পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ

পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ (চমুকৈ "পেট্ৰিকিভকা"; Петриківський розпис) ইউক্ৰেইনৰ এটা পৰম্পৰাগত অলংকাৰিক চিত্ৰশৈলী। এই শৈলীৰ উৎপত্তি ইউক্ৰেইনৰ দিনিপ্ৰপেট্ৰ'ভস্ক অঞ্চলৰ পেট্ৰিকিভকা নামৰ গ্ৰাম্য বসতিত হৈছিল। পৰম্পৰাগতভাৱে ইয়াক ঘৰৰ দেৱাল আৰু দৈনন্দিন ব্যৱহাৰৰ ঘৰুৱা সামগ্ৰী সজাবলৈ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। এই শৈলীৰ আটাইতকৈ পুৰণি জনাজাত নিদৰ্শনসমূহ ১৮শ শতিকাৰ। বৰ্তমানো এই চিত্ৰশৈলী আধুনিক কলাৰ এক ৰূপ হিচাপে বিকশিত হৈ আছে।

এই লোককলাৰ শৈলীৰ মুখ্য বৈশিষ্ট্য হৈছে ফুলৰ নক্সা, বিশেষ ধৰণৰ তুলিকাৰ ব্যৱহাৰ আৰু পৰম্পৰাগতভাৱে বগা পটভূমি। অৱশ্যে বৰ্তমানৰ শিল্পীসকলে ক'লা, সেউজীয়া, ৰঙা বা নীলা পটভূমিতো চিত্ৰ অংকন কৰে।

২০১২ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ে পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰক ইউক্ৰেইনৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ উপাদানসমূহৰ তালিকাৰ অন্তৰ্ভুক্ত কৰে। ২০১৩ চনত ইয়াক ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ তালিকাৰ মানৱতাৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়।^১ পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ ইউক্ৰেইনৰ জনপ্ৰিয় সংস্কৃতিৰ এটা "ব্ৰেণ্ড" হৈ পৰিছে। পেট্ৰিকিভকা গাঁৱৰ শিল্পীসকলৰ মালিকানাধীন "পেট্ৰিকিভকা" নামৰ এটা বাণিজ্যিক চিহ্নো সৃষ্টি কৰা হৈছে।

ইতিহাস

প্ৰাৰম্ভিক ইতিহাস

পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ উৎপত্তি গাঁৱৰ ঘৰসমূহৰ দেৱালত কৰা অলংকাৰিক চিত্ৰৰপৰা হৈছিল বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। ইউক্ৰেইনৰ বহু অঞ্চলত ঘৰৰ দেৱালত চিত্ৰ অংকন কৰাৰ পৰম্পৰা আছিল আৰু প্ৰতিটো অঞ্চলৰ নিজা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ শৈলী আছিল।^২ সাধাৰণতে বছৰত এবাৰ বা দুবাৰ এই চিত্ৰসমূহ পুনৰ অংকন কৰা হৈছিল। দেৱালৰ চিত্ৰৰ উপৰি কাঠ আৰু অন্যান্য সামগ্ৰীৰে নিৰ্মিত ঘৰুৱা সামগ্ৰীও সজোৱা হৈছিল। ইয়াৰ ভিতৰত বাকচ, বিশেষকৈ বিয়াৰ বাকচ, উল্লেখযোগ্য আছিল। পিছলৈ "মাল'ভকি" (мальовки) নামৰ এক পৰম্পৰাৰ সৃষ্টি হয়। এই পৰম্পৰাত কোনো শিল্পীয়ে কাগজত আগতীয়াকৈ চিত্ৰ অংকন কৰি থৈছিল আৰু সেই চিত্ৰ ব্যৱহাৰ কৰি শিল্পীগৰাকী নিজে উপস্থিত নোহোৱাকৈ ঘৰৰ দেৱাল সজাব পৰা গৈছিল। দিনিপ্ৰ অঞ্চলৰ ১৮শ শতিকাৰ কিছুমান ধৰ্মীয় আইকনতো ফুলৰ অলংকাৰ দেখা যায়। এইবোৰক আধুনিক পেট্ৰিকিভকা শৈলীৰ পূৰ্বসূৰী হিচাপে গণ্য কৰিব পাৰি।^৩

ফুলৰ অলংকাৰ থকা ইউক্ৰেইনৰ আটাইতকৈ পুৰণি দেৱালৰ চিত্ৰসমূহ ১৯শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধ আৰু ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ বুলি জনা যায়। এই চিত্ৰসমূহ দিনিপ্ৰপেট্ৰ'ভস্ক অঞ্চল, স্লোবোডা ইউক্ৰেইন, পডিলিয়া আৰু উমান অঞ্চলত পোৱা গৈছে।^৪ এইবোৰৰ পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰশৈলীৰ সৈতে সম্পৰ্ক বা একে উৎস থাকিব পাৰে বুলি ধাৰণা কৰা হয়।^৪

দিনিপ্ৰপেট্ৰ'ভস্ক অঞ্চলৰ বহু গাঁৱত দেৱাল আৰু কাগজত অলংকাৰিক চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছিল। কিন্তু পেট্ৰিকিভকা গাঁৱত এই পৰম্পৰা আটাইতকৈ বেছি প্ৰচলিত আৰু উন্নত হৈছিল। এই গাঁৱৰ নামেৰেই চিত্ৰশৈলীটোৰ নাম পেট্ৰিকিভকা হৈছে।^৪ পেট্ৰিকিভকাত অন্ততঃ ১৮৬০ চনৰপৰা ঘৰৰ দেৱালত অলংকাৰিক চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছিল আৰু ১৯শ শতিকাৰ শেষৰফালৰপৰা কাগজতো চিত্ৰ অংকন কৰা হৈছিল।^৫

১৮শ শতিকাৰ মাজভাগত নোভা ছিচ স্থাপনৰ সময়ৰপৰা ১৯শ শতিকাৰ মাজভাগলৈকে এই অঞ্চলসমূহত মূলতঃ পল্টাভা অঞ্চল আৰু স্লোবোডা অঞ্চলৰপৰা অহা লোকসকলে বসতি স্থাপন কৰিছিল। এই প্ৰব্ৰজনকাৰীসকলে পেট্ৰিকিভকালৈ এই চিত্ৰশৈলীৰ পৰম্পৰা লৈ আহিছিল বুলি ধাৰণা কৰা হয়।^৫ ১৯শ শতিকাত পল্টাভা অঞ্চলত দেৱালৰ অলংকাৰিক চিত্ৰৰ কোনো বিৱৰণ পোৱা নাযায়। কিন্তু স্লোবোডা অঞ্চলত, যেনে খাৰকিভ অঞ্চলৰ কুপিয়ানস্ক অঞ্চলত ১৮৬০ চনৰপৰাই দেৱাল সজোৱাৰ তথ্য পোৱা যায়।^৫ সেয়েহে পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ পৰম্পৰা স্লোবোডা অঞ্চলৰপৰা উদ্ভৱ হৈছিল বুলি এটা মত আগবঢ়োৱা হৈছে।^৫ অৱশ্যে ১৯শ শতিকাৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ পল্টাভা অঞ্চলৰো অলংকাৰিক ফুলৰ চিত্ৰ থকা বাকচ পোৱা গৈছে।^৬ আন এটা মত অনুসৰি এই চিত্ৰশৈলী পডিলিয়াৰপৰা উমান হৈ আহিছিল। কিন্তু তাত ফুলৰ অলংকাৰ থকা দেৱালৰ চিত্ৰ বহু পিছতহে দেখা গৈছিল।^৪

স্বীকৃতি আৰু প্ৰতিষ্ঠা (১৯১১–১৯৩৬)

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ আগলৈকে পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ বিষয়ে বিস্তৃত ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়। এই সময়ত নৃতাত্ত্বিক দিমিত্ৰ' ইয়াভৰ্ণিৎস্কিয়ে এই চিত্ৰশৈলীৰ প্ৰতি আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰে। তেওঁ তেওঁৰ এগৰাকী ছাত্ৰী য়েভহেনিয়া ইভেনবাখক ১৯১১ আৰু ১৯১৩ চনত দুটা অভিযানত চিত্ৰৰ প্ৰতিলিপি প্ৰস্তুত আৰু নিদৰ্শন সংগ্ৰহ কৰিবলৈ দায়িত্ব দিয়ে। এই নিদৰ্শনসমূহৰ ভিতৰত দেৱালৰ চিত্ৰও আছিল।^২ এই "আৱিষ্কাৰ"সমূহে ১৯১৩ চনত ছেইণ্ট পিটাৰ্ছবাৰ্গত অনুষ্ঠিত হোৱা এখন প্ৰদৰ্শনীৰ ভিত্তি গঠন কৰে।^২ পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ আন এগৰাকী প্ৰাৰম্ভিক গৱেষক আছিল য়েভহেনিয়া বেৰচেংকো। তেওঁ ১৯২৮ চনত লেনিনগ্ৰাদত প্ৰদৰ্শনীৰ আয়োজন কৰিছিল।

১৯৩৫ আৰু ১৯৩৬ চনত পেট্ৰিকিভকাৰ শিল্পীসকলৰ চিত্ৰ কিয়েভ, লেনিনগ্ৰাদ আৰু মস্কোত প্ৰদৰ্শন কৰা হয়। এই প্ৰদৰ্শনীত তাতিয়ানা পাটা, নাদিয়া বিলোকিন, ইয়াৰিনা পিলিপেংকো, হান্না ইছায়েভা, ভাছিল ভভক আৰু হান্না পাভলেনকোৰ কাম প্ৰদৰ্শিত হৈছিল। ইয়াৰ ফলত সাধাৰণ লোকৰ মাজত পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ জনপ্ৰিয়তা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়। ইয়াৰ আগলৈকে এই চিত্ৰশৈলী সাধাৰণ লোকৰ মাজত প্ৰায় অজ্ঞাত আছিল। প্ৰদৰ্শনীৰ পিছত তাতিয়ানা পাটা আৰু নাদিয়া বিলোকিনক "লোককলাৰ শিল্পী"ৰ সন্মানীয় উপাধি দিয়া হয়।^২৭

১৯৩৫ আৰু ১৯৩৬ চনতে পেট্ৰিকিভকাত অলংকাৰিক চিত্ৰকলাৰ এখন বিশেষ দুবছৰীয়া বিদ্যালয় স্থাপন কৰা হৈছিল। ইয়াৰ মুখ্য প্ৰশিক্ষক আছিল তাতিয়ানা পাটা। তেওঁ পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ বহু শিল্পীক প্ৰশিক্ষণ দিছিল। এই শিল্পীসকলেই পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰক আধুনিক কলাৰ এক স্বতন্ত্ৰ ৰূপ হিচাপে প্ৰতিষ্ঠা কৰাত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰে।^৭ তাতিয়ানা পাটাক প্ৰায়ে পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰশৈলীৰ প্ৰতিষ্ঠাপক বুলি কোৱা হয়। অৱশ্যে প্ৰকৃততে তেওঁ তেওঁৰ আইতাকৰপৰা লাভ কৰা এটা পৰম্পৰাকেই আগবঢ়াই নিছিল।

কিয়েভত পেট্ৰিকিভকাৰ শিল্পীসকল

তাতিয়ানা পাটাৰ কেইবাগৰাকীও ছাত্ৰী ১৯৩৬–১৯৪৪ চনৰ ভিতৰত কিয়েভলৈ স্থানান্তৰিত হয়। ইয়াৰ ফলত কিয়েভৰ তাৰাছ শ্বেভচেংকো স্মাৰক সামগ্ৰী কাৰখানাত পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঔদ্যোগিক উৎপাদনত ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই কাৰখানাতে প্ৰথমবাৰৰ বাবে পৰম্পৰাগত নোহোৱা ক'লা পটভূমিত বাৰ্ণিচেৰে আবৃত চিত্ৰ অংকন কৰা হয়। পিছলৈ এই কৌশল পেট্ৰিকিভকা গাঁৱতো ব্যৱহাৰ কৰা হয়। ছ'ভিয়েট সংঘৰ সময়ত এইটোৱেই পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ আটাইতকৈ প্ৰচলিত ৰূপ হৈ পৰে।^৭

এই শিল্পীসকলে চীনামাটিৰ সামগ্ৰী সজাবলৈও পেট্ৰিকিভকা শৈলী ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ১৯৩৬ চনত কিয়েভ লোককলাৰ বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰি থকা সময়ত হালিনা পাভলেনকোৱে এই ক্ষেত্ৰত প্ৰথম প্ৰয়াস কৰে। পিছলৈ বিদ্যালয়খনৰ নাম কিয়েভ কলা আৰু উদ্যোগ মহাবিদ্যালয় কৰা হয়।^৮৯ ১৯৩৭ আৰু ১৯৩৮ চনত ভিৰা পাভলেনকো, মাৰ্ফা তিমচেংকো আৰু পেলাহিয়া হ্লুশ্চেংকোৱেও এই কামত যোগদান কৰে।

১৯৪৪ চনত পাভলেনকো ভগ্নীদ্বয় আৰু ভিৰা ক্লিমেংকো-ঝুকোভে কিয়েভ পৰীক্ষামূলক মৃৎশিল্প কাৰখানাত পেট্ৰিকিভকা শৈলীৰ চীনামাটিৰ অলংকাৰিক কামৰ অধিক বিকাশ ঘটায়। মাৰ্ফা তিমচেংকোৱেও ১৯৫৩ চনত এই কাৰখানাত যোগদান কৰে আৰু তাত কৰা তেওঁৰ কামে ব্যাপক স্বীকৃতি লাভ কৰে।^৮৯ মাৰ্ফা তিমচেংকোৱে নিজহাতে সজোৱা চীনামাটিৰ ফুলদানিসমূহ ছোভিয়েট নেতাসকলে ৰিচাৰ্ড নিক্সন, মাও জেদং, ফিডেল কাষ্ট্ৰো আৰু যোচিপ ব্ৰজ টিটোকে ধৰি বিদেশী বিশিষ্ট ব্যক্তিসকলক উপহাৰ হিচাপে দিছিল।^১০

১৯৫০ চনৰপৰা ১৯৮০ চনলৈ বিকাশ

১৯২৯ চনৰপৰাই পেট্ৰিকিভকাত বস্ত্ৰ উৎপাদনৰ বাবে এটা কাৰখানা আছিল। ১৯৫৮ চনত সেই কাৰখানাত বাৰ্ণিচেৰে সজোৱা পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰযুক্ত সামগ্ৰী উৎপাদনৰ বাবে এটা সমবায় কৰ্মশালা স্থাপন কৰা হয়। এই কৰ্মশালাৰ শিল্পীসকলৰ ভিতৰত তাতিয়ানা পাটাৰ কেইগৰাকীমান প্ৰতিভাৱান ছাত্ৰ-ছাত্ৰীও আছিল। ১৯৫৮ চনত কৰ্মশালাখনৰ কৰ্মচাৰীসকলৰ ভিতৰত হান্না ইছায়েভা, ইয়াভদোখা ক্লিউপা, মাৰিয়া শ্বিছাট্স্কা, নাদিয়া শ্বুলিক, ইভান জাভহোৰোদনি, হালিনা প্ৰুদনিকোভা, অলেক্সান্দ্ৰা পিকুশ, ভিৰা তেজিক, নিনা তুৰচিন, হান্না দানিলেইকো আৰু ১৯৫৯ চনৰপৰা জোয়া কুদিশ আছিল। ১৯৬১ চনত সমবায়টোক "দ্ৰুঝবা" পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ কাৰখানা হিচাপে পুনৰ্গঠন কৰা হয়। কাৰখানাটোৰ অধিকাংশ সামগ্ৰী, বিশেষকৈ বাকচ আৰু বাচন, চাপ দি প্ৰস্তুত কৰা কাঠৰ গুড়িৰে নিৰ্মাণ কৰা হৈছিল। এইবোৰৰ ওপৰত ক'লা ৰং কৰা হৈছিল, তাৰ পিছত অলংকাৰিক চিত্ৰ অংকন কৰি বাৰ্ণিচ কৰা হৈছিল। ১৯৭০ চনলৈকে কাৰখানাটোৰ কলা পৰিচালক আছিল ফেদিৰ পানকো। ১৯৭০ চনৰপৰা ১৯৮৮ চনলৈ এই পদত ভাছিল ছোকোলেংকো আছিল। তাৰ পিছত আনাতোলি চেৰ্নুস্কি, ভলোদিমিৰ হ্লুশ্চেংকো আৰু ছেৰহি দ্ৰেশপাকে এই পদত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰে। কাৰখানাটোৰ কলা পৰামৰ্শ পৰিষদত হান্না সামাৰস্কা আৰু ইয়াভদোখা ক্লিউপাৰ দৰে বিখ্যাত শিল্পী আছিল। ছোভিয়েট যুগৰ শেষৰফালে কাৰখানাটোত প্ৰায় পাঁচশ লোক কৰ্মৰত আছিল। পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰে সজোৱা থাল, বাকচ, ট্ৰে, ফুলদানি আৰু অন্যান্য স্মাৰক সামগ্ৰী ইউক্ৰেইনৰ পৰিচয়ৰ প্ৰতীক হৈ পৰিছিল আৰু ৮০খন দেশলৈ ৰপ্তানি কৰা হৈছিল। ২০০৬ চনত কাৰখানাটো দেউলীয়া হৈ বন্ধ হৈ যায় আৰু ২০১১ চনত অজ্ঞাত ব্যক্তিসকলে কৰ্মশালা আৰু যন্ত্ৰসমূহ খুলি লৈ যোৱাৰ ফলত কাৰখানাটো সম্পূৰ্ণৰূপে ধ্বংস হয়।^{১১১২১৩১৪}

১৯৫৮ চনতে "টি. পাটা পেট্ৰিকিভকা শিশু কলা বিদ্যালয়" স্থাপন কৰা হয়। ইয়াৰ প্ৰতিষ্ঠাপক শিক্ষক আছিল ফেদিৰ পানকো আৰু ভাছিল ছোকোলেংকো। দুয়োগৰাকী তাতিয়ানা পাটাৰ ছাত্ৰ আছিল। পেট্ৰিকিভকা কাৰখানাত কাম কৰি থকাৰ লগতে তেওঁলোকে পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ শিল্পীসকলক এই চিত্ৰশৈলী শিকাইছিল। ছোভিয়েট যুগৰ দ্বিতীয়াৰ্ধৰ অধিকাংশ পেট্ৰিকিভকা শিল্পী তেওঁলোকৰ ছাত্ৰ আছিল। পিছলৈ বিদ্যালয়খনৰ দুগৰাকী প্ৰাক্তন ছাত্ৰী ভেলেন্তিনা পানকো আৰু মাৰিয়া পিকুশে তাত শিক্ষক হিচাপে কাম কৰে। ১৯৯৫ চনত পিকুশ বিদ্যালয়খনৰ পৰিচালক হয়।^৭১৫৯

১৯৬০ আৰু ১৯৭০ৰ দশকত বিশিষ্ট কলা ইতিহাসবিদ নাটালিয়া হ্লুখেংকা আৰু বৰিছ বুটনিক-ছিভাৰস্কিয়ে সম্পাদনা কৰা পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ প্ৰতিলিপিৰ কেইবাখনো এলবাম প্ৰকাশ পায়। এই এলবামসমূহৰ বৃহৎসংখ্যক প্ৰতিলিপি প্ৰকাশ কৰাৰ ফলত ছোভিয়েট ইউক্ৰেইনত পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰশৈলীৰ জনপ্ৰিয়তা যথেষ্ট বৃদ্ধি পায়।

১৯৭০ চনত ফেদিৰ পানকোৱে দিনিপ্ৰপেট্ৰ'ভস্ক অঞ্চলৰ ইউক্ৰেইনৰ শিল্পীসকলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংঘৰ অধীনত পেট্ৰিকিভকা গাঁৱৰ কেন্দ্ৰস্থলত পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ পৰীক্ষামূলক কৰ্মশালা স্থাপন কৰে। পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ কাৰখানাৰ বিপৰীতে এই কৰ্মশালাৰ কামবোৰ মূলতঃ কাঠ আৰু কাগজত কৰা হৈছিল আৰু সাধাৰণতে পাতল পটভূমি ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল। কাৰখানাত সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা ক'লা পটভূমিৰপৰা এইটো পৃথক আছিল। পৰীক্ষামূলক কৰ্মশালাৰ শিল্পীসকলৰ কাম কাৰখানাৰ শিল্পীসকলতকৈ অধিক সৃষ্টিশীল আৰু বৈচিত্ৰ্যময় আছিল। কাৰখানাত সাধাৰণ শিল্পীসকলে কলা পৰিচালকসকলৰ কামৰ প্ৰতিলিপি কৰাত অধিক গুৰুত্ব দিছিল। পানকোৰ উপৰি এই কৰ্মশালাত হান্না ইছায়েভা, নাদিয়া শ্বুলিক, নিনা তুৰচিন, আন্দ্ৰেই পিকুশ, মাৰিয়া পিকুশ, তেতিয়ানা হাৰকাভা, ভেলেন্তিনা ডেকা, লিডিয়া বুলাভিন, মাৰিয়া ইয়ানেংকো, নাটালিয়া ষ্টাটিভা-ঝাৰ্কো, ভেলেন্তিনা পানকো আৰু হালিনা নাজাৰেংকোৰ দৰে শিল্পী আছিল।^১২১৫

সাম্প্ৰতিক ইতিহাস

১৯৯৮ চনত পৰীক্ষামূলক কৰ্মশালাখন আন্দ্ৰেই পিকুশৰ নেতৃত্বত পেট্ৰিকিভকা লোককলা কেন্দ্ৰৰ ভিত্তি হিচাপে গঢ় লৈ উঠে। বৰ্তমান ইয়াক পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰশৈলীৰ মূল কেন্দ্ৰ হিচাপে গণ্য কৰা হয়। কেন্দ্ৰটোৱে প্ৰায় ৪০গৰাকী আগশাৰীৰ পেট্ৰিকিভকা শিল্পীক একত্ৰিত কৰে। ২০১১ চনৰ হিচাপ অনুসৰি তেওঁলোকৰ ভিতৰত ইউক্ৰেইনৰ শিল্পীসকলৰ ৰাষ্ট্ৰীয় সংঘৰ ২৫গৰাকী সদস্য আৰু ইউক্ৰেইনৰ ৭গৰাকী সন্মানীয় লোকশিল্পী আছিল।^৭১৫ এই কেন্দ্ৰটো ভলোদিমিৰ হ্লুশ্চেংকো, নিনা তুৰচিন, ভেলেন্তিনা ডেকা, লিডিয়া বুলাভিন, মাৰিয়া ইয়ানেংকো, ভেলেন্তিনা পানকো আৰু হালিনা নাজাৰেংকোৰ দৰে শিল্পীৰ কৰ্মস্থলী আছিল।^১৫ ইয়াৰ উপৰি বৰ্তমান বহুতো গুৰুত্বপূৰ্ণ শিল্পী পেট্ৰিকিভকা গাঁৱত বাস কৰে যদিও তেওঁলোকে পেট্ৰিকিভকা কেন্দ্ৰত কাম নকৰে। আন বহুতো শিল্পীয়ে ধ্ৰুপদী পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰশৈলীত প্ৰশিক্ষণ লাভ কৰি ইউক্ৰেইনৰ বিভিন্ন চহৰত বাস আৰু কাম কৰি আছে। তেওঁলোকে পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰশৈলীৰ বিকাশ অব্যাহত ৰাখিছে।

২০০৭ চনৰপৰা সাধাৰণতে ছেপ্টেম্বৰ মাহত "পেট্ৰিকিভস্কি ডিভোচভিট" (পেট্ৰিকিভকাৰ আশ্চৰ্য ফুল) নামৰ এটা বাৰ্ষিক আঞ্চলিক লোককলা উৎসৱ অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে। ইয়াত বজাৰ, কৰ্মশালা, প্ৰদৰ্শনী আৰু সংগীতানুষ্ঠান অনুষ্ঠিত হয়। ২০১৩ আৰু ২০১৪ চনত এই উৎসৱ দিনিপ্ৰ'ত অনুষ্ঠিত হৈছিল আৰু তাৰ পিছৰ বছৰবোৰত পেট্ৰিকিভকা গাঁৱত অনুষ্ঠিত হৈ আহিছে।^১৬

২০১২ চনত ইউক্ৰেইনৰ সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ে পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰক ইউক্ৰেইনৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ অংশ হিচাপে স্বীকৃতি দিয়ে। ২০১৩ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত ৰাষ্ট্ৰসংঘ শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু সংস্কৃতি সংস্থাই ইয়াক মানৱতাৰ অমূৰ্ত সাংস্কৃতিক ঐতিহ্যৰ প্ৰতিনিধিত্বমূলক তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰে।

২০১৩ চনৰ জানুৱাৰী মাহত লিউডমিলা হৰ্বুলিয়াই প্ৰস্তুত কৰা "পেট্ৰিকিভকা" নামৰ এটা বাণিজ্যিক চিহ্ন পঞ্জীয়ন কৰা হয়। ইয়াক পেট্ৰিকিভকা গাঁৱৰ সমাজ আৰু ইয়াৰ শিল্পীসকলৰ ব্যৱহাৰৰ বাবে প্ৰামাণিকতাৰ প্ৰতীক হিচাপে দান কৰা হৈছিল।^১৭

২০২০ চনৰ ২৬ অক্টোবৰত পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ ইউক্ৰেইনত এটা ভৌগোলিক নিৰ্দেশ হিচাপে স্বীকৃত হয়।^১৮ ইয়াৰ অৰ্থ হৈছে যে ইয়াৰ উৎপাদন প্ৰক্ৰিয়াৰ কিছুমান পৰ্যায় ইয়াৰ উৎপত্তিস্থল অঞ্চলতে সম্পন্ন হোৱাটো নিশ্চিত কৰা হয়। এই উৎপত্তিস্থলেই সামগ্ৰীৰ কিছুমান বিশেষ গুণ নিৰ্ধাৰণ কৰে।^১৯

কৌশল আৰু বৈশিষ্ট্য

পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰত পৰম্পৰাগতভাৱে উদ্ভিদৰ আকৃতি, বিশেষকৈ ফুলৰ আকৃতিৰ প্ৰাধান্য দেখা যায়। কেতিয়াবা এইবোৰ এনে বিমূৰ্ত ৰূপত অংকন কৰা হয় যিবোৰ কোনো চিনাক্ত কৰিব পৰা প্ৰাকৃতিক উদ্ভিদৰ সৈতে সঠিকভাৱে মিল নাখায়। আন ক্ষেত্ৰত সাধাৰণ বাগিছাৰ ফুল, যেনে ডালিয়া, এষ্টাৰ, টিউলিপ আৰু গোলাপ, বনৰীয়া ফুল, যেনে কেমোমাইল আৰু মাকৈৰ ফুল, লগতে অন্যান্য উদ্ভিদ, যেনে ভাইবাৰ্নামৰ ফল, ষ্ট্ৰবেৰী আৰু আঙুৰ,ৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি চিত্ৰ অংকন কৰা হয়। একান্থাছৰ পাত, যাক পৰম্পৰাগতভাৱে "ঢেঁকীয়া" বুলি কোৱা হয়, আৰু ফুলৰ কলিও সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়। উদ্ভিদৰ আকৃতি প্ৰায়ে চৰাইৰ সৈতে আৰু কেতিয়াবা জন্তু আৰু মানুহৰ আকৃতিৰ সৈতে মিলাই অংকন কৰা হয়। এইবোৰক প্ৰায়ে কিছু কল্পনাপ্ৰসূত ৰূপ দিয়া হয়। নক্সাত ফিনিক্স বা অগ্নিপক্ষীৰ আকৃতিও সাধাৰণতে ব্যৱহাৰ কৰা হয়।^২০ ঐতিহাসিকভাৱে পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ কেৱল বগা পটভূমিতহে অংকন কৰা হৈছিল। এই বগা পটভূমি বগা কৰা দেৱাল বা বগা কাগজ হ'ব পাৰিছিল। কিন্তু আধুনিক শিল্পীসকলে ক'লা, নীলা, সেউজীয়া আৰু ৰঙাকে ধৰি বিভিন্ন ৰঙৰ পটভূমি ব্যৱহাৰ কৰে।

পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ স্পষ্টভাৱে দ্বিমাত্ৰিক। ইয়াত "বাস্তৱসন্মত" দৃষ্টিকোণ দেখুওৱাৰ কোনো চেষ্টা নাথাকে। সামগ্ৰিক নক্সাটো এটা বা ততোধিক উদ্ভিদৰ কাণ্ডক কেন্দ্ৰ কৰি গঢ়ি তোলা হয়। এই কাণ্ডসমূহৰ সৈতে ৰচনাটোৰ মুখ্য উপাদানসমূহ সংযুক্ত থাকে। সাধাৰণতে এই কাণ্ড বা ডালবোৰ এটাই আনটোক অতিক্ৰম নকৰে আৰু বহুতো উপাদান ছায়াচিত্ৰৰ দৰে অংকন কৰা হয়। চৰাই, জন্তু আৰু মানুহৰ আকৃতি সাধাৰণতে কাষৰপৰা আৰু ফুল সাধাৰণতে সন্মুখৰপৰা অংকন কৰা হয়। বহুতো চিত্ৰ উপাদান, যেনে পাহি, কাণ্ড আৰু ফল, এটা মাত্ৰ তুলিকাৰ টানেৰে অংকন কৰা হয়। ফলৰ দৰে কিছুমান উপাদানৰ বাবে শিল্পীসকলে আঙুলিৰে ৰং লগায়। ইয়াৰ ফলত মাজত পাতল আৰু কাষত গাঢ় "বৃত্ত" থকা এটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ ঘূৰণীয়া আকৃতি সৃষ্টি হয়।^২১ পেছাদাৰী পেট্ৰিকিভকা শিল্পীসকলে সাধাৰণতে আগতীয়াকৈ আঁকা নক্সা অবিহনে কাম কৰে আৰু জোখ-মাখৰ সঁজুলি ব্যৱহাৰ নকৰে। তাৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁলোকে নিজৰ মনতে সমগ্ৰ নক্সাটো কল্পনা কৰি লয় আৰু সম্পূৰ্ণভাৱে চিন্তা নকৰালৈকে অংকন আৰম্ভ নকৰে।^২১

তুলিকাৰ টানৰ প্ৰকাৰ

পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰত চাৰিটা বৈশিষ্ট্যপূৰ্ণ তুলিকাৰ টান ব্যৱহাৰ কৰা হয়।

• "হ্ৰেবিনেটছ" ("ফণী") — এই তুলিকাৰ টানটো আৰম্ভণিতে অধিক চাপ দি ডাঠ ৰেখাৰে কৰা হয় আৰু শেষত পাতল স্পৰ্শৰে সূক্ষ্ম ৰেখা কৰা হয়। এনে বহুতো টান একেলগে কৰিলে চুলিৰ ফণীৰ দৰে দেখা যায় বাবে ইয়াক এই নাম দিয়া হৈছে।
• "জেৰনিয়াটকো" ("বীজ") — এই তুলিকাৰ টানটো "হ্ৰেবিনেটছ"ৰ বিপৰীত। ইয়াত আৰম্ভণিতে পাতল চাপ আৰু শেষত অধিক চাপ দিয়া হয়। এটা কাণ্ডৰ দুয়োফালে এনে টান ব্যৱহাৰ কৰিলে ইয়াৰ আকৃতি গমৰ থোকৰ দৰে দেখা যায়।
• "হোৰিশক" ("বাদাম") — ইয়াত দুটা "হ্ৰেবিনেটছ"ৰ টান ব্যৱহাৰ কৰা হয়। এই দুটা টান বেঁকা কৰি কাষে কাষে ৰখা হয়। মাজত সৃষ্টি হোৱা খালী অংশটো "জেৰনিয়াটকো" টানেৰে পূৰ কৰিলে হেজেলনাটৰ দৰে আকৃতি সৃষ্টি হয়।
• "পেৰেখিদনি মাজোক" ("পৰৱৰ্তী টান") — এটা তুলিকাৰে দুটা ভিন্ন ৰঙৰ ৰং ব্যৱহাৰ কৰি এই টান সৃষ্টি কৰা হয়। শুকান তুলিকাখন প্ৰথমে এটা ৰঙত, যেনে সেউজীয়া, আৰু তাৰ পিছত আন এটা ৰঙত, যেনে হালধীয়া, ডুবোৱা হয়। ইয়াৰ ফলত প্ৰথমে হালধীয়া আৰু ক্ৰমে সেউজীয়া হৈ যোৱা এটা ৰেখা সৃষ্টি হয়।^২২

সামগ্ৰী

পৰম্পৰাগতভাৱে নিৰ্দিষ্ট প্ৰস্তুত পদ্ধতিৰে বনৌষধি, পাত, ফল আৰু ফুলৰপৰা ৰং প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। চেৰীৰ ৰসৰপৰা ৰঙা ৰং, ঘাঁহ আৰু নাইটশ্বেডৰপৰা সেউজীয়া ৰং আৰু স্ন'ড্ৰপ ফুলৰপৰা নীলা ৰং প্ৰস্তুত কৰা হৈছিল। বেলি ফুলৰ পাহি, পিঁয়াজৰ বাকলি আৰু আপেলৰ পুলিৰ বাকলিৰপৰা হালধীয়াৰ বিভিন্ন ৰং পোৱা গৈছিল। ৰং পাতল কৰিবলৈ কণীৰ কুহুম বা গাখীৰ ব্যৱহাৰ কৰা হৈছিল আৰু চুগাৰ বিটৰপৰা পোৱা চেৰীৰ আঠা বা চেনিৰে ৰং স্থায়ী কৰা হৈছিল। কৃত্ৰিম ৰং বহু পিছত ব্যৱহাৰলৈ আহে। যুদ্ধৰ পিছৰ সময়লৈকে গুৱাশ্ব আৰু জলৰং ব্যৱহাৰ কৰা হোৱা নাছিল। চিত্ৰ অংকনৰ সঁজুলিসমূহো প্ৰাকৃতিক সামগ্ৰীৰে তৈয়াৰ কৰা হৈছিল। গছৰ পুলি, জলাভূমিৰ ঘাঁহৰ কাণ্ড, বিশেষকৈ জাংকাছ আৰু কেটটেইল, আৰু মেকুৰীৰ নোমেৰে তুলিকা তৈয়াৰ কৰা হৈছিল।^২১

পেট্ৰিকিভকা পৰম্পৰাৰ উল্লেখযোগ্য শিল্পী

২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ আগলৈকে পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰৰ কোনো ঐতিহাসিক তথ্য পোৱা নাযায়। সেয়েহে প্ৰাৰম্ভিক শিল্পীসকলৰ নামো লিপিবদ্ধ হোৱা নাছিল। দিমিত্ৰ' ইয়াভৰ্ণিৎস্কিৰ কামৰ বাবে ২০শ শতিকাৰ আৰম্ভণিৰ পেট্ৰিকিভকাৰ শিল্পীসকলৰ নাম সংৰক্ষিত হৈ থাকে। এই শিল্পীসকল ১৮৮০ আৰু ১৮৯০ৰ দশকত জন্মগ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত তাতিয়ানা পাটা, নাদিয়া বিলোকিন, ইয়াৰিনা পিলিপেংকো আৰু পাৰাস্কা পাভলেনকো উল্লেখযোগ্য। এই শিল্পীসকলেই তেওঁলোকৰ প্ৰজন্মৰ একমাত্ৰ শিল্পী, যিসকলৰ কামৰ বিষয়ে জনা যায় আৰু যিবোৰ কাম শিল্পীসকলৰ নামসহ সংগ্ৰহালয়ত সংৰক্ষিত হৈ আছে।^৭৯

ইয়াৰ উপৰি ১৯০৮–১৯১৯ চনৰ ভিতৰত জন্মগ্ৰহণ কৰা কেইগৰাকীমান শিল্পীৰ বিষয়ে জনা যায়। তেওঁলোকে পৰিয়ালৰপৰা এই পৰম্পৰা শিকিছিল। বিশেষকৈ পাৰাস্কা পাভলেনকো আৰু ইয়াৰিনা পিলিপেংকোৰ পৰিয়ালত এই পৰম্পৰা চলি আহিছিল। কিন্তু তাতিয়ানা পাটাৰ প্ৰভাৱত তেওঁলোকে সৃষ্টিশীলভাৱে এই শৈলীৰ বিকাশ ঘটায়। এইসকলৰ ভিতৰত হান্না ইছায়েভা, নাদিয়া তিমোচেংকো, ভাছিল ভভক, ভেৰা পাভলেনকো আৰু হালিনা পাভলেনকো উল্লেখযোগ্য।^৭৮৯

এই প্ৰজন্মৰ আন সকলো বিখ্যাত শিল্পীয়ে তাতিয়ানা পাটাৰপৰা শিক্ষা লৈছিল আৰু ১৯৩৬ চনৰপৰা ১৯৪১ চনৰ ভিতৰত পেট্ৰিকিভকা কলা বিদ্যালয়ত অধ্যয়ন কৰিছিল। তেওঁলোকৰ ভিতৰত ফেদিৰ পানকো, ভাছিল ছোকোলেংকো, মাৰ্ফা তিমচেংকো, ভিৰা ক্লিমেংকো, পেলাহিয়া হ্লুশ্চেংকো, ইয়াভদোখা ক্লিউপা, মাৰিয়া শ্বিছাট্স্কা, অলেক্সান্দ্ৰা পিকুশ, ইভান জাভহোৰোদনি, হালিনা প্ৰুদনিকোভা, নাদিয়া শ্বুলিক, জোয়া কুদিশ, ভেক্লা কুচেৰেংকো, হান্না দানিলেইকো, নাদিয়া পিকুশ আৰু আন বহুতো শিল্পী আছিল।^৭৮৯

পেট্ৰিকিভকা শৈলীৰ শিল্পীসকলৰ ভিতৰত আন্না ছামাৰা বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। তেওঁ পেট্ৰিকিভকা গাঁৱত জন্মগ্ৰহণ নকৰা আৰু তাত প্ৰশিক্ষণ নোলোৱা জ্যেষ্ঠ প্ৰজন্মৰ একমাত্ৰ জনাজাত শিল্পী আছিল। তেওঁ কিয়েভত মাৰ্ফা তিমচেংকোৰ দৰে পেট্ৰিকিভকাৰ শিল্পীসকলৰ পৰোক্ষ প্ৰভাৱত এই শৈলী আৰু কৌশল আয়ত্ত কৰে। পিছলৈ তেওঁ কিয়েভৰ তাৰাছ শ্বেভচেংকো স্মাৰক সামগ্ৰী কাৰখানাত নিজৰ দক্ষতা বিকশিত কৰি থাকে।^৭৯

পৰৱৰ্তী প্ৰজন্মৰ অধিকাংশ শিল্পীয়ে ফেদিৰ পানকো আৰু বা ভাছিল ছোকোলেংকোৰ অধীনত পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ শিকিছিল। কিছুমানে ওপৰত উল্লেখ কৰা আন শিল্পীসকলৰপৰাও শিক্ষা লাভ কৰিছিল। এইসকলৰ ভিতৰত ভলোদিমিৰ হ্লুশ্চেংকো, নিনা তুৰচিন, তামাৰা কুদিশ, নিনা শ্বুলিক, ভিৰা তেজিক, আনাতোলি চেৰ্নুস্কি, নিনা চেৰ্নুস্কা, আন্দ্ৰেই পিকুশ, মাৰিয়া পিকুশ, উলিয়ানা স্ক্লিয়াৰ, ভেলেন্তিনা পানকো, ভেলেন্তিনা ডেকা, লিডিয়া বুলাভিন, মাৰিয়া ইয়ানেংকো, নাটালিয়া ষ্টাটিভা-ঝাৰ্কো, হালিনা নাজাৰেংকো, তাতিয়ানা হাৰকাভা, লিউডমিলা হৰ্বুলিয়া, অলেনা জিনচুক, ইউলিয়া নাহাই, ইয়াৰিনা নাজাৰেংকো, ছেৰহি দ্ৰেশপাক, ভেলেন্তিনা খোমেংকো, নিনা বৰোদিনা, কাতেৰিনা তিমোচেংকো, তামাৰা তেস্লেংকো, নাটালিয়া কালিউহা, মাৰিয়া কুৰিংকা, ইৰিনা কিবেটছ, অলেনা ইয়াৰমোলিউক, অলেনা স্কিট্সিউক আৰু আন বহুতো শিল্পী আছিল।^{৭১৫৯২৩}

এই প্ৰজন্মৰ আন উল্লেখযোগ্য শিল্পীসকলৰ ভিতৰত ভেলেন্তিনা কাৰপেটছ-ইৰমোলায়েভা, ভেলেন্তিনা মিলে্ংকো, নাটালিয়া ৰিবাক, লিয়ানা স্ক্লিয়াৰ, তাতিয়ানা পাটা, তামাৰা ভাকুলেংকো, অলেক্সান্দ্ৰ ভাকুলেংকো, ভিক্টোৰিয়া তিমোচেংকো, মাইকোলা ডেকা, স্বিতলানা বিলেংকো, নাটালিয়া মালিয়াৰচুক আৰু ভলোদিমিৰ পাদুন উল্লেখযোগ্য।^৭৯২৩

বৰ্তমান সময়ৰ সক্ৰিয় পেট্ৰিকিভকা শৈলীৰ শিল্পীসকলৰ ভিতৰত হালিনা নাজাৰেংকো,^{২৪১২২৫২৬২৭} ভেলেন্তিনা পানকো,^{২৮১২২৯} ভিক্টোৰিয়া তিমোচেংকো,^{২৩৩০৩১} নাটালিয়া ষ্টাটিভা-ঝাৰ্কো,^২৭৩২ অলেনা ইয়াৰমোলিউক^২৭৩৩ আৰু নাটালিয়া মালিয়াৰচুক উল্লেখযোগ্য।^৩৩

পেট্ৰিকিভকা চিত্ৰ বহু সময়ত পৰিয়ালভিত্তিক শিল্প হিচাপে চলি আহিছে। বহুতো বিখ্যাত পেট্ৰিকিভকা শিল্পীৰ নিকট পৰিয়ালতো বিখ্যাত শিল্পী আছিল বা আছে। এই শিল্পী পৰিয়ালসমূহৰ ভিতৰত পানকো, পিকুশ, ষ্টাটিভা আৰু স্ক্লিয়াৰ পৰিয়াল বিশেষভাৱে উল্লেখযোগ্য। কিছুমান ক্ষেত্ৰত এই পাৰিবাৰিক সম্পৰ্ক সহজে বুজিব পৰা নাযায়। কাৰণ এই পৰম্পৰাৰ বাহকসকল প্ৰায়ে মহিলা আছিল আৰু বিবাহৰ পিছত তেওঁলোকে উপাধি সলনি কৰিছিল। তদুপৰি পেট্ৰিকিভকাত কিছুমান তুলনামূলকভাৱে অস্বাভাৱিক উপাধিও যথেষ্ট সাধাৰণ। সেয়েহে একে নামৰ দুগৰাকী শিল্পী প্ৰকৃততে নিকট আত্মীয় নোহোৱাও সম্ভৱ।^৭৯১৫