টেঙাই মহন

টেঙাই মহন (Tenggai Mohan, টেঙ-ঙাই ম'হুং, জন্ম:১৭১৫ খ্ৰীষ্টাব্দ) অসমৰ প্ৰথম অভিধান প্ৰণেতা, তাঈ আহোম লেখক, সাহিত্যিক,বুদ্ধিজীৱী আছিল।^১২তেওঁ ১৭৯৫ চনত লিখা হ '-মু'ঙ নামৰ টাই আহোম—অসমীয়া দ্বিভাষিক অভিধানখন অসমৰ প্ৰথম অভিধান আছিল।^৩ তেখেতে প্ৰায় ৫০ খন পুথি ৰচনা কৰিছিল।^৪ তেওঁৰ জনপ্ৰিয় নাম টেঙাই মহন।

জন্ম

তেখেতৰ জন্ম টাই-আহোম জনগোষ্ঠীৰ দিহিঙীয়া মহন ফৈদত হৈছিল।^৫ তেখেতৰ বংশধৰ সকল চে-মুন (বৰ্তমান শিৱসাগৰৰ) পাটসাঁকো অঞ্চলত বাস কৰে।^৬

কৰ্মৰাজি

হ'-মুং

১৭৯৫ চনত চাওফা চুহিতপংফাৰ শাসনকালত তেঁও লিখা টাই আহোম—অসমীয়া দ্বিভাষিক অভিধানত টাই-আহোম ভাষাত ২৫০০ টা শব্দ আৰু ইয়াৰ অসমীয়া ভাষাত অৰ্থ সমুহ টাই-আহোম লিপিত লিখা আছিল। সাঁচিপাতত লিখা হ'-মুং পুথিত তেঁও প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত লাক-নি আৰু অসমীয়া বৰ্ষ গণনাত তাৰিখসমূহ লিখি গৈছিল আৰু অভিধানখন শেষ হোৱাৰ তাৰিখো লিখা হৈছিল।^৭ পাছলৈ তেঁওৰ ছাত্ৰ সকলে তেঁওৰ অভিধানখনৰ বহুতো প্ৰতিলিপি প্ৰস্তুত কৰে। বৰ্তমানলৈকে প্ৰায় ৫১খন অভিধান উদ্ধাৰ কৰা হৈছে।^৮ প্ৰায় একে সময়তে ৰমাকান্ত মলাইঘৰীয়া বৰুৱাই সংকলন কৰা আন এখন টাই-অসমীয়া অভিধানত শব্দসমুহ বিষয়বস্তুৰ বিন্যাসৰ বিপৰীতে শব্দৰ বৰ্ণানুক্ৰমিকভাৱে সজ্জিত কৰা হৈছিল। অসমীয়া অভিধান হেমকোষৰ এক শতিকাৰ আগতেই এই অভিধানসমূহ লিখা হৈছিল।^৯ তেঁও সাঁচিপাতৰ ওপৰত লিখা অভিধানখনত প্ৰতিটো পৃষ্ঠাত টাই-আহোম কেলেণ্ডাৰ আৰু অসমীয়া কেলেণ্ডাৰত তাৰিখ আৰু অভিধানখন সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ তাৰিখ পৰ্যন্ত লিখা আছিল।^১০ অসম চৰকাৰে ১৯৬৪ চনত তেওঁৰ অভিধানৰ প্ৰথম সংস্কৰণ ছপা কৰি উলিয়াইছিল আৰু ২০১০ চনৰ জানুৱাৰী মাহত টাই-আহোম গৱেষকসকলে দ্বিতীয় সংস্কৰণ প্ৰকাশ কৰিছিল।^১১

সোঁৱৰণি

মূৰ্তি স্থাপন

অসম জাতীয় প্ৰকাশৰ দ্বাৰা তেখেতৰ সোঁৱৰণিত ডিব্ৰগড়ৰৰ খোৱাংত তেখেতৰ মৈদামত প্ৰতিমূৰ্তি স্থাপন কৰা হয়।^১২

টেঙাই মহন বঁটা

টাই আহোম যুৱ পৰিষদ, অসমৰ দ্বাৰা টেঙাই মহনৰ স্মৃতিত টেঙাই মহন বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।^১৩ ২০২২ চনত মৰানত গৱেষক জ্ঞানানন্দ ফুকনক এই বঁটা প্ৰদান কৰা হৈছিল।^১৪ ২০২৩ চনত শিক্ষাবিদ ড৹ দেবব্ৰত শৰ্মাক টেঙাই মহন বঁটা প্ৰদান কৰা হয়।^১৫

লগতে চাওক

• টাই-আহোম ভাষা
• টাই-আহোম জনগোষ্ঠী
• টাই-আহোম লিপি

উৎস প্ৰসংগ

• Phukon, Girin. (2012). Kriti Rakshana. পৃ. 6-7
• Phukan, Khammoun; Nath, Arup. (July 1, 2019). Dictionary Writing in Assam: A Study Through Select Classical Texts. Search eLibrary
• Rahman, Wasim. (July 9, 2015). Call to recognise Assam lexicographer. Telegraph India