থোলপাভাকুথু

থলপাভাকুথু ( মালয়ালম:തോൽപ്പാവക്കൂത്ത്, তামিল:தோல்பாவைக்கூத்து) ভাৰতৰ কেৰেলা আৰু তামিলনাডুত প্ৰচলিত এক প্ৰকাৰৰ ছাঁয়া পুতলা নাটক। চামৰাৰ সহায়ত নিৰ্মিত পুতলা ব্যৱহাৰ কৰি মন্দিৰত বা গাঁৱে-ভূঞে বিশেষভাৱে নিৰ্মিত থিয়েটাৰ মঞ্চত এই নাট পৰিবেশন কৰা হয়। বিশেষকৈ তামিলনাডুৰ মাদুৰাই আৰু ওচৰৰ জিলাসমূহত লগতে কেৰালাৰ পলাক্কাড, থ্ৰিছুৰ আৰু মালাপ্পুৰম জিলাতো এই শিল্পকলাৰ জনপ্ৰিয়তা আছে।^১

ইতিহাস

থোলপাভাইকুথু হৈছে তিনিটা তামিল/মালয়ালম শব্দৰ এক যৌগিক শব্দ থোল (ট 'ল) অৰ্থাৎ চামৰা, পাভাই (পাৱাই) অৰ্থ হৈছে পুতলা আৰু কুট্টু অৰ্থত নাটক বা নাটক। দক্ষিণ ভাৰতত প্ৰচলিত দুটা পৰম্পৰাগত পাভাই কুথুৰ ভিতৰত ই অন্যতম। আন এবিধ হৈছে "মাৰপ্পাভাইকুথু" যাক বোম্মালট্টম বুলিও কোৱা হয়। এই দুয়োপ্ৰকাৰৰ মাজত একমাত্ৰ ভিন্নতাটো হ'ল বোম্মালাট্টমে কাঠৰ পুতলা ব্যৱহাৰ কৰে, আনহাতে থোলপাভাইকুথুৱে চামৰাৰ পুতলা ব্যৱহাৰ কৰে। পাভাইকুথু (বোম্মালট্টম আৰু থোলপাভাইকুথু) ৰ আটাইতকৈ পুৰণি উল্লেখ ৩০০ খ্ৰীষ্টাব্দৰ প্ৰাচীন তামিল গ্ৰন্থ থিৰুক্কুৰালত আছে। ১০২০তম কুৰালত এই কথা উল্লেখ আছে। প্ৰদৰ্শনৰ ভাষাত তামিল, সংস্কৃত আৰু মালয়ালম শব্দ ব্যৱহাৰ কৰা হয়। মুদিয়েট্টু আৰু পাতায়ানীৰ দৰে থোলপাভাকুথুও কেৰালাৰ ভদ্ৰাকালীৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এক কলাৰ ৰূপ। কিংবদন্তি অনুসৰি, ভদ্ৰাকলীৰ অনুৰোধত থোলপাভাকুথু পৰিৱেশন কৰা হৈছিল যিয়ে ৰাৱণৰ হত্যাৰ সাক্ষী হ'ব পৰা নাছিল কিয়নো তেওঁ দৰিকা ৰাক্ষসৰ সৈতে যুঁজি আছিল। সেয়েহে যেতিয়া মন্দিৰত ইয়াক পৰিৱেশন কৰা হয়, দেৱীৰ এটা মূৰ্তি সাধাৰণতে মঞ্চস্থ কৰা মঞ্চৰ সন্মুখত এটা বেদীত ৰখা হয়।^২৩

অভিনয়

কুথুমাদম হৈছে ৪২ ফুট দৈৰ্ঘ্যৰ সুকীয়া মঞ্চ য’ত থোলপাভাকুথু পৰিবেশন কৰা হয়। মঞ্চত এখন পৰ্দা, বগা কাপোৰৰ টুকুৰা, তাৰ পিছফালে পুতলাবোৰ ধৰি ৰখা হয়। তামোলৰ আধা অংশত জ্বলোৱা ২১টা লেম্প বা পুতলাৰ পিছফালে ৰখা মাটিৰ লেম্পৰ দ্বাৰা পোহৰৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়, যাৰ ফলত পুতলাৰ ছাঁ পৰ্দাত পৰে। লেম্পবোৰ সমান দূৰত্বত বিশেষভাৱে নিৰ্মিত কাঠৰ ওপৰত ৰখা হয় যাক ভিলাক্কু মেডাম বুলি কোৱা হয়। অনুষ্ঠানৰ লগে লগে শ্লোক উচ্চাৰণ কৰা হয়। এই অনুষ্ঠান পৰিবেশন কৰাসকলে পৰিবেশনৰ পূৰ্বে ৩০০০ৰো অধিক বাৰ শিকিব লাগিব। শ্লোকৰ লগত চেণ্ডা, মদ্দালম, এঝুপাৰা, ইলাথালাম, শংখ আৰু চেৰুকুঝাল আদি বাদ্যযন্ত্ৰৰ ব্যৱস্থা কৰা হয়।^৪৫৬

কম্ব ৰামায়ণৰ সকলো খণ্ড মঞ্চস্থ কৰা এটা সম্পূৰ্ণ থলপাভাকুথু প্ৰদৰ্শন, প্ৰতিদিনে ন ঘণ্টীয়া পৰিবেশনেৰে সম্পূৰ্ণ হ’বলৈ ২১ দিন লাগে, আৰু ইয়াৰ বাবে ১৮০ৰ পৰা ২০০ টা পুতলাৰ প্ৰয়োজন হয়। এটা সম্পূৰ্ণ অভিনয়ৰ বাবে ৪০ জনলৈকে শিল্পীৰ প্ৰয়োজন। সীহৰ পুতলা নাটকক পুলাভাৰ বোলা হয় ৷ পৰম্পৰাগতভাৱে ৰাতিৰ পৰা আৰম্ভ হয় আৰু পুৱালৈকে এই প্ৰদৰ্শন চলি থাকে। এই প্ৰদৰ্শনীটো এক কেলিকোট্টুৰে আৰম্ভ হয় আৰু ইয়াককালাৰিচিনথু নামেৰে জনা যায়। জানুৱাৰীৰ পৰা মে মাহলৈকে আৰু পুৰমৰ সময়ত এই অনুষ্ঠান কৰা হয় ৷ থলপাভাকুথু প্ৰদৰ্শন কৰা মন্দিৰৰ পৰম্পৰা অনুসৰি ৭, ১৪, ২১, ৪১ বা ৭১ দিনলৈকে চলিব পাৰে। সমগ্ৰ কেৰেলাৰ এশৰো অধিক মন্দিৰত ইয়াৰ পৰিবেশন অব্যাহত আছে।^৭

পুতলা

থলপাভাকুথুত ব্যৱহাৰ কৰা পুতলাবোৰ আগতে হৰিণাৰ চামৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল যদিও এতিয়া সাধাৰণতে ছাগলীৰ চামৰাৰ পৰা তৈয়াৰ কৰা হয়। পুতলাবোৰক শাক-পাচলিৰ ৰংৰে ৰং কৰা হয়, কিয়নো এই ৰংবোৰ দীৰ্ঘদিন ধৰি থাকে। কিছুমান পুতলা চাৰি ফুটমান ওখ হ’ব পাৰে। পুতলাবোৰক দুডাল লাঠি ব্যৱহাৰ কৰি নিয়ন্ত্ৰণ কৰা হয়; পুতলা নাচুৱাজনে পুতলাটোক এহাতেৰে ধৰি ৰাখে আৰু আনখন হাতত ধৰি ৰখা পাতল লাঠিডাল ব্যৱহাৰ কৰি ইয়াৰ অংগ-প্ৰত্যংগবোৰ হেঁচা মাৰি ধৰি সঞ্চালন কৰে।

পুতলা নৃত্য শিল্পী

পুতলা নচুওৱা শিল্পীৰ মাজত মুখ্য শিল্পীজন এজন পুলাভাৰ। তেখেত এগৰাকী পণ্ডিতো, লগতে পুতলা নাটকৰ বাবে তেখেতক এই সন্মান দিয়া হয়। পুলাভাৰসকলে পুতলা শিল্পৰ নিবিড় প্ৰশিক্ষণ গ্ৰহণ কৰে আৰু মালয়ালম, তামিল আৰু সংস্কৃত ভাষাৰ গভীৰ জ্ঞান আছে। পুতলা নৃত্য শিল্পীসকলে কম্ব ৰামায়ণ অধ্যয়ন কৰি বেদ আৰু পুৰাণ, আয়ুৰ্বেদ ভালদৰে পঢ়া হ'ব লাগে আৰু শাস্ত্ৰীয় সংগীতৰ প্ৰশিক্ষণ ল'ব লাগে। কিন্তু কিছুমান পুতলা নৃত্য শিল্পীয়ে শাস্ত্ৰীয় সংগীতক আয়ত্ত কৰিবলৈ কেইবাবছৰীয়া অধ্যয়ন কৰে। এই কলাটো সম্পূৰ্ণৰূপে আয়ত্ত কৰিবলৈ আৰু ইয়াক পৰিবেশন কৰিবলৈ এজন পুতলা নৃত্য শিল্পীৰ বাবে ৬ বছৰৰ পৰা ১০ বছৰৰ কঠোৰ প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰয়োজন হ’ব পাৰে। কে কে ৰামচন্দ্ৰ পুলাভাৰ আছিল কেৰেলাৰ আগশাৰীৰ পুতলা নাটকৰ শিল্পী। তেওঁৰ জন্ম হৈছিল এক চহকী ঐতিহাসিক পটভূমিৰ পৰম্পৰাগত পৰিয়ালত; তেওঁ ছয় বছৰ বয়সৰ পৰাই তেওঁৰ মহান গুৰু/পিতৃৰ দ্বাৰা থলপাভাকুথু অধ্যয়ন কৰিছিল।

ভাবুকি আৰু নতুন ধাৰা

টেলিভিছন, চিনেমাৰ দৰে মনোৰঞ্জনৰ বিকল্প মঞ্চৰ আগমনৰ বাবে আৰু পৰিৱৰ্তিত সাংস্কৃতিক মূল্যবোধৰ বাবে বহু পৰম্পৰাগত শিল্পৰ দৰে থলপাভাকুথুও বিলুপ্তিৰ ভাবুকিৰ সন্মুখীন হৈ আহিছে। নৱপ্ৰজন্মই এই শিল্পৰূপটো গ্ৰহণ কৰাত ক্ৰমান্বয়ে ব্যৰ্থ হৈছে। আনকি কেৰালাৰ গ্ৰাম্য অঞ্চলতো এই অনুষ্ঠানসমূহৰ দৰ্শক হ্ৰাস পাইছে। এই সামাজিক পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ বহু পৰিবেশনৰ সময়সীমা বহু পৰিমাণে হ্ৰাস কৰা হৈছে। বিষয়ভিত্তিকভাৱে পুতলা নাচকসকলে যুৱক-যুৱতীসকলক আকৰ্ষণ কৰিবলৈ সমসাময়িক আৰু ধৰ্মনিৰপেক্ষ বিষয়বস্তুৰ প্ৰৱৰ্তন কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰিছে। ৰেগিং, সাম্প্ৰদায়িক সৌহাৰ্দ্য আৰু ভাৰতৰ স্বাধীনতা সংগ্ৰামৰ কাহিনীৰ দৰে বিষয়বস্তু শেহতীয়া বছৰবোৰত প্ৰকাশ পাইছে। অভিনয় এতিয়া কেৱল মন্দিৰতে সীমাবদ্ধ হৈ থকা নাই বৰঞ্চ কলেজৰ দৰে ধৰ্মনিৰপেক্ষ স্থান আৰু কেৰালাৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় চলচ্চিত্ৰ মহোৎসৱতো অনুষ্ঠিত হয় ৷^{৫৮৯১০}

লগতে চাওঁক

• গোপালিলা, ভাৰতৰ ওড়িশা ৰাজ্যৰ পুতলা শিল্প
• কাঠপুতলী (পুতলা), ভাৰতৰ ৰাজস্থান ৰাজ্যৰ পুতলা শিল্প
• ৱায়াং, ভাৰতীয় পুতলা শিল্পৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত ইণ্ডোনেছিয়াৰ পুতলা শিল্প

বাহ্যিক সংযোগসমূহ

• tholpavakoothu.in (Tholpavakoothu - A unique shadow puppet play)
• puppetry.org.in (Tolpava Koothu - Homepage in memory of late Guru Krishnan Kutty Pulavar)
• tholpavakoothu.org (Tholpava Koothu - The Shadow Puppet Play of Kerala, India (archived))