াৰ এটা চৰকাৰী কোম্পানী অধিগ্ৰহণৰ বাবে নিবিদা প্ৰক্ৰিয়াত আছিল আৰু ১ লাখ ২৫ হাজাৰ পাউণ্ড দিছিল। যদিও ব্লেয়াৰে তেওঁৰ চিঠিখনক ব্ৰিটিছ কোম্পানী এটাৰ "সফলতাৰ উদ্‌যাপন" বুলিপক্ষ লৈছিল, তথাপি তেওঁক সমালোচনা কৰা হৈছিল কাৰণ এল এন এম ডাচ এণ্টিলিছত পঞ্জীয়নভুক্ত আছিল আৰু ব্ৰিটেইনত ইয়াৰ ১%তকৈও কম কৰ্মচাৰীক নিয়োগ কৰিছিল।^১৭

ব্লেয়াৰৰ পত্ৰখনে ইংগিত দিছিল যে কোম্পানীটোৰ ব্যক্তিগতকৰণ আৰু মিটালক বিক্ৰীয়ে ৰোমানিয়াক ইউৰোপীয় সংঘত যোগদানৰ পথ মুকলি কৰিব পাৰে।

২০০৩ চনৰ অক্টোবৰ মাহত এল এন এম গ্ৰুপে ৰোমানিয়া চৰকাৰক তীখাৰ সম্পত্তিৰ নিয়ন্ত্ৰণৰপৰা মুক্ত কৰাৰ বাবে লেনদেন সম্পূৰ্ণ কৰাত সফল হয়।

সামাজিক কাম

ক্ৰীড়া

২০০০ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত ভাৰতে মাত্ৰ এটা ব্ৰঞ্জৰ পদক আৰু ২০০৪ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকত এটা ৰূপৰ পদক লাভ কৰা দেখাৰ পিছত মিট্টলে বিশ্বমানৰ সম্ভাৱনা থকা দহজন ভাৰতীয় খেলুৱৈক সহায় কৰিবলৈ ৯০ লাখ ডলাৰৰ ধনেৰে মিট্টাল চেম্পিয়নছ ট্ৰাষ্ট স্থাপন কৰাৰ সিদ্ধান্ত লয়।^১৮ ২০০৮ চনত শ্বুটিঙত ভাৰতৰ প্ৰথমটো ব্যক্তিগত অলিম্পিক স্বৰ্ণ পদক লাভ কৰাৰ বাবে অভিনৱ বিন্দ্ৰাক ১৫ মিলিয়ন ₹ (১.৫ কোটি টকা) প্ৰদান কৰা হয়। ২০১২ চনৰ গ্ৰীষ্মকালীন অলিম্পিকৰ বাবে আৰ্চেলৰমিটাল কক্ষপথ নিৰ্মাণৰ বাবেও আৰ্চেলৰমিটালে তীখাৰ ব্যৱস্থা কৰিছিল।^১৯

তেওঁ বিবিচিৰ চেলিব্ৰিটি বিশেষ দ্য এপ্ৰেণ্টিছে কমিক ৰিলিফক সংগ্ৰহ কৰা ধনৰ সমান ধন (প্ৰায় ১০ লাখ পাউণ্ড) দান কৰিছিল।

বাৰ্কলেছ প্ৰিমিয়াৰ লীগৰ ক্লাব উইগান আৰু এভাৰটন ক্ৰয়-বিক্ৰয়ৰ বাবে মিটালে আগশাৰীৰ প্ৰতিদ্বন্দ্বী হিচাপে আত্মপ্ৰকাশ কৰিছিল। কিন্তু ২০০৭ চনৰ ২০ ডিচেম্বৰত ঘোষণা কৰা হয় যে মিটাল পৰিয়ালে ফ্লেভিঅ' ব্ৰিয়াট'ৰে আৰু মিটালৰ বন্ধু বাৰ্নি এক্লেষ্টোনৰ সৈতে কুইন্স পাৰ্ক ৰেঞ্জাৰছ ফুটবল ক্লাবৰ ২০ শতাংশ অংশীদাৰিত্ব ক্ৰয় কৰিছে।^২০ এই বিনিয়োগৰ অংশ হিচাপে মিত্তলৰ জোঁৱাই অমিত ভাটিয়াই পৰিচালনা সমিতিত যোগদান কৰে। সংগ্ৰামী ক্লাবটোত এই যৌথ বিনিয়োগে মিটালৰ ৰোমান আব্ৰামোভিচৰ দৰে উপকাৰীক অনুকৰণ কৰি ইংৰাজী ফুটবলত প্ৰচুৰ বিনিয়োগ কৰা ক্ৰমবৰ্ধমানসংখ্যক ধনী ব্যক্তিৰ সৈতে যোগদান কৰাৰ ইচ্ছাৰ সংকেত দিছিল।^২১ এক্লেষ্টোন আটাইতকৈ ডাঙৰ শ্বেয়াৰহোল্ডাৰ হৈ পৰে।^২২

শিক্ষা

২০০৩ চনত লক্ষ্মী নিৱাস মিত্তল, উষা মিত্তল ফাউণ্ডেচন আৰু ৰাজস্থান চৰকাৰে যৌথভাৱে জয়পুৰত এল এন এম ইনষ্টিটিউট অৱ ইনফৰ্মেচন টেকন'লজি (এল এন এম আই আই টি) নামৰ এখন বিশ্ববিদ্যালয় স্বায়ত্তশাসিত অলাভজনক সংস্থা হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰে।^২৩

২০০৯ চনত ফাউণ্ডেচনে ভাৰতীয় বিদ্যা ভৱনৰ সহযোগত নতুন দিল্লীত উষা লক্ষ্মী মিত্তল ইনষ্টিটিউট অৱ মেনেজমেণ্ট স্থাপন কৰে।

লক্ষ্মী নিৱাস মিত্তল ফাউণ্ডেশ্যনৰপৰা বৃহৎ অনুদানৰ পিছত এছ এন ডি টি মহিলা বিশ্ববিদ্যালয়ে মহিলাৰ বাবে প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠান (আই টি ডব্লিউ)ৰ নাম উষা মিত্তল প্ৰযুক্তি প্ৰতিষ্ঠানলৈ সলনি কৰে।

পূৰ্বতে শ্ৰী দৌলাত্ৰাম নামেৰে জনাজাত নোপানী হাইস্কুলৰপৰা প্ৰাথমিক আৰু মাধ্যমিক শিক্ষা সমাপ্ত কৰে ইয়াক নোপানী বিদ্যালয় বুলি জনা গৈছিল।

ঔষধ

২০০৮ চনত মিটাল পৰিয়ালে লণ্ডনৰ গ্ৰেট অৰমণ্ড ষ্ট্ৰীট হাস্পতাললৈ ১৫ মিলিয়ন পাউণ্ড দান কৰে, যিটো চিকিৎসালয়খনৰ বৰ্তমানলৈকে সৰ্বাধিক ব্যক্তিগত অৱদান। এই অনুদান তেওঁলোকৰ নতুন চিকিৎসালয় মিট্টাল শিশু চিকিৎসা কেন্দ্ৰৰ বিত্তীয় সাহায্যৰ বাবে ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল।

কোভিড-১৯ মহামাৰী

২০২০ চনত ভাৰতত ক'ভিড-১৯ মহামাৰীৰ সময়ত তেওঁলোকে পিএম কেয়াৰছ ফাণ্ডলৈ ১ বিলিয়ন টকাৰ অনুদান আগবঢ়াইছিল।^২৪

বঁটা আৰু সন্মান

• Tim Bouquet and Byron Ousey – Cold Steel (Little, Brown, 2008)
• Navalpreet Rangi – Documentary Film (The Man with a Mission, 2010)

বাহ্যিক সংযোগ

• Profile at Forbes
• Profile at BBC News
• Article on Mittal with background on Arcelor takeover bid – Time
• BBC News Online – "Glimpsing a Fairytale Wedding"
• Mittal Steel Cleveland Works
• Article on Mittal Family purchase of Escada – Bloomberg