১৯৭৮ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন

১৯৭৮ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন স্বাধীনোত্তৰ অসমৰ ৰাজনৈতিক ইতিহাসত এক উল্লেখযোগ্য মাইলফলক, কিয়নো এই নিৰ্বাচনৰ জৰিয়তে দীঘলীয়া সময় ধৰি প্ৰভাৱশালী থকা কংগ্ৰেছ-প্ৰধান শাসনৰ বাহিৰত প্ৰথমবাৰৰ বাবে এখন অকংগ্ৰেছী চৰকাৰ গঢ় লৈ উঠে। ১২৬খন আসনৰ বিধানসভাত কোনো এটা দলে নিৰঙ্কুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ নকৰিলেও জনতা পাৰ্টিয়ে সৰ্বাধিক আসন লাভ কৰি চৰকাৰ গঠন কৰে। কিন্তু পৰৱৰ্তী সময়ত সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ সমৰ্থন নাথাকি শাসন-স্থিতিশীলতা বিঘ্নিত হয়, আৰু এই ঘটনাই অসমৰ দলীয় ৰাজনীতিত নতুন ধৰণৰ মিত্ৰতা, বিভাজন আৰু কেন্দ্ৰ-ৰাজ্য সম্পৰ্কৰ টানাপোড়েন স্পষ্ট কৰি তোলে।

পটভূমি আৰু ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিমণ্ডল

১৯৭০ৰ দশকৰ মধ্যভাগত ভাৰতৰ ৰাজনৈতিক পৰিমণ্ডল তীব্ৰ অস্থিৰতাৰে চিহ্নিত হৈছিল। একাধিক জনআন্দোলন, দুৰ্নীতি-ভ্ৰষ্টাচাৰৰ অভিযোগ, আৰু শাসনব্যৱস্থাৰ বিৰুদ্ধে সংগঠিত প্ৰতিবাদে দেশজুৰি ৰাজনীতিত নতুন ধৰণৰ মুকলি সংঘাত সৃষ্টি কৰিছিল। এই পটভূমিয়ে ১৯৭৮ত অসমৰ বিধানসভা নিৰ্বাচনো গভীৰভাবে প্ৰভাৱিত কৰে।

এই সময়ছোৱাত উল্লেখযোগ্য ঘটনা আৰু প্ৰবণতা কিছুমান আছিল—

• ১৯৭৩ৰ ডিচেম্বৰত গুজৰাটত মাচুল বৃদ্ধি কেন্দ্ৰ কৰি সূত্ৰপাত হোৱা নৱনিৰ্মাণ আন্দোলনে ৰাজনৈতিক জাগৰণ আৰু প্ৰতিবাদী ৰাজনীতিক তীব্ৰ কৰি তোলে।
• দুৰ্নীতি-ভ্ৰষ্টাচাৰৰ বিৰুদ্ধে জয়প্ৰকাশ নাৰায়ণৰ নেতৃত্বত গঢ় লৈ উঠা আন্দোলনে প্ৰতিষ্ঠানবিৰোধী জনমতক সংগঠিত কৰে।
• বিহাৰত সমাজবাদী নেতা জৰ্জ ফাৰ্ণাণ্ডেজৰ নেতৃত্বত হোৱা তিনি সপ্তাহজুৰি ৰেল ধৰ্মঘট দেশৰ প্ৰশাসনিক-অৰ্থনৈতিক স্বাভাৱিকতা ব্যাহত কৰা এক শক্তিশালী ৰাজনৈতিক সংকেত হিচাপে দেখা দিছিল।
• ইফালে, তদানিন্তন ভাৰতৰ প্ৰধানমন্ত্ৰী ইন্দিৰা গান্ধীৰ পুত্ৰ সঞ্জয় গান্ধীৰ নেতৃত্বত বলপূৰ্বকভাবে প্ৰয়োগ কৰিবলৈ প্ৰচেষ্টা চলোৱা পাঁচসূত্ৰীয় কাৰ্যক্ৰমৰ অন্তৰ্গত বন্ধ্যাকৰণ কাৰ্যসূচীয়ে বিস্তৃত জনৰোষ সৃষ্টি কৰিছিল।

এই ঘটনাসমূহৰ সৈতে জড়িতকৈ ইন্দিৰা গান্ধীৰ নিৰ্বাচনী বৈধতা-সংক্রান্ত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আইনগত সংঘাতো চলি আছিল। ১৯৭১ৰ সাধাৰণ নিৰ্বাচনত ৰায়বেৰেলী লোকসভা সমষ্টিৰ পৰা অনৈতিক উপায়ে জয়লাভ কৰা বুলি অভিযোগ তুলি ৰাজ নাৰায়ণে এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়ত গোচৰ তৰে। অভিযোগ অনুসৰি নিৰ্বাচনী ব্যয়ৰ সীমা অতিক্ৰম কৰাৰ লগতে প্ৰশাসনিক যন্ত্ৰ ব্যৱহাৰৰ কথাও উত্থাপিত হয়। ১৯৭৫ৰ ১২ জুনত এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়ে নিৰ্বাচন অবৈধ বুলি ৰায় দিয়ে। গান্ধীয়ে ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ত আপীল কৰে; কিন্তু উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায় প্ৰকাশ পোৱাৰ পূৰ্বদিন ১৯৭৫ চনৰ ২৫ জুনত দেশত জৰুৰীকালীন অৱস্থা ঘোষণা কৰা হয়।

জৰুৰীকালীন অৱস্থাৰ সময়ত—

• সংবাদপত্ৰৰ ওপৰত চেঞ্চৰশ্বিপ আৰোপ কৰা হয়।
• মত প্ৰকাশৰ অধিকাৰ সাময়িকভাবে খৰ্ব কৰা হয়।
• বিৰোধী নেতাসকলক কাৰাগাৰত বন্দী কৰা হয়।
• সংসদ আৰু বিধানসভাত বিৰোধী পক্ষ দুৰ্বল হোৱাত সংবিধান সংশোধন সহজ হৈ পৰে।

পিছত ১৯৭৭ৰ ১৮ জানুৱাৰীত হঠাৎ নিৰ্বাচন ঘোষণা কৰা হয় আৰু ৰাজনৈতিক বন্দীসকলক মুকলি কৰি দিয়া হয়; দুমাহ পিছত ২১ মাৰ্চত জৰুৰীকালীন অৱস্থাও উঠাই লোৱা হয়। এই সমগ্ৰ অভিজ্ঞতাই ১৯৭৮ৰ দৰে ৰাজ্যিক নিৰ্বাচনত কংগ্ৰেছ-বিৰোধী মনোভাৱ বৃদ্ধি কৰাত পটভূমি ৰচনা কৰে।

নিৰ্বাচনৰ ৰূপৰেখা

এই নিৰ্বাচন আছিল অসমৰ স্বাধীনোত্তৰ ৭ম বিধানসভা নিৰ্বাচন। বিধানসভাৰ মুঠ আসন আছিল ১২৬। নিৰ্বাচন বিধানসভাৰ চৰকাৰ গঠনৰ মূখ্য পথ, আৰু দলীয় শক্তিসাম্য পৰীক্ষাৰ মুখ্য ক্ষেত্ৰ হোৱা বাবে অসমৰ ৰাজনীতিত ইয়াৰ তাৎপৰ্য উচ্চ আছিল।

তথ্যপেটী অনুসৰি—

• দেশ: ভাৰত
• প্ৰকাৰ: বিধানসভা
• ৰাজনৈতিক দল (উল্লেখিত): ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
• উপাধি: মুখ্যমন্ত্ৰী

ফলাফল আৰু আসন-বণ্টন

১৯৭৮ৰ নিৰ্বাচনত কোনো দলে নিৰঙ্কুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰিব নোৱাৰে। তথাপি সৰ্বাধিক আসন লাভ কৰা দল হিচাপে জনতা পাৰ্টিয়ে ৫৩খন আসন লাভ কৰে আৰু চৰকাৰ গঠন কৰিবলৈ সক্ষম হয়। কংগ্ৰেছ শিবিৰৰ ভিতৰত ফলাফল স্পষ্টভাবে বিভাজিত আছিল।

উৎস-টোকাত উল্লিখিত আসন-বণ্টনৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশসমূহ—

• জনতা পাৰ্টি: ৫৩খন আসন (সৰ্বাধিক)
• ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ (শৰৎ চন্দ্ৰ সিংহ নেতৃত্বাধীন): ২৬খন আসন
• ইন্দিৰা কংগ্ৰেছ: ৮খন আসন

ইয়াৰ পৰা বুজা যায় যে জৰুৰীকালীন অৱস্থাপৰৱৰ্তী সময়ত কংগ্ৰেছ-সম্পৰ্কীয় ধাৰাসমূহ একে কেন্দ্ৰত একত্ৰিত নহয়; আনফালে জনতা পাৰ্টিয়ে কংগ্ৰেছ-বিৰোধী ৰাজনৈতিক স্ৰোতক সংগঠিত কৰি সৰ্বাধিক আসন আহৰণ কৰিবলৈ সক্ষম হয়।

চৰকাৰ গঠন আৰু মুখ্যমন্ত্ৰীত্ব

সৰ্বাধিক আসন লাভ কৰাৰ পাছত গোলাপ বৰবৰাৰ নেতৃত্বত জনতা পাৰ্টীয়ে চৰকাৰ গঠন কৰে। এই চৰকাৰক অসমৰ প্ৰথম অকংগ্ৰেছী চৰকাৰ হিচাপে চিহ্নিত কৰা হয়।

কিন্তু এই চৰকাৰ স্থায়িত্ব লাভ নকৰে। উৎস-টোকা অনুসৰি সংখ্যাগৰিষ্ঠ বিধায়কৰ সমৰ্থন হেৰুওৱাত গোলাপ বৰবৰাই ১৯৭৯ৰ ৪ ছেপ্তেম্বৰত মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে।

তাৰ পাছত ৯ ছেপ্তেম্বৰত যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে শপত গ্ৰহণ কৰে। যদিও কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে ৰাষ্ট্ৰপতি শাসন জাপি দিয়াৰ ফলত তেওঁৰ মুখ্যমন্ত্ৰীত্ব মাত্ৰ ৯৪ দিনলৈ সীমাবদ্ধ থাকে। এই অংশই নিৰ্বাচনৰ পৰৱৰ্তী শাসন-প্ৰক্ৰিয়াত অস্থিৰতা, দলীয় টানাপোড়েন, আৰু কেন্দ্ৰ-ৰাজ্য সম্পৰ্কৰ প্ৰভাৱ স্পষ্ট কৰি তোলে।

ৰাজনৈতিক তাৎপৰ্য আৰু দলীয় পুনৰ্বিন্যাস

১৯৭৮ৰ নিৰ্বাচনটোক কেৱল আসন-বণ্টনৰ হিচাপত নহয়, অসমত ক্ষমতা-বদল আৰু ৰাজনৈতিক সংস্কৃতিৰ ধৰণ-ধাৰণত এক ঘটনা-সীমাৰেখা বুলি ক’ব পাৰি। জনতা পাৰ্টীৰ চৰকাৰ গঠন কাৰ্যই দেখুৱাই দিলে যে অসমৰ ভোটাৰ-মনোভাব কংগ্ৰেছৰ স্থায়ী আধিপত্যৰ বিকল্প বিচাৰিবলৈও সক্ষম। একে সময়তে, চৰকাৰৰ অস্থিৰতাই বহুদলীয় সমীকৰণত সংখ্যাগৰিষ্ঠতা টিকাই ৰাখিবলৈ সাংগঠনিক ঐক্য আৰু বিধায়ক-সমৰ্থনৰ দৃঢ়তা কিমান প্ৰয়োজনীয়, সেই কথাও প্ৰতীয়মান কৰে।

এই সময়ছোৱাত বিভিন্ন ৰাজনৈতিক নেতা আৰু ধাৰাৰ উপস্থিতি অসমৰ মূলধাৰাৰ ৰাজনীতিত বিস্তৃত পৰিসৰৰ ইঙ্গিত দিয়ে। উপলব্ধ সংযোগৰ ভিতৰত উল্লেখযোগ্য নামসমূহৰ ভিতৰত আছে নুৰুল হুদা, লক্ষ্যধৰ চৌধুৰী, অজয় কুমাৰ দত্ত, চৈয়দা আনোৱাৰা টাইমূৰ, সোণেশ্বৰ বৰা, হিতেশ্বৰ শইকীয়া, কেশৱ চন্দ্ৰ গগৈ আৰু মৰাণ। এই নামসমূহে সেই সময়ৰ বিধানসভা-ৰাজনীতিত বিভিন্ন অঞ্চল, নেতৃত্ব আৰু ৰাজনৈতিক শিবিৰৰ সক্ৰিয়তা প্ৰতি ইঙ্গিত বহন কৰে, যদিও প্ৰত্যেকৰে নিৰ্দিষ্ট ভূমিকা আৰু আসনভিত্তিক তথ্য এই প্ৰবন্ধত উৎস-টোকাৰ সীমাৰ বাবে বিশদভাবে দিয়া হোৱা নাই।

উত্তৰাধিকাৰ

১৯৭৮ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচনে অসমৰ শাসনত কংগ্ৰেছ-একাধিপত্য ভাঙি বিকল্প চৰকাৰৰ বাস্তৱ সম্ভাৱনা প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল; এই দিশত ই এখন ঐতিহাসিক সন্ধিক্ষণ। কিন্তু চৰকাৰ গঠন হ’লেও সংখ্যাগৰিষ্ঠতা টিকাই ৰখাৰ ব্যৰ্থতা, মুখ্যমন্ত্ৰী পৰিবর্তন, আৰু শেষত ৰাষ্ট্ৰপতি শাসনৰ আগমন—এই সকলোয়ে দেখুৱাই দিলে যে ক্ষমতা-স্খলন ঘটিলেই স্থিতিশীল শাসন নিশ্চিত নহয়। সেয়েহে এই নিৰ্বাচনৰ উত্তৰাধিকাৰ দুটা দিশত স্পষ্ট: একেদিকে গণতান্ত্ৰিক বিকল্পৰ উন্মেষ, আনেদিকে জোট-অংক আৰু দলীয় অনুশাসনৰ অভাৱত উদ্ভৱ হোৱা শাসনগত অস্থিৰতা।

আৰু চাওক

• জনতা পাৰ্টি
• ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
• ইন্দিৰা গান্ধী
• গোলাপ বৰবৰা
• যোগেন্দ্ৰ নাথ হাজৰিকা
• ভাৰতৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়
• জয়প্ৰকাশ নাৰায়ণ