অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা

অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভা (Assamese Language Development Society), চমুকৈ অভাউসা, ঊনবিংশ শতিকাৰ শেষভাগত গঠিত এটা উল্লেখযোগ্য অসমীয়া সাহিত্য-সংগঠন। অসমীয়া ভাষা আৰু অসমীয়া সাহিত্যৰ প্ৰণালীগত উন্নতি সাধনৰ বাবে ই সংগঠিত উদ্যোগ গ্রহণ কৰিছিল বুলিয়েই ইয়াক অসমীয়া ভাষাৰ আধুনিকীকৰণৰ এক প্ৰাৰম্ভিক মাইলস্তম্ভ হিচাপে দেখা হয়। লগতে, এই সভাৰ উদ্যোগসমূহ পৰৱৰ্তী কালৰ বৃহত্তৰ সাহিত্য-জাতীয় প্ৰচেষ্টাৰ ভিত্তি স্থাপন কৰাত সহায়কৰূপে বিবেচিত; এই দিশত ই অসম সাহিত্য সভাৰ পূৰ্বৱৰ্তী পৰ্যায় বুলিও স্বীকৃত।

প্ৰতিষ্ঠা আৰু পৰিচয়

অসমীয়া ভাষা উন্নতি সাধিনী সভাৰ জন্ম ১৮৮৮ চনৰ ২৫ আগষ্টত। সভাৰ মুখ্য উদ্দেশ্য আছিল অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতি সাধন কৰা। সংগঠনটোৱে ভাষাৰ মান নিৰ্ধাৰণ, পাঠ্য আৰু সাহিত্যিক সম্পদ বৃদ্ধি, আৰু শিক্ষানুষ্ঠানত মাতৃভাষাৰ প্ৰচলন নিশ্চিতকৰণৰ দৰে বিষয়ত বিশেষ জোৰ দিছিল।

সভাৰ প্ৰথম সম্পাদক আছিল শিৱৰাম শৰ্মা বৰদলৈ। সম্পাদকীয় নেতৃত্বৰ জৰিয়তেই সভাৰ লক্ষ্য-কাৰ্যসূচী নিৰ্দিষ্ট ৰূপ পাই কাৰ্যকৰী হোৱাৰ পথ মুকলি হয়।

লক্ষ্য আৰু কাৰ্যসূচী

অভাউসাৰ মূল ধাৰণা আছিল—ভাষা-সাহিত্যৰ উন্নতি মানে কেৱল নতুন লেখা সৃষ্টি নহয়; অতীতৰ সম্পদ সংৰক্ষণ, শুদ্ধ মান স্থাপন, আৰু সমাজত পঠন-পাঠনৰ চৰ্চা বিস্তাৰ—এই সকলোৰে একেলগীয়া প্ৰচেষ্টা। উৎস-টোকাত উল্লেখিত সভাৰ উদ্দেশ্যসমূহ সামগ্ৰিকভাৱে এনেধৰণে সংক্ষেপ কৰিব পাৰি—

• পুৰণি পুথি সংগ্ৰহ কৰি নষ্ট হোৱাৰ পৰা ৰক্ষা কৰা আৰু ক্ৰমে প্ৰকাশৰ ব্যৱস্থা কৰা
• অসমৰ সকলো শিক্ষানুষ্ঠানত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰচলনৰ বাবে উদ্যোগ লোৱা
• অশুদ্ধ ব্যাকৰণ আৰু অশুদ্ধ বৰ্ণবিন্যাসৰ ঠাইত শুদ্ধ ব্যাকৰণ আৰু শুদ্ধ বৰ্ণবিন্যাস প্ৰচলিত কৰোৱা
• সংস্কৃত ভাষা বা আন ভাষাৰ উপযোগী পুথিৰ অনুবাদ বা সাৰ-সংগ্ৰহৰ জৰিয়তে অসমীয়াত জ্ঞানভাণ্ডাৰ বৃদ্ধি কৰা
• অসমৰ সামাজিক, ধাৰ্মিক আদি ৰীতি-নীতিৰ বৃত্তান্ত সংগ্ৰহ কৰি বুৰঞ্জী প্ৰণয়নৰ দিশত আগবঢ়া
• সাহিত্য আৰু পাঠ্য-পুথিৰ অভাৱ দূৰ কৰিবলৈ লিখা-পঢ়াৰ উপযোগী গ্ৰন্থ প্ৰস্তুত বা প্ৰসাৰৰ প্ৰচেষ্টা চলোৱা
• বাতৰি-কাকতৰ প্ৰতি জনসাধাৰণৰ আগ্ৰহ বৃদ্ধি কৰা আৰু সকলো শ্ৰেণীৰ মাজত লেখা-পঢ়াৰ চৰ্চা বঢ়াবলৈ উপায় অন্বেষণ
• অসমৰ সকলো অঞ্চলত এক মাত্ৰ লিখিত ভাষাৰ দিশে ধাৱিত হোৱা (এটা মান্য লিখিত ৰূপ গঢ়াৰ চেষ্টা)

এই উদ্দেশ্যসমূহত ভাষাৰ মান্যতা, শিক্ষাৰ ভাষা, পাঠ্যসামগ্ৰী, অনুবাদ-সাহিত্য আৰু ঐতিহাসিক-সামাজিক তথ্যসংগ্ৰহ—সৰ্বমুঠ বৌদ্ধিক-সাংস্কৃতিক পৰিকাঠামো গঢ়াৰ সমন্বিত ৰূপ দেখা যায়।

জোনাকী আৰু প্ৰকাশনা-কাৰ্য

সভাই হাতত লোৱা গুৰুত্বপূর্ণ কাৰ্যক্ৰমসমূহৰ ভিতৰত মাহেকীয়া আলোচনী জোনাকী (আলোচনী)ৰ প্ৰকাশ বিশেষ উল্লেখযোগ্য। উৎস-টোকা অনুসাৰে ১৮৮৯ চনত জোনাকীৰ জন্ম হয়। আলোচনীখনত সভাৰ লক্ষ্য-উদ্দেশ্য সম্পৰ্কে নিয়মীয়াকৈ আলোচনা আৰু তথ্য প্ৰকাশ হৈছিল বুলিও উল্লেখ আছে।

এই প্ৰকাশনা-উদ্যোগে দুটা দিশত ভূমিকা লোৱা বুলি সামগ্ৰিকভাবে বুজিব পাৰি—প্ৰথমতে, ভাষা আৰু সাহিত্য সম্পৰ্কে মত বিনিময় আৰু মানদণ্ড নিৰূপণৰ এটা মঞ্চ সৃষ্টি; দ্বিতীয়তে, অসমীয়া লিখিত ভাষাৰ আধুনিক প্ৰকাশভংগী, আলোচনা-ধাৰা আৰু পাঠকৰুচি গঢ়াত সহায়। এই প্ৰসঙ্গত আলোচনী-ভিত্তিক সাহিত্যিক পৰিসৰ গঠন অতি তাৎপৰ্যপূর্ণ, কাৰণ ইয়াৰ জৰিয়তে সাহিত্যচৰ্চা কেৱল বিচ্ছিন্ন ব্যক্তিগত উদ্যোগ নথাকি সংগঠিত সাংস্কৃতিক কাৰ্যকলাপলৈ ৰূপান্তৰিত হয়।

ভাষা-মান নিৰ্ধাৰণ আৰু আধুনিকীকৰণ

অভাউসাক “প্ৰথম অসমীয়া ভাষাক আধুনিক ৰূপ প্ৰদান” কৰা সংগঠন বুলি উৎস-টোকাত উল্লেখ কৰা হৈছে। এই দাবী মূলতঃ শুদ্ধ ব্যাকৰণ-শুদ্ধ বৰ্ণবিন্যাসৰ প্ৰচলন, শিক্ষানুষ্ঠানত শুদ্ধ ভাষাৰ পুথি চলোৱাৰ পোষকতা, আৰু সমগ্ৰ অসমত এক ধৰণৰ লিখিত ভাষা স্থাপনৰ লক্ষ্য—এইবোৰৰ সৈতে সম্পৰ্কিত।

ইয়াৰ অন্তৰ্নিহিত ভাবনা আছিল—দুষিত বা অশুদ্ধ ৰূপৰ বহুল ব্যৱহাৰে ভাষাৰ মান ক্ষয় কৰিব পাৰে; সেয়ে পাঠ্যপুথি, বিদ্যালয়-শিক্ষা আৰু জনপ্ৰচলিত লেখনিত শুদ্ধ ৰূপ প্ৰয়োগ নিশ্চিত কৰা প্ৰয়োজন। লগতে, প্ৰাচীন সাহিত্যধাৰাৰ গ্ৰন্থকাৰ (যেনে শ্ৰীধৰ কন্দলি, শংকৰদেৱ আদি)ৰ গ্ৰন্থসমূহৰ টীকা-টিপ্পনী, দোষ-গুণ আলোচনা আদিৰ পৰিকল্পনাও উৎস-টোকাত দেখা যায়। ইয়াৰ ফলত পুৰণি সাহিত্যকে আধুনিক পাঠৰ সৈতে সংযোগ কৰাৰ এক প্ৰয়াস স্পষ্ট হয়।

সমকালীন সাংস্কৃতিক পৰিমণ্ডল আৰু ব্যক্তি-সংযোগ

উৎস-টোকাত উল্লেখিত কিছুমান ব্যক্তিনাম (যেনে বেণুধৰ ৰাজখোৱা, হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী, কনকলাল বৰুৱা, লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা আদি) সেই সময়ত “বিশ্বৰ ওচৰত অসমীয়াৰ সুকীয়া পৰিচয়” দাঙি ধৰিবলৈ প্ৰচেষ্টা চলোৱা ব্যক্তিসকলৰ তালিকাত দেখা যায়। এই তালিকাই বুজাই যে অভাউসা-ঘটিত ভাষা-সাহিত্য আন্দোলন এটা বহল সাংস্কৃতিক জাগৰণৰ অংশ আছিল, য’ত বহু শিক্ষিত লোক, লেখক আৰু সংগঠকৰ অংশগ্ৰহণেৰে ভাষাৰ স্বাভিমান আৰু পৰিচয়-চেতনা শক্তি পাইছিল।

এই প্ৰৱণতা বৃহত্তৰ সামাজিক প্ৰেক্ষাপটত জাতীয়তাবাদী ধাৰণাৰ সৈতে সংলগ্ন বুলিও দেখা যায়—কাৰণ মাতৃভাষা, একেধৰণ লিখিত ভাষা, বুৰঞ্জী-চৰ্চা, সংবাদপত্ৰপাঠ, আৰু শিক্ষা-ভাষা আদি বিষয় সাধাৰণতে জাতিসত্তা-চেতনা দৃঢ় কৰাৰ লগত সম্পৰ্কিত।

সংশ্লিষ্ট ধাৰা: নাট্যচৰ্চা আৰু মঞ্চ-আন্দোলন

উৎস-টোকাত বাণ ৰঙ্গমঞ্চ সম্পৰ্কীয় এটা পৃথক বিৱৰণ আছে, য’ত অসমীয়া শিল্পীসকলৰ স্বতন্ত্ৰ নাট্য-মঞ্চ গঢ়াৰ ধাৰা আৰু কেৱল অসমীয়া নাট মঞ্চস্থ কৰাৰ সিদ্ধান্তৰ কথা আহে। এই তথ্য অভাউসাৰ মূল সাহিত্য-ভাষা-কেন্দ্ৰিক কাৰ্যসূচীৰ বাহিৰৰ হলেও, সমকালীন কালত “অসমীয়াৰ সুকীয়া পৰিচয়” স্থাপন কৰাৰ সাংস্কৃতিক প্ৰৱণতা নাট্যক্ষেত্ৰতো দেখা দিছিল বুলি বুজিবলৈ সহায় কৰে। ভাষা-চেতনা কেৱল পাঠ্য-সাহিত্যতে সীমাবদ্ধ নাথাকি মঞ্চ-সংস্কৃতিলৈও বিস্তাৰিত হোৱাটো সেই যুগৰ সামগ্ৰিক জাগৰণৰ সৈতে সাযুজ্যপূর্ণ।

উত্তৰাধিকাৰ

অভাউসাৰ গুৰুত্ব দুই স্তৰত ধৰা যায়। প্ৰথমতে, সংগঠনটোৱে অসমীয়া ভাষা-সাহিত্যক উন্নত কৰিবলৈ উদ্দেশ্যসমূহ সুসংগঠিত ৰূপত স্থিৰ কৰিছিল—পুথি-সংগ্ৰহ, শুদ্ধ বানান-ব্যাকৰণ, অনুবাদ, বুৰঞ্জী ৰচনা, শিক্ষা-ভাষা আদিৰ সমন্বয়ে এক বিস্তৃত কাৰ্যসূচী গঢ়ি তুলিছিল। দ্বিতীয়তে, এই ধৰণৰ সংগঠিত প্ৰচেষ্টাই পৰৱৰ্তী সময়ত অসম সাহিত্য সভাৰ দৰে বৃহত্তৰ মঞ্চৰ বাবে বৌদ্ধিক আৰু সাংগঠনিক ভিত্তি তৈয়াৰ কৰাৰ দিশে সহায় কৰিছিল বুলি ইয়াক পূৰ্বৱৰ্তী পৰ্যায় ৰূপে গণ্য কৰা হয়।

আৰু চাওক

• অসমীয়া ভাষা
• অসমীয়া সাহিত্য
• অসম সাহিত্য সভা
• শিৱৰাম শৰ্মা বৰদলৈ
• জোনাকী (আলোচনী)
• অৰুণোদই
• বাণ ৰঙ্গমঞ্চ
• জাতীয়তাবাদ
• সংস্কৃত ভাষা
• বেণুধৰ ৰাজখোৱা
• হেমচন্দ্ৰ গোস্বামী
• কনকলাল বৰুৱা
• লক্ষ্মীনাথ বেজবৰুৱা