নিধিবন

নিধিবন,( Nidhivan; অৰ্থাৎ পৱিত্ৰ অৰণ্য) ভাৰতৰ উত্তৰ প্ৰদেশৰ মথুৰা জিলাত অৱস্থিত বৃন্দাবনৰ অন্যতম পৱিত্ৰ স্থান।^১ ইয়াক হিন্দু দেৱতা ৰাধা আৰু কৃষ্ণ আৰু তেওঁলোকৰ গোপালকৰ সঙ্গী গোপীসকলৰ খেলৰ বাবে উৎসৰ্গিত আটাইতকৈ বিশিষ্ট স্থান হিচাপে গণ্য কৰা হয়। ভক্তসকলৰ মাজত এটা সাধাৰণ বিশ্বাস যে নিধিবনে এতিয়াও ৰাধা আৰু কৃষ্ণৰ ৰস-লীলা (নৃত্য) ৰাতি হয় আৰু সেয়েহে বনাঞ্চলৰ পৱিত্ৰতা ৰক্ষাৰ বাবে নিধিবনক ৰাতি বেৰিকেডেৰে বন্ধ কৰি ৰখা হয়।^২

চুৰি কৰাৰ ঘটনাৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত নিধিবনৰ শ্ৰী বনচিচোৰি ৰাধাৰাণী মন্দিৰ।]]

এই অৰণ্যত অগণন তুলসী গছ আছে যিবোৰ উচ্চতাত সৰু, কিন্তু যোৰ হিচাপে পোৱা যায় আৰু ইহঁতৰ কাণ্ডবোৰ ইটোৱে সিটোৰ লগত জড়িত হৈ থাকে। তুলসী গছ-গছনিৰ উপৰি এই চৌহদত ৰং মহল নামৰ মন্দিৰ এটাও আছে, য’ত ৰাধা আৰু কৃষ্ণই ক্লান্তিকৰ নৃত্যৰ পিছত ৰাতিটো কটায় বুলি বিশ্বাস কৰা হয়। এই চৌহদৰ ভিতৰত শ্ৰী বনচিচোৰী ৰাধাৰাণী মন্দিৰ নামৰ আন এটা মন্দিৰো আছে, বাঁকে বিহাৰী মূৰ্তি সৃষ্টি কৰা স্বামী হৰিদাসৰ প্ৰতি উৎসৰ্গিত এটা মন্দিৰ, নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰা ৰাসলীলা স্থলী আৰু ললিতা পুখুৰী যিটো কৃষ্ণই নিজেই নিৰ্মাণ কৰা বুলি বিশ্বাস কৰা হৈছিল, যেতিয়া গোপালকসকলে তেওঁলোকৰ ক্লান্তিকৰ নৃত্যৰ মাজত পানী বিচাৰিছিল।^৩৪৫

বৈশিষ্ট্যসমূহ

তুলসী গছ

নিধিবনক বৃন্দাবনৰ অন্যতম ৰহস্যমজ় স্থান বুলি গণ্য কৰা হয়। সেউজীয়া সেউজীয়া গছ-গছনি, প্ৰধানকৈ তুলসী গছৰে ভৰা এখন ঘন অৰণ্য। যিটো একশৰণ নাম ধৰ্মত পৱিত্ৰ উদ্ভিদ বুলি গণ্য কৰা হয়। আমোদজনক কথাটো হ’ল, গছৰ বাকলি ফুটা আৰু মাটি শুকান, কিন্তু গোটেই বছৰজুৰি গছবোৰ সেউজীয়া পাতেৰে ভৰ-পূৰ হৈ থাকে। সকলো গছ মাটিৰফালে বেঁকা হৈ থাকে। এই অঞ্চলত বহুতো বান্দৰ আৰু ময়ূৰ বাস কৰে। সাধাৰণ বিশ্বাস যে এই গছবোৰে ৰাতি গোপী আৰু গোপালকৰ ৰূপ ধাৰণ কৰি ৰাসলীলা কৰি ৰাতিপুৱা হোৱাৰ আগতে নিজৰ আদি ৰূপলৈ ঘূৰি আহে। এই চৌহদত থকা প্ৰতিটো উদ্ভিদ যোৰ হিচাপে পোৱা যায় যিয়ে গোপালক আৰু কৃষ্ণৰ যোৰক বুজায়।^৬৭

ৰং মহল

ৰং মহল অৰ্থাৎ ৰঙীন প্ৰাসাদ নিধিবনৰ আন এটা মন্দিৰ, যাক কৃষ্ণই ৰাধাক সাজ-পোছাক পৰিধান কৰা ঠাই বুলি জনা যায়। বিশ্বাস কৰা হয় যে প্ৰতি নিশা ৰাধা আৰু কৃষ্ণই এই ৰাজপ্ৰাসাদলৈ আহে তেওঁলোকৰ ক্লান্তিকৰ নৃত্যৰ পিছত জিৰণি ল’বলৈ। মন্দিৰত শুবলৈ চন্দন কাঠৰ বিছনা আছে। প্ৰতিদিনে সন্ধিয়া মন্দিৰৰ দুৱাৰ বন্ধ কৰাৰ আগতে মন্দিৰৰ পুৰোহিতসকলে বিছনাখন সাজি ৰাধাৰ বাবে বেংগল, ফুল আৰু কাপোৰৰ দৰে অলংকাৰ, তুলসী পাত, দাঁতৰ ব্ৰাছ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ নিমৰ ডাল, খাবলৈ মিঠাই আৰু তামোল-পাণ, বিছনাৰ ওচৰতে পানীৰে ভৰা কলহ এটা থৈ দিয়ে। পুৰোহিতসকলে সকলো ব্যৱস্থা কৰি দিয়াৰ পাছত ৰংমহল আৰু নিধিবনৰ মূল দুৱাৰবোৰ বাহিৰৰপৰা তলা বন্ধ কৰি ৰাতিপুৱাহে খুলি দিয়া হয়। কিন্তু প্ৰতিদিনে-ৰাতিপুৱা তেওঁলোকে দেখিবলৈ পায় যে বিছনাখন যেন কোনোবাই শুইছে, নিমৰ ডালবোৰ ব্যৱহাৰ কৰা যেন লাগে আৰু মিঠাই আৰু তামোল-পাণৰ আংশিকভাৱে কোনোবাই খোৱা যেন লাগে। ইয়াৰ উপৰি বেংগল, ফুল আৰু কাপোৰবোৰ ব্যৱহৃত, বিশৃংখল আৰু সিঁচৰতি হৈ থকা দেখা যায়।^২৩

সূৰ্যাস্তৰ পিছত মন্দিৰ চৌহদৰ ভিতৰত কাকো সোমাবলৈ দিয়া নহয়। বিশ্বাস কৰা হয় যে ৰাধা আৰু কৃষ্ণই প্ৰতি নিশা মন্দিৰলৈ আহে জিৰণি ল’বলৈ। নিধিবনত প্ৰৱেশ কৰি ৰাতি কি হয় চাবলৈ চেষ্টা কৰিলে হয় মৃত্যু হয় নহয় দৃষ্টিশক্তি আৰু মানসিক শক্তি হেৰুৱাই পেলায়। যদিও নিধিৱনৰ আশে-পাশে নিৰ্মাণ কৰা ঘৰবোৰৰ পৰা অঞ্চলটোৰ দৃশ্যপট দেখা যায়, তথাপিও কোনেও তেনে কৰাৰ চেষ্টা কৰিবলৈ সাহস নকৰে। ওচৰ-চুবুৰীয়াত বাস কৰা বহু লোকে ইটাৰে খিৰিকী ছীল কৰিছে আৰু খোলা খিৰিকী থকাসকলেও সন্ধিয়া চূড়ান্ত আৰতিৰ পিছত বন্ধ কৰি দিয়ে। তেওঁলোকৰ বহুতেই ৰাতি নিধিবনৰ পৰা অহা পায়েলৰ শব্দও শুনা বুলি দাবী কৰিছিল।^২ আনকি বান্দৰ আৰু ময়ুৰবোৰেও সূৰ্যাস্তৰ পিছত নিধিৱান মন্দিৰৰ পৰা ওলাই যায়।^৭৮ একাংশ লোকে কৃষ্ণক নিজেই ঐশ্বৰিক ৰূপত কিশোৰ গোপালক, হালধীয়া কাপোৰ আৰু অলংকাৰ পৰিধান, ময়ুৰৰ পাখি লগোৱা মুকুট পিন্ধা, বাঁহী বজাই থকা বুলিও দাবী কৰিছে।

বাঁকে বিহাৰীৰ আবিৰ্ভাৱ

নিধিবনক বাঁকে বিহাৰী মূৰ্তিৰ আবিৰ্ভাৱ স্থান বুলিও গণ্য কৰা হয়। কোৱা হয় যে সাধু স্বামী হৰিদাসৰ নিৰ্মল ভক্তি আৰু সমৰ্পণত ৰাধা আৰু কৃষ্ণ সন্তুষ্ট হৈ তেওঁৰ সন্মুখত আবিৰ্ভাৱ হৈছিল। পিছলৈ ৰাধা আৰু কৃষ্ণ দুয়োজনেই হৰিদাসৰ লগত থাকিবলৈ বাংকে বিহাৰী নামেৰে এটা মূৰ্তি গঠন কৰে। কেইবছৰমান নিধিবনত বাংকে বিহাৰী পূজা কৰা হৈছিল আৰু তাৰ পিছত ইয়াক সুকীয়া মন্দিৰত স্থাপন কৰা হৈছিল।^৫

সময়

ভাৰতত পুৰোহিতে পালন কৰা সময় মণ্ডল (গ্ৰীনউইছ মান সময়+০৫:৩০)।^৯

গ্ৰীষ্মকালীন সময় - পুৱা ৫:০০ বজাৰ পৰা নিশা ৮:০০ বজালৈ। (বন্ধ ১:০০ বজাৰ পৰা ৩:৩০ বজালৈ)।

শীতকালীন সময় - পুৱা ৬:০০ বজাৰ পৰা সন্ধিয়া ৭:০০ বজালৈ। (বন্ধ ১:০০ বজাৰ পৰা ৩:৩০ বজালৈ)।