পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱা

পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱা (১৯ আগষ্ট ১৯০৪–৭ জুন ১৯৬৪) অসমৰ এগৰাকী সাহিত্যিক, গীতিকাৰ, কবি, নাট্যকাৰ আৰু চলচ্চিত্ৰ-নিৰ্মাতা। গীতিকবি ৰূপে তেওঁ বিশেষ পৰিচিত হৈছিল, আৰু চলচ্চিত্ৰ-চৰ্চাতো তেওঁ সৃষ্টিশীলভাৱে জড়িত আছিল। অসমীয়া ভাষাৰ চতুৰ্থখন চলচ্চিত্ৰ ৰূপহী (১৯৪০) নিৰ্মাণ, পৰিচালনা, চিত্ৰনাট্য-প্ৰস্তুতি, গীত-ৰচনা আৰু সুৰ-সংযোজনৰ দৰে বহু দিশ একেলগে সামৰি লোৱাৰ বাবে তেওঁক অসমীয়া সাংস্কৃতিক-ইতিহাসৰ এক উল্লেখযোগ্য বহুমুখী প্ৰতিভা হিচাপে মূল্যায়ন কৰা হয়।

জীৱনৰ ৰূপৰেখা

পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱাৰ জন্ম ১৯০৪ চনৰ ১৯ আগষ্টত শিৱসাগৰত, তেতিয়াৰ অসমত (বৰ্তমান শিৱসাগৰ জিলা)। তেওঁৰ জীৱনসংগী আছিল পদ্মা কুমাৰী। শিল্প-সাহিত্যৰ সমান্তৰাল আগ্ৰহে তেওঁৰ শৈশৱ-কৈশোৰ কালতেই দিশ নিৰ্ণয় কৰিছিল; ছাত্ৰাৱস্থাতেই তেওঁ সৃষ্টিশীল লেখা-চৰ্চাত সক্ৰিয় আছিল আৰু হাতেলিখা আলোচনী প্ৰকাশলৈ আগবাঢ়িছিল।

১৯৬৪ চনত দুবাৰকৈ ৰক্তচাপজনিত সমস্যাত ভোগাৰ পাছত তেওঁ ৭ জুনত মৃত্যুবৰণ কৰে।

সাহিত্য-চৰ্চা আৰু গীতিকবি হিচাপে পৰিচয়

পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱা মূলত গীতৰ ভাষা, ভাব আৰু সুৰ-অনুভূতিৰ মাধুৰ্যৰে জনমানসত পৰিচিত হৈছিল। তেওঁৰ গীতত বাটৰুৱাৰ আকুলতা, হেৰুৱা-প্ৰাপ্তিৰ মানৱীয় টান, আৰু সহজ অথচ গভীৰ চিত্ৰকল্প ধ্বনিত হয়। এই গীতিকবিসুলভ অভিব্যক্তিয়ে তেওঁক সাহিত্যিক পৰিমণ্ডলতো পৃথক স্থান দিছিল।

ছাত্ৰাৱস্থাত তেওঁ ‘থুপিতৰা’ নাম দি এখন হাতেলিখা আলোচনী উলিয়াইছিল। ‘থুপিতৰা’ বন্ধ হোৱাৰ পাছত সৰু ভায়েক মোক্ষদা প্ৰসাদৰ সম্পাদনাত ‘ঘৰ-জেউতি’ প্ৰকাশ পায়—এই দুই উদ্যোগে তেওঁৰ আৰম্ভণিৰ সাহিত্যিক অনুশীলন আৰু সম্পাদকীয় মানসিকতা প্ৰকাশ কৰে।

চলচ্চিত্ৰ-অৱদান

‘জয়মতী’ৰ প্ৰস্তাৱ আৰু তাৰ পটভূমি

অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ পথিকৃৎ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালায়ে পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱাৰ সংবেদনশীল অভিনয়-প্ৰতিভা উপলব্ধি কৰিছিল বুলি উল্লেখ কৰা হয়। সেইসূত্ৰে জ্যোতিপ্ৰসাদে নিজৰ পৰিচালিত প্ৰথমখন অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ জয়মতীত অভিনয়ৰ বাবে তেওঁক আমন্ত্ৰণ জনাইছিল। কিন্তু সেই সময়ত ককাইদেৱেক ভগৱতীপ্ৰসাদৰ অকাল বিয়োগে তেওঁক গভীৰ শোকত নিমজ্জিত কৰাত এই আমন্ত্ৰণ তেওঁ গ্ৰহণ নকৰিলে বুলি উৎস-তথ্যত পোৱা যায়।

‘ৰূপহী’ (১৯৪০): এক বহুমুখী সৃজন-প্ৰয়াস

১৯৪০ চনত পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱাই ৰূপহী চলচ্চিত্ৰ নিৰ্মাণ কৰে। এইখন অসমীয়া ভাষাৰ চতুৰ্থখন ছবি হিচাপে উল্লেখিত। ‘ৰূপহী’ কমলেশ্বৰ চলিহাৰ ‘সাধু’ৰ আধাৰত নিৰ্মিত, আৰু ইয়াৰ প্ৰযোজনা, চিত্ৰনাট্য, গীত, সুৰ আৰু পৰিচালনা—এই সকলো ক্ষেত্ৰতেই পাৰ্ৱতি প্ৰসাদে মুখ্য দায়িত্ব পালন কৰিছিল। তেওঁ নিজে ছবিখনত অভিনয়ো কৰে।

ছবিখন সাতোটা গীতেৰে সজোৱা হৈছিল, আৰু সকলো গীত তেওঁ নিজেই লিখিছিল। ইয়াৰে এটা গীতত তেওঁ কণ্ঠদান কৰিছিল—

• “হাতৰ হেৰুৱা ধন বাটত হেৰা পায়/ বাট পাহৰা বাটৰুৱা ঘৰ বিচাৰি যায়”

উৎস অনুসাৰে, কেমেৰাৰ কামত খুঁত ৰৈ যোৱাৰ বাবে ‘ৰূপহী’ সফলতাৰ মুখ নেদেখিলে; তথাপি অসমীয়া চলচ্চিত্ৰ-ইতিহাসত এই উদ্যোগৰ মূল্য ঐতিহাসিক আৰু সাংস্কৃতিক—কাৰণ ই একে সময়তে গীতিকবি, চিত্ৰনাট্যকাৰ, সুৰকাৰ, পৰিচালক আৰু অভিনেতা হিচাপে এক ব্যক্তিৰ সমল-সমন্বিত প্ৰয়াসৰ উদাহৰণ।

মঞ্চ-অভিনয় আৰু নৃত্য-প্ৰয়োগ

পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱাই কেৱল লেখা বা চলচ্চিত্ৰতে সীমাবদ্ধ নথকি মঞ্চ-অভিনয় আৰু নৃত্য-অনুশীলনতো গুৰুত্ব দিছিল। তেওঁ শোণিত কুঁৱৰী নাটত চিত্ৰলেখাৰ চৰিত্ৰত অভিনয় কৰোঁতে নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰিছিল বুলি তথ্য পোৱা যায়। তেওঁৰ নৃত্য-চিন্তা আৰু মঞ্চ-উপস্থাপনে সত্ৰীয়া নৃত্যৰ পৰা আদৰ্শ গ্ৰহণ কৰিছিল, বিশেষকৈ সৃষ্টিমূলক নাচৰ ক্ষেত্ৰত।

আনন্দ চন্দ্ৰ বৰুৱালৈ লিখা এখন চিঠিত তেওঁ উল্লেখ কৰিছে যে কলেজৰ পৰা আহি ১৯২৮ চনত শ্বিলংৰ আছাম ক্লাৱত তেওঁ “প্ৰাচ্য নৃত্য” ৰূপে লাস্য আৰু তাণ্ডৱ নাচি বিশেষ খ্যাতি অৰ্জন কৰিছিল। আনহাতে, অতুল চন্দ্ৰ হাজৰিকাদেৱে ১৯২৬ চনত সত্ৰীয়াৰ আৰ্হিত “প্ৰাচ্য নৃত্য”, নিজৰী নাচ (লাস্য) আৰু সৃষ্টি নাচ (তাণ্ডৱ) প্ৰৱৰ্তনৰ জৰিয়তে অসমীয়া নৃত্য-জগতত নতুন ধাৰা সৃষ্টি কৰা বুলি তেওঁৰ বিষয়ে লিখিছে। এই প্ৰসংগত ‘চতাই পৰেবতৰ নাগিনী ছোৱালী’ নাচটোক জ্যোতিপ্ৰসাদৰ ‘পদুমকলি’ নাচৰ সমপৰ্যায়ৰ বুলিও তুলনা কৰা হৈছে।

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে তেওঁৰ শিল্পীসত্তা কাব্য-গীত-নাট্যৰ পৰা নৃত্য-প্ৰয়োগলৈকে বিস্তৃত আছিল; আৰু এই সমগ্ৰতা অসমীয়া আধুনিক সংস্কৃতি গঢ়াত সহায়ক হৈছে।

সাংস্কৃতিক নেতৃত্ব আৰু স্বীকৃতি

পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱাই ১৯৬১ চনত অসম সাহিত্য সভাৰ গোৱালপাৰাত অনুষ্ঠিত সংগীত সন্মিলনৰ সভাপতি পদ অলংকৃত কৰিছিল। এই দায়িত্বই তেওঁক কেৱল স্ৰষ্টা নহয়, সংগীত-সাংস্কৃতিক সংগঠনৰ নেতৃত্ব-শক্তিৰূপেও প্রতিষ্ঠা কৰে।

শাৰীৰিক গঠনৰ দিশত তেওঁ খীণ-মিন আছিল বাবে ‘লেৰেলি ডেকা বৰুৱা’ নামেও পৰিচিত হৈছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়—ই জনমানসত থকা লোকধাৰণাৰ এক সৰু দিশ।

তাৎপৰ্য

পাৰ্ৱতি প্ৰসাদ বৰুৱাৰ গুৰুত্ব মূলত তিনিটা স্তৰত বুজিব পাৰি। প্ৰথমত, গীতিকবি হিচাপে তেওঁ অসমীয়া গীত-ভাষাৰ কাব্যিক কোমলতা আৰু মানৱীয় অনুভৱৰ সহজ প্ৰকাশক শক্তিশালী কৰিলে। দ্বিতীয়ত, ৰূপহীৰ জৰিয়তে অসমীয়া চলচ্চিত্ৰৰ আৰম্ভণিৰ যুগত এক বহুমুখী শিল্পীসত্তাৰ উদাহৰণ সৃষ্টি কৰিলে—য’ত একেজন ব্যক্তিয়ে কাহিনীভিত্তি, চিত্ৰনাট্য, গীত, সুৰ, পৰিচালনা আৰু অভিনয় একেলগে বহন কৰিলে। তৃতীয়ত, সত্ৰীয়া নৃত্যৰ আদৰ্শেৰে লাস্য-তাণ্ডৱৰ সৃষ্টিশীল ৰূপায়ণৰ আলোচনা আৰু অনুশীলনে অসমীয়া মঞ্চ-সংস্কৃতিৰ আধুনিক ৰূপ গঢ়াত সহায় কৰিলে। এইবিলাক মিলি তেওঁক অসমীয়া আধুনিক সাংস্কৃতিক জাগৰণৰ এক উল্লেখযোগ্য কণ্ঠ আৰু কৃতকাৰ্য স্ৰষ্টা কৰি তোলে।

আৰু চাওক

• ৰূপহী (চলচ্চিত্ৰ)
• জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালা
• জয়মতী (১৯৩৫ চলচ্চিত্ৰ)
• অসম সাহিত্য সভা
• সত্ৰীয়া নৃত্য
• শোণিত কুঁৱৰী
• শিৱসাগৰ