কাৰ্বি আংলং জিলা

কাৰ্বি আংলং জিলা অসমৰ মধ্য অঞ্চলত থকা এটা প্ৰশাসনিক জিলা। আয়তনৰ দিশত ই অসমীয়াজিলাসমূহৰ ভিতৰত আটাইতকৈ ডাঙৰ (মাটিকালি ৭,৩৯৯ বৰ্গ কিলোমিটাৰ) আৰু পাহাৰ-সমতল সংযোগী ভৌগোলিক অৱস্থানৰ বাবে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলীয় আন্তঃজিলা যোগাযোগ, সীমান্তীয় পৰিসীমা আৰু জনজাতীয় সমাজ-সংস্কৃতি অধ্যয়নত এই জিলাখন বিশেষ গুৰুত্ব লাভ কৰিছে। জিলাখনৰ সদৰ চহৰ ডিফু।

অৱস্থান আৰু সীমানা

কাৰ্বি আংলং জিলাখন অসমৰ মাজভাগত অবস্থিত। ইয়াৰ চৌপাশৰ জিলা-সীমাই বিভিন্ন দিশে ভিন্ন প্ৰশাসনিক এককৰ সৈতে সংযোগ স্থাপন কৰে। পূবদিশে ইয়াৰ সীমা গোলাঘাট জিলাৰ সৈতে লাগ লাগি আছে। পশ্চিমফালে নগাঁও জিলাৰ লগতে পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা আৰু হোজাই জিলা অৱস্থিত। উত্তৰ দিশত নগাঁও আৰু গোলাঘাটৰ অংশবিশেষে সীমান্ত গঢ়ে। দক্ষিণ দিশে এই জিলাৰ সংলগ্ন একক হৈছে ডিমা হাছাও জিলা আৰু অসম বাহিৰৰ ৰাজ্য নাগালেণ্ড।

নামকৰণ আৰু স্থানীয় পৰিচয়

জিলাখনৰ নামত স্থানীয় নৃতাত্ত্বিক পৰিচয় আৰু ভৌগোলিক স্বভাৱ একেলগে ধৰা পৰে। “আংলং” শব্দটো কাৰ্বি ভাষাত “পাহাৰ” অৰ্থ বুজায়; সেই কাৰণে “কাৰ্বি আংলং” বুলিলে সাধাৰণতে “কাৰ্বি লোকসকলৰ পাহাৰ” বুজোৱা হয়। এই নামকৰণে কাৰ্বি জনগোষ্ঠীৰ ঐতিহাসিক বাসভূমি আৰু পাহাৰীয় ভূপ্ৰকৃতি—দুয়োটাই একে সৈতে চিহ্নিত কৰে।

ঐতিহাসিক পটভূমি

ব্ৰিটিছ শাসনৰ আগৰ অৱস্থা

ব্ৰিটিছ শাসন আৰম্ভ হোৱাৰ আগতে বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং জিলাৰ বহু অংশ ডিমাছা জনগোষ্ঠীৰ অধীনস্থ ডিমাচা ৰাজ্যৰ প্ৰভাৱক্ষেত্ৰত আছিল বুলি ধৰা হয়। এই পটভূমিয়ে জিলাখনৰ পাহাৰীয়া ৰাজনৈতিক-সামাজিক গঠন বুজিবলৈ সহায় কৰে।

ঔপনিবেশিক শাসন আৰু প্ৰশাসনিক শ্ৰেণীবিভাগ

১৮৫৪ চনত তুলাৰাম থাউচেনৰ মৃত্যুৰ পাছত অঞ্চলটো প্ৰত্যক্ষ ব্ৰিটিছ শাসনৰ অধীনলৈ আহে। ব্ৰিটিছ প্ৰশাসনে ইয়াক “অনুসূচিত জিলা” হিচাপে চিহ্নিত কৰিছিল। পাছলৈ ১৯৩৫ চনৰ ভাৰত চৰকাৰৰ আইনৰ আওতাত মিকিৰ পাহাৰ অঞ্চল “partially excluded areas” হিচাপে অন্তৰ্ভুক্ত হৈছিল—যাৰ ফলত সাধাৰণ প্ৰশাসনিক ব্যৱস্থাৰ তুলনাত ইয়াত পৃথক ধৰণৰ শাসনিক ব্যৱস্থাপনা আৰু নিয়ন্ত্ৰণ চলিছিল বুলি বুজা যায়।

স্বাধীনোত্তৰ পুনৰ্গঠন আৰু নামান্তৰ

ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পাছত ১৯৫১ চনৰ ১৭ নৱেম্বৰ তাৰিখে “সংযুক্ত মিকিৰ পাহাৰ আৰু উত্তৰ কাছাৰ জিলা” নামেৰে এটা বৃহৎ প্ৰশাসনিক একক গঠিত হয়; ইয়াত বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং এলেকাৰ লগতে উত্তৰ কাছাৰ, আৰু কাছাৰ জিলা-নগাঁও জিলা-গোলাঘাট জিলাৰ কিছু অংশ তথা “সংযুক্ত খাছী আৰু জয়ন্তীয়া পাহাৰ জিলা”কো সাঙুৰি লোৱা হৈছিল বুলি তথ্য পোৱা যায়। পাছত ১৯৭০ চনৰ ২ ফেব্ৰুৱাৰী তাৰিখে উক্ত এককটো দ্বিখণ্ডিত হৈ “মিকিৰ পাহাৰ জিলা” আৰু “উত্তৰ কাছাৰ জিলা” গঠন হয়। ১৯৭৬ চনৰ ১৪ অক্টোবৰ তাৰিখে “মিকিৰ পাহাৰ জিলা”ৰ নাম সলনি কৰি “কাৰ্বি আংলা জিলা” কৰা হয়। পুনৰ ২০১৬ চনত হামৰেণ মহকুমাক পৃথক কৰি পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা গঠন কৰা হয়, আৰু বাকী অংশ বৰ্তমানৰ কাৰ্বি আংলং জিলাৰূপে পৰিগণিত হয়।

প্ৰশাসনিক গঠন

কাৰ্বি আংলং জিলাখন বৰ্তমান দুটা মহকুমাত বিভক্ত:

• ডিফু মহকুমা — ইয়াৰ অধীনত ডিফু ৰাজহ চক্ৰ আৰু ফুলনি ৰাজহ চক্ৰ আছে।
• বোকাজান মহকুমা — ইয়াৰ অধীনত চিলনীজান ৰাজহ চক্ৰ আছে।

জিলাৰ সদৰ ডিফু। সদৰৰ বাহিৰে উল্লেখযোগ্য নগৰীয় কেন্দ্ৰ হিচাপে বোকাজান আৰু হাওৰাঘাটৰ নাম পোৱা যায়। অবিভক্ত কাৰ্বি আংলং জিলাৰ ক্ষেত্ৰত গাঁওসংখ্যা ২,৯২৮ বুলি তথ্য উল্লেখ আছে।

ৰাজনীতি আৰু প্ৰতিনিধিত্ব

অসম বিধানসভাত কাৰ্বি আংলং জিলাৰ অন্তৰ্গত তিনিখন সমষ্টিৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়:

• বোকাজান (১৭)
• হাওৰাঘাট (১৮)
• ডিফু (১৯)

উল্লিখিত তিনিওখন সমষ্টি অনুসূচিত জনজাতিৰ বাবে সংৰক্ষিত। এই ব্যৱস্থাই জিলাখনৰ জনজাতীয় জনসংখ্যাৰ ৰাজনৈতিক প্ৰতিনিধিত্ব সুৰক্ষিত কৰাত সহায় কৰে।

জনসংখ্যা আৰু ভাষা

২০১১ চনৰ লোকপিয়লৰ সাময়িক তথ্য অনুসৰি জিলাখনৰ মুঠ জনসংখ্যা ৬,৬০,৯৫৫ জন। ভাষাগত ৰূপত জিলাখনত বহুভাষিক পৰিসৰ দেখা যায়। সংখ্যাগৰিষ্ঠ ভাষাৰূপে কাৰ্বি ভাষাৰ প্ৰাধান্য উল্লেখ কৰা হয়। তাৰ বাহিৰেও তলত দিয়া ভাষাসমূহৰ প্ৰচলনৰ কথা পোৱা যায়:

• বড়ো ভাষা (ভাষী সমাজৰূপে বড়ো জনগোষ্ঠীৰ উপস্থিতি)
• অসমীয়া ভাষা
• আইটন ভাষা

আইটন ভাষী লোকৰ সংখ্যা প্ৰায় ১৫০০ জন বুলি উল্লেখ আছে। এই ভাষাৰ বৈশিষ্ট্যসমূহৰ ভিতৰত শান ভাষাৰ সৈতে সাদৃশ্য আৰু মান (ব্ৰহ্মদেশীয়) লিপিত লিখাৰ পৰম্পৰাৰ উল্লেখ উল্লেখযোগ্য। লগতে জিলাখনত চাহ জনগোষ্ঠীৰ আদিবাসী ভাষাৰো প্ৰচলন আছে; উৎস-তথ্য অনুসাৰে এই জনগোষ্ঠীৰ একাংশ ব্ৰিটিছ শাসনকালৰে পৰা ইয়াত বসবাস কৰি আহিছে বুলি ধৰা হয়।

তাৎপৰ্য

কাৰ্বি আংলং জিলা আয়তনৰ বৃহত্তম জিলা হিচাপে অসমৰ ভৌগোলিক মানচিত্ৰত এক কেন্দ্ৰীয় ভূমিকা পালন কৰে, আৰু পাহাৰীয় প্ৰকৃতিৰ সৈতে সংলগ্ন জিলা-ৰাজ্যসমূহক সংযোগ কৰা এক বিস্তৃত পৰিসীমা গঢ়ে। একে সময়তে কাৰ্বি জনগোষ্ঠীৰ ঐতিহ্য, কাৰ্বি ভাষাৰ প্ৰাধান্য, লগতে অসমীয়া ভাষা-বড়ো ভাষা-আইটন ভাষা আদি বহুভাষিক সহাৱস্থান—এইবোৰে জিলাখনক অসমৰ জনজাতীয় সমাজ-সংস্কৃতি আৰু ভাষাবৈচিত্ৰ্যৰ এক তাৎপৰ্যপূৰ্ণ ক্ষেত্ৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰে।

আৰু চাওক

• অসম
• ডিফু
• কাৰ্বি জনগোষ্ঠী
• কাৰ্বি ভাষা
• পশ্চিম কাৰ্বি আংলং জিলা
• গোলাঘাট জিলা
• নগাঁও জিলা
• ডিমা হাছাও জিলা
• নাগালেণ্ড
• বোকাজান
• হাওৰাঘাট
• বড়ো ভাষা
• অসমীয়া ভাষা
• আইটন ভাষা