সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণ

সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণ অসম, ভাৰতত ১৪শ শতিকাত অসমীয়াত ৰচিত এটা কাব্য-ধাৰাৰ ৰামায়ণ-অনুবাদ। ই মূলত বাল্মীকিৰ ৰামায়ণৰ ওপৰত আধাৰিত; তথাপি আক্ষৰিক অনুবাদ নকৰি ভাৱানুবাদ পদ্ধতি গ্ৰহণ কৰা হৈছিল বুলি উল্লেখ পোৱা যায়। আধুনিক ভাৰতীয় ভাষাৰ ৰামায়ণসমূহৰ ধাৰাত এই ৰচনাক উল্লেখযোগ্য স্থান দিয়া হয়; এক মতে, তামিল ভাষাৰ কাম্বৰৰ ৰামায়ণৰ পিছতে ই স্থান পায়। এই কাব্য প্ৰাকশংকৰী যুগৰ ভিতৰত ধৰা হয় আৰু লিখিত অসমীয়া ভাষাৰ প্ৰাৰম্ভিক নিদৰ্শনসমূহৰ অন্যতম বুলি আলোচিত।

ৰচনা আৰু পৃষ্ঠভূমি

এই গ্ৰন্থৰ ৰচয়িতা মাধৱ কন্দলী (মাধৱ কন্দলীয়)। উৎস অনুসৰি মাধৱ কন্দলী ভৌম-পালবংশীয় ক্ষত্ৰিয় ৰজা মহামাণিক্যৰ ৰাজসভাৰ কবি আছিল। মহামাণিক্যক কাব্যত “শ্ৰীমহা মাণিক্য” বুলিও উল্লেখ কৰা হৈছে। (বিতৰ্কিত) মহামাণিক্যৰ ৰাজত্বকাল আনুমানিক ১৩৩০–১৩৭০ বুলি কিছুমান উল্লেখত দেখা যায়।

কথিত আছে যে ৰজা মহামাণিক্যৰ ৰাজ অনুগ্ৰহ বা অনুৰোধত বাল্মীকিৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ অনুবাদ কৰা হয়। কাব্যত বৰাহী ৰজাৰ অনুৰোধৰ কথাও উল্লেখ হোৱা বুলি উৎসে জানিবলৈ দিয়ে। এই অসমীয়া অনুবাদ “সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণ” নামেই পৰিচিত।

উত্তৰ ভাৰতৰ প্ৰেক্ষাপটত বাল্মীকিৰ ৰামায়ণ অসমীয়ালৈ এই অনুবাদক “প্ৰথম” বুলি দাবী কৰা হৈছে—এই ধৰণৰ দাবীক সাধাৰণতে উৎস-নির্ভৰ বক্তব্য হিচাপে ধৰা হয়।

ভাষা, ধাৰা আৰু কাব্যৰীতি

সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণ অসমীয়াত ৰচিত কাব্য। মাধৱ কন্দলীয়ে নিজে এই গ্ৰন্থ “পদবন্ধ” ৰূপে নিবন্ধ কৰা বুলি দাবী কৰা হৈছে। কাব্যত বিভিন্ন ছন্দৰ ব্যৱহাৰ লক্ষ্য কৰা যায়; উল্লেখিত ছন্দসমূহ—

• পদ/পয়াৰ
• ঝুমুৰা
• দুলৰি
• ছবি

ভাৱানুবাদৰ ফলত কাহিনীৰ মূল কাঠামো বাল্মীকিৰ ৰচনাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰশীল থাকিলেও, ভাষা-প্ৰকাশ আৰু বৰ্ণনাত অসমীয়াৰ নিজস্বতা দৃশ্যমান বুলি ধৰা হয়। কাব্যত অসমীয়া চহা জীৱনৰ প্ৰভাৱ বা ছাপ দেখা যায় বুলি উল্লেখ আছে; তদুপৰি বাদ্যযন্ত্ৰ, ফল-ফুল, গছ-লতিকা, পশু-পক্ষী আদি উপাদানৰ বৰ্ণনা পোৱা যায়।

বিষয়বস্তু আৰু চৰিত্ৰ-উপস্থাপন

এই কাব্যৰ এটা উল্লেখযোগ্য বৈশিষ্ট্য হিচাপে ৰাম, সীতা আদি চৰিত্ৰক অতি-মানৱ (অলৌকিক) ৰূপত অতিৰঞ্জিত নকৰি মানৱী ৰূপত উপস্থাপন কৰাৰ কথা উল্লেখ কৰা হয়। পৌৰাণিক চৰিত্ৰসমূহত অতিশয় নায়কত্ব আৰোপ নকৰা, আৰু কিছুমান পৰিস্থিতিত মানৱীয় দুৰ্বলতা দেখুওৱা—এই দিশসমূহকো বৈশিষ্ট্য হিচাপে চিহ্নিত কৰা হৈছে।

উৎসত বাল্মীকিৰ ৰামায়ণত ৰামক অতি-মানৱ ৰূপত নেদেখুৱাৰ কথাও উল্লেখ আছে, আৰু এক মতে পাছলৈ বাল্মীকিৰ কাহিনীত ৰামৰ অলৌকিকতা সংযোজিত হয়। মাধৱ কন্দলীয়ে নিজে এই গ্ৰন্থ ধৰ্মীয় উদ্দেশ্যত নৰচাৰ কথা উল্লেখ কৰিছে বুলি জনা যায়।

পাঠ-সংৰক্ষণ আৰু কাণ্ড-সম্পৰ্কীয় কাহিনী

কালক্ৰমত এই ৰামায়ণৰ দুটা কাণ্ড হেৰাই যোৱাৰ কথা কোৱা হৈছে। সেই হেৰোৱা অংশ দুটা পাছলৈ শ্ৰীমন্ত শঙ্কৰদেৱ আৰু মাধৱদেৱে সংস্কৃতৰ পৰা অনুবাদ কৰি জোৰা দিয়ে বুলি জনশ্ৰুতি/উৎসকথা আছে। “গুৰু-চৰিত” নামৰ উৎসত এই সংৰক্ষণ সম্পৰ্কে এটা কাহিনী পোৱা যায় বুলি উল্লেখ।

(বিতৰ্কিত) কিছুমান কাহিনীত অনন্ত কন্দলীয়ে ভক্তিৰস-আধাৰত নতুন অনুবাদ কৰি মাধৱ কন্দলীৰ গ্ৰন্থ লুপ্ত কৰিব খুজিছিল বুলি কোৱা হয়। (বিতৰ্কিত) একে ধাৰণাৰ সৈতে সংযুক্ত এটা কাহিনীত মাধৱ কন্দলীয়ে সপোনত শঙ্কৰদেৱক দেখা দি সংৰক্ষণৰ অনুৰোধ জনায় বুলি উল্লেখ আছে। (বিতৰ্কিত) কাহিনী মতে শঙ্কৰদেৱে মাধৱদেৱক আদিকাণ্ড লিখিবলৈ দি নিজে উত্তৰাকাণ্ড ৰচনা কৰে বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে মাধৱ কন্দলীয়ে আদিকাণ্ড/উত্তৰাকাণ্ড আগতে লিখিছিল নে নাই—ইয়াৰ কোনো প্ৰমাণ নাই বুলি উল্লেখ পোৱা যায়।

(বিতৰ্কিত) সেই সময়ত মাধৱ কন্দলীৰ ৰাজধানী শিৱসাগৰত আছিল বুলি কিছুমান উৎসত দাবী কৰা হৈছে।

প্ৰভাৱ আৰু তুলনামূলক উল্লেখ

সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণক প্রাকশংকৰী যুগৰ ৰচনা হিচাপে ধৰা হয় আৰু অসমীয়া লিখিত সাহিত্যৰ আদি ধাৰাৰ সৈতে ইয়াৰ যোগ আছে। শঙ্কৰদেৱ এই ৰামায়ণৰ পৰা প্ৰভাৱিত হৈছিল বুলি তেওঁক আৰোপিত উদ্ধৃতিৰে উল্লেখ কৰা হৈছে; এনে উল্লেখসমূহ সাধাৰণতে পৰম্পৰা-ভিত্তিক কথন হিচাপে বিবেচিত।

কালানুক্ৰমৰ তুলনাত মাধৱ কন্দলীৰ প্ৰায় ১০০ বছৰ পাছত, ১৫শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধত কৃত্তিবাসী ৰামায়ণ ৰচিত হয় বুলি উল্লেখ আছে। পুনৰ ১৬শ শতিকাৰ অষ্টম দশকত তুলসীদাসে ৰামচৰিতমানস ৰচনা কৰে বুলি জনা যায়।

পাঠ-ইতিহাসৰ ক্ষেত্ৰত ১৬শ শতিকাত অনন্ত কন্দলী আৰু “কিছুমান” লোকৰ পদ এই গ্ৰন্থত যোগ হোৱা বুলি উল্লেখ আছে। লগতে এই গ্ৰন্থৰ আধাৰত পিছলৈ কাৰ্বি ভাষাত এখন ৰামায়ণ ৰচনা কৰা হৈছিল বুলি জনা যায়।

উত্তৰাধিকাৰ

সপ্তকাণ্ড ৰামায়ণক অসমীয়াত ৰামায়ণ-আখ্যানৰ প্ৰাচীন অনুবাদ-প্ৰচেষ্টাসমূহৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰা হয়। ভাৱানুবাদ, বিভিন্ন ছন্দ-প্ৰয়োগ, আৰু চৰিত্ৰসমূহৰ মানৱী উপস্থাপন—এই দিশসমূহে একে সময়তে সাহিত্য-ইতিহাস আৰু ভাষা-ইতিহাস, উভয় ক্ষেত্ৰতে ইয়াক আলোচ্য কৰি তোলে।

আৰু চাওক

• অসমীয়া ভাষা
• ৰামায়ণ
• বাল্মীকি
• ৰাম
• সীতা
• মাধৱদেৱ
• কৃত্তিবাসী ৰামায়ণ
• তুলসীদাস
• ৰামচৰিতমানস
• শিৱসাগৰ
• ভাৰত