২০০১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন

২০০১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন হৈছে অসমৰ বিধানসভাৰ একাদশ গঠন নিৰ্ধাৰণ কৰা ৰাজ্যব্যাপী নিৰ্বাচন। এই নিৰ্বাচনৰ গুৰুত্ব এইটোত যে ই তেতিয়াৰ শাসক অসম গণ পৰিষদৰ চৰকাৰখনৰ পতন ঘটাই ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছক ক্ষমতালৈ উভতাই আনে; লগতে দলীয় জোট-ৰাজনীতি, বিৰোধী শিবিৰৰ পুনৰ্গঠন আৰু নিৰ্দলীয় প্ৰতিনিধিত্বৰ উল্লেখযোগ্য উপস্থিতি এই নিৰ্বাচনৰ বৈশিষ্ট্য আছিল।

পটভূমি

এই নিৰ্বাচনৰ আগমুহূর্তত অসমৰ ৰাজনীতি তীব্ৰ টানাপোড়েনৰ মাজেদি গৈ আছিল। উৎস-টোকা অনুযায়ী, গুপ্তহত্যা আৰু বিত্তীয় সংকট আদিৰ প্ৰভাৱত অসম গণ পৰিষদৰ চৰকাৰখন জনসমৰ্থনত দুর্বল হৈছিল। এই পৰিস্থিতিয়ে শাসকদল-বিৰোধীদল উভয়কে নতুন কৌশল গ্ৰহণ কৰিবলৈ বাধ্য কৰে আৰু ২০০১ চনৰ নিৰ্বাচনটোক এক ধৰণে শাসনৰ ওপৰত জনৰায় হিচাপে ধৰা হয়।

নিৰ্বাচনৰ বিন্যাস আৰু অংশগ্ৰহণ

২০০১ চনৰ নিৰ্বাচন অসমৰ একাদশ বিধানসভা গঠনৰ বাবে অনুষ্ঠিত হৈছিল। ভোটদানৰ হাৰ আছিল ৭৫.০৫%—যি উচ্চ অংশগ্ৰহণ সূচক বুলি গণ্য কৰা হয়।

এই নিৰ্বাচনত মুঠ ২৭টা ৰাজনৈতিক দলে অংশগ্ৰহণ কৰে। দলসমূহৰ ধৰণগত বিভাজন আছিল—

• ৫টা ৰাষ্ট্ৰীয় দল
• ১২টা ৰাজ্যিক দল
• ১০টা পঞ্জীভূক্ত কিন্তু ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগৰ স্বীকৃতি নোপোৱা দল

দলীয় প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰ উপৰিও নিৰ্দলীয় প্রাৰ্থীৰ সংখ্যা লক্ষ্যণীয় আছিল। ৩৯৩জন ব্যক্তি নিৰ্দলীয় ৰূপে প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল আৰু তেওঁলোকৰ ভিতৰত ১৯জন বিধানসভালৈ নিৰ্বাচিত হৈ আহে। এই ফলাফলে কিছুমান সমষ্টিত দলীয় ৰাজনীতিতকৈ স্থানীয় নেতৃত্ব, ব্যক্তিগত প্ৰতিপত্তি বা বিষয়ভিত্তিক সমীকৰণে ভূমিকা লোৱাৰ সম্ভাৱনা দেখুৱায়।

জোট-ৰাজনীতি আৰু কৌশলগত পুনৰ্বিন্যাস

এই নিৰ্বাচনৰ অন্যতম আলোচিত দিশ আছিল জোট গঠন আৰু জোট ভঙাৰ ঘটনা। উৎস-টোকা অনুসাৰে অসম গণ পৰিষদে ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টীৰ সৈতে জোটবন্ধন কৰে। ফলত অগপৰ পূৰ্বৰ জোট-সহযোগী ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি আৰু ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী) আঁতৰি যায়।

অগপ-বিজেপি মিত্ৰতাই এক বিকল্প শাসক-সমীকৰণ গঢ়ি তোলাৰ চেষ্টা কৰিছিল আৰু কংগ্ৰেছৰ বাবে ই এক শক্ত প্ৰত্যাহ্বান ৰূপে দেখা দিছিল। উৎস-টোকাত উল্লেখ থকা মতে, এই পৰিস্থিতিয়ে ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছক প্ৰথমবাৰৰ বাবে সৰু সৰু দলৰ সৈতে মিত্ৰতাৰ প্ৰয়োজনীয়তা উপলব্ধি কৰাত সহায় কৰে। তথাপি কংগ্ৰেছে ৰাজ্যখনৰ আটাইকেইটা সমষ্টিতে নিজাকৈ প্ৰাৰ্থী দিয়ে—ইয়াক দলীয় বিস্তাৰ, সংগঠনগত আস্থা আৰু ৰাজ্যজুৰি প্রতিদ্বন্দ্বিতামূলক উপস্থিতিৰ নিদৰ্শন বুলিও ব্যাখ্যা কৰিব পাৰি।

ফলাফল আৰু সংখ্যাগত চিত্ৰ

নিৰ্বাচনৰ ফলাফলত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছে নিৰংকুশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা লাভ কৰে। উৎস-টোকা অনুসাৰে কংগ্ৰেছে ৩৯.৭৫% ভোট লাভ কৰি ৭১খন আসনত জয়ী হয় আৰু চৰকাৰ গঠন কৰে।

অন্যহাতে, শাসন-হেৰুৱা অসম গণ পৰিষদে ২০.০২% ভোট লাভ কৰি ২০খন আসন পায় আৰু বিৰোধীৰ আসনত বহে। ভাৰতীয় জনতা পাৰ্টী ৯.৩৫% ভোটেৰে ৮খন আসন জয় কৰি তৃতীয় স্থানত থাকে।

এই সংখ্যাগত বিন্যাসত কেইবাটাও দিশ স্পষ্ট হয়—

• কংগ্ৰেছৰ আসন-অধিক্য ভোটৰ শতাংশতকৈ বহুগুণে অধিক দেখা যায়, যি সমষ্টিভিত্তিক ফলাফলৰ ঘনত্ব আৰু বিভাজিত বিৰোধী ভোটৰ সূচক হ’ব পাৰে।
• অগপ আৰু বিজেপিৰ ভোট-আসন মেলবন্ধনত দেখা যায় যে জোট থাকিলেও পৃথক দলৰ সংগঠনগত শক্তি সমান নহয়।
• নিৰ্দলীয় ১৯জন বিজয়ীয়ে ৰাজ্যৰ কিছুমান অংশত দলীয় ছাপতকৈ স্থানীয় অনুগামিতা শক্তিশালী থকাৰ ইংগিত দিয়ে।

চৰকাৰ গঠন আৰু নেতৃত্ব

নিৰ্বাচনোত্তৰ পৰ্যায়ত ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ ৭১খন আসনেৰে সংখ্যাগৰিষ্ঠ দল হিচাপে চৰকাৰ গঠন কৰে। মুখ্যমন্ত্ৰী হিচাপে তৰুণ গগৈ নেতৃত্বলৈ আহে। এই পৰিবর্তনে অসম ৰাজনীতিত শাসনত এক নতুন অধ্যায় আৰম্ভ কৰে আৰু পূৰ্বৰ অগপ-নেতৃত্বাধীন শাসন কালখণ্ডৰ পৰিসমাপ্তি ঘটে।

তাৎপৰ্য

২০০১ৰ অসম বিধানসভা নিৰ্বাচন অসম ৰাজনীতিত কেইবাটাও কাৰণত স্মৰণীয়। প্ৰথমত, ই শাসকদলৰ ওপৰত জনৰায়ৰ স্পষ্ট প্রতিফলন দেখুৱাই কংগ্ৰেছক শক্তিশালী সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰে ক্ষমতালৈ আনে। দ্বিতীয়ত, অগপৰ বিজেপিৰ সৈতে জোটবন্ধন আৰু তাৰ ফলত বামদলসমূহৰ আঁতৰি যোৱা ঘটনাই ৰাজ্যিক জোট-ৰাজনীতিত পুনৰ বিন্যাস সূচনা কৰে। তৃতীয়ত, ৭৫.০৫% ভোটদানৰ হাৰ আৰু নিৰ্দলীয় ১৯জন বিধায়কৰ উপস্থিতিয়ে দেখুৱায় যে দলীয় প্রতিযোগিতাৰ লগতে জনসম্পৃক্ততা আৰু স্থানীয় সমীকৰণো সমান্তৰালভাৱে কাৰ্যকৰী আছিল।

আৰু চাওক

• অসম গণ পৰিষদ
• ভাৰতীয় জাতীয় কংগ্ৰেছ
• তৰুণ গগৈ
• ভাৰতৰ নিৰ্বাচন আয়োগ
• ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি
• ভাৰতৰ কমিউনিষ্ট পাৰ্টি (মাৰ্ক্সবাদী)