ভাৰতীয় বেংক ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান

ভাৰতীয় বেংক ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বা ইণ্ডিয়ান ইনষ্টিটিউট অৱ বেংক মেনেজমেণ্ট (Indian Institute of Bank Management) অসম গুৱাহাটীত অৱস্থিত এখন স্বায়ত্তশাসিত শৈক্ষিক গৱেষণা, প্ৰশিক্ষণ তথা বেংকিং পৰামৰ্শদাতা প্ৰতিষ্ঠান।^১ পূৰ্বতে এই প্ৰতিষ্ঠানখন উত্তৰ পূৰ্বাঞ্চল বেংক ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান বা নৰ্থ ইষ্টাৰ্ণ ইনষ্টিটিউট অৱ বেংক মেনেজমেণ্ট নামেৰে জনাজাত আছিল। ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক, ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়ন বেংক, ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক, ইউকো বেংক, চেণ্ট্ৰেল বেংক অফ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিয়ান বেংক, ইউনিয়ন বেংক অফ ইণ্ডিয়া আৰু পঞ্জাৱ নেচনেল বেংকৰ পৃষ্ঠপোষকতাত এই প্ৰতিষ্ঠানখন গঢ় লৈ উঠিছে। ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ উপ-গভৰ্নৰ ড০ এম. ডি. পাত্ৰ বৰ্তমান প্ৰতিষ্ঠানখনৰ পৰিচালনা পৰিষদৰ অধ্যক্ষ।^২

বৰ্ণনা

১৯৮০ চনত ভাৰতীয় বেংক ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান গুৱাহাটীত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। বেংক ব্যৱস্থাপনাৰ ক্ষেত্ৰত সৰ্বভাৰতীয় দৃষ্টিভংগী আৰু উত্তৰ-পূব অঞ্চলৰ প্ৰতি বিশেষ গুৰুত্বৰ সৈতে ইয়াক প্ৰতিষ্ঠা কৰা হৈছিল। প্ৰতিষ্ঠানটোৱে বেংকৰ কৰ্মীসকলক উচ্চমানৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰে, বিভিন্ন বেংকৰ নতুনকৈ নিযুক্তি পোৱা বিষয়া আৰু কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে কোম্পানীত প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে, গৱেষণা অধ্যয়নক প্ৰসাৰিত কৰে আৰু বেংক, বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান আৰু ৰাজ্য চৰকাৰসমূহক পৰামৰ্শদাতা হিচাপে সেৱা প্ৰদান কৰে।

এই প্ৰতিষ্ঠান খন ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক, ৰাষ্ট্ৰীয় কৃষি আৰু গ্ৰাম্য উন্নয়ন বেংক, ভাৰতীয় ষ্টেট বেংক, ইউকো বেংক, চেণ্ট্ৰেল বেংক অফ ইণ্ডিয়া, ইণ্ডিয়ান বেংক, ইউনিয়ন বেংক অফ ইণ্ডিয়া আৰু পঞ্জাৱ নেচনেল বেংকৰ পৃষ্ঠপোষকতাত গঠিত হোৱা এক স্বায়ত্তশাসিত প্ৰতিষ্ঠান। ইয়াৰ পৰিচালনা পৰিষদত বেংকিং ব্যৱস্থাৰ শীৰ্ষ কাৰ্যবাহী যেনে বেংকৰ চেয়াৰমেন, নাবাৰ্ড, অন্যান্য বেংকৰ পৰিচালন সঞ্চালক আৰু মুখ্য কাৰ্যবাহী বিষয়া আৰু অন্যান্য বিশেষজ্ঞসকল থাকে। ইয়াৰ পৰিচালন পৰিষদৰ অধ্যক্ষতা ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংকৰ উপ-গভৰ্নৰে কৰে।^২

শিক্ষা আৰু গৱেষণা

ভাৰতীয় বেংক ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠানটনে বেংকিং সেৱাৰ লগত জড়িত বেংকৰ কৰ্মচাৰীসকলক উচ্চমানৰ প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰে। ই বিভিন্ন বেংকৰ নতুনকৈ নিযুক্তি পোৱা বিষয়া আৰু কৰ্মচাৰীসকলৰ বাবে কোম্পানীত প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচী পৰিচালনা কৰে। বেংকিং সেৱাৰ লগত জড়িত সকলো দিশ সামৰি গৱেষণা প্ৰসাৰিত কৰা ইয়াৰ অন্যতম প্ৰধান কাম। তদুপৰি ই বেংক, বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান আৰু ৰাজ্য চৰকাৰসমূহক বেংকিং বিষয়ক পৰামৰ্শদাতা হিচাপে সেৱা প্ৰদান কৰে।^৩

প্ৰশিক্ষণ

ভাৰতীয় ৰিজাৰ্ভ বেংক আৰু অন্যান্য ৰাষ্ট্ৰীয়কৃত বেংকৰলগতে অন্যান্য বেংকিং প্ৰতিষ্ঠানৰ বিষয়া কৰ্মচাৰীৰ বাবে ইয়াত শিক্ষা আৰু গৱেষণাৰ লগতে প্ৰশিক্ষণৰ ব্যৱস্থা আছে। শৈক্ষিক শিক্ষাবৰ্ষত ই সময়ে সময়ে বিভিন্ন প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ আয়োজন কৰে।

গৱেষণা

বেংকিং অধ্যয়নৰ ওপৰত গৱেষণা, অধ্যয়ন, প্ৰভাৱ আৰু মূল্যাঙ্কন চলাবলৈ প্ৰতিষ্ঠানটোৰ আভ্যন্তৰীণ দক্ষতা আছে। বৰ্তমানৰ কাৰ্যক্ষম গৱেষণা কাৰ্যসূচীত উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ অনানুষ্ঠানিক গ্ৰাম্য বিত্তীয় বজাৰৰ ওপৰত অধ্যয়ন অন্তৰ্ভুক্ত আছে। ইয়াৰ আইআইবিএম ডিজেষ্ট নামৰ মাহেকীয়া গৱেষণা-পত্ৰিকা আছে।

পৰামৰ্শদাতা কাৰ্য্যকলাপ

• মেঘালয় সমবায় এপেক্স বেংকৰ বাবে পাৰফৰমেন্স মেনেজমেণ্ট চিষ্টেমৰ এইচ আৰ মেনুৱেল ডিজাইন কৰা: প্ৰতিষ্ঠানটোৱে কৰ্মচাৰীৰ ব্যক্তিগত কৰ্মক্ষমতাক সাংগঠনিক লক্ষ্য আৰু উদ্দেশ্যৰ সৈতে সংযুক্ত কৰি আধুনিক পৰিৱেশন ব্যৱস্থাপনা ব্যৱস্থা আৰু এইচ আৰ মেনুৱেল ডিজাইন কৰি আছে ই ব্যক্তিসকলৰ কৰ্মক্ষমতাক পৰিমাণীকৰণযোগ্যভাৱে জুখিব, ব্যৱস্থাটোক নিৰ্দ্বিধায় আৰু স্বচ্ছ কৰি তুলিব।
• মেঘালয় সমবায় বেংকৰ জমা আৰু ঋণ সামগ্ৰীৰ বাবে ব্যৱসায়িক প্ৰক্ৰিয়া পুনৰ অভিযান্ত্ৰিকীকৰণ: এমচিএবিৰ জমা আৰু ঋণৰ সামগ্ৰীৰ সৈতে জড়িত ব্যৱসায়িক প্ৰক্ৰিয়াসমূহ পুনৰ গঠন কৰা, বেংকৰ উৎপাদনশীলতা আৰু সামগ্ৰিক সেৱাৰ মানদণ্ডৰ যথেষ্ট বৃদ্ধি উপলব্ধি কৰাৰ লক্ষ্যৰে ইয়াক আৰম্ভ কৰা হৈছে।
• বেংকৰ বাবে নিযুক্তি পৰীক্ষা: প্ৰতিষ্ঠানটোৱে উত্তৰ-পূৰ্বাঞ্চলৰ বিভিন্ন সমবায় বেংকৰ লগতে অন্যান্য সংস্থাসমূহৰ বাবেও নিযুক্তি পৰীক্ষা আৰু বিভাগীয় প্ৰচাৰ পৰীক্ষা অনুষ্ঠিত কৰাৰ কামত নিয়োজিত হৈ আছে।

ইয়াৰ উপৰিও প্ৰতিষ্ঠানটোৱে ঋণ আদায় এজেণ্টৰ বাবে কাৰ্যসূচী, বিচি এজেণ্টৰ বাবে বেচিক আৰু এডভান্স চাৰ্টিফিকেট পাঠ্যক্ৰম আদিও আগবঢ়ায়।^৪

সা-সুবিধাসমূহ

প্ৰতিষ্ঠানটোত অত্যাধুনিক শ্ৰেণীকোঠা, কনফাৰেন্স ৰুম, সুবিধা থকা হোষ্টেল আৰু পুথিভঁৰাল আদিৰ সুবিধা আছে। ডিজিটেল যুগত বেংকসমূহৰ প্ৰশিক্ষণৰ প্ৰয়োজনীয়তা পূৰণৰ বাবে প্ৰতিষ্ঠানটোত দ্ৰুতবেগী ইণ্টাৰনেট সংযোগৰ সৈতে এটা অত্যাধুনিক কম্পিউটাৰ চেণ্টাৰো আছে। এই প্ৰতিষ্ঠান ইনক্লুছিভ বেংকিং, ফাইনেন্সিং মাইক্ৰ’, ক্ষুদ্ৰ আৰু মজলীয়া উদ্যোগ, কৃষি আৰু অকৃষি খণ্ডৰ বিত্ত, শাখা ব্যৱস্থাপনা, খুচুৰা বেংকিং, চাইবাৰ সুৰক্ষা আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বিপদ আদি ক্ষেত্ৰত অৱদানৰ বাবে পৰিচিত। ক্ৰমান্বয়ে নতুন বিত্তীয় প্ৰতিষ্ঠান যেনে ফিনটেক কোম্পানী, ক্ষুদ্ৰ বিত্তীয় বেংক, এনবিএফচি আদিয়ে বেংকিং ইক' চিষ্টেমৰ অংশ হৈ পৰিছে। ভাৰতীয় বেংক ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠানে এই সত্তাসমূহৰ প্ৰয়োজনীয়তাসমূহ পূৰণ কৰাৰ লগতে ৰাজ্য আৰু কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ উভয়কে সেৱা প্ৰদান কৰাৰ দিশত কাৰ্যপন্থা হাতত লৈছে। ইয়াৰ উপৰিও ইয়াৰ গুণগত গৱেষণাৰ জৰিয়তে নিজৰ গ্ৰাহকক নীতিগত ইনপুট প্ৰদান কৰিবলৈ আৰু আলোচনা চক্ৰ আৰু কৰ্মশালা আদিৰ জৰিয়তে ইয়াক প্ৰচাৰ কৰিবলৈ চেষ্টা চলাই আহিছে।^২

অৱস্থান

ভাৰতীয় বেংক ব্যৱস্থাপনা প্ৰতিষ্ঠান অসমৰ কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ গুৱাহাটীৰ খানাপাৰাৰ জৱাহৰনগৰত অৱস্থিত। ইয়াৰ নিকটৱৰ্তী ৰেল ষ্টেচন পল্টন বজাৰত অৱস্থিত গুৱাহাটী ৰেল ষ্টেচনৰ পৰা ১০ কিলোমিটাৰ আৰু বিমান বন্দৰ লোকপ্ৰিয় গোপীনাথ বৰদলৈ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বিমানবন্দৰৰ পৰা ৩২ কিলোমিটাৰ নিলগত অৱস্থিত। ই গুৱাহাটীৰ আন্তঃৰাজ্যিক বাছ আস্থানৰ পৰা ১১ কিলোমিটাৰ দূৰত অৱস্থিত। খানাপাৰাপৰা বিভিন্ন বাছৰ সমাগমৰ বাবে আৰু নিয়মিত চিটি বাছ চলাচল কৰে বাবে ইয়াত যাতায়তৰ সু-ব্যৱস্থা আছে।