লাক-নি হল টাই-আহোম সকলৰ পৰম্পৰাত বৰ্ষপঞ্জী। টাই-আহোম সাহিত্য আৰু বুৰঞ্জীসমূহত দিন-তাৰিখ সমুহ লাক-নি প্ৰথাতে লিখা হৈছিল।১ মুঠ ষাঠিটা লাক-নি মিলি এটা তাও ছি ঙা (আৱৰ্তন) পূৰ্ণ হয়। ষাঠি বছৰীয়া আৱৰ্তনৰ এই প্ৰথা চীনা তথা অইন এছীয় দেশ সমূহতো দেখা যায়।২ লাক-নি প্ৰথাত মুঠ বাৰটা মাহ আৰু দহটা বাৰ থাকে।৩
টাই-আহোম সপ্তাহ
পৰম্পৰাগত টাই-আহোম লাক-নি প্ৰথাত এটা সপ্তাহত মুঠ দহটা বাৰ থাকে। অন্যহাতে প্ৰায়বোৰ দিনপঞ্জি ব্যৱস্থাত সাতটা বাৰ দেখা যায়। টাই-আহোম বাৰসমূহ তলত দিয়া হৈছে৩:-
| ক্ৰমিক | অসমীয়া লিপিত | টাই-আহোম লিপিত |
|---|---|---|
| ১ | বান কাপ | 𑜈𑜃𑜫 𑜀𑜆𑜫 |
| ২ | বান দাপ | 𑜈𑜃𑜫 𑜓𑜆𑜫 |
| ৩ | বান ৰাই | 𑜈𑜃𑜫 𑜍𑜩 |
| ৪ | বান মু'ঙ | 𑜈𑜃𑜫 𑜉𑜢𑜤𑜂𑜫 |
| ৫ | বান প্লেক | 𑜈𑜃𑜫 𑜆𑜢𑜤𑜀 |
| ৬ | বান কাত | 𑜈𑜃𑜫 𑜀𑜄𑜫 |
| ৭ | বান খুত | 𑜈𑜃𑜫 𑜁𑜤𑜄𑜫 |
| ৮ | বান ৰুং | 𑜈𑜃𑜫 𑜍𑜤𑜂𑜫 |
| ৯ | বান তাউ | 𑜈𑜃𑜫 𑜄𑜰𑜫 |
| ১০ | বান কা | 𑜈𑜃𑜫 𑜀𑜡 |
ডু'ন
লাক-নি প্ৰথাত মাহ সমূহক ডু'ন বুলি কোৱা হয়। লাক-নি প্ৰথাত মুঠ ১২টা মাহ থাকে।৪টাই আহোম নববৰ্ষৰ প্ৰথমটো মাহৰ নাম ডু'ন-চিঙ।৫ এই মাহ ইংৰাজী নৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰ মাহত পৰে।
| ক্ৰমিক | অসমীয়া লিপিত | টাই-আহোম লিপিত | ইংৰাজী মাহ |
|---|---|---|---|
| ১ | ডু'ন-চিঙ | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜋𑜢𑜂𑜫 | নৱেম্বৰ-ডিচেম্বৰ |
| ২ | ডু'ন-কাম | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜀𑜪 | ডিচেম্বৰ-জানুৱাৰী |
| ৩ | ডু'ন-ছাম | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜪 | জানুৱাৰী-ফেব্ৰুৱাৰী |
| ৪ | ডু'ন-ছি | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜢 | ফেব্ৰুৱাৰী-মাৰ্চ |
| ৫ | ডু'ন-হা | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜑𑜡 | মাৰ্চ-এপ্ৰিল |
| ৬ | ডু'ন-ৰুক | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜍𑜤𑜀𑜫 | এপ্ৰিল-মে' |
| ৭ | ডু'ন-চিত | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜋𑜢𑜄𑜫 | মে'-জুন |
| ৮ | ডু'ন-পেট | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜆𑜢𑜤𑜄𑜫 | জুন-জুলাই |
| ৯ | ডু'ন-কাও | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜀𑜰𑜫 | জুলাই-আগষ্ট |
| ১০ | ডু'ন-ছিপ | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜢𑜆𑜫 | আগষ্ট-ছেপ্টেম্বৰ |
| ১১ | ডু'ন-ছিপ-ইট | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜢𑜆𑜫 𑜒𑜪𑜄𑜫 | ছেপ্টেম্বৰ-অক্টোবৰ |
| ১২ | ডু'ন-ছিপ-ছং | 𑜓𑜢𑜤𑜃𑜫 𑜏𑜢𑜆𑜫 𑜁 | অক্টোবৰ-নৱেম্বৰ |
তাও ছি ঙা
আহোম বৰ্ষপঞ্জীত তাও ছি ঙা হৈছে এটা ষাঠি বছৰীয়া আৱৰ্তন। এটা তাও ছি ঙাত মুঠ ৬০টা বছৰ বা লাক-নি থাকে।
লগতে চাওক
উৎস প্ৰসংগ
- Mohan Phukan, Medini Madhab Dulen. (2016). Lao kham Tai Ngai Ngai A book of spoken Tai language. Northeast Tai Literary Association (Ban Oak Pup Lik Moung Tai)
- Morey, Stephen. (2015). Metadata and endangered archives: lessons from the Ahom Manuscripts Project In: From Dust to Digital: Ten Years of the Endangered Archives Programme (online).. Open Book Publishers. ISBN 978-2-8218-7626-2
- Phukan Baruah, B. N.N. (1964). Ahom lexicon. The government of Assam in the department of historical and antiquarian studies
- Baruah, GC. (1930). Ahom-Buranji
তথ্যসূত্ৰ
উৎস আৰু অনুজ্ঞাপত্ৰ
উৎস: অসমীয়া ৱিকিপিডিয়া। এই প্ৰবন্ধটো অসমীয়া ৱিকিপিডিয়াৰ “লাক-নি” প্ৰবন্ধৰ সংশোধন ৫২৭৮৬৩ (২৬ জুলাই ২০২৫)ৰ পৰা আনি অসমীয়া বিশ্বকোষৰ গাঁথনিলৈ ৰূপান্তৰ কৰা হৈছে। মূল লেখকসকলৰ তালিকা সম্পাদনা-ইতিহাসত উপলব্ধ। পাঠ্য CC BY-SA 4.0।