ভাৰতীয় ১০০০ টকীয়া নোট

ভাৰতীয় ১০০০ টকীয়া নোট (₹1000) ভাৰতীয় টকাৰ পুৰণি মূল্য। ১৯৩৮ চনত ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনত ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকে ইয়াক প্ৰথম জাৰি কৰিছিল আৰু পিছলৈ ১৯৪৬ চনত ইয়াক বন্ধ কৰি দিয়া হৈছিল। স্বাধীনতাৰ পিছত ১৯৫৪ চনত এই মূল্য পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়। ১৯৭৮ চনৰ জানুৱাৰী মাহত হিচাপহীন নগদ ধন নিয়ন্ত্ৰণৰ বাবে ₹১০০০, ₹৫০০০, আৰু ₹১০০০০ ৰ সকলো উচ্চ মূল্যৰ নোট বিমুদ্ৰাকৰণ কৰা হয় প্ৰচলন।^১২

মুদ্ৰাস্ফীতিৰ বাবে প্ৰচলিত নোটৰ সংখ্যা নিয়ন্ত্ৰণ কৰিবলৈ ২০০০ চনৰ নৱেম্বৰ মাহত অটল বিহাৰী বাজপেয়ীৰ চৰকাৰৰ অধীনত ₹১০০০ নোট পুনৰ প্ৰৱৰ্তন কৰা হয়, মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী ছিৰিজৰ নোটৰ অংশ হিচাপে; ভাৰতৰ নকল মুদ্ৰাৰ সমস্যা ৰোধ কৰাৰ লগতে ভাৰতত দুৰ্নীতি আৰু ক’লা ধনৰ বিৰুদ্ধে যুঁজ দিয়াৰ লক্ষ্যৰে ২০১৬ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে এইবোৰ বন্ধ কৰি দিছিল।

মহাত্মা গান্ধী ধাৰাবাহিক

নক্মা

মহাত্মা গান্ধী শৃংখলাৰ ₹1000 নোটৰ ৰং আছিল গোলাপী-ৰঙা, ১৭৭ × ৭৩ মি.মি. এফালে মহাত্মা গান্ধীৰ প্ৰতিকৃতি আৰু ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ গৱৰ্ণৰৰ স্বাক্ষৰ। ইয়াৰ উপৰি দৃষ্টিশক্তিহীন লোকসকলক এই মুদ্ৰা চিনি পোৱাত সহায় কৰিবলৈ ব্ৰেইলৰ বৈশিষ্ট্যও আছিল। আনফালে তেল ৰিগ, উপগ্ৰহ আৰু তীখাৰ ফাউণ্ড্ৰিৰ মটিফ আছিল, এই সকলোবোৰে ভাৰতৰ অৰ্থনীতিক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছিল।

২০১১ চনৰ ভিতৰত নতুন ₹ চিনটো ₹১০০০ টকাৰ নোটত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ^৩ ২০১৪ চনৰ জানুৱাৰী মাহত আৰ বি আয়ে ঘোষণা কৰে যে ২০০৫ চনৰ আগতে ছপা হোৱা সকলো বেংকনোট ২০১৪ চনৰ ৩১ মাৰ্চৰ ভিতৰত প্ৰচলনৰপৰা প্ৰত্যাহাৰ কৰা হ'ব। পিছলৈ এই সময়সীমা ২০১৫ চনৰ ১ জানুৱাৰীলৈ বৃদ্ধি কৰা হয়, আৰু পুনৰ ২০১৬ চনৰ ৩০ জুনলৈ বৃদ্ধি কৰা হয়। ^৪ ১০০০ টকাৰ নোট ছপা কৰাৰ খৰচ আছিল ৩.৫৪ ₹।

সুৰক্ষা বৈশিষ্ট্যসমূহ

১০০০ টকাৰ বেংকনোটৰ সুৰক্ষা বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত আছিল:^৫

• 'ভাৰত' (দেৱনাগৰী লিপিত ভাৰত) আৰু 'আৰ বি আই'ৰ সৈতে পাল পাতি লিখা এটা উইণ্ড'যুক্ত নিৰাপত্তা থ্ৰেড।
• মহাত্মা গান্ধীৰ প্ৰতিকৃতিৰ সোঁফালে উলম্ব বেণ্ডত বেংকনোটৰ মূল্যৰ এক সুপ্ত ছবি।
• মহাত্মা গান্ধীৰ এটা জলচিহ্ন, মূল প্ৰতিকৃতিৰ দাপোন-চিত্ৰ।
• বেংকনোটৰ নম্বৰ পেনেলত এম্বেডেড ফ্লু’ৰেচেণ্ট ফাইবাৰ আৰু অপটিকেলি ভেৰিয়েবল চিয়াঁহীৰে ছপা কৰা হৈছিল।
• ২০০৫ চনৰপৰা অতিৰিক্ত সুৰক্ষা বৈশিষ্ট্যসমূহ (মেচিনেৰে পঢ়িব পৰা সুৰক্ষা থ্ৰেড, ইলেক্ট্ৰ'টাইপ ৱাটাৰমাৰ্ক আৰু ছপাৰ বছৰকে ধৰি) বেংকনোটত দেখা গৈছে।

বন্ধ কৰা

২০১৬ চনৰ ৮ নৱেম্বৰত প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে ঘোষণা কৰে যে "মহাত্মা গান্ধী ছিৰিজৰ সকলো ₹১০০০ নোট ২০১৬ চনৰ ৮ নৱেম্বৰৰ মাজনিশাৰপৰা কাৰ্যকৰী হোৱাকৈ আইনী মূল্য বন্ধ হৈ যাব", যদিও মহাত্মা গান্ধী নতুন ছিৰিজৰ নতুন ₹৫০০ আৰু ₹২০০০ নোট জাৰি কৰা হয়। ^৬

ভাষাসমূহ

আন ভাৰতীয় টকীয়া নোটৰ দৰে ₹১০০০ টকাৰ নোটৰ মূল্য ১৭টা ভাষাত লিখা আছিল। আগফালে এই নোটৰ মূল্য ইংৰাজী আৰু হিন্দী ভাষাত লিখা আছিল। পিছফালে এটা ভাষা পেনেল আছে যিয়ে ভাৰতৰ ২২টা চৰকাৰী ভাষাৰ ভিতৰত ১৫টা ভাষাত টোকাটোৰ মূল্য প্ৰদৰ্শন কৰিছিল, বৰ্ণানুক্ৰমিক ক্ৰমত প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। পেনেলত অন্তৰ্ভুক্ত ভাষাসমূহ আছিল অসমীয়া (দ্ব্যৰ্থতা দূৰীকৰণ পৃষ্ঠা), বঙালী ভাষা, গুজৰাটী ভাষা, কন্নড় ভাষা, কাশ্মিৰী, কোংকণী, মালয়ালম ভাষা, মাৰাঠী ভাষা, নেপালী ভাষা, ওড়িয়া ভাষা, পঞ্জাবী ভাষা, সংস্কৃত ভাষা, তামিল ভাষা, তেলুগু ভাষা আৰু উৰ্দু ভাষা।

মহাত্মা গান্ধী নতুন ধাৰাবাহিক

২০১৬ চনৰ ১০ নৱেম্বৰত তেতিয়াৰ অৰ্থনৈতিক পৰিক্ৰমা সচিব শক্তিকান্ত দাসে আগন্তুক মাহত মোহনদাস কৰমচান্দ গান্ধী নিউ ছিৰিজত ১০০০ ₹ৰ নতুন নোট মুকলি কৰা হ'ব বুলি ঘোষণা কৰে। ^৭ কিন্তু ২০১৭ চনৰ ২২ ফেব্ৰুৱাৰীত দাসে পূৰ্বৰ ঘোষণাক অস্বীকাৰ কৰিবলৈ উভতি আহি কয় যে বেংকনোটখন পুনৰ প্ৰৱৰ্তনৰ কোনো পৰিকল্পনা নাই ^৮