বুকাৰ বঁটা

বুকাৰ বঁটা (Booker Prize), পূৰ্বৰ নাম কল্প-সাহিত্যৰ বুকাৰ বঁটা (১৯৬৯–২০০১) আৰু মেন বুকাৰ বঁটা (২০০২–২০১৯), হৈছে ইংৰাজী ভাষাত লিখা আৰু যুক্তৰাজ্য বা আয়াৰলেণ্ডত প্ৰকাশিত শ্ৰেষ্ঠ উপন্যাসৰ বাবে প্ৰতি বছৰে প্ৰদান কৰা এক সাহিত্যিক বঁটা। ইয়াক ১৯৬৮ চনত প্ৰতিষ্ঠা কৰা হয় আৰু ইয়াক ১৯৬৯ চনৰ পৰা প্ৰদান কৰা হয়। আৰম্ভণিতে কেৱল কমনৱেলথ ৰাষ্ট্ৰসমূহ, আয়াৰলেণ্ড, আৰু দক্ষিণ আফ্ৰিকাৰ (আৰু পিছলৈ জিম্বাৱৱে) নাগৰিকসকলে লিখা উপন্যাসসমূহে এই বঁটা লাভ কৰিবলৈ যোগ্য আছিল; পিছে ২০১৪ চনত ইয়াক যিকোনো ইংৰাজী ভাষাৰ উপন্যাসলৈ প্ৰসাৰিত কৰা হৈছিল— এই পৰিৱৰ্তনে বিতৰ্কৰ সূচনাও কৰে।^১২

মৰণোত্তৰভাৱে এই বঁটা প্ৰদান কৰা নহয়। এই বঁটাৰ বাবে উপন্যাসসমূহ যুক্তৰাজ্য বা আয়াৰলেণ্ডৰ প্ৰকাশকে প্ৰকাশ কৰা হ’ব লাগে আৰু লগতে আৰু কিছুমান চৰ্ত থাকে। এই বঁটাত প্ৰদান কৰা ধনৰ পৰিমাণ ৫০,০০০ ব্ৰিটিছ পাউণ্ড। চূড়ান্ত তালিকালৈ নিৰ্বাচিত উপন্যাসৰ লেখকসকলক ২,৫০০ ব্ৰিটিছ পাউণ্ডকৈ প্ৰদান কৰা হয়।^৩

বিচাৰ পদ্ধতি

পুৰস্কাৰ বিজয়ীৰ বাবে নিৰ্বাচন প্ৰক্ৰিয়া আৰম্ভ হয় এখন পৰামৰ্শদাতা সমিতি গঠন কৰি, য’ত এজন লেখক, দুজন প্ৰকাশক, এজন সাহিত্যিক এজেণ্ট, এজন গ্ৰন্থ বিক্ৰেতা, এজন লাইব্ৰেৰিয়ান, আৰু বুকাৰ প্ৰাইজ ফাউণ্ডেচনে নিযুক্ত এগৰাকী অধ্যক্ষ অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হয়। ইয়াৰ পিছত পৰামৰ্শদাতা সমিতিয়ে বিচাৰক পেনেল নিৰ্বাচন কৰে, যাৰ সদস্য সংখ্যা প্ৰতি বছৰে সলনি হয়, যদিও বিৰল সময়ত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে বিচাৰক বাছনি কৰিব পাৰি। বিচাৰকসকলক আগশাৰীৰ সাহিত্য সমালোচক, লেখক, শিক্ষাবিদ আৰু আগশাৰীৰ জনসাধাৰণৰ মাজৰ পৰা নিৰ্বাচিত কৰা হয়।

বুকাৰৰ বিচাৰ প্ৰক্ৰিয়া আৰু কম সংখ্যক সাহিত্যিক অন্তৰ্দৃষ্টিসম্পন্ন লোকে বাছি লোৱা "শ্ৰেষ্ঠ কিতাপ"ৰ ধাৰণাটোৱেই বহুতৰে বাবে বিতৰ্কিত। গাৰ্ডিয়ানে ইয়াৰ প্ৰতিক্ৰিয়া হিচাপে আংশিকভাৱে পাঠকসকলে ভোট দিয়া "নট দ্য বুকাৰ প্ৰাইজ" প্ৰৱৰ্তন কৰে।^৪লেখক অমিত চৌধুৰীয়ে লিখিছে- “এটা ‘বছৰৰ কিতাপ’ এখন বছৰি এজাক মানুহে – দিনটোত প্ৰায় এখন কিতাপ পঢ়িবলগীয়া হোৱা বিচাৰকসকলে – মূল্যায়ন কৰিব পাৰে বুলি ধাৰণাটো অৰ্থহীন, লগতে এইটোও যে এইটো যিকোনো উপায়” লেখকক সন্মান জনোৱা।"^৫

সাধাৰণতে অক্টোবৰৰ আৰম্ভণিতে লণ্ডনৰ গিল্ডহলত অনুষ্ঠিত হোৱা আনুষ্ঠানিক ৰাতিৰ আহাৰত বিজয়ীক ঘোষণা কৰা হয়। কিন্তু ২০২০ চনত কৰ'নাভাইৰাছ ৰোগ ২০১৯ মহামাৰীৰ নিষেধাজ্ঞা আৰোপ কৰি নৱেম্বৰ মাহত বিবিচিৰ সৈতে অংশীদাৰিত্বৰে দ্য ৰাউণ্ডহাউছৰ পৰা বিজয়ী অনুষ্ঠান সম্প্ৰচাৰ কৰা হৈছিল।^৬

বুকাৰ বিজয়ীসকল

বাহ্যিক সংযোগ

• অক্সফ'ৰ্ড ব্ৰুক্‌ছ বিশ্ববিদ্যালয়ত বুকাৰ বঁটা আৰ্কাইভ
• A primer on the Man Booker Prize and critical review of literature