মুণ্ডু

ৰ তৈলচিত্ৰ]]

মুণ্ডু (মালয়ালম ভাষা: മുണ്ട, IPA: muɳɖɯ̽) হৈছে ভাৰতৰ কেৰালা, তামিলনাডু, লাক্ষাদ্বীপ দ্বীপপুঞ্জ আৰু ভাৰত মহাসাগৰৰ দ্বীপৰাষ্ট্ৰ মালদ্বীপত কঁকালত পৰিধান কৰা এক পৰম্পৰাগত বস্ত্ৰ। ই ধুতি আৰু লুঙীৰ দৰে চাৰং জাতীয় পোছাকৰ সৈতে ওচৰৰ সম্পৰ্কীয়। ইয়াক সাধাৰণতে সূতাৰে বোৱা হয় আৰু ই বগা বা ক্ৰীম ৰঙৰ হয়। কপাহখিনি ব্লিচ কৰা হৈছে নে নাই, তাৰ ওপৰত নিৰ্ভৰ কৰি ইয়াৰ ৰং বগা বা ক্ৰীম হয়। তাতশালত বোৱা মুণ্ডুক খদৰ মুণ্ডু বোলা হয়। ব্লিচ নকৰা কেঁচা সূতাৰ মুণ্ডুক নেৰিয়াটু বুলি কোৱা হয়। আধুনিক যুগত দুই প্ৰকাৰৰ মুণ্ডু প্ৰচলিত— একক আৰু দুগুণ বা ভাঁজ কৰা। এটা একক মুণ্ডু কঁকালত মাত্ৰ এবাৰহে মেৰিয়াই লোৱা হয়, আনহাতে দুগুণ মুণ্ডুটো পিন্ধাৰ আগতে দীঘলে আধা ভাঁজ কৰি লোৱা হয়। ব্যৱহাৰ কৰাৰ আগতে সাধাৰণতে মুণ্ডুত মাৰ (starch) দিয়া হয়।

পুৰুষ

এটা মুণ্ডুৰ পাৰিৰ ওচৰত সাধাৰণতে তুলনামূলকভাৱে ডাঠ কাপোৰেৰে বোৱা এডাল ৰেখা বা আঁচ থাকে, যাক কৰা বুলি কোৱা হয়। এই কৰা অংশটো বিভিন্ন ৰঙৰ আৰু বিভিন্ন আকাৰৰ হ’ব পাৰে। ইয়াৰ উপৰিও দুটা ৰঙৰ আৰু অলংকাৰযুক্ত কৰা (মুণ্ডুৰ শেষৰ ফালে থকা এটা ৰঙীন পটি) দেখা পোৱা যায়।^১ অধিক আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানৰ বাবে (যেনে বিবাহ), মুণ্ডুত সোণালী সূতাৰ এম্ব্ৰয়ডাৰী বা গুণাৰ কাম কৰা থাকে, যাক কাছাভু বুলি জনা যায়। পৰিধানকাৰীয়ে মুণ্ডুৰ মূৰটো সাৱধানে ভাঁজ কৰি 'কৰা' অংশটো স্পষ্টকৈ প্ৰদৰ্শন কৰে।

মুণ্ডু কেনেকৈ পিন্ধা হয়, তাক কিছুমান অলিখিত নিয়ম বা শিষ্টাচাৰে নিয়ন্ত্ৰণ কৰে। ইছলাম ধৰ্মাৱলম্বী পুৰুষসকলে মুণ্ডুটো সোঁফালে মুখ কৰি (কৰা অংশ সোঁফালে ৰাখি) পিন্ধিব লাগে আৰু খ্ৰীষ্টধৰ্ম বা নাস্তিক পুৰুষসকলে কৰা অংশটো মাজত ৰাখি পিন্ধিব লাগে। হিন্দু সংস্কৃতিত মুণ্ডু পৰিধান কৰাটো বাধ্যতামূলক, বিশেষকৈ যেতিয়া হিন্দু পুৰুষসকলে কোনো দেৱীৰ মন্দিৰত প্ৰৱেশ কৰে। লগতে, মুছলমান পুৰুষসকলে বিভিন্ন ৰঙৰ কৰা থকা মুণ্ডু পিন্ধিবলৈ পচন্দ কৰে, আনহাতে হিন্দু পুৰুষৰ বাবে সোণালী কৰা থকা মুণ্ডু পিন্ধাটো এক প্ৰকাৰ বাধ্যতামূলক।

মেলমুণ্ডু হৈছে শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশত পিন্ধা এক বস্ত্ৰ, যিটো মহিলাসকলে পিন্ধা নেৰিয়াটু বা তুণ্ডুৰ দৰেই হয়। মুণ্ডু আৰু মেলমুণ্ডু হৈছে পুৰুষে পিন্ধা পৰম্পৰাগত মালায়ালী সাজ-পোছাকৰ অংশ।

দক্ষিণ ভাৰতীয় সংস্কৃতিত পশ্চিমীয়া সাজ-পোছাকৰ যথেষ্ট প্ৰভাৱ থকাৰ পিছতো কেৰালাৰ হিন্দু পৰম্পৰাগত অনুষ্ঠানসমূহত (দক্ষিণ ভাৰতৰ অন্যান্য ৰাজ্যৰ কিছুমান হিন্দু জাতৰ মাজতো) পুৰুষৰ বাবে মুণ্ডু পিন্ধাটো বাধ্যতামূলক। হিন্দু বিবাহৰ বাবে পুৰুষে ছাৰ্ট বা মেল মুণ্ডুৰ সৈতে মুণ্ডু পিন্ধিব লাগে।

কেৰালাৰ ব্ৰাহ্মণসকলে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ সময়ত উত্তৰীয়মৰ সৈতে মুণ্ডু পৰিধান কৰে।

পুৰুষসকলে মন্দিৰ দৰ্শন কৰাৰ সময়ত আৰু ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানত অংশগ্ৰহণ কৰাৰ সময়ত মুণ্ডু পিন্ধাটো উপযুক্ত বুলি গণ্য কৰা হয়, যদিও সকলো স্থানতে ই বাধ্যতামূলক নহয়। অৱশ্যে কেৰালাৰ কিছুমান বিখ্যাত মন্দিৰ যেনে গুৰুভায়ুৰ মন্দিৰ, পদ্মনাভস্বামী মন্দিৰ আদিত দৰ্শন কৰিবলৈ পুৰুষৰ বাবে মুণ্ডু আৰু মেল মুণ্ডু পিন্ধাটো বাধ্যতামূলক। ভক্তসকলৰ সুবিধাৰ বাবে মন্দিৰ কৰ্তৃপক্ষই মন্দিৰ প্ৰাংগণতে এইবোৰ ভাড়াতো উপলব্ধ কৰিব পাৰে।

মহিলা

মহিলাসকলে সাধাৰণতে ইয়াৰ এটা ৰূপান্তৰ ব্যৱহাৰ কৰে, যাক মুণ্ডুম নেৰিয়াটুম বুলি কোৱা হয়। মুণ্ডুম নেৰিয়াটুম হৈছে দুটা মুণ্ডুৰ এটা যোৰ, য’ত দুয়োটাৰে কৰা মিলাই থকা হয়। এই যোৰাটোত পুৰুষে পিন্ধা পোছাকৰ দৰেই শৰীৰৰ তলৰ অংশত পিন্ধা এটুকুৰা কাপোৰ থাকে। শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশত ব্লাউজৰ সৈতে পিন্ধা দ্বিতীয়খন মুণ্ডু কঁকাল আৰু শৰীৰৰ ওপৰৰ অংশত এবাৰ মেৰিয়াই বাওঁ কান্ধৰ পৰা তললৈ ওলমাই দিয়া হয়, যিখন দেখাত এখন শাৰীৰ দৰে লাগে। ইয়াক প্ৰায়ে ছেট-মুণ্ডু বুলিও কোৱা হয়। ইয়াক সাধাৰণতে উৎসৱ-পাৰ্বন বা বিশেষ অনুষ্ঠানৰ সময়ত পৰিধান কৰা হয়।

আন এক ৰূপান্তৰ হৈছে চাট্টায়ুম মুণ্ডুম, যিটো চিৰিয়ান খ্ৰীষ্টান (নাছৰাণী) মহিলাসকলে পৰিধান কৰে। চাট্টায়ুম মুণ্ডুম হৈছে দুটুকুৰা কাপোৰেৰে গঠিত এক পৰম্পৰাগত সাজ-পোছাক, য’ত চাট্টা (এক প্ৰকাৰৰ ব্লাউজ) আৰু মুণ্ডু থাকে। পৰম্পৰাগতভাৱে এই দুয়োখন পোছাকৰে ৰং বগা হয়। বৰ্তমান যুগত মাৰ্গমকালী নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা শিল্পীসকলক প্ৰায়ে এই সাজ-পোছাক পৰিহিত অৱস্থাত দেখা যায়।

ভেষ্টি হৈছে এটুকুৰা সৰু কাপোৰ (যিটো সাধাৰণতে কান্ধত লোৱা হয়), যিটো কেৰালাৰ মালায়ালীসকলৰ মাজত আনুষ্ঠানিক অনুষ্ঠানত মুণ্ডুৰ সৈতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

কেৰালাৰ লুঙী

কেৰালাত লুঙীক কাইলি বা কাইলি মুণ্ডু বুলিও কোৱা হয় আৰু ইয়াক পুৰুষ-মহিলা দুয়োৱেই পৰিধান কৰে। শ্ৰমিকসকলে কাম কৰাৰ সময়ত লুঙী পিন্ধিবলৈ পচন্দ কৰে। কেৰালাৰ বেছিভাগ পুৰুষে লুঙীক ঘৰুৱা বা নৈমিত্তিক পোছাক হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে, কিয়নো ই পিন্ধিবলৈ অতি আৰামদায়ক। লুঙীবোৰ সাধাৰণতে ৰঙীন আৰু বিভিন্ন নক্সা বা ডিজাইনৰ হয়। বিবাহ বা অন্যান্য ধৰ্মীয় অনুষ্ঠানৰ দৰে বিশেষ উপলক্ষ্যত এইবোৰ পিন্ধা নহয়। পুৰুষসকলে সাধাৰণতে গেৰুৱা ৰঙৰ লুঙী (কাভি মুণ্ডু)ও পৰিধান কৰা দেখা যায়।

আৰু চাওক

• ধুতি
• মুণ্ডুম নেৰিয়াতুম
• ছাৰং